Polonia Warszawa (piłka nożna)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy klubu piłkarskiego. Zobacz też: Polonia Warszawa.
Football pictogram.svg Polonia Warszawa
Herb klubu
Herb klubu
Pełna nazwa Miejski Klub Sportowy
Polonia Warszawa
Przydomek Czarne Koszule
Maskotka Czarna Jaguarzyca (Beata, mieszkanka Warszawskiego Zoo)
Barwy czarno-biało-czerwono-czarne
Data założenia jesień 1911
Liga III liga (grupa łódzko-mazowiecka)
Adres ul. Konwiktorska 6
00-206 Warszawa
Stadion Stadion Polonii Warszawa
im. Generała Kazimierza Sosnkowskiego
Prezes Ryszard Doniek
Trener Dariusz Dźwigała
Asystent trenera Sebastian Kęska
Stroje
domowe
Stroje
wyjazdowe
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Polonia Warszawa (Miejski Klub Sportowy Polonia Warszawa) – polski klub piłkarski z siedzibą w Warszawie. Jest to drugi klub piłkarski, który powstał w Warszawie (po Koronie Warszawa powstałej w 1909) i pozostaje obecnie najstarszym klubem w Warszawie oraz pierwszym wicemistrzem w dziejach polskiego futbolu i pierwszym mistrzem Polski po II wojnie światowej. W tabeli wszech czasów Ekstraklasy zajmuje 12. miejsce.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki (1911-1915)[edytuj | edytuj kod]

Jedno z pierwszych zdjęć drużyny Polonii Warszawa z 1912 roku zanim drużyna założyła po raz pierwszy czarne koszulki.
Tadeusz Gebethner – jeden z założycieli oraz pierwszy prezes klubu

Początków klubu należy szukać w Warszawskim Kole Sportowym. Organizacja ta, skupiała większość ówczesnych szkolnych zespołów piłkarskich oraz osoby grające w piłkę nożną, a także uprawiających wiele innych dyscyplin sportowych. W jej zarządzie były tereny warszawskiej Agrykoli, jedno z niewielu miejsc gdzie wówczas można było uprawiać sport. Koło Sportowe zarządzało sportem warszawskim we wcześniejszych latach i to ono wystawiało reprezentację Warszawy na mecze z przyjezdnymi drużynami oraz było nieformalnym inkubatorem dla najstarszych klubów warszawskich. W 1911 roku, istniejące w ramach WKS dwie drużyny gimnazjalne: Stella (Szkoła Konopczyńskiego) i Merkury (Szkoła Zgromadzenia Kupców) postanowiły połączyć siły[1]. Stało się to za sprawą kapitana jeszcze innej drużyny – Korony (Szkoła Ziemi Mazowieckiej) Wacława Denhoffa-Czarnockiego, on też wymyślił nazwę (Polonia jest to łacińska nazwa Polski). W czasach zaboru rosyjskiego nadanie takiej nazwy drużynie było wyjątkowym aktem patriotyzmu i odwagi. Pierwszy mecz Polonia zagrała z byłą drużyną Czarnockiego – Koroną. Spotkanie odbyło się 19 listopada 1911 i zakończyło się wynikiem 4:3 dla Korony. Spotkanie to zostało potraktowane bardzo nieformalnie i do maja 1912 roku nie zarejestrowano oficjalnie nazwy drużyny w ramach WKS.

Maj 1912 roku jest podawany jako oficjalna data założenia klubu przez ich pierwszych graczy (Jan Gebethner, Janusz Mück i inni) w ich oświadczeniu złożonym w 1959 roku przed notariuszem. Ze względu na ostry zakaz władz carskich dotyczących tworzenia stowarzyszeń o większym zasięgu, nazwy Klub Sportowy użyto po raz pierwszy nie wcześniej niż w roku 1914.

Na początku zawodnicy grali w strojach w biało-czarne pasy i dopiero wiosną 1913 r. założyli czarne koszulki[2]. Sprawa wyboru koloru ubrań też zrodziła kilka teorii. Najbardziej „patriotyczna” mówi że czarny kolor wybrano ze względu na żałobę po ojczyźnie, jednakże prawdopodobnie było trochę inaczej. Odpowiedzialny za zdobycie koszulek Mück zdołał kupić tylko takie. Czarne barwy miały jeszcze jedną zaletę – ubrania nie brudziły się od grania na błotnistym boisku przy Agrykoli. Mecz odbył się 23 lutego 1913 roku a rywalem, tak jak poprzednio, była Korona, ale wynik – 4:0 dla Polonii – był już inny.

W 1915 roku Polonia Warszawa przekształca się formalnie w klub sportowy. Stało się to możliwe dzięki zajęciu Warszawy przez Niemców w trakcie I wojny światowej. Nowy zaborca zezwolił na działalność polskich organizacji sportowych. 8 X 1915 w mieszkaniu przy ul. Zgoda 12 z inicjatywy Tadeusza Gebethnera oraz Mariana Strzeleckiego i Stefana Pronaszki odbyło się zebranie założycielskie[3]. Niektóre źródła podają tę datę jako rok powstania zespołu, jednak jest to błąd, gdyż zespół rozgrywał swoje mecze jako Polonia już od 1911 roku[potrzebne źródło]. W tym czasie powstały nowe sekcje klubu, a piłkarze rozgrywali swoje mecze na jedynym wówczas w Warszawie boisku na Agrykoli.

Czasy międzywojenne (1915-1939)[edytuj | edytuj kod]

Jeden z wyróżniających się graczy Polonii Warszawa Stefan Loth (po lewej)

29 kwietnia 1917 odbył się pierwszy mecz Polonia – Legia, w którym padł wynik 1:1. Legia była wtedy drużyną frontową, która przyjechała do Warszawy i tu rozgrywała mecze z miejscowymi klubami. Miesiąc później dwie drużyny znowu się spotkały – wynik był identyczny. Ówcześni zawodnicy oraz historycy są zgodni, że drużyna legionowa wcale nie jest protoplastą Legii Warszawa[4] i dlatego te spotkania nie są wliczane do statystyk tzw. „derby Warszawy”. W lipcu 1917 r. Polonia rozegrała swój pierwszy mecz z drużyną zagraniczną – węgierskim Magyar AC, który zakończył się wynikiem 1:5. W 1921 roku doszło do konfliktu w klubie, pomiędzy drużyną juniorów a kierownictwem sekcji piłkarskiej. Niezadowoleni juniorzy odeszli od Polonii i założyli nowy klub Warszawianka. Pomimo tego osłabienia, w pierwszych rozgrywkach o mistrzostwo Polski w 1921 Czarne Koszule zdobyły tytuł wicemistrza. Rozgrywki te odbyły się najpierw w lokalnych grupach, których mistrzowie awansowali na szczebel centralny. W grupie warszawskiej Polonia była najlepsza z imponującym dorobkiem bramkowym, 21 bramek zdobytych przy jednej straconej. W kolejnych latach od 1921 do 1926, czyli sześciokrotnie, Polonia także zdobywała mistrzostwo Warszawy. Wśród wyróżniających się piłkarzy w tamtym czasie byli bracia Stefan i Jan Loth oraz Artur Marczewski, którzy zostali powołani na pierwszy w historii międzynarodowy mecz piłkarski reprezentacji Polski.

W roku 1922 Polonia zatrudniła angielskiego trenera George’a Kimptona. Pod jego kierownictwem klub ponownie zdominował rozgrywki w Warszawie, pozostawiając w pobitym polu drużyny takie jak: Warszawianka, Korona oraz WKS. Po zakończeniu sezonu trener odszedł do Cracovii.

W 1923 roku zespół otrzymał od władz miasta teren pod budowę boiska. Na początku miało to być w Parku Skaryszewskim, następnie tereny w otoczeniu Cytadeli Warszawskiej, jednak ostatecznie Polonia otrzymała teren w pobliżu Dworca Gdańskiego. W rozgrywkach grupy warszawskiej Polonia ponownie była najlepsza, ale własną supremację nad lokalnymi rywalami Warszawianką i Legią (która wystąpiła wtedy po raz pierwszy w rozgrywkach pod obecną nazwą) udowodniła dopiero w ostatnim spotkaniu, pokonując Warszawiankę 7:1. W roku 1923 Polonia odniosła także prestiżowy sukces, pokonując po raz pierwszy w swej historii zespół zagraniczny, którym był silna węgierska drużyna Vasasok Sport Clubja, w stosunku 2:1[5].

Ponieważ PZPN zdecydował, że z powodu Igrzysk Olimpijskich 1924 nie odbędą się rozgrywki o tytuł Mistrza Polski, dlatego większość klubów skupiła się na rozgrywkach towarzyskich z zespołami zagranicznymi. Odbyły się jedynie rozgrywki na szczeblu lokalnym, które miały wyłonić Mistrza Polski w roku 1925. Ponownie zwycięską drużyną w tych rozgrywkach była Polonia, która została mistrzem Warszawy. 12 września 1924 roku Polonia wyjechała do Turcji na mecz z Galatasaray, z którym zremisowała 2:2. Poloniści grali również z zespołem z miasta Smyrna (obecnie Izmir), z którym wygrali 4:0 oraz z Alton Ordon, który rozgromiła 12:0 i Fenerbahce, z którym jednak przegrała 3:4.

