Podział terytorialny Rzeczypospolitej Obojga Narodów
Z Wikipedii
Podział terytorialny Rzeczypospolitej Obojga Narodów był pochodną skomplikowanej historii wewnętrznych zmian terytorialnych sięgających czasów rozbicia dzielnicowego w Polsce oraz zewnętrznych strat i nabytków terytorialnych Polski i Litwy.
Pojęcie Rzeczpospolita Obojga Narodów odnosi się do państwa polsko-litewskiego od unii lubelskiej (1569 r.) do ostatniego rozbioru. Rzeczpospolita składała się z dwóch części Korony Polskiej (potocznie - Korony) i Wielkiego Księstwa Litewskiego (potocznie - Litwy), które posiadały dużą niezależność przejawiającą się również w administracji terytorialnej.
[edytuj] Indeks
Rzeczpospolita Obojga Narodów
- Korona Polska
- Wielkie Księstwo Litewskie
- Inne terytoria
- Województwa utworzone na sejmie grodzieńskim 23 listopada 1793 r.
[edytuj] Korona Polska
Korona dzieliła się na dwie prowincje: Wielkopolską (do której zaliczano również Mazowsze i Prusy Królewskie) oraz Małopolską (z Rusią Czerwoną i Ukrainą).
[edytuj] Prowincja Wielkopolska
zobacz też: Wielkopolska (prowincja Korony Polskiej)
[edytuj] Wielkopolska
- województwo poznańskie z ziemią wschowską (Wschowa)
- powiat wałecki
- powiat poznański
- powiat kościański
- województwo kaliskie (Kalisz)
- powiat kaliski
- powiat pyzdrski
- powiat koniński
- województwo gnieźnieńskie - wydzielone z kaliskiego w 1768 r. wraz z trzema powiatami (Gniezno)
- powiat gnieźnienski
- powiat kcyński
- powiat nakielski
- województwo sieradzkie (Sieradz) z ziemią wieluńską (Wieluń)
- powiat radomskowski (radomszczanski)
- powiat sieradzki
- powiat szadkowski
- powiat piotrkowski
- powiat wieluński
- powiat ostrzeszowski
- województwo łęczyckie (Łęczyca)
- powiat łęczycki
- powiat brzeziński
- powiat orłowski
- województwo brzesko-kujawskie (Brześć Kujawski)
- powiat brzeski
- powiat radziejowski
- powiat przedecki
- powiat kowalski
- powiat kruszwicki
- województwo inowrocławskie (Inowrocław) z ziemią dobrzyńską (Dobrzyń)
- powiat bydgoski
- powiat inowłocławski
- powiat dobrzyński
- powiat rypiński
- powiat lipnowski
[edytuj] Mazowsze
- województwo rawskie
- powiat rawski
- powiat bielski
- powiat sochaczewski
- powiat mszczonowski
- powiat gostyniński
- powiat gąbinski
- województwo płockie
- powiat płocki
- powiat bielski
- powiat raciąski
- powiat sierpski (dziś sierpecki)
- powiat płoński
- powiat szreński
- powiat niedzborski
- powiat mławski
- województwo mazowieckie
- powiat czerski
- powiat grójecki
- powiat warecki
- powiat garwoliński
- powiat warszawski
- powiat błoński
- powiat tarczyński
- powiat zakroczymski
- powiat serocki
- powiat nowomiejski
- powiat ciechanowski
- powiat przasnyski
- powiat sąchocki (dawniej czerwiński)
- powiat łomżyński
- powiat koleński (kolneński)
- powiat zambrowski
- powiat ostrołęcki
- powiat wiski
- powiat wąsoski
- powiat radziłowski
- powiat różański
- powiat makowski
- powiat nurski
- powiat ostrowski
- powiat kamieńczykowski
[edytuj] Prusy Królewskie
Od 1466 do 1537 całe województwo było jednym powiatem. W 1537 zostało podzielone na dwa powiaty: powiat michałowski i powiat chełmiński. W 1764 podzielono je na 7 powiatów: chełmiński, toruński, grudziądzki, radzyński, kowalewski, brodnicki i nowomiejski, a następnie w 1767 dodano jeszcze dwa kolejne, golubski i łasiński, jednak decyzje te nigdy nie weszły w życie.
- województwo malborskie
- powiat sztumski
- powiat kiszporski
- powiat elbląski
- powiat malborski
- województwo pomorskie od 1466 do 1764 r. dzieliło się na 8 powiatów: człuchowski, gdański, mirachowski, nowski, pucki, świecki, tczewski, tucholski. W 1764 zostało podzielone zostało na powiaty: gdański, pucki, kościerski, tczewski, skarszewski, nowski, świecki, tucholski, człuchowski i mirachowski. Reforma ta nie weszła jednak w życie.
- Księstwo Warmińskie
[edytuj] Prowincja Małopolska
Zobacz też: Małopolska (prowincja Korony Polskiej)
[edytuj] Małopolska
- województwo krakowskie
- powiaty w XVI wieku - proszowski, szczyrzycki (nieopodal Wiśnicza), lelowski, księski, śląski, biecki, sandecki.
