Frank Wilczek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Frank Wilczek
Frank Wilczek
Data i miejsce urodzenia 15 maja 1951
Mineola na wyspie Long Island w stanie Nowy Jork
Zawód fizyk
Narodowość Amerykanin
Alma Mater Uniwersytet Princeton
Uczelnia Massachusetts Institute of Technology
Wydział Centrum Fizyki Teoretycznej
Stanowisko profesor
Małżeństwo Betsy Devine
Dzieci Amity i Mira
Źródła Frank Wilczek w Wikiźródłach
Wikicytaty Frank Wilczek w Wikicytatach
Frank Wilczek na Harvardzie

Frank Wilczek (ur. 15 maja 1951 w Mineola na wyspie Long Island w stanie Nowy Jork[1]) – amerykański fizyk pochodzenia polsko-włoskiego, profesor fizyki w MIT, noblista.

Razem z H. Davidem Politzerem i Davidem Grossem został w 2004 roku uhonorowany Nagrodą Nobla w dziedzinie fizyki, za pracę dotyczącą asymptotycznej swobody w teorii silnych oddziaływań między cząstkami elementarnymi.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Frank Wilczek urodził się w Stanach Zjednoczonych. Jego dziadkowie ze strony ojca pochodzili z Polski. Babcia, Franciszka Żybura, do 1921 mieszkała w Babicach, gm. Krzywcza pow. przemyski; dziadek, Jan Wilczek, pochodził z okolic Warszawy i był amerykańskim ochotnikiem Błękitnej Armii generała Hallera.

W 1973 ożenił się z Betsy Devine i ma z nią dwoje dzieci, Amity i Mira.

Kariera naukowa[edytuj | edytuj kod]

W 1973 na Uniwersytecie Princeton (Institute for Advanced Study) odkrył wraz Davidem Grossem asymptotyczną swobodę, zgodnie z którą im bliżej siebie znajdują się kwarki, tym słabsza zachodzi między nimi interakcja; gdy kwarki są skrajnie blisko siebie, siły jądrowe między nimi są tak słabe, że zachowują się niemal jak swobodne cząstki. Teoria ta, opracowana niezależnie przez Politzera, jest istotna dla rozwoju chromodynamiki kwantowej.

Wilczek wniósł także wkład do rozwoju innych aspektów teorii pola kwantowego, fizyki materii skondensowanej, astrofizyki i fizyki cząsteczkowej. Jest autorem ponad 300 prac naukowych.

Jego obecne zainteresowania naukowe to m.in.:

  • „czysta” fizyka cząsteczkowa: związki między teoretycznymi ideami i obserwowalnymi zjawiskami
  • zachowanie materii: ultrawysoka temperatura, gęstość i struktura fazowa
  • zastosowanie fizyki cząstek w kosmologii
  • zastosowanie technik teorii pola w fizyce materii skondensowanej
  • kwantowa teoria czarnych dziur

Związki z Polską[edytuj | edytuj kod]

Wielokrotnie odwiedzał Polskę spotykając się z fizykami Uniwersytetu Jagiellońskiego i Warszawskiego oraz uczniami szkół dając wiele wykładów.

17 września 2012 otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie[2].

20 września 2012 otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie[1].

9 grudnia 2008 otrzymał medal Ignacego Paderewskiego nadany mu przez Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce (SWAP)[potrzebne źródło].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Wybór[potrzebne źródło]:

  • Quark Description of Hadronic Phases[3],
  • Continuity of Quark and Hadron Matter[4],
  • High Density Quark Matter and the Renormalization Group in QCD with Two and Three Flavors[5],
  • Color-Flavor Locking and Chiral Symmetry Breaking in High Density QCD[6],
  • Fermion Masses, Neutrino Oscillations, and Proton Decay in the Light of SuperKamiokande[7],
  • Quantum Field Theory[8],
  • Riemann-Einstein Structure from Volume and Gauge Symmetry[9],
  • A Chern-Simons Effective Field Theory for the Pfaffian Quantum Hall State[10].

Książki[edytuj | edytuj kod]

  • The Lightness of Being, Mass, Ether, and the Unification of Forces, 2008 [polskie wydanie: Lekkość bytu, masa, eter i unifikacja sił, 2011]
  • Fractional Statistics and Anyon Superconductivity, grudzień 1990
  • Geometric Phases in Physics, grudzień 1988
  • Longing for the Harmonies, kwiecień 1989 [polskie wydanie: W poszukiwaniu harmonii, maj 2007]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]