Wiosną 1925 roku dokończono rozgrywki mistrzowskie wśród drużyn które rozegrały mistrzostwa grupy A w 1924 roku. Drużyna Polonii nie pokonała tym razem drugiego szczebla eliminacji i musiała uznać wyższość Warty Poznań oraz TKS Toruń. Jesienią 1925 roku odbyły się po raz pierwszy rozgrywki o Puchar Polski. Była to jedyna edycja która odbyła się przed wojną a sama impreza spotkała się z chłodnym przyjęciem przez najlepsze drużyny z wielu regionów Polski. Polonia została pokonana przez drużynę Warszawianki 2:3 i odpadła z dalszych rozgrywek.

Ostatnie nieligowe mistrzostwa Polski w 1926 roku rozpoczęto od rozgrywek w grupie warszawskiej. Drużyna Polonii rywalizowała w nich z bardzo silną drużyną Warszawianki. Po zakończeniu wszystkich spotkań, nie wyłoniono zwycięzcy, a w meczu Polonii z Warszawianką padł remis 5:5. Po dogrywce, którą przerwano z powodu zapadającej ciemności i dokończono po dwóch tygodniach, Polonia była lepsza o jedną bramkę. Dokończenie meczu po dwóch tygodniach spowodowało protest Warszawianki, który nie został uwzględniony[6]. Mistrzem Warszawy został Polonia i to ona awansowała do dalszego etapu rozgrywek w ramach mistrzostw Polski, a w efekcie zdobyła ponownie tytuł wicemistrza Polski. W grudniu 1926 roku większość polskich klubów, łącznie z Polonią Warszawa, zdecydowało o utworzeniu rozgrywek ligowych, które odbyły się po raz pierwszy w 1927 roku. Rozgrywki w 1927 roku w nowym systemie kołowym pokazały, że klub potrzebuje istotnych wzmocnień oraz regularnych treningów, a przede wszystkim dokończenia budowy własnego stadionu.

W 1928 roku Polonia przeniosła się na ul. Konwiktorską 6, gdzie ma swoją siedzibę do dzisiaj. Oficjalnego otwarcia stadionu dokonano 30 września 1928 r., jednakże pierwszy mecz odbył się już 15 sierpnia 1928 r. kiedy Polonia Warszawa pokonała drużynę Hasmonea Lwów 5:0. W klubie pojawił się także nowy trener z Czech František Koželuh, a w drużynie zadebiutował dziewiętnastoletni wówczas Władysław Szczepaniak, który w przyszłości stanie się symbolem klubu. Trener Kożeluch został zdymisjonowany po pierwszym sezonie, a klub pozostał bez trenera. W efekcie po pierwszej połowie sezonu drużyna zajmowała ostatnie miejsce w tabeli. Jedynym ratunkiem okazało się być zatrudnienie profesjonalnego trenera w połowie 1929 roku, a był nim były gracz Rapidu Wiedeń, Josef Steyskal. Ostatecznie drużyna zajęła 7. miejsce tych rozgrywkach. W tym samym roku w drużynie zadebiutował też szesnastoletni Zenon Pieniążek, kolejna zasłużona postać dla warszawskiego klubu.

Przed jednym z ostatnich meczów ligowych Polonii Warszawa w 1939 r.

W latach trzydziestych, w dobie kryzysu, Polonia ponownie straciła trenera. Pomimo to w rozgrywkach w 1930 roku, piłkarze zajęli 4. miejsce w Lidze, tuż za drużyną Legii. W następnym roku było już gorzej i drużyna zakończyła sezon na 7. miejscu. W kolejnym sezonie klub doświadczył po raz pierwszy gorzkiego smaku degradacji z rozgrywek ligowych. Pomimo to, właśnie wtedy, gracz Czarnych Koszul Jerzy Bułanow, został wybrany przez Przegląd Sportowy najlepszym polskim piłkarzem. Pomimo degradacji, w klubie pozostali tacy zawodnicy jak: Bułanow, Szczepaniak czy Odrowąż. Dzięki temu w kolejnym sezonie Polonia wygrała rozgrywki w niższej klasie i ponownie znalazła się w gronie najlepszych klubów grających w Lidze w 1934 r. W tamtych rozgrywkach warszawski klub odniósł spektakularny sukces pokonując jako jedyna drużyna w Hajdukach Wielkich przyszłego mistrza kraju, drużynę Ruchu. Ostatecznie Polonia zajęła 9. miejsce w tych rozgrywkach. Kolejny sezon w roku 1935 stał się jednym z najgorszych w historii klubu. Drużyna zanotowała spadek z ligi i to w bardzo kiepskim stylu, gdyż w całym sezonie drużyna zdobyła zaledwie 8 punktów. W 1936 roku Polonia w dalszym ciągu grała bardzo słabo. Pomimo to, w jej szeregach nadal występowali wierni jej piłkarze, Bułanow i Szczepaniak. Ten drugi zagrał nawet na Igrzyskach Olimpijskich w 1936 roku, gdzie pełnił rolę kapitana polskiej reprezentacji, którą to funkcję przejął od Bułanowa, po zakończeniu przez niego kariery międzynarodowej.

W 1937 roku w rozgrywkach warszawskiej grupy A, Polonia Warszawa zdobyła wyraźną przewagę, pokonując między innymi ostatniego spadkowicza z Ligi, drużynę Legii Warszawa. W kolejnych fazach rozgrywek także okazała się bezkonkurencyjna i ponownie znalazła się w gronie najlepszych drużyn w Polsce w rozgrywkach ligowych w 1938 roku. Prezes Polonii Warszawa generał Kazimierz Sosnkowski postanowił tym razem zatrudnić w roli trenera Karola Kossoka. Ten były śląski piłkarz wprowadził nowoczesne metody treningowe w drużynie i być może dzięki temu klub zajął wysokie, jak na beniaminka, czwarte miejsce w rozgrywkach. Natomiast w 1939 Związek Polskich Związków Sportowych uznał Polonię za najlepszy polski klub sportowy z 1938 r[7]. Warto zaznaczyć, że w jednym z najsłynniejszych meczów polskiej reprezentacji – pojedynku z Brazylią, podczas Mistrzostw Świata w 1938 roku, wystąpiło dwóch piłkarzy Polonii, Szczepaniak i Erwin Nyc.

W rozgrywkach z 1939 Polonia po kiepskim początku, ponownie pokonała jedną z najmocniejszych drużyn okresu przedwojennego, ówczesnego mistrza, Ruch Chorzów i to na wyjeździe. Liga nie została dokończona z powodu wybuchu II wojny światowej, a po rozegraniu 12 z 18 zaplanowanych meczów Polonia zajmowała 7. miejsce. Jeden z jej graczy Zenon Pieniążek był drugim wśród najskuteczniejszych zawodników z 16 zdobytymi bramkami. W przerwie letniej odbyły się szkolenia dla kadrowiczów poprowadzone przez legendarnego byłego zawodnika londyńskiego Arsenalu, Alexa Jamesa[7]. 38-letni były piłkarz wystąpił gościnnie w jednym z ostatnich, przedwojennych, meczów piłkarzy Polonii Warszawa.

Okres II wojny światowej (1939-1945)[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu wojny zawieszono rozgrywki ligowe. Część zawodników została powołana do służby wojskowej, kilku zginęło w trakcie kampanii wrześniowej. Po zajęciu kraju Niemcy zakazali Polakom uprawiania sportu. Organizowano jednak rozgrywki piłkarskie w warunkach konspiracyjnych, wyłaniano mistrzów okręgów. Piłkarze Polonii dwukrotnie, w 1942 i 1943 roku, sięgnęli po tytuł mistrza Warszawy[8].

Jednocześnie drużyna ponosiła dalszej straty: piłkarze i działacze ginęli w obozach koncentracyjnych, egzekucjach ulicznych, w Katyniu. Część piłkarzy brała udział w konspiracji. Kilku zginęło w czasie powstania warszawskiego[8]. Areną tragicznych wydarzeń stał się również sam obiekt przy Konwiktorskiej. W czasie powstania warszawskiego, w nocy z 21 na 22 sierpnia 1944 roku oddziały powstańcze Batalionu Zośka, Batalionu Pięść i Batalionu Czata 49 wyprowadziły przez boisko Polonii uderzenie w stronę Dworca Gdańskiego. Atak nie powiódł się, a życie straciło w nim 12 powstańców[9].

Pierwsze mistrzostwo Polski 1946, okres PRL (1946-1991)[edytuj | edytuj kod]

Tadeusz Świcarz – zawodnik Polonii w latach 1945-1949

Działalność klubu została wznowiona wkrótce po zakończeniu okupacji niemieckiej. Początkowo klub, z inicjatywy jednego z przedwojennych zawodników Polonii, Zenon Pieniążek „Odrowąż”, reaktywował się pod patronatem Milicji Obywatelskiej. Współpraca ta została jednak zakończona już w sierpniu 1945 r. Pierwszy mecz Polonia rozegrała 25 marca 1945 roku na boisku AZS w Parku Skaryszewskim z lokalnym rywalem RKS Okęcie. Spotkanie zakończyło się wynikiem 3:3. Był to zarazem pierwszy mecz w wyzwolonej stolicy.

