Rīgas Melnais balzams

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rīgas Melnais balzams
Rīgas Melnais balzams
Inne nazwy Riga Black Balsam
Rodzaj likier
  • ziołowy
Zawartość alkoholu 45%
Wytwórca AS Latvijas balzams
Pochodzenie Łotwa, Ryga
Data wprowadzenia 1752
Kolor czarny
Smak gorzki
Składniki lipa, brzoza, miód, arnika, kozłek lekarski, mięta pieprzowa, piołun i inne
Odmiany Rīgas Melnais balzams upeņu, Rīgas Melnais balzams Cream
Powiązania Stolichnaya
Strona internetowa
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Riga Black Balsam.jpg
Rīgas Melnais balzams

Rīgas Melnais balzams (anglojęzyczna nazwa: Riga Black Balsam, pol. Ryski Czarny Balsam) – tradycyjny łotewski likier ziołowy o zawartości alkoholu 45% wytwarzany w oparciu o kilkudziesiąt składników roślinnych. Napój w czystej postaci ma czarną barwę oraz gorzki ziołowy smak z delikatną słodkawą nutą[1].

Balsam jest sprzedawany w ceramicznych butelkach, które chronią zawartość przed promieniami słonecznymi i wysoką temperaturą.

Czarny Balsam można spożywać w czystej postaci, ale także jako dodatek do Schnappsa, akwawity, wódki, kawy, herbaty, czy innych napojów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Recepturę łotewskiego likieru opracował Abrahams Kunce (niem. Abraham Kunze), ryski farmaceuta i kowal. Nazwał on swój napój Kunces melnais balzams, czyli czarny balsam Kuncego. Pierwszy spisany przekaz odnośnie likieru pochodzi z roku 1752[2] i to ta data znajduje się obecnie na etykiecie Rīgas Melnais balzams. Miejska legenda głosi, że w 1789 roku czarny balsam podano chorującej na niestrawność carycy Katarzynie II. Kuracja okazała się skuteczna, co pozwoliło importować napój na carski dwór.

W 1847 roku założono fabrykę Albertsa Volfšmitsa (niem. Albert Wolfschmidt), w której aż do 1940 roku produkowano Ryski Balsam Ziołowy[2]. W roku 1860 napój otrzymał swoją pierwszą nagrodę – srebrny medal na wystawie w Sankt Petersburgu[2]. W trakcie II wojny światowej tradycyjna receptura została zagubiona, jednak w 1950 roku, dzięki rozmowom z przedwojenną załogą, w tym Maigą Podračniece, udało się odtworzyć historyczne proporcje składników[2]. W 1976 suma wyprodukowanego Czarnego Balsamu osiągnęła poziom 10 milionów litrów[2]. W 2001 roku napój otrzymał certyfikat ISO 9001[2].

Czarny Balsam pijali lub pijają Charles de Gaulle, brytyjska królowa Elżbieta II oraz kolejni przywódcy na Kremlu.

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

Czarny Balsam produkowany jest przez spółkę AS Latvijas balzams. Tradycyjny Rīgas Melnais balzams sprzedaje się w ceramicznych butelkach o pojemności 3, 1,5 i 1 l, 750, 700, 500, 350, 275, 200 oraz 50 ml, butelkach plastikowych o pojemności 1 l i 500 ml, a także puszkach o pojemności 500 i 40 ml.

Prowadzona jest także sprzedaż napoju Rīgas Melnais balzams upeņu o zawartości 30% alkoholu, który jest mieszaniną Czarnego Balsamu i soku z czarnej porzeczki[3]. Dostępny jest również Riga Black Balsam Cream o śmietankowych, waniliowych oraz karmelowych dodatkach i zawartości alkoholu 17%[4].

Czarny Balsam również dziś cieszy się międzynarodową renomą, co potwierdzają liczne nagrody zdobyte podczas wystaw kulinarnych[5][6][7].

W 1991 roku otwarto pierwszy na Łotwie, a czternaście lat później pierwszy na Litwie sklep firmowy[2]. W roku 2008 w Rydze otwarto bar Riga Black Magic[8], który serwuje liczne potrawy i napoje, których składnikiem jest Czarny Balsam. Wnętrza lokalu stylizowane są na połowę XVIII wieku.

Spółka AS Latvija balzams eksportuje Czarny Balsam do wielu krajów na całym świecie, jak choćby Stanów Zjednoczonych[9]. W Polsce balsam ryski rozprowadza firma JANUS S.A. z Torunia. Obecne na rynku są tradycyjny balsam czarny w butelkach 0,5 i 0,7 oraz balsam upominkowy z kieliszkami[10].

Receptura[edytuj | edytuj kod]

Receptura balsamu nie jest publicznie znana. Wśród 24 składników znajdują się najprawdopodobniej: kwiat lipy, pączki brzozowe, miód, arnika górska, korzeń kozłka lekarskiego, mięta pieprzowa, piołun, kłączę tataraku, jagody, maliny, kora dębu, skórka pomarańczowa, imbir, gałka muszkatołowa, czarny pieprz, czy nawet balsam peruwiański.

Od samego początku, Ryski Czarny Balsam wytwarzany jest i przez 32 dni przechowywany w dębowych beczkach[11], a następnie w buteleczkach z pierwszej w Rydze fabryki ceramiki. Specyficzny słodko-kwaśny smak jest wywoływany z jednej strony przez palony cukier, z drugiej zaś przez dębowe beczki właśnie.

Zastosowanie lecznicze[edytuj | edytuj kod]

Uważa się, że Czarny Balsam, jako likier ziołowy, może mieć zastosowanie w leczeniu dolegliwości układu trawiennego[12]. Według niektórych źródeł, ma on pomagać również na przeziębienie, bóle zębów i głowy, odmrożenia, różyczkę, ukąszenia, zwichnięcia, czy nawet złamania kończyn[13].

Przypisy

  1. Czarny Balsam Ryski- z kopytami (pol.). blog Szafka Pod Zlewem, 2011-05-11. [dostęp 2012-01-09].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 History (ang.). AS Latvijas balzams, 2010. [dostęp 2012-01-09].
  3. Riga Black Balsam Currant (ang.). AS Latvijas balzams, 2010. [dostęp 2012-01-09].
  4. Riga Black Balsam Cream (ang.). AS Latvijas Balzams, 2010. [dostęp 2012-01-09].
  5. La liqueur d'herbe appelle Balzam (fr.). Pays Baltes. [dostęp 2012-01-09].
  6. Products offered by AS Latvijas balzams receives four world-renown international prizes (ang.). AS Latvijas balzams, 2011-11-16. [dostęp 2012-01-09].
  7. AS Latvijas balzams products for the first time awarded in USA contest (ang.). AS Latvijas balzams, 2011-11-23. [dostęp 2012-01-09].
  8. News from Latvia (ang.). Estonia Travel, 2008. [dostęp 2012-01-09].
  9. Black Balsams (ang.). Kindred Cocktails, 2011. [dostęp 2012-01-09].
  10. Firma JANUS: Balsam ryski w Polsce mało znany, Polacy są nieufni, dlatego ostrożnie wprowadzamy go na rynek (pol.). radiownet.pl, 2014. [dostęp 2014-01-12].
  11. Balzams - viens no Latvijas simboliem! (łot.). Irlaiks.lv. [dostęp 2012-01-09].
  12. Protection Of Civil Populations From The Spill Of Toxic Materials (ang.). NATO. [dostęp 2012-01-09].
  13. Ryga i Tallinn dla nowożeńców (pol.). Interia.pl za: „Ryga i Tallinn. Nadbałtyckie stolice”. [dostęp 2012-01-09].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]