- powiaty w 1676 r. - krakowski, proszowski, lelowski, księski, szczerzecki, sądecki, czchowski, biecki.
- ziemia spiska
- Księstwo Oświęcimskie
- Księstwo Zatorskie
- województwo sandomierskie
- powiaty w XVI wieku - sandomierski, wiślicki, chęciński, opoczyński, szydłowski, radomski, stężycki, pilznieński.
- - w 1676 r,
- ziemia sandomierska
- powiat sandomierski
- powiat wiślicki
- powiat pilznieński
- powiat szydłowski
- ziemia radomska
- powiat radomski
- powiat opoczyński
- powiat chęciński
- ziemia stężycka
- ziemia sandomierska
- województwo lubelskie
- powiat lubelski
- powiat urzędowski
- ziemia łukowska do 23 listopada 1793
[edytuj] Ruś
- województwo podlaskie
- województwo ruskie
- ziemia lwowska
-
- powiat/ziemia żydaczewska
-
- ziemia przemyska
- powiat przemyski
- powiat przeworski
- ziemia sanocka
- ziemia halicka
- powiat halicki
- powiat trembowelski
- powiat kołomyjski (Pokucie)
- ziemia chełmska
- powiat chełmski
- powiat krasnostawski
- ziemia chełmska
- ziemia łukowska
- ziemia parczewska - nowo utworzona
- ziemia lwowska
- województwo bełskie
- powiat bełski
- powiat grabowiecki
- powiat horodelski
- powiat lubaczewski
- ziemia buska
- województwo wołyńskie
- powiat łucki
- powiat włodzimierski
- powiat krzemieniecki
- województwo podolskie
- powiat czerwonogrodzki
- powiat kamieniecki
- powiat latyczowski
- województwo kijowskie
- powiat kijowski
- powiat żytomierski
- powiat owrucki
- województwo bracławskie
- powiat bracławski
- powiat zwinogrodzki
- powiat winnicki
- województwo czernihowskie od 1618 w Rzeczypospolitej, od 1635 województwo, od 1667 tytularne
- powiat czernichowski
- powiat nowogrodzki
[edytuj] Wielkie Księstwo Litewskie
- województwo wileńskie
- powiat wileński
- powiat oszmiański
- powiat lidzki
- powiat wiłkomierski
- powiat brasławski
- województwo trockie
- powiat trocki
- powiat grodzieński
- powiat kowieński
- powiat upicki
- Księstwo Żmudzkie
- województwo nowogródzkie
- powiat nowogródzki
- powiat wołkowyski
- powiat słonimski
- Księstwo Słuckie
- województwo brzesko-litewskie
- powiat brzeski
- powiat piński
- województwo mińskie
- powiat miński
- powiat rzeczycki
- powiat mozyrski
- województwo mścisławskie
- województwo witebskie
- ziemia orszańska (od 1667 z województwa smoleńskiego)
- województwo połockie
- województwo smoleńskie do 1611 i od 1667 r. tytularne
- powiat smoleński
- powiat starodubowski
[edytuj] Inne terytoria
[edytuj] Inflanty
Od 1582 trzy prezydia (od 1598 nazywane województwami):
- województwo wendeńskie z ziemią piltyńską (enklawą w Kurlandii)
- województwo dorpackie
- województwo parnawskie
[edytuj] Księstwo Siewierskie
Domena we władaniu biskupów krakowskich, tytułujących się książętami siewierskimi, formalnie włączone do Polski w 1790.
[edytuj] Lenna
- Księstwo Kurlandii i Semigalii (Mitawa) (lenno Korony i Litwy):
- Prusy Książęce (Królewiec) (lenno Korony, od 1657 Księstwo Pruskie było niezależne, w 1701 przekształciło się w Królestwo Prus)
- ziemia bytowsko-lęborska (Lębork i Bytów) (lenno Korony, od 1657 faktycznie należała do Brandenburgii)
[edytuj] Województwa utworzone na sejmie grodzieńskim 23 listopada 1793 r.
- Korona Polska:
- województwo chełmskie
- województwo ciechanowskie
- województwo mazowieckie
- województwo krakowskie
- województwo lubelskie
- województwo podlaskie
- województwo sandomierskie
- województwo warszawskie
- województwo włodzimierskie
- województwo wołyńskie
- Wielkie Księstwo Litewskie:
- województwo brasławskie
- województwo brzeskie
- województwo grodzieńskie
- województwo mereckie
- województwo nowogrodzkie
- województwo trockie
- województwo wileńskie
- województwo żmudzkie
[edytuj] Zobacz też
- Podział administracyjny Polski 1999 >
- Podział administracyjny Polski 1975-1998
- Podział administracyjny Polski 1957-1975
- Podział administracyjny Polski 1950-1957
- Podział administracyjny Polski 1944-1950
- podział administracyjny Polski 1944-1946
- Podział administracyjny Polski 1918-1945
- Podział administracyjny Polski 1837-1914
[edytuj] Linki zewnętrzne
[edytuj] Źródła
- "Starożytna Polska" M.Baliński, wyd. S.Orgelbranda, Warszawa 1843. t.II, str.230