W 1946 roku, grając w zrujnowanej Warszawie, Czarne Koszule zdobyły pierwszy tytuł mistrzowski. Mecz finałowy Polonia grała na stadionie Wojska Polskiego przy Łazienkowskiej. Pokonując 3:2 AKS Chorzów zdobyła pierwszy dla Warszawy tytuł mistrzowski. Stadion przy Konwiktorskiej, położony na Nowym Mieście, był zrujnowany działaniami wojennymi i został odbudowany dopiero kilka lat po wojnie. Do czasu odbudowania stadionu Poloniści grali na innych boiskach w Warszawie. Na początku 1949 roku Polonia została zaproszona przez brazylijski klub Vasco da Gama na rozegranie kilku meczów towarzyskich, jednak ówczesne władze nie zgodziły się na wyjazd Polonii za granicę. W tym roku również Polonia Warszawa została przemianowana przez władze komunistyczne na nazwę Kolejarz Warszawa. Od 1950 roku Polonia (wtedy Kolejarz) grali w bordowych koszulkach, niebieskich spodenkach oraz z kolejarskim znakiem na koszulkach. W 1952 roku Polonia zdobyła drugie powojenne trofeum, Puchar Polski, w finałowym meczu pokonując Legię Warszawa na Łazienkowskiej 1:0. Był to ostatni sukces Czarnych Koszul w tamtych czasach. Mimo tego sukcesu, w tym samym roku Polonia spadła do drugiej ligi. Przyczyn degradacji było kilka. Polonia spadła z ligi, mimo iż zdobyła puchar, który rok wcześniej dał tytuł mistrza Polski Ruchowi Chorzów. Pierwsza połowa lat 50. to czarny okres stalinizmu, ówczesne władze chciały usunąć wszystko co miało związek z dawną Polską. Każdemu klubowi dano resortowego „sponsora”, Polonii przypadła kolej, która, w przeciwieństwie do górników, wojska i milicji, do bogatych nie należała. Trzeba jednak przyznać, że nieudolność działaczy też nie pomogła klubowi w utrzymaniu. Późniejszą tułaczkę Polonii po niższych ligach, spowodowało uczynienie centralnym klubem PKP poznańskiego Lecha, który finansowany był kosztem KSP. Doprowadziło to klub do wieloletniej marginalizacji, nie tylko Polonię, ale także inne kluby kolejowe. Jeszcze kilkanaście lat po spadku na Polonię przychodziło nawet po dziesięć tysięcy kibiców. Później stopniowo sympatię Warszawy przejmowała Legia, która mogła się pochwalić znacznymi sukcesami. W 1954 roku drużyna została zdegradowana do III Ligi. Przez okres PRL i początków III RP Polonia grała w drugiej i trzeciej klasie rozgrywkowej. Od degradacji z ekstraklasy Polonia Warszawa czekała aż 41 lat na ponowny występ w najwyższej klasie rozgrywkowej.

W 1955 roku władze ligi dały możliwość zmiany nazwy klubu wszystkim zespołom. Polonia jako pierwsza drużyna w kraju zdecydowała się na zmianę nazwy na Polonia-Kolejarz Warszawa. Dwa lata później na zebraniu klubowym zdecydowano aby przywrócić do nazwy Polonia Warszawa. Polonia była pierwszym klubem w Warszawie i drugim w Polsce który powrócił do swojej tradycyjnej nazwy. W sierpniu 1956 roku Polonia wyjechała do Węgier na rozegranie kilku meczów towarzyskich. Pierwszy mecz Polonia grała z Törekvesem Budapeszt, mecz ten zakończył się wynikiem 2:3 dla Węgrów. Drugi mecz Polonia grała z Szombathelyi Törekvés tym razem Poloniści zremisowali 2:2. Trzeci mecz „Czarne Koszule” grały z Pécsi Törekvés jednak ten mecz Poloniści przegrali 1:2. Kilka miesięcy później zespół Szombathelyi Törekvés przyjechał do Polski. Niestety i tym razem Polonia przegrała 1:4.

W 1981 roku Polonia Warszawa wzięła udział w Pucharze Króla Tajlandii[10]. Drużyna zajęła w tym turnieju trzecie miejsce wygrywając 5 meczów, remisując 1 i przegrywając 2.

Od od 1954 do 1993 roku Polonia grała w II lub III lidze. Pomimo gry w niższych klasach rozgrywkowych, w pierwszych latach po spadku na mecze Polonii przychodziło po 20-30 tys. osób[11].

Powrót do ekstraklasy, występy w I lidze (1991-1999)[edytuj | edytuj kod]

Arkadiusz Bąk – król strzelców I ligi sezonu 1997/98, jedyny w historii król strzelców w barwach Polonii, późniejszy mistrz Polski z Polonią

Gdy funkcję prezesa klubu objął Jerzy Piekarzewski w 1991 roku klub uzyskał awans do II ligi, a w sezonie 1992/1993 Polonia Warszawa ponownie osiągnęła awans do polskiej elity piłkarskiej. Po 41 latach nieobecności Polonia powróciła do ekstraklasy. Klub był jednak fatalnie zorganizowany, brak było pieniędzy i bazy treningowej. Czarne Koszule znów wróciły do II ligi, jednak tylko na dwa lata. W sezonie 1995/96 Polonia, razem z Wisłą Kraków, awansowała do I ligi. Na Konwiktorskiej pojawił się Janusz Romanowski, który właśnie wycofał się ze sponsorowania Legii, zakładając spółkę KPP Polonia Warszawa. Od tej pory do sezonu 2005/06 Polonia grała w ekstraklasie. W 1998 r. zdobyła wicemistrzostwo Polski, zaś w 1999 dotarła do półfinału Pucharu Intertoto.

Drugie mistrzostwo Polski (1999-2001)[edytuj | edytuj kod]

Do sezonu 1999/2000 Polonia nie przystępowała jako faworyt. Pod koniec rundy jesiennej po raz pierwszy w historii Czarne Koszule zostały liderem ekstraklasy. Zespół prowadzili wtedy Jerzy Engel i Dariusz Wdowczyk. W przerwie zimowej sprowadzono kilku znakomitych piłkarzy, m.in. Tomasza Wieszczyckiego i Tomasza Kiełbowicza, którzy okazali się bardzo dobrym wzmocnieniem. W tym czasie w drużynie Polonii Warszawa występował pierwszy czarnoskóry reprezentant Polski w piłce nożnej Emmanuel Olisadebe. W rundzie wiosennej Czarne Koszule przegrały tylko dwa mecze (w tym jeden po zapewnieniu tytułu) i jeden zremisowały. Oficjalne mistrzostwo Polonia zapewniła sobie pokonując na Łazienkowskiej Legię Warszawa 3:0. Wcześniej zdobyła Puchar Ligi, zwyciężając na „neutralnym” stadionie Wojska Polskiego Legię 2:1. W lipcu Czarne Koszule potwierdziły swoje panowanie w polskiej piłce, zdobywając Superpuchar po zwycięstwie nad zdobywcą Pucharu Polski Amicą Wronki 4:2. Później Polonia odpadła w kwalifikacjach do Ligi Mistrzów (dwumecz z Panathinaikosem Ateny 2:2 i 1:2, do awansu było bardzo blisko), wcześniej jednak eliminując FC Dinamo Bukareszt. Jednak nie wszystko na Konwiktorskiej było idealne. Mistrzostwo drużyna zdobyła grając ze sztucznie dołączonym tworem – HOOP Polonia Warszawa. Romanowski nie spełnił wymagań i wypłat sponsorowi. Sponsor wycofał się kilka miesięcy później. W efekcie Polonia oraz jej właściciel zadłużyli się. W sezonie 2000/01 Czarne Koszule w lidze grały słabo, jednak zdołały zdobyć Puchar Polski. Potem z finansowania zadłużonego klubu wycofał się Janusz Romanowski, a klub przejęła nowo utworzona spółka KSP Polonia Warszawa, której właścicielem był Jan Raniecki, kibic, który w Polonię postanowił włożyć własny majątek.

Spadek do drugiej ligi, przyjście Wojciechowskiego (2001-2008)[edytuj | edytuj kod]

Przez kolejne lata Polonia osiągała coraz gorsze wyniki, a działania Jana Ranieckiego oceniane były skrajnie. Aby otrzymać licencje na grę w ekstraklasie potrzebne były inwestycje. Klub był na granicy bankructwa. Jedni byli mu wdzięczni za uratowanie klubu przed zagładą, wspieranie go oraz organizowanie działań takich jak wydawanie klubowego czasopisma, promowanie klubu wśród młodzieży szkolnej (akcja „Kibic”), budowę nowej trybuny „Kamiennej” oraz sztucznego oświetlenia i ogrzewanej murawy z częściowo własnych pieniędzy. Inni ostro krytykowali prowadzenie klubu twardą ręką oraz złe decyzje personalne. Najgorszym okazał się być sezon 2005/2006. Jan Raniecki od pewnego czasu zdecydowany był sprzedać klub, jednak szukał wiarygodnego następcy który mógłby rozwijać klub oraz poczynić w nim dalsze, konieczne, inwestycje. Rozmowy prowadzone z firmą developerską J.W. Construction oraz angielską firmą Global Soccer Agency przedłużały się w nieskończoność. Chaos w klubie, oraz nagła śmierć Jana Ranieckiego 1 marca 2006 spowodowały, że klub nie był stanie utrzymać się w lidze. Ostatecznie jego nowym właścicielem została firma J.W. Construction oraz jej prezes i założyciel Józef Wojciechowski, która jednak do końca sezonu, a także przez pół kolejnego już, drugoligowego sezonu borykała się z bałaganem w klubie oraz roszczeniami Global Soccer Agency. Spadkowicz z I ligi rundę jesienną zakończył w 2. lidze na ostatnim miejscu (oprócz małej liczby punktów przyczyniła się do tego kara nałożona przez PZPN, której prawomocność była dyskusyjna).

