Piotr (imię)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Piotr
Wymowa

[pʲjɔtr̥]

Płeć

męskie

Imieniny

m.in. 29 czerwca

Znaczenie
Języki

grecki

Słowo

gr. Πέτρος

Znaczenie

„kamień, skała”

Alternatywne nazwy
Warianty w języku polskim

dawniej m.in. Piotrosz

Warianty obcojęzyczne

Pedro, Peter, Pierre, Πέτρος, Пётр

Odpowiednik dla płci przeciwnej

Piotra

Formy pochodne

Piotrek, Pietrek

Popularność

1. miejsce wśród imion męskich w Polsce (694 913 osób)[1]

Piotrimię męskie pochodzenia grecko-łacińskiego; obecnie (stan na styczeń 2022) drugie co do popularności imię w Polsce (po Annie), a pierwsze wśród imion męskich, noszone przez 694 913 osób[1] (są w Polsce także osoby o żeńskim imieniu Piotra). Wśród imion nadawanych nowo narodzonym dzieciom, Piotr w 2021 zajmował 24. miejsce w grupie imion męskich[2].

Wywodzi się od przydomku apostoła Szymona, nadanego mu przez Jezusa Chrystusa: gr. πετρος (petros) – „kamień, głaz”, przejęte do łaciny jako Petrus i do polskiego bezpośrednio z łaciny[3]. W Nowym Testamencie wymieniane w wersetach (J 1,42) oraz (Mt 16,18). Jest to jedno z najwcześniej notowanych w Polsce imion, po raz pierwszy zapisane w 1136 roku[4], w Bulli gnieźnieńskiej.

Było notowane w dawnej Polsce w formach: Piotr, Pioter (do czasów współczesnych na Kaszubach), Piotyr, Pieter, Pietyr i ze zdrobnieniami: Piotrach, Piotrak, Piotral, Piotran, Piotrania (rodz. męski), Piotrań, Piotrasz, Piotraszec, Piotraszek, Piotraszko, Piotrek, Piotrk, Piotrko, Piotro, Piotrosz, Piotruchno, Piotrul, Piotrun, Piotrusz, Piotruszek, Piotruszka (rodz. męski), Piotruszko, Piotryk/a (rodz. męski), Piotrzec, Piotrzech, Piotrzej, Piotrzek, Piotrzę, Piotrzyk, Piotrzyka (rodz. męski); z niemieckim przyrostkiem Piotrman; Piotyra (rodz. męski), Pieterka (rodz. męski), Pietrach, Pietrak, Pietran, Pietrań, Pietrasz, Pietraszek, Pietraszko, Pietrek, Pietrel, Pietresz, Pietrko, Pietroń, Pietrosz, Pietruka, Pietrul, Pietrusz, Pietruszek, Pietruszka (rodz. męski; por. Pietruszka – balet Strawińskiego), Pietruszko, Pietryga, Pietrzanko, Pietrzec, Pietrzech, Pietrzej, Pietrzek, Pietrzel, Pietrzesz, Pietrzę, Pietrzych, Pietrzyczka, Pietrzyk, Pietrzyka (rodz. męski); Pietryło (wschodniosłowiańskie); Piotuch, Piet, Pieta (rodz. męski), Pietka, Pietuch, Pietucha (rodz. męski), Pietusz, Pioch, Piocha (rodz. męski), Piochal, Piochno, Piech, Piechel, Piechnik, Piechno, Piecho, Piechota (rodz. męski), Piechura (rodz. męski), Piechurka (rodz. męski), Piec(z), Piec(z)a (rodz. męski), Piec(z)ak, Piec(z)ek, Piec(z)zk, Piec(z)ka, Piec(z)ko, Piec(z)o, Piec(z)ych, Piec(z)yk, Piec(z)ysz, Piesz, Pieszak, Pieszczk, Pieszek, P(i)eszel, P(i)esz(e)lin, Pieszk, Pieszka (rodz. męski), Pieszko, Pieszo, Pieszyca, Pieszyk, P(i)eszyl, Pac(z)oł, Pac(z)oła[5].

Polska forma Piotr z „o” zamiast „e” jest regularną zmianą spowodowaną przez tzw. przegłos lechicki (por. też np. kościół z łac. castel).

W Martyrologium Rzymskim jest czterdziestu sześciu świętych o tym imieniu, a w szerszych repertoriach niemal stu pięćdziesięciu[6].

Brzmienie w innych językach[edytuj | edytuj kod]

Imieniny[edytuj | edytuj kod]

Piotr imieniny obchodzi:

Władcy[edytuj | edytuj kod]

Królowie Portugalii i cesarze Brazylii[edytuj | edytuj kod]

Carowie Rosji[edytuj | edytuj kod]

Królowie Aragonii[edytuj | edytuj kod]

Pozostali władcy[edytuj | edytuj kod]

Święci i błogosławieni[edytuj | edytuj kod]

Inne osoby[edytuj | edytuj kod]

Identyfikowane po imieniu[edytuj | edytuj kod]

Identyfikowane po nazwisku[edytuj | edytuj kod]

Toponimy pochodzące od imienia Piotr[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Lista imion męskich w rejestrze PESEL stan na 24.01.2022 - imię pierwsze. dane.gov.pl. [dostęp 2022-02-07].
  2. Imiona męskie nadane dzieciom w Polsce w 2021 r. - imię pierwsze. dane.gov.pl. [dostęp 2022-02-07].
  3. Jan Grzenia, Słownik imion, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 2002, ISBN 83-01-13741-X, M. Malec (red.), Słownik etymologiczno–motywacyjny staropolskich nazw osobowych, t. 2, Kraków 1995, ISBN 83-85579-68-0
  4. W. Taszycki (red.), Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 4 z. 2, (Pawlikowic-Pstrąg), Wrocław•Warszawa•Kraków•Gdańsk 1975
  5. M. Malec (red.), Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, t. 2, Kraków 1995, ISBN 83-85579-68-0
  6. Henryk Fros, Franciszek Sowa, ''[[Księga imion i świętych]]'' t. 4, Kraków: Wydaw. WAM, 2000, ISBN 83-7097-671-9, OCLC 830259526.
  7. a b Henryk Fros, Franciszek Sowa, Księga imion i świętych, t. 1, Kraków: Wydaw. WAM, 1997, ISBN 83-7097-271-3, OCLC 830132402.
  8. Katolsk.no
  9. Katolsk.no
  10. Den salige Peter Wright (–1651) – Den katolske kirke, katolsk.no [dostęp 2017-11-26] (norw.).
  11. a b Longnon A., Les noms de lieu de la France; leur origine, leur signification, leurs transformations, Paryż 1973, ISBN 0-8337-2142-9