XIV Dalajlama

Z Wikipedii

XIV Dalajlama

XIV Dalajlama w 2007 r.

XIV Dalajlama

Miejsce narodzin XIV Dalajlamy

Tenzin Gjatso i George W. Bush w Białym Domu

XIV Dalajlama otrzymuje Złoty Medal Kongresu

XIV Dalajlama, Tenzin Gjaco (tyb. ལྷ་མོ་དོན་འགྲུབ་, wylie: bstan ’dzin rgya mtsho; ur. 6 lipca 1935) – duchowy i polityczny przywódca narodu tybetańskiego.

Urodził się w chłopskiej rodzinie, w miejscowości Takcer w północno-wschodnim Tybecie, niedaleko miasta Xining. W wieku dwóch lat chłopiec, którego świeckie imię brzmiało Lhamo Dhondup, po długich i zgodnych z wielowiekową tybetańską tradycją poszukiwaniach kolejnych wcieleń dalajlamów został rozpoznany jako inkarnacja XIII Dalajlamy, Thubtena Gjaco. Wyświęcono go na mnicha i nadano imię duchowe: Dzietsyn Dziambel Ngałang Losang Jeszie Tenzin Gjaco – Najczcigodniejszy, Doskonałej Chwały, Elokwentny, Inteligentny Dzierżawca Nauk, Ocean Mądrości. Jednak tybetańscy buddyści zazwyczaj mówią o nim Yeshe Norbu – Klejnot spełniający życzenia lub Kundun – Obecność. Na Zachodzie, podobnie jak papież jest tytułowany Jego Świątobliwość, używa się również skróconej formy imienia duchowego: Tenzin Gjaco.

W 1989 roku XIV Dalajlama został laureatem pokojowej nagrody Nobla.

[edytuj] Działalność polityczna

22 lutego 1940 roku, w wieku pięciu lat, został intronizowany jako XIV Dalajlama. Od tego momentu zgodnie z tybetańską tradycją jest przywódcą duchowym i politycznym Tybetu. Od czasu upadku powstania w 1959 przebywa na emigracji w Indiach, gdzie w Dharamsali kieruje emigracyjnym rządem swojego kraju, okupowanego przez Chińską Republikę Ludową.

[edytuj] Wizyty w Polsce

Dalajlama odwiedził Polskę trzy razy: w 1993^[1], 2000 i w grudniu 2008 (na zaproszenie Marszałka Senatu Bogdana Borusewicza), kiedy to uczestniczył w obchodach 25-lecia przyznania Lechowi Wałęsie Nagrody Nobla.

[edytuj] Dzieła

Książki XIV Dalajlamy wydane w Polsce:

• Opowieść o Tybecie (wywiad-rzeka przeprowadzony przez Thomasa Lairda)
• Buddyjska ścieżka do pokoju. Wykłady na Harvardzie (wraz z Jeffreyem Hopkinsem)
• Dalajlama o współczuciu i mądrości
• Dobroć, mądrość i wgląd
• Droga do wolności
• Emocje destrukcyjne. Jak możemy je przezwyciężyć? (wraz z Danielem Golemanem)
• Etyka na nowe tysiąclecie
• Jak praktykować. Jak nadać życiu sens
• Jak umierać i żyć lepszym życiem (wraz z Jeffreyem Hopkinsem)
• Krąg miłości Dalajlamy. Droga do osiągnięcia jedności ze światem
• Moc współczucia
• Myśli płynące z serca
• Otwarte serce
• Otwieranie Oka Mądrości. Wprowadzenie do buddyzmu...
• Przebudzanie umysłu, rozświetlanie serca
• Radość życia i umierania w pokoju
• Sens życia z buddyjskiej perspektywy
• Siła buddyzmu. Jak lepiej żyć we współczesnym świecie (wraz z Jean-Claude Carrière)
• Sztuka szczęścia. Poradnik życia (wraz z Howardem C. Cutlerem)
• Sztuka szczęścia w pracy (wraz z Howardem C. Cutlerem)
• Ścieżka do błogości
• Ścieżka do spokoju. Medytacje na każdy dzień
• Świat buddyzmu tybetańskiego
• Uzdrawianie gniewu
• Wolność na wygnaniu. Autobiografia
• Wszechświat w atomie. Gdy nauka spotyka się z duchowością

Zapisy dyskusji z udziałem XIV Dalajlamy:

• Sen, śnienie, umieranie. Zgłębianie świadomości z Dalaj Lamą (redakcja: Francisco J. Varela)

[edytuj] Filmy

Ekranizacją życia XIV Dalajlamy, do momentu ucieczki do Indii jest film Martina Scorsese pt. Kundun - życie Dalaj Lamy. Dalajlama jest także kluczową postacią również opartego na faktach filmu Siedem lat w Tybecie.

[edytuj] Doktoraty honoris causa i honorowe tytuły doktora

Poniżej wymieniono niektóre uczelnie, które przyznały XIV Dalajlamie doktorat honorowy. W nawiasach podano datę przyznania wyróżnienia.