Wykupienie drużyny Dyskobolii Grodzisk Wielkopolski (2008-2009)[edytuj | edytuj kod]

Polonia Warszawa – Arka Gdynia (27.03.2010)

11 lipca 2008 roku prezes klubu KSP Polonia Warszawa Józef Wojciechowski odkupił od Zbigniewa Drzymały 16715 akcji spółki Groclin-Dyskobolia SSA za 20 milionów złotych[12]. Dzięki tej transakcji Polonia Warszawa nabyła prawa do wystąpienia o licencję gry w Ekstraklasie pomimo 7 miejsca w II lidze. Wszyscy zawodnicy Dyskobolii Groclin Grodzisk Wielkopolski stali się automatycznie zawodnikami zespołu Polonii. Dodatkowo dołączyło do nich kilku najlepszych drugoligowych graczy z poprzedniego sezonu takich jak: Krzysztof Michalski, Radosław Majdan, Daniel Mąka czy Jacek Kosmalski. Niektórzy z zawodników, będący w wieku juniorskim zostali przeniesieni do Młodej Ekstraklasy a pozostali którzy nie znaleźli uznania w oczach trenera Zielińskiego rundę jesienną sezonu 2008/2009 spędzili w IV-ligowej Polonii SSA Warszawa. Wiosną druga drużyna została rozwiązana.

José María Bakero i inni trenerzy (2010-2011)[edytuj | edytuj kod]

Polonia Warszawa – Jagiellonia Białystok (10.05.2011)
Information icon.svg Osobny artykuł: Polonia Warszawa (2010/11).

10 listopada 2009 roku nowym trenerem drużyny został José Mari Bakero, były hiszpański piłkarz pochodzenia baskijskiego oraz były kapitan drużyny FC Barcelona. Ten utytułowany piłkarz trenował już wcześniej drużynę Real Sociedad San Sebastián, aczkolwiek bez sukcesów. Wraz z drużyną Polonii, którą objął gdy zajmowała przedostatnie miejsce w lidze, zdołał wywalczyć miejsce gwarantujące pozostanie w Ekstraklasie na sezon 2010/2011. Od 25 czerwca 2010 roku, wraz z trenerem Bakero współpracował Paweł Janas, były trener reprezentacji Polski, który zajął stanowisko wiceprezesa ds. sportowych[13]. W maju 2010 Radosław Majdan objął stanowisko rzecznika prasowego stołecznego klubu. 13 września 2010 roku José Mari Bakero został zwolniony, a zastąpił go Paweł Janas. Po niespełna czterech miesiącach, 29 grudnia 2010, Paweł Janas został zdymisjonowany, ale powrócił na stanowisko dyrektora sportowego w klubie[14]. Niebawem został zdymisjowany także z tego stanowiska. Kolejnymi trenerami w tym dość dziwnym sezonie byli: Theo Boss, Piotr Stokowiec oraz ponownie Jacek Zieliński.

Powrót Jacka Zielińskiego, odejście Wojciechowskiego (2011-2012)[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Polonia Warszawa (2011/12).

W nowym sezonie doszło do dużych zmian w kadrze zespołu prowadzonego przez Jacka Zielińskiego. Odeszło z niej aż siedmiu zawodników. Jednym z nich był Adrian Mierzejewski, który został sprzedany przez drużynę Polonii za rekordową kwotę 5,25 miliona euro, która to była najwyższą stawką jaką zapłacono za piłkarza odchodzącego z polskiej ligi[15]. W tym samym czasie w klubie pojawiło się ośmiu nowych zawodników na których zakup przeznaczono dużą cześć rekordowej kwoty. Już na samym początku nowego sezonu prezes Wojciechowski postawił przed piłkarzami za cel zdobycie tytułu mistrzowskiego[16]. Po zakończeniu rundy jesiennej rozgrywek, drużyna Polonii zajmowała trzecie miejsce, ze stratą sześciu punktów do prowadzącej drużyny. Po sześciu kolejkach rundy wiosennej (w tym trzech porażkach, z których ostatnią była z Koroną Kielce 3:0), 27 marca 2012 został zwolniony trener Jacek Zieliński (szkoleniowcem Czarnych Koszul był przez rok – został nim 22 marca 2011 i wówczas pierwszy mecz wygrał z kielecką drużyną)[17]. 28 marca 2012 jego następcą został Czesław Michniewicz[18]. 20 kwietnia 2012 po przegranym u siebie meczu z Ruchem Chorzów właściciel KSP Polonia Józef Wojciechowski zapowiedział zaprzestanie finansowania klubu i wycofanie się z polskiego futbolu na zawsze[19]. Ostatecznie drużyna zajęła szóste miejsce w sezonie 2011/2012, a 8 maja 2012 Michniewicz przestał być trenerem[20].

Decyzja Wojciechowskiego o zaprzestaniu sponsorowania klubu, spowodowała wyprzedaż i odejście grupy zawodników, którzy reprezentowali wcześniej barwy warszawskiej Polonii. Pierwszym który odszedł, był zawodnik najmocniej obwiniany za nieudany sezon i brak zaangażowania w jego trakcie, brazylijski piłkarz Bruno. Następnie, z klubu odszedł jego dotychczasowy kapitan Łukasz Trałka[21]. Kolejni dwaj piłkarze, Sadlok i Šultes, przeszli do Ruchu Chorzów. Następnie z klubu odeszli jeszcze Róbert Jež do Zagłębia Lubin, Daniel Sikorski do Wisły Kraków oraz Adrian Lis do Warty Poznań. Swojego kontraktu nie przedłużył czeski obrońca Radek Mynář. 13 lipca swoje kontrakty rozwiązali także Michał Gliwa, który wzmocnił Zagłębie Lubin oraz Jakub Tosik, który przeniósł się do ukraińskiego klubu Karpaty Lwów. Ostatnim osłabieniem było odejście Tomasza Jodłowca do Śląska Wrocław.

Nowy właściciel klubu (2012-2013)[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Polonia Warszawa (2012/13).

Ostatecznie 16 lipca 2012 Wojciechowski, za 5 milionów złotych, sprzedał 100% udziałów w klubie właścicielowi innej drużyny piłkarskiej GKS Katowice – Ireneuszowi Królowi, który początkowo chciał zmienić nazwę klubu na KP Katowice. Wycofał się jednak z tego pomysłu i postanowił pozostawić klub w Warszawie. Podjął też decyzję o zaprzestaniu wspierania GKS Katowice[22]. Wojciechowski zachował karty zawodnicze Pawła Wszołka, Sebastiana Przyrowskiego i Wladimera Dwaliszwiliego[23].

Nowym trenerem został Piotr Stokowiec, ostatnio związany z klubem jako trener drużyny Młodej Ekstraklasy Polonii Warszawa. Ze względu na zawirowania związane ze zmianą właściciela klubu oraz brakiem prawidłowego przygotowania do sezonu piłkarskiego trener ocenił, że jego celem w tym sezonie może być walka o utrzymanie w ekstraklasie. Duże ubytki kadrowe w klubie zostały uzupełnione najlepszymi piłkarzami z Młodej Ekstraklasy oraz nowymi zawodnikami. Nowy właściciel wykupił także karty zawodnicze Wszołka i Dwaliszwiliego. W połowie września do klubu powrócił po pięciomiesięcznej nieobecności albański napastnik, Edgar Çani. Pojawiły się za to problemy osobiste kolejnego z zawodników zakupionych przez Wojciechowskiego, Aviramem Baruchyanem, który powrócił do swojego rodzinnego kraju na zasadzie wypożyczenia.

Piłkarze Polonii Warszawa zakończyli rundę jesienną sezonu 2012/2013 na trzecim miejscu, co oceniono jako duży sukces trenera Stokowca, zważywszy na brak odpowiednich przygotowań przed sezonem oraz niewiadomy skład drużyny piłkarskiej do ostatniej chwili przed rozpoczęciem sezonu. W końcowym etapie rundy wiosennej (po 28 z wszystkich kolejek ligowych), Komisja Odwoławcza ds. Licencji Klubowych Polskiego Związku Piłki Nożnej wydała decyzję odmowną w zakresie przyznania klubowi licencji uprawniającej do gry w sezonie 2013/2014[24][25]. Kolejną konsekwencją nie wywiązywania się przez Króla, z obowiązków pracodawcy, były następujące po sobie decyzje o rozwiązaniu kontraktów, przez kolejnych piłkarzy z powodu niewypłacania pensji. W tym samym czasie zawiązało się stowarzyszenie kibiców klubu którzy chcieli ratować drużynę i spłacić długi. Rozmowy zostały zerwane przez Ireneusza Króla, który jednocześnie bezowocnie próbował zgłosić drużynę do I ligi. Ostatecznie pod koniec czerwca właściciel złożył wniosek o upadłość skompromitowanej spółki[26]. Wcześniej stowarzyszenie zgłosiło nieistniejącą jeszcze drużynę do ligi okręgowej. Dzięki grupie najbardziej wiernych kibiców, PZPN przychylił się do ich petycji i nowa odsłona klubu rozpoczęła rozgrywki od IV ligi[27].

Herb klubu[edytuj | edytuj kod]

Obecny herb klubu składa się z tarczy w kolorze biało-czerwonym. W 2013 roku po upadku Spółki Akcyjnej KSP Polonia Warszawa którą jako ostatni prowadził Ireneusz Król, klub odrodzony przez stowarzyszenia kibiców, wrócił do pierwotnej i najprostszej wersji herbu.

