Koniak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy napoju alkoholowego oraz małej francuskiej miejscowości. Zobacz też: Koniak (geologia).
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło koniak w Wikisłowniku
Koniak Martell Very Special

Koniak (z franc. Cognac - nazwa miejscowości oraz okręgu we Francji) – rodzaj napoju alkoholowego typu winiaku, zawierającego ok. 40-45% alkoholu i produkowanego w okolicach miejscowości Cognac w regionie Charente we Francji. Na terenie Unii Europejskiej nazwa "koniak", a ściślej "cognac" zastrzeżona jest wyłącznie dla produktów z tej lokalizacji.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Podział regionu Cognac na apelacje

Alkohol tego typu wynaleźli Ormianie, a na tereny Francji dotarł parę wieków później. Po raz pierwszy nazwa "koniak" została użyta w roku 1617, a niedługo potem powstała pierwsza gorzelnia, która produkowała mocniejszy alkohol zwany palonym winem (franc. "vin brûle", po angielsku "brandy"). Brandy wytwarzana w okolicach miasteczka Cognac nazwano później "eau-de-vie du Cognac" (franc. "eau-de-vie" znaczy dosłownie "woda życia"). Proces został wzbogacony także o drugą destylację. Jego technologia wytwarzania pozostała niezmienna od praktycznie 300 lat[potrzebne źródło].

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Produkcja dzieli się na cztery etapy:

Zbiór[edytuj | edytuj kod]

W produkcji koniaku używa się tylko trzech określonych odmian białych winogron, jednakże głównie jest to odmiana ugni blanc (znana też jako trebbiano). Zbiory przypadają na październik i trwają zawsze jak najkrócej. Następnie owoce poddawane są zgnieceniu w młynkach lub prasach w celu uzyskania moszczu. Ten z kolei przelewany jest do zbiorników, w których dochodzi do fermentacji.

Destylacja[edytuj | edytuj kod]

Aparat do destylacji koniaku

Po tygodniu uzyskane wino poddawane jest destylacji, której wynikiem jest 28% alkohol zwany "brouillis". Tenże alkohol poddawany jest następnie kolejnej destylacji, z której uzyskuje się 70% eau-de-vie. Z ok. 8 l wina uzyskuje się 1 l eau-de-vie. Dodatkowo prawo nakłada na wytwórców obowiązek ukończenia destylacji przed ostatnim dniem marca, gdyż wiosna, a przez to wyższa temperatura mogą negatywnie wpłynąć na jakość wina. Aparatami do destylacji są alembiki – miedziane kotły ogrzewane ogniem.

Dojrzewanie[edytuj | edytuj kod]

Kolejnym etapem jest dojrzewanie. Do produkcji beczek dopuszcza się tylko jeden lub dwa gatunki dębu i to z jednego regionu. Oprócz tego dąb musi spełniać także inne warunki: mieć 100 lat, być zdrowy i prosty. Drewno takie cięte jest na kloce wysokości beczki, rąbane na kawałki i suszone przez kilka lat. Beczki wytwarzane i naprawiane są ręcznie, narzędziami przekazywanymi z pokolenia na pokolenie.

Kupażowanie[edytuj | edytuj kod]

Ostatnim etapem jest mieszanie, gdyż "woda życia" z jednej beczki nie jest jeszcze koniakiem. O zestawieniu decyduje szef piwnicy (franc. "maître de chai") - miesza on poszczególne eau-de-vie, używając do tego celu wyłącznie powonienia, tak, aby efektem był koniak zgodny z wzorcem.

Oznaczenia wieku[edytuj | edytuj kod]

W zależności od długości leżakowania koniaki oznaczane są[1]:

  • Kodami:
    • V.S. (Very Special) lub *** – leżakujące w dębowych beczkach co najmniej dwa lata
    • V.S.O.P. (Very Superior Old Pale) lub Reserve – co najmniej cztery lata leżakowania
    • Napoleon – co najmniej sześcioletnie
    • X.O. (Extra Old) lub Vieille Reserve – także co najmniej sześcioletnie; od roku 2016 co najmniej dziesięcioletnie
  • Rocznikiem (vintage) – rok podany na butelce oznacza rok zabeczkowania najmłodszego destylatu.

Wybrane marki[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Reading a label (ang. • fr.). Bureau National Interprofessionel du Cognac. [dostęp 18 stycznia 2014].