Fiszbinowce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Fiszbinowce
Mysticeti[1]
Flower, 1864
Płetwal błękitny z lotu ptaka
Płetwal błękitny z lotu ptaka
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd Cetartiodactyla
(bez rangi) walenie
(bez rangi) fiszbinowce
Rodziny
  • Balaenidae
  • Balaenopteridae
  • Eschrichtiidae
  • Neobalaenidae
  • †Cetotheriidae
  • †Janjucetidae

Fiszbinowce (Mysticeti) – klad w obrębie rzędu Cetartiodactyla lub podrząd ssaków z rzędu waleni. Charakteryzują się obecnością fiszbinów, czyli rogowych płyt w szczękach, służących do odfiltrowania planktonu z wody. Zęby u żyjących gatunków są obecne jedynie w okresie embrionalnym, są jednak znane kopalne gatunki fiszbinowców z zębami zamiast fiszbin. Do fiszbinowców zalicza się największe ssaki morskie, np. płetwala błękitnego, który jest największym znanym zwierzęciem, jakie żyło kiedykolwiek na Ziemi.

Odżywianie[edytuj]

Fiszbinowce odżywiają się przeważnie planktonem, szczególnie krylem. Niektóre gatunki jedzą także ryby. W trakcie żerowania, zwierzę nabiera dużą ilość wody do paszczy. Następnie wyciska ją przy zamkniętych szczękach przez fiszbiny, które zatrzymują zawarte w wodzie zwierzęta. Inne sposoby odżywiania to filtrowanie ze stale otwartą paszczą (np. wieloryby gładkoskóre) oraz filtrowanie mułu z dna (pływacz szary).

Zachowanie[edytuj]

Wędrowanie[edytuj]

Fiszbinowce żyją we wszystkich oceanach. Wszystkie gatunki podejmują corocznie wędrówki. Lato spędzają żerując w zimnych wodach na wysokich szerokościach. Jesienią odpływają do cieplejszych obszarów, gdzie odbywa się parzenie i poród. Poza miejscami żerowania fiszbinowce odżywiają się rzadko lub poszczą przez miesiące. Pływacz szary odbywa nawet najdłuższą wędrówkę ssaków.

Skoki[edytuj]

Mimo znacznej masy, fiszbinowce są w stanie wyskoczyć całkowicie z wody. Znana jest akrobacja długopłetwca, ale także inne fiszbinowce przebijają ciałem powierzchnię wody lub uderzają w nią głośno płetwami. Cel tego zachowania nie został jednoznacznie wyjaśniony.

Głos[edytuj]

W przeciwieństwie do zębowców, u fiszbinowców zdolność do echolokacji nie została potwierdzona. Za to potrafią one wydawać niskie dźwięki (infradźwięki) o wielkiej mocy, określane jako "śpiew". Wołania największych waleni są słyszalne przez setki kilometrów. Długopłetwiec słynie z wyjątkowych pieśni, których złożone serie strof odmieniane są corocznie i prawdopodobnie służą w zalotach.

Pochodzenie[edytuj]

Fiszbinowce wyewoluowały z innych grup waleni, które odżywiały się jak obecne zębowce; początek okresu powstania tej grupy jest datowany na ok. 30 milionów lat temu. Znane są skamieniałe formy przejściowe pomiędzy obiema grupami, które charakteryzują się obecnością zaczątków fiszbin oraz posiadaniem zębów, co świadczy, że formy przejściowe odżywiały się oboma rodzajami pokarmu.

W materiale genetycznym współczesnych fiszbinowców obecne są geny odpowiedzialne za wytwarzanie zębów, jednak na skutek nabytych mutacji geny te są afunkcjonalne[2].

Szkielet fiszbinowca

Systematyka[edytuj]

Do fiszbinowców zalicza się rodziny[3][4]:

oraz wymarłe:

Przypisy

  1. Mysticeti, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Jerry Coyne: Fiszbinowce: śliczna forma przejściowa, 26-07-2010
  3. Systematyka i nazwy polskie za: Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 186-187. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Mysticeti. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2009-12-14]

Bibliografia[edytuj]

  1. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Mysticeti. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2007-12-07]