Przez wiele lat jednak, biało czerwona tarcza była otoczona czarnym kołem. W kole znajdowały się litery KSP. Najbardziej rozpowszechnione jest logo klubu stworzone przez spółkę KSP Polonia Warszawa, gdzie herb otoczony jest wieńcem laurowym. Na górze znajdował się rok założenia klubu 1911, a na dole znajdowała się nazwa klubu POLONIA.

Na przestrzeni lat historii warszawskiego klubu herb ten podlegał wielu zmianom. Pierwszy znany emblemat klubu stanowiła zwykła biało-czerwona tarcza o ukośnej linii podziału pomiędzy kolorami. Była ona przypinana do strojów agrafką, co umożliwiało jej szybkie usunięcie w razie kontroli przez carską Ochranę.

W 1933 roku do tarczy dodano czarne okrągłe tło, na którym pojawiły się litery KSP, przy czym z lewej strony tarczy była to litera K, u góry litera S, a z prawej strony litera P.

W czasach stalinizmu władze nakazały zarówno zmianę nazwy, jak i herbu klubowego. Klub nazwano Kolejarz Warszawa, a jego nowy herb stanowiło czerwono-niebieskie kółko z literą P w środku i z odchodzącymi od niego kolejarskimi skrzydełkami. Całość była dość podobna do emblematu kolejarzy. Po odwilży 1956 roku powrócono do starej nazwy i starego symbolu jednakże z jednym wyjątkiem. Zamiast liter KSP pojawiły się litery KKS (Kolejowy Klub Sportowy). Litery zostały otoczone białymi okręgami umieszczonymi na czarnym tle.

Po przejęciu klubu przez Janusza Romanowskiego w 1995 roku, utworzono nową strukturę klubu, której skrótem były litery KPP. W związku z tym, te właśnie litery zaczęły się pojawiać w herbie klubu. Modyfikacja ta została zniesiona wraz z rozwiązaniem współpracy ze sponsorem. W tamtym czasie, po zdobyciu tytułu Mistrza Polski, pojawiły się po bokach herbu dwie gwiazdki symbolizujące dwa tytuły mistrzowskie wplecione w wieniec laurowy.

Sukcesy[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym dużym osiągnięciem zespołu było zdobycie drugiego miejsca w lidze polskiej w 1921 roku, następnie trzecie miejsce w 1923 oraz ponownie drugie w roku 1926. Swoje pierwsze mistrzostwo zdobyła w roku 1946, a w 1951 zajęli po raz drugi trzecie miejsce. Pierwszy puchar w historii klubu został zdobyty w roku 1952. Na następne osiągnięcia klubu trzeba było długo czekać. Największe sukcesy Polonia Warszawa odniosła w roku 2000, gdy zespół zdobył Mistrzostwo Polski, Superpuchar Polski oraz Puchar Ligi. Rok później w 2001 klub zdobył drugi Puchar Polski.

Statystyki występów w rozgrywkach[edytuj | edytuj kod]

Sezony w polskiej lidze[edytuj | edytuj kod]

Wyniki ze wszystkich sezonów Polonii Warszawa[28][29]
  • 19 listopada 1911: Pierwszy oficjalny mecz Polonii
  • 1921: 2. miejsce w ogólnopolskiej klasie A Wicemistrzostwo Polski
  • 1922: 3. miejsce w ogólnopolskiej grupie północnej
  • 1923: 2. miejsce w ogólnopolskiej grupie wschodniej
  • 1925: 3. miejsce w ogólnopolskiej grupie północnej
  • 1926: 1. miejsce w ogólnopolskiej grupie północnej oraz Wicemistrzostwo Polski

W rozgrywkach przedligowych aby awansować do rozgrywek ogólnopolskich należało wygrać rozgrywki grupy warszawskiej

  • 1927: 8. miejsce w Lidze
  • 1928: 7. miejsce w Lidze
  • 1929: 7. miejsce w Lidze
  • 1930: 4. miejsce w Lidze
  • 1931: 8. miejsce w Lidze
  • 1932: 12. miejsce w Lidze. Spadek do warszawskiej klasy A
  • 1933: 1. miejsce w klasie A. Awans do Ligi
  • 1934: 9. miejsce w Lidze
  • 1935: 11. miejsce w Lidze. Spadek do warszawskiej klasy A
  • 1936: 2. miejsce w klasie A
  • 1937: 1. miejsce w warszawskiej klasie A. Awans po barażach do Ligi
  • 1938: 4. miejsce w Lidze
  • 1939: w momencie przerwania rozgrywek Polonia zajmowała w Lidze 7 pozycję
  • 1940-45: Rozgrywki zawieszone z powodu II wojny światowej
  • 1946: Mistrzostwo Polski
  • 1947: 2. miejsce w fazie grupowej
  • 1948: 7. miejsce w I lidze
  • 1949: 4. miejsce w I lidze
  • 1950: 7. miejsce w I lidze
  • 1951: 7. miejsce w I lidze
  • 1952: 6. miejsce w I lidze[30]. Spadek do II ligi. Zdobywca Pucharu Polski
  • 1953: 3. miejsce w II lidze
  • 1954: 11. miejsce w II lidze. Spadek do III ligi.
  • 1955: 2. miejsce w III lidze.
  • 1956: 2. miejsce w III lidze.
  • 1957: 1. miejsce w III lidze. Przegrane baraże o awans do II ligi.
  • 1958: 1. miejsce w III lidze. Awans do II ligi
  • 1959: 7. miejsce w grupie północnej II ligi
  • 1960: 9. miejsce w grupie północnej II ligi
  • 1961: 17. miejsce w grupie północnej II ligi. Spadek do III ligi
  • 1962: 1. miejsce w III lidze. Przegrane baraże o awans do II ligi.
  • 1962/1963: 3. miejsce w III lidze.
  • 1963/1964: 2. miejsce w III lidze. Przegrane baraże o awans do II ligi.
  • 1964/1965: 7. miejsce w III lidze.
  • 1965/1966: 1. miejsce w III lidze. Przegrane baraże o awans do II ligi.
  • 1966/1967: 7. miejsce w III lidze.
  • 1967/1968: 5. miejsce w III lidze.
  • 1968/1969: 2. miejsce w III lidze.
  • 1969/1970: 5. miejsce w III lidze.
  • 1970/1971: 12. miejsce w III lidze.
  • 1971/1972: 5. miejsce w III lidze.
  • 1972/1973: 6. miejsce w III lidze.
  • 1973/1974: 1. miejsce w III lidze. Awans do II ligi.
  • 1974/1975: 12. miejsce w grupie północnej II ligi
  • 1975/1976: 15. miejsce w grupie północnej II ligi. Spadek do III ligi
  • 1976/1977: 1. miejsce w III lidze.
  • 1977/1978: 12. miejsce w grupie północnej II ligi
  • 1978/1979: 16. miejsce w grupie wschodniej II ligi. Spadek do III ligi
  • 1979/1980: 2. miejsce w III lidze.
  • 1980/1981: 3. miejsce w III lidze.
  • 1981/1982: 2. miejsce w III lidze. Awans do II ligi
  • 1982/1983: 13. miejsce w grupie wschodniej II ligi. Spadek do III ligi
  • 1983/1984: 1. miejsce w III lidze. Awans do II ligi
  • 1984/1985: 15. miejsce w grupie wschodniej II ligi. Spadek do III ligi
  • 1985/1986: 2. miejsce w III lidze.
  • 1986/1987: 2. miejsce w III lidze.
  • 1987/1988: 4. miejsce w III lidze.
  • 1988/1989: 4. miejsce w III lidze.
  • 1989/1990: 2. miejsce w III lidze.
  • 1990/1991: 1. miejsce w III lidze. Awans do II ligi
  • 1991/1992: 7. miejsce w grupie wschodniej II ligi
  • 1992/1993: 1. miejsce w grupie wschodniej II ligi. Awans do I ligi
  • 1993/1994: 16. miejsce w I lidze. Spadek do II ligi
  • 1994/1995: 7. miejsce w grupie wschodniej II ligi
  • 1995/1996: 1. miejsce w II lidze. Awans do I ligi
  • 1996/1997: 8. miejsce w I lidze
  • 1997/1998: 2. miejsce w I lidze. Wicemistrzostwo Polski
  • 1998/1999: 5. miejsce w I lidze
  • 1999/2000: Mistrzostwo Polski. Puchar Ligi. Superpuchar Polski
  • 2000/2001: 4. miejsce w I lidze Puchar Polski
  • 2001/2002: 4. miejsce w I lidze
  • 2002/2003: 8. miejsce w I lidze
  • 2003/2004: 11. miejsce w I lidze
  • 2004/2005: 10. miejsce w I lidze
  • 2005/2006: 15. miejsce w I lidze. Spadek do II ligi
  • 2006/2007: 6. miejsce w II lidze
  • 2007/2008: 7. miejsce w II lidze. Awans do I ligi dzięki wykupieniu Dyskobolii
  • 2008/2009: 4. miejsce w Ekstraklasie
  • 2009/2010: 13. miejsce w Ekstraklasie
  • 2010/2011: 7. miejsce w Ekstraklasie
  • 2011/2012: 6. miejsce w Ekstraklasie
  • 2012/2013: 6. miejsce w Ekstraklasie. Karna degradacja administracyjna
  • 2013/2014: 1. miejsce w IV lidze w grupie mazowiecka północna. Awans do III ligi

