Wielka wojna ojczyźniana

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Wielka Wojna Ojczyźniana)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kompozycja upamiętniająca wielką wojnę ojczyźnianą, Kreml moskiewski, 2005

Wielka wojna ojczyźniana (ros. Великая Отечественная война), także wielka wojna narodowa lub wojna narodowa[1] – w radzieckiej i rosyjskiej literaturze i historiografii propagandowy termin określający część II wojny światowej, w której, po stronie koalicji antyhitlerowskiej, przeciwko III Rzeszy i jej sojusznikom, brał udział Związek Radziecki. Obejmuje okres od ataku Niemiec na ZSRR 22 czerwca 1941 (operacja „Barbarossa”) do 9 maja 1945 roku (przyjmowana w ZSRR data kapitulacji Niemiec i zakończenia II wojny światowej w Europie).

Wykorzystanie terminu[edytuj | edytuj kod]

Nazwa "wielka wojna ojczyźniana" została użyta po raz pierwszy w przemówieniu radiowym Stalina z 3 lipca 1941[2], w którym odwołał się on do patriotyzmu narodów tworzących ZSRR w obliczu ataku państw faszystowskich. Termin ten odnosi się jedynie do walk ZSRR z III Rzeszą i jej sojusznikami – Włochami, Węgrami, Rumunią, Finlandią, Słowacją i Chorwacją.

Nomenklatury tej użyto z dwóch powodów – jako oznaczenia nowej fazy konfliktu zbrojnego (ZSRR ówcześnie oficjalnie nie przyznawał się do uczestnictwa w II wojnie światowej) oraz w celach propagandowych – ciąg słów wyrażał nie tylko walkę Sowietów, ale i jej narodowy, powszechny, uniwersalny charakter, co miało mobilizować ludność do aktywnego uczestnictwa w obronie kraju.

Termin ten nie obejmuje natomiast współpracy militarnej i gospodarczej z III Rzeszą od paktu Ribbentrop-Mołotow (23 sierpnia 1939) do 22 czerwca 1941 roku – aneksji wschodniej części Polski, zagarnięcia Litwy, Łotwy i Estonii, a następnie (w ramach tzw. wojny zimowej) napaści ZSRR na Finlandię, a także zagarnięcia wschodniej części Rumunii oraz okresu po 9 maja 1945 roku (wojny z Japonią, do której ZSRR przystąpił 8 sierpnia 1945). Nazwa wielka wojna ojczyźniana nawiązywała do wojny 1812 (ros. Отечественная война 1812 года).

W propagandzie radzieckiej wielka wojna ojczyźniana była przede wszystkim wielkim zwycięstwem ZSRR pod przywództwem Józefa Stalina, zaś ogromne straty ludzkie po stronie ZSRR (ok. 20 mln) stanowiły miarę jego wkładu w zwycięstwo nad nazizmem. W ocenie historyka i żołnierza Nikołaja Nikulina wojna została wygrana głównie dzięki poświęceniu ludności i wsparciu aliantów, a wbrew fatalnej polityce WKP(b) i terrorowi lat 30., który doprowadził do demoralizacji wojska i administracji oraz ograniczenia zdolności bojowej kraju[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Encyklopedia II wojny światowej, Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975, s. 649.
  2. Laurence Rees: Hitler i Stalin Wojna Stulecia. Warszawa: Prószyński, 1999, s. 106. ISBN 83-7469-183-2.
  3. Nikołaj Nikulin: Sołdat. Od Leningradu do Berlina. Frontowa prawda w opowieści szeregowego żołnierza Armii Czerwonej. Carta Blanca, Ośrodek Karta, 2013. ISBN 978-83-7705-231-0.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]