• Benares Hindu University (1957)^[2]
• Uniwersytet Paryski (1984)^[3]
• Uniwersytet Karnataka w Dharwad (1990)^[3]
• Uniwersytet Boloński (1990)^[3]
• Uniwersytet Andra w Visakapatnam (1992)
• Melbourne University (1992)
• Pontifica Universidade de Sao Paulo (1992)
• Berea College w Kentucky (1994)^[4]
• Columbia University w Nowym Jorku (1994)
• Uniwersytet Sun Jat-sena w Chungshanie (1997)
• Brandeis University w Bostonie (1998)
• Emory University w Atlancie (1998)
• Mongolski Uniwersytet Państwowy (7 listopada 2002)^[5]
• Uniwersytet w Tartu (2005)
• Southern Cross University w Lismore
• Uniwersytet Jagielloński w Krakowie (2008)^[6]
• Delhi University (2009)

[edytuj] Honorowe obywatelstwa

• Kanada (2006)^[7]
• Wenecja^[8]
• Rzym
• Wrocław (2008)^[9]
• Paryż (2008)^[10]
• Warszawa (2009)^[11]

[edytuj] Nagrody i wyróżnienia oraz funkcje honorowe

• The Ramon Magsaysay Awar for Community Leadership (1959)
• The Admiral Richard E. Byrd Memorial Award (1959)^[3]
• The Lincoln Award (1960)^[3]
• Klucze do Los Angeles (1979)
• Klucze do San Francisco (1979)
• Medal Specjalny Azjatyckiej Buddyjskiej Rady Pokoju (1979)^[3]
• Nagroda im. dr. Leopolda Lucasa (1988)^[3]
• Le Prix de la Memorie (1989)^[3]
• Nagroda Shiromani (1991)^[3]
• Nagroda Ziemi (1991)^[3]
• Wheel of Life Award (1991)^[3]
• Honorowy patron Charytatywnej Aukcji Dzieł Sztuki Współczesnej i Aktualnej w Warszawie (2007)^[12]
• Nagroda Syjonistycznej Organizacji Kobiet Hadassah za całokształt dokonań (1999)
• Najbardziej wpływowy lider polityczny wg Time (2008)^[13]
• 46. miejsce w rankingu 50 najbardziej wpływowych ludzi świata, opublikowanym przez Newsweek (2008)^[14]
• Niemiecka Nagroda Mediów (2009)^[15]

[edytuj] Odznaczenia

• Order Uśmiechu
• Order Białego Lotosu (Kałmucja, Rosja, 10 grudnia 2006)^[16]
• Złoty Medal Kongresu (17 października 2007)

[edytuj] Związki z chrześcijaństwem

XIV Dalajlama uważa Jezusa za bodhisattwę^[17]

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• John Powers, Introduction to Tibetian Buddhism, tłum. polskie: Wprowadzenie do Buddyzmu Tybetańskiego, Wydawnictwo A, Kraków 1999.
• Gilles Van Grasdorff, Le Dalaї-Lama. La biographie non autorisée, tłum. polskie: Biografia XIV Dalajlamy, Wydawnictwo KOS, Katowice 2005.

[edytuj] Zobacz też

• Glosariusz buddyjski

[edytuj] Linki zewnętrzne

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z XIV Dalajlamy

• Oficjalna strona Jego Świątobliwości XIV Dalajlamy Tybetu

p • d • e Honorowi obywatele Wrocławia Arthur Johnson Hobrecht (1872) • Heinrich Robert Göppert (1875) • Ernst W. Wachler (1875) • Max von Forckenbeck (1878) • Carl Friedrich Eduard Bartsch (1878) • Wilhelm von Tümpling (1880) • Adolph Menzel (1885) • Helmut Karl Bernhard von Moltke (1890) • Gustav Dickhuth (1892) • Otto Theodor von Seydewitz (1894) • Ferdinand Julius Cohn (1897) • Wilhelm Salomon Freud (1901) • Maximilian von Ysselstein (1902) • Hermann von Hatzfeld-Trachenberg (1903) • Otto Muehl (1907) • Robert von Zedlitz-Trützschler (1909) • Georg Bender (1912) • Georg Kopp (1912) • Wiktor II Amadeusz von Ratibor (1913) • Remus von Woyrsch (1919) • Gerhart Hauptmann (1922) • Alfred von Scholz (1924) • Paul von Hindenburg (1927) • Adolf Hitler (1933) • Helmuth Brückner (1933) • Hermann Göring (1935) • Friedrich Hofmann (1936) • Wilhelm Frick (1937) • Josef Wagner (1938) • Joseph Goebbels (1938) • Władysław Gomułka (1946) • Stanisław Piaskowski (1946) • Stanisław Popławski (1947) • Konstanty Rokossowski (1949) • Ryszard Malinowski (1963) • Mirosław Hermaszewski (1978) • Romesh Chandra (1979) • Alfred Jahn (1993) • Tadeusz Różewicz (1994) • Henryk Tomaszewski (1995) • Henryk Gulbinowicz (1996) • Jan Paweł II (1997) • Jerzy Grotowski (1998) • Wojciech Dzieduszycki (1999) • Jan Nowak-Jeziorański (2000) • Václav Havel (2001) • Norman Davies (2002) • Andrzej Wajda (2003) • Władysław Bartoszewski (2004) • Lech Wałęsa (2005) • Sylwester Chęciński (2006) • Kurt Masur (2007) • Dalajlama XIV (2008)