Występy w europejskich pucharach[edytuj | edytuj kod]

Puchar Intertoto[edytuj | edytuj kod]

Drużyna trzykrotnie występowała w Pucharze Intertoto. Pierwszy raz w 1997 roku. Rozgrywki były prowadzone w systemie grupowym. Poloniści byli w jednej grupie z: AaB Aalborg, Dynama-93 Mińsk, SC Heerenveen oraz MSV Duisburg. Zajęła oni ostatnie miejsce w grupie z dwoma punktami na koncie. Remisując dwa oraz przegrywając dwa mecze[31]. Swój drugi występ w tym pucharze zaliczyli po odpadnięciu w drugiej rundzie Pucharu UEFA w 1999 roku. Wtedy rozgrywki prowadzone były systemem pucharowym. W pierwszej rundzie Polonia pokonała Tiligul-Tiras Tyraspol w pierwszym meczu 4:0, a w drugim zremisowała 0:0[32]. W drugiej rundzie „Czarne Koszule” spotkały się z FC Kobenhavn, z którymi wygrały w pierwszym meczu 3:1, a w drugim zremisowali 1:1[33]. Natomiast w trzeciej rundzie spotkali się z zespołem Vasas Budapeszt, który pokonali w pierwszym meczu 2:0, a w drugim 2:1[34]. W pucharze tym doszli aż do półfinału. Jednak na przeszkodzie w wystąpieniu w finale stanął zespół FC Metz, który pokonał Polonię w pierwszym meczu 5:1, a w drugim zremisował 1:1[35]. Natomiast swój ostatni występ w tym pucharze Polonia miała w 2003 roku. Jednak wystąpili oni jedynie w pierwszej rundzie grając z Toboł Kostanaj z, którym przegrała dwukrotnie 0:3 i 1:2[36].

Puchar UEFA[edytuj | edytuj kod]

Zespół Czarnych Koszul czterokrotnie brał udział w rozgrywkach o Puchar UEFA: w roku 1998, 2000, 2001 oraz 2002.

W swoim pierwszym występie w pucharze UEFA zespół został wyeliminowany w drugiej rundzie kwalifikacji przez Dynamo Moskwa (dwukrotnie przegrali 0:1)[37]. W swoim drugim występie w Pucharze UEFA (po odpadnięciu z kwalifikacji o Ligę Mistrzów) Poloniści trafili na włoski zespół Udinese Calcio z którym przegrali dwukrotnie 0:1 i 0:2[38]. W trzecim występie zespół doszedł do pierwszej rundy pucharu jednak został pokonany w niej przez Twente Enschede 1:2[39].

W czwartym występie w Pucharze UEFA zespół ponownie doszedł do pierwszej rundy pucharu pokonując najpierw maltański klub Sliemę Wanderers 2:0 i 3:1, a później zostając wyeliminowany przez FC Porto (jak się okazało zwycięzcę turnieju) w pierwszym meczu 6:0, a w drugim Polonia wygrała 2:0[40].

Liga Mistrzów[edytuj | edytuj kod]

Polonia występowała również raz w kwalifikacjach do Ligi Mistrzów UEFA w 2000 roku. Polonia wystartowała w drugiej rundzie kwalifikacyjnej, gdzie grała z zespołem FC Dinamo Bukareszt i z którą wygrała dwukrotnie. W pierwszym meczu 4:3, a w drugim 3:1[41]. Natomiast w trzeciej rundzie kwalifikacyjnej Polonia trafiła na zespół Panathinaikos AO z którym przegrała zmagania o ligę mistrzów remisując w pierwszym meczu 2:2, a w drugim przegrywając 1:2[42]. Odpadnięcie w trzeciej rundzie pozwoliło na grę w Pucharze UEFA w tym samym sezonie.

Liga Europy UEFA[edytuj | edytuj kod]

Polonia w sezonie 2009/2010 występowała w I edycji Lidze Europy UEFA. W pierwszej rundzie pokonała czarnogórski klub FK Budućnost Podgorica 2:0 w pierwszym meczu oraz przegrała w rewanżu 0:1, wygrywając w dwumeczu 2-1. W drugiej rundzie Polonia spotkała się z zespołem z San Marino A.C. Juvenes/Dogana. Pierwsze spotkanie zwyciężyła 1:0. W drugim wygrała 4:0 i awansowała do kolejnej rundy. W tej piłkarze „Czarnych Koszul” nie sprostali holenderskiemu NAC Breda, dwukrotnie przegrywając 0:1 i 1:3.

Sezon Rozgrywki Runda Przeciwnik Wynik
1997 Puchar Intertoto Faza grupowa Dania AaB Aalborg 0-2
Białoruś Dynama-93 Mińsk 1-4
Holandia SC Heerenveen 0-0
Niemcy MSV Duisburg 0-0
1998/1999 Puchar UEFA 1Q Estonia Sadam Tallinn 2-0, 3-1
2Q Rosja Dynamo Moskwa 0-1, 0-1
1999 Puchar Intertoto 1Q Mołdawia Tiligul-Tiras Tyraspol 4-0, 0-0
2Q Dania FC Kobenhavn 3-1, 1-1
Ćwierćfinał Węgry Vasas Budapeszt 2-0, 2-1
Półfinał Francja FC Metz 1-5, 1-1
2000/2001 Liga Mistrzów UEFA 2Q Rumunia FC Dinamo Bukareszt 4-3, 3-1
3Q Grecja Panathinaikos Ateny 2-2, 1-2
2000/2001 Puchar UEFA 2Q Włochy Udinese Calcio 0-1, 0-2
2001/2002 Runda eliminacyjna Walia The New Saints F.C. 4-0, 2-0
1Q Holandia Twente Enschede 1-2, 0-2
2003 Puchar Intertoto 1Q Kazachstan Toboł Kostanaj 0-3, 1-2
2009/2010 Liga Europy UEFA 1Q Czarnogóra FK Budućnost Podgorica 2-0, 0-1
2Q San Marino A.C. Juvenes/Dogana 1-0, 4-0
3Q Holandia NAC Breda 0-1, 1-3

Szkoleniowcy[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Trenerzy piłkarzy Polonii Warszawa.

Zawodnicy[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Piłkarze Polonii Warszawa.

Piłkarze Polonii jako królowie strzelców[edytuj | edytuj kod]

W 1998 roku piłkarz Polonii Arkadiusz Bąk został razem z Sylwestrem Czereszewskim i Mariuszem Śrutwą królem strzelców polskiej ekstraklasy zdobywając 14 bramek[43].

W 2007 roku Jacek Kosmalski został królem strzelców polskiej drugiej ligi zdobywając 19 bramek[44].

Piłkarze Polonii w reprezentacji Polski[edytuj | edytuj kod]

Lp. Imię i nazwisko Liczba występów
w reprezentacji A (bramki)
podczas gry w Polonii
Data Przeciwnik Wynik
1 Jan Loth 5 18.12.1921  Węgry -  Polska 1:0
2 Artur Marczewski 1 18.12.1921  Węgry - Polska 1:0
3 Mieczysław Czajkowski 2 02.09.1925  Estonia- Polska 0:0
4 Aleksander Tupalski 3 (1) 02.09.1925  Estonia- Polska 0:0
5 Stefan Loth 1 04.07.1926  Polska - Estonia 1:0
6 Stefan Kisieliński 2 10.06.1928  Polska- Stany Zjednoczone 3:3
7 Bronisław Seichter 2 10.06.1928  Polska- Stany Zjednoczone 3:3
8 Jerzy Bułanow 21 01.07.1928  Polska- Szwecja 2:1
9 Włodzimierz Krygier 1 27.10.1928  Czechosłowacja- Polska 2:1
10 Władysław Szczepaniak 34 28.09.1930  Szwecja - Polska 0:3
11 Leonard Malik 1 (1) 26.10.1930  Polska- Łotwa 6:0
12 Walerian Kisieliński 2 13.08.1936  Norwegia- Polska 2:3
13 Erwin Nyc 11 12.09.1937  Polska - Dania 3:1
14 Henryk Jaźnicki 1 27.08.1939  Polska - Węgry 4:2
15 Tadeusz Świcarz 5 11.06.1947  Norwegia - Polska 3:1
16 Edward Brzozowski 6 26.10.1947  Rumunia- Polska 0:0
17 Henryk Borucz 5 10.07.1949  Węgry - Polska 8:2
18 Zygmunt Ochmański 1 10.07.1949  Węgry- Polska 8:2
19 Marian Łącz 2 04.06.1950  Polska - Węgry 2:5
20 Edmund Zientara 1 30.10.1950  Bułgaria - Polska 0:1
21 Zdzisław Wesołowski 1 27.05.1951  Węgry- Polska 6:0
22 Arkadiusz Bąk 8 08.02.1998  Paragwaj - Polska 4:0
23 Grzegorz Wędzyński 1 15.07.1998  Ukraina- Polska 0:1
24 Arkadiusz Kaliszan 1 26.01.2000  Hiszpania- Polska 4:0
25 Tomasz Wieszczycki 1 23.02.2000  Francja- Polska 1:0
26 Tomasz Kiełbowicz 3 23.02.2000  Francja- Polska 1:0
27 Mariusz Pawlak 1 04.06.2000  Polska - Holandia 1:3
28 Emmanuel Olisadebe 5 (3) 16.08.2000  Rumunia- Polska 1:1
29 Paweł Kaczorowski 6 (1) 15.08.2001  Islandia Polska 1:1
30 Tomasz Ciesielski 1 10.02.2002  Polska- Wyspy Owcze 2:1
31 Marcin Kuś 2 21.08.2002  Polska - Belgia 1:1
32 Konrad Gołoś 1 28.04.2005  Meksyk - Polska 1:1
33 Radosław Majewski 1 20.08.2008  Ukraina- Polska 1:0
34 Tomasz Jodłowiec 25 11.10.2008  Polska- Czechy 2:1
35 Sebastian Przyrowski 5 14.12.2008  Polska- Serbia 1:0
36 Łukasz Trałka 6 07.02.2009  Polska - Litwa 1:1
37 Tomasz Brzyski 2 17.01.2010  Polska - Dania 1:3
38 Adrian Mierzejewski 12 (1) 29.05.2010  Polska- Finlandia 0:0
39 Euzebiusz Smolarek 4 (1) 04.09.2010  Polska- Ukraina 1:1
40 Dariusz Pietrasiak 2 07.09.2010  Polska- Australia 1:2
41 Maciej Sadlok 3 25.03.2011  Litwa - Polska 2:0
42 Paweł Wszołek 3 12.10.2012  Polska - Republika Południowej Afryki 1:0
43 Łukasz Teodorczyk 1 (2) 02.02.2013  Polska - Rumunia 4:1

Źródło:http://www.90minut.pl/rep_mecze.php?id_sezon=81

Numery zastrzeżone[edytuj | edytuj kod]

12Polska Dla fanów klubu (12 zawodnik)[45]

Kadra[edytuj | edytuj kod]

Stan na 6 marca 2014[46]
Nr Poz. Piłkarz
1 BR Polska Michał Dudek
3 OB Polska Tomasz Dudek
4 OB Polska Adam Grzybowski
6 OB Polska Damian Maleszyk
7 PO Polska Adrian Ligienza
8 OB Polska Dawid Klepczyński
9 PO Polska Bartosz Kozakiewicz
10 PO Polska Mateusz Gliński
11 NA Polska Michał Strzałkowski
14 OB Polska Aleksander Fogler
15 PO Polska Piotr Tyburski
16 OB Nigeria Adeniyi Lekan
17 PO Polska Dominik Lemanek
18 OB Nigeria Tony Uzoma Chukwuemeka
Nr Poz. Piłkarz
21 OB Polska Kacper Lachowicz
22 PO Polska Patryk Strus
25 BR Polska Paweł Błesznowski
26 PO Polska Piotr Augustyniak
27 NA Polska Mariusz Ujek
31 BR Polska Michał Brudnicki
32 PO Polska Gerard Boruń
44 PO Polska Mateusz Sołtys
95 NA Polska Marcin Kruczyk
99 PO Polska Wojciech Antczak

Stadion[edytuj | edytuj kod]

Trybuna „Kamienna”
Widok z zewnątrz
Mural przy stadionie upamiętniający 200x200px
Information icon.svg Osobny artykuł: Stadion Polonii Warszawa.

Stadion Warszawskiej Polonii im. generała Kazimierza Sosnkowskiego mieści się w warszawskim Śródmieściu przy ulicy Konwiktorskiej 6. Swoje mecze na tym stadionie Polonia rozgrywa od 1928 roku. Wcześniej grali na Dynasach lub Agrykoli, a do czasu odbudowania stadionu po wojnie Poloniści grali na stadionie Wojska Polskiego, a w czasie eliminacji do Ligi Mistrzów w 2001 roku grali na stadionach Widzewa Łódź oraz Wisły Płock. Trybuny stadionu dzielą się na trzy części[47]:

  • Trybunę Główną – 4889 miejsc[48]
  • „Kamienną” – 1911 miejsc siedzących oraz 300 stojących
  • Trybunę „Północną” (Sektor gości) – 300 miejsc

Stadion posiada oświetlenie o mocy 1600 luxów oraz podgrzewaną murawę. Posiada również dwie zadaszone trybuny: Główną i Kamienną. Dach nad trybuną Główną jest zawieszony na dwóch pylonach o wysokości 30 m[49]. Na Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej 2012 stadion ten był bazą treningową Reprezentacji Polski. Na stadionie odbywają się treningi reprezentacji Polski w piłce nożnej, oraz mecze futbolistów Warsaw Eagles oraz Reprezentacji Polski w rugby.

Dojazd[edytuj | edytuj kod]

Na stadion przy Konwiktorskiej można dojechać (stan na 23 października 2013):

Modernizacja[edytuj | edytuj kod]

3 kwietnia 2007 na konferencji prasowej w Ratuszu obwieszczono plany miasta Warszawy na modernizację stadionu piłkarskiego Polonii jako w pełni zadaszonego obiektu na 15 tys. miejsc siedzących, jak i wybudowania przy nim hali sportowej dla koszykówki na 4,5 tys. widzów i krytego basenu 50-metrowego[50]. Koszt modernizacji wyniesie około 180 mln.[51] Plany do dnia dzisiejszego nie zostały zrealizowane ze względu na brak wsparcia władz Warszawy.

Kibice[edytuj | edytuj kod]

Mural w Gdyni z herbami zaprzyjaźnionych klubów: Cracovii, Arki i Polonii

Średnia frekwencja na meczach Polonii wynosi ok. 4425 kibiców[52]. Najzagorzalsi fani Czarnych Koszul zasiadają na trybunie „Kamiennej”. Główne flagi to „Duma Stolicy”, „Warszawska Ferajna”, „Czarne Koszule”, „Muranów”, „Bielany”, „Ochota”, „Praga”, „Polonia Warszawa”, „Konwiktorska 6", „Polonia Restituta”, „K6 on tour”[53]. Kibice warszawskiej Polonii przyjaźnią się z kibicami klubów: Cracovia, Sandecja Nowy Sącz oraz z Ligallo Fondo Norte (grupą kibiców Realu Saragossa). Przyjaźń pomiędzy Polonią a Cracovią istnieje od lat 20. XX wieku[54] i jest to również najstarsza przyjaźń kibicowska w Polsce.

Dawniej kibice przyjaźnili się z kibicami Pogoni Lwów, Lecha Poznań, Korony Kielce, ŁKS Łódź, Avii Świdnik, Stali Stalowa Wola, Stali Mielec, Jezioraka Iława, Broni Radom, Arki Gdynia[55]

Kibicami Polonii są lub byli między innymi: Jan Englert, Michał Listkiewicz, Stanisław Tym, Kazimierz Górski, Marek Jurek, Grzegorz Jankowski oraz Stefan Friedmann[56].

Jaguarzyca Beata

W sierpniu 2004 roku, kibice Polonii adoptowali czarną jaguarzycę Beatę, która znajduje się w Ogrodzie Zoologicznym w Warszawie i nazwali ją Beata Konwiktorska VI[57]. Jest ona symbolem klubu oraz kibiców.

Derby Warszawy[edytuj | edytuj kod]

Kibice Polonii na stadionie Legii Warszawa w czasie derbów

Derby Warszawy są jednymi z najważniejszych w Polsce, obok Krakowa, Górnego Śląska, Łodzi i Trójmiasta. Rywalem Polonii w derbach jest Legia Warszawa. Pierwszy mecz derbowy odbył się w 1921 roku. Ostatnie, jak dotychczas, spotkanie miało miejsce 30 marca 2013.

Wszystkie mecze[58]
Mecze Zwycięstwa Polonii Remisy Zwycięstwa Legii
78 29 20 29

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Wybitny piłkarz, który był związany przez większą część swojej kariery z Polonią Warszawa, Jan Loth, jako jedyny w historii Reprezentacji Polski zagrał w niej; jako bramkarz (w 3 spotkaniach), a w pozostałych jako napastnik.
  • 7 sierpnia 1927 w barwach Polonii w meczu z Ruch Hajduki Wielkie swój pierwszy mecz w lidze rozegrał Zygmunt Biedrzycki, mając wtedy zaledwie 15 lat[59].
  • Swoje najwyższe zwycięstwo Polonia odniosła w 1916 z Zamoyszczanką (istniała tylko 1 rok) wygrywając 23:0.[60]
  • 21 listopada 1992 roku w barwach Polonii w spotkaniu z Borutą Zgierz w zespole „Czarnych Koszul” wystąpili Stanisław Terlecki wraz ze swoim synem Maciejem (w tym dniu Maciej miał 15 lat i 257 dni – najmłodszy gracz na zapleczu Ekstraklasy). Był to bezprecedensowy przypadek w historii polskiego futbolu[61].
  • Swoją najwyższą porażkę Polonia poniosła z Cracovią w lipcu 1917 przegrywając 1:10.
  • W czerwcu 1921 roku na meczu Polonia Warszawa – Cracovia obecny był Józef Piłsudski.
  • Marian Łącz to jeden z lepszych piłkarzy w historii Polonii Warszawa. Zdobył z drużyną Puchar Polski w 1952 roku. Piłkarz okazał się być również utalentowanym aktorem i zdobył serca publiczności rolami w takich filmach jak Janosik czy Alternatywy 4.
  • Polonia jest ukochaną drużyną bohaterów popularnej powieści dla młodzieży Do przerwy 0:1.
  • 15 stycznia 2005 roku w plebiscycie Gazety Wyborczej na „Najważniejsze wydarzenie dla Warszawy ostaTniego 15-lecia” zwycięzyło zdobycie przez Polonię Warszawa Mistrzostwa Polski w piłce nożnej po 54 latach (26,93% głosów)[62].
  • Trzej różni trenerzy drużyny na przestrzeni lat: Dariusz Wdowczyk, Bogusław Kaczmarek i Jacek Grembocki wszyscy zostali zwolnieni po meczach z Lechią Gdańsk.
  • Po upadku miejscowej Odry, Polonia otworzyła szkółkę piłkarską w Wodzisławiu Śl. Trampkarze i juniorzy występować będą w rozgrywkach pod szyldem klubu z Warszawy. Najlepsi będą kontynuować karierę piłkarska w Warszawie[63].
  • Z okazji 100-lecia Polonii Warszawa, Teatr Kamienica w Warszawie, wystawił w 2011 spektakl pt. „Czarne Serca”.

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Rok założenia[edytuj | edytuj kod]

Niektórzy historycy piłki nożnej kwestionują datę powstania klubu jako rok 1911 podając rok 1915, jest to błąd, gdyż zespół rozgrywał swoje mecze jako Polonia już od 1911 roku. W tym czasie powstały nowe sekcje klubu, a piłkarze rozgrywali swoje mecze na jedynym wówczas w Warszawie boisku na Agrykoli.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło czarne koszule w Wikisłowniku
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
Polonia Warszawa

Przypisy

  1. [Stefan Sieniarski Kolejowy Klub Sportowy „Polonia”: 70 lat „Czarnych Koszul”. Wydawnictwo KKS „Polonia”, Warszawa 1984, s.12].
  2. [Stefan Sieniarski Kolejowy Klub Sportowy „Polonia”: 70 lat „Czarnych Koszul”. Wydawnictwo KKS „Polonia”, Warszawa 1984, s.16].
  3. Pierwsze lata. wielkapolonia.pl. [dostęp 2011-07-31].
  4. Robert Gawkowski: Kiedy powstała warszawska „Legia”. mowiawieki.pl. [dostęp 2014-02-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2003-06-02)].
  5. Rok 1923. wielkapolonia.pl. [dostęp 2011-07-31].
  6. 1926 Wicemistrzostwo Polski. wielkapolonia.pl. [dostęp 2011-07-31].
  7. 7,0 7,1 Rok 1939. wielkapolonia.pl. [dostęp 2011-07-31].
  8. 8,0 8,1 Historia klubu na stronie oficjalnej.
  9. Niecodzienne lekcje historii na boisku przy Konwiktorskiej, Dziennik Polska-Europa-Świat z dnia 16–17 lutego 2008 roku, Dział Warszawa, s. I.
  10. http://www.rsssf.com/tablesk/kings81.html Puchar Króla Tajlandii 1981.
  11. Polonia OnLine – www.dumastolicy.pl.
  12. Nabycie akcji Groclin-Dyskobolia Sportowa Spółka Akcyjna przez Inter Groclin Auto S.A. Zawarcie przedwstępnej umowy sprzedaży akcji Groclin-Dyskobolia Sportowa Spółka Akcyjna (pol.). [dostęp 11 lipca 2008].
  13. Tomasz Koślacz: Relacja z konferencji prasowej. ksppolonia.pl. [dostęp 2010-06-27].
  14. Janas zwolniony z Polonii Nowym trenerem Okuka?. [dostęp 2011-01-04].
  15. Ekstraklasa. Rekordowy transfer Adriana Mierzejewskiego. [dostęp 2011-08-15].
  16. Polonia Warszawa ma zostać mistrzem Polski – powiedział Wojciechowski. [dostęp 2011-08-15].
  17. Jacek Zieliński zwolniony z funkcji trenera Polonii Warszawa (pol.). onet.pl. [dostęp 2012-03-27].
  18. Czesław Michniewicz trenerem Polonii! (pol.). wp.pl. [dostęp 2012-03-29].
  19. sport.pl:Polonia przegrała z Ruchem. Wojciechowski wycofuje się z piłki!
  20. sport.pl: Michniewicz nie jest już trenerem Polonii Warszawa.
  21. Łukasz Trałka podpisał kontrakt z Lechem.
  22. [1].
  23. Polonia sprzedana za 5 milionów. Od dziś klub nazywa się... – sport.gadu-gadu.pl.
  24. Polonia Warszawa bez licencji na grę w Ekstraklasie (pol.). 90minut.pl, 2013-05-28. [dostęp 2013-06-02].
  25. Polonia nie otrzymała licencji (pol.). ksppolonia.pl, 2013-05-28. [dostęp 2013-06-02].
  26. IDEON SA WNIOSEK O UPADŁOŚĆ LIKWIDACYJNĄ KSP POLONIA WARSZAWA SA (pol.). money.pl, 2013-06-28. [dostęp 2013-07-10].
  27. Polonia już awansowała! „Czarne Koszule” zagrają w IV lidze (pol.). warszawa.sport.pl, 2013-07-10. [dostęp 2013-07-10].
  28. Poland Final Tables (1st and 2nd level) (ang.). www.rsssf.com. [dostęp 5 czerwca 2010].
  29. Historia (pol.). ksppolonia.pl. [dostęp 5 czerwca 2010].
  30. W swojej grupie eliminacyjnej.
  31. Intertoto Cup Season 1997 Group 1 (ang.). [dostęp 9 maja 2008].
  32. Intertoto Cup Season 1999 First round (ang.). [dostęp 9 maja 2008].
  33. Intertoto Cup Season 1999 Second round (ang.). [dostęp 9 maja 2008].
  34. Intertoto Cup Season 1999 Third round (ang.). [dostęp 9 maja 2008].
  35. Intertoto Cup Season 1999 Semi-finals (ang.). [dostęp 17 stycznia 2008].
  36. Intertoto Cup Season 2003 First round (ang.). [dostęp 9 maja 2008].
  37. UEFA CUP Season 1998 – 1999 Second qualifying round (ang.). [dostęp 17 stycznia 2008].
  38. UEFA CUP Season 2000 – 2001 First round (ang.). [dostęp 16 maja 2008].
  39. UEFA CUP Season 2001 – 2002 First round (ang.). [dostęp 17 stycznia 2008].
  40. UEFA CUP Season 2002 – 2003 First round (ang.). [dostęp 17 stycznia 2008].
  41. UEFA Champions League 2000 – 2001 Second qualifying round (ang.). [dostęp 29 kwietnia 2008].
  42. UEFA Champions League 2000 – 2001 Third qualifying round (ang.). [dostęp 29 kwietnia 2008].
  43. Królowie strzelców polskiej ekstraklasy (pol.). [dostęp 22 stycznia 2008].
  44. Strzelcy drugiej ligi polskiej 06/07 (pol.). [dostęp 22 stycznia 2008].
  45. Kibice Polonii dwunastym zawodnikiem klubu (pol.). Wirtualna Polska, 2010-08-02. [dostęp 2010-08-02].
  46. Kadra piłka IV liga (pol.). Polonia Warszawa. [dostęp 28 listopada 2013].
  47. Plan stadionu (pol.). [dostęp 15 stycznia 2008].
  48. Stadion (pol.). [dostęp 15 stycznia 2008].
  49. Stadionowa perła „Czarnych Koszul” (pol.). [dostęp 15 maja 2008].
  50. „Warszawa zasługuje na derby” (pol.). [dostęp 13 stycznia 2008].
  51. Projekt: Stadion Polonii Warszawa (pol.). [dostęp 15 stycznia 2008].
  52. Frekwencja na stadionach (średnia na stadionach 2012/2013) (pol.). [dostęp 16 stycznia 2013].
  53. Kibice Polonii Warszawa (pol.). [dostęp 18 lutego 2008].
  54. Polonia Warszawa – zgoda (pol.). [dostęp 16 stycznia 2009].
  55. Kalendarium kibiców Polonii (pol.). [dostęp 18 kwietnia 2011].
  56. „Polonia Ole” (ISSN 1641-3326) Nr 5(53) maj 2005 r.
  57. Królowa Beata Konwiktorska 6 (pol.). [dostęp 28 lutego 2008].
  58. Legia Warsaw Polonia Warsaw (ang.). [dostęp 10 sierpnia 2008].
  59. Andrzej Gowarzewski Polonia, Warszawianka, Gwardia. Encyklopedia Piłkarska Fuji. Kolekcja klubów, Katowice 2003, s. 280.
  60. „Polonia 'Ole” nr 3 (3) marzec 2001 r.
  61. Andrzej Gowarzewski Polonia, Warszawianka, Gwardia. Encyklopedia Piłkarska Fuji. Kolekcja klubów, Katowice 2003, s. 74.
  62. „Gazeta Wyborcza” z dn. 15.01.2005.
  63. Polonia Warszawa otwiera szkółkę piłkarską w Wodzisławiu.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Gowarzewski, Andrzej: Encyklopedia piłkarska FUJI. GiA, 2003. ISBN 83-88232-13-4.
  • Gawkowski, Robert: Warszawska Polonia: piłkarze „Czarnych Koszul” 1911-2001. Art – Syrenka, 2001. ISBN 83-91541-30-4.
  • Gowarzewski, Andrzej: Polonia, Warszawianka, Gwardia: prawdziwa historia trzech klubów. GiA, 2003. ISBN 83-88232-06-1.
  • Sieniarski, Stefan: Kolejowy Klub Sportowy „Polonia”: 70 lat „Czarnych Koszul”. KKS „Polonia”, 1984.
  • Morawski, Tadeusz; Krakowia, Zbigniew: Piłkarze z Konwiktorskiej: KS Polonia Warszawa 1942-1952. Typografika, 1992. ISBN 83-86417-00-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]