Oskar Lange

Oskar Lange
Oskar Lange
Data i miejsce urodzenia	27 lipca 1904 r. Tomaszów Mazowiecki
Data i miejsce śmierci	2 października 1965 r. Londyn
Poseł IV kadencji Sejmu PRL
Przynależność polityczna	Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Okres urzędowania	od 30 maja 1965 r. do 2 października 1965 r.
Odznaczenia
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Grób Oskara Langego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, 23 lipca 2008

Oskar Ryszard Lange (ur. 27 lipca 1904 r. w Tomaszowie Mazowieckim, zm. 2 października 1965 r. w Londynie) – polski ekonomista i polityk, marksista, poseł na Sejm PRL I, II, III i IV kadencji, członek KC PZPR i Rady Państwa PRL.

Życiorys

W II RP

Syn przemysłowca. Uczęszczał do Szkoły Handlowej Kupiectwa Łódzkiego Studiował na Uniwersytecie Poznańskim, Uniwersytecie Jagiellońskim oraz na uniwersytecie w Londynie.

W latach 1926–1937 pracownik naukowy Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 1927 r. był członkiem PPS.

W USA

W 1937 r. wyemigrował do USA. W latach 1938–1945 wykładał na Uniwersytecie w Chicago. Kilkakrotnie występuje w radzieckich depeszach rozszyfrowanych w ramach Projektu Venona. Według informacji uzyskanych z tych depesz, Oskar Lange został zwerbowany przez radzieckiego szpiega Bolesława Geberta do współpracy z NKWD jako agent wpływu o pseudonimie Friend (ang. przyjaciel). W 1944 spotkał się w Moskwie Józefem Stalinem.

W latach 1945–1947 pełnił z ramienia komunistycznych władz polskich, funkcję ambasadora w Stanach Zjednoczonych, następnie (od stycznia do grudnia 1947 r.) delegata przy ONZ i Radzie Bezpieczeństwa.

W Polsce Ludowej

Należał do Rady Naczelnej PPS (1945–1948), Centralnego Komitetu Wykonawczego PPS (1947–1948) oraz Komisji Politycznej CKW PPS (1948). Od 1948 r. był członkiem Komitetu Centralnego PZPR.

W 1948 r. kierował Biurem Studiów CKW PPS. W 1949 r. uzyskał tytuł profesora zwyczajnego nauk ekonomicznych, od 1952 r. członek rzeczywisty PAN. Po śmierci Stalina wygłosił apologetyczny referat „Ostatni wkład Józefa Stalina do ekonomii politycznej”.

W latach 1949–1950 prezes Zarządu Centralnego Związku Spółdzielczego. W latach 1949–1956 był profesorem, a w latach 1952–1955 rektorem Szkoły Głównej Planowania i Statystyki. W latach 1952–1963 pracownik naukowy PAN. W latach 1955–1957 członek Rady Państwa, następnie zastępca jej przewodniczącego od lutego 1957 r. Od 1956 r. profesor UW, w latach 1957–1963 przewodniczący Rady Ekonomicznej przy Radzie Ministrów, a w latach 1957–1959 przewodniczący Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ. Był doradcą ekonomicznym rządu Indii (1955–1956) i Cejlonu (1959).

Od 1947 r. był posłem na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL I, II, III i IV kadencji. Pełnił liczne funkcje w parlamencie – był przewodniczącym Związku Parlamentarnego Polskich Socjalistów (1948), przewodniczącym Klubu Poselskiego PZPR (1948–1952), przewodniczącym Komisji Spraw Zagranicznych (1949–1952), przewodniczącym Komisji Planu Gospodarczego i Budżetu (1951–1952), przewodniczącym Komisji Budżetowej (1952–1955), przewodniczącym Komisji Finansowo-Budżetowej (1955–1956) oraz przewodniczącym Komisji Planu Gospodarczego, Budżetu i Finansów (1957–1961). W 1962 r. został pierwszym prezesem Polskiego Towarzystwa Cybernetycznego.

W 1964 r. został odznaczony Orderem Budowniczych Polski Ludowej oraz przyznano mu tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego. 22 lipca 1964 r. z okazji 20-lecia Polski Ludowej otrzymał nagrodę państwową I stopnia.

Zajmował się ekonomią polityczną, statystyką, ekonometrią i cybernetyką ekonomiczną. Obok Michała Kaleckiego był on jednym z niewielu polskich ekonomistów cenionych na Zachodzie. Autor m.in. książek: Wstęp do ekonometrii (1958), Ekonomia polityczna (tom I 1959, tom II 1965), Całość i rozwój w świetle cybernetyki (1962), Optymalne decyzje (1964), Wstęp do cybernetyki ekonomicznej (1964). Za pracę naukową został wyróżniony dwukrotnie nagrodą państwową I stopnia (1955, 1964).

Upamiętnienie

Jego imieniem nazwana została wrocławska Akademia Ekonomiczna (do 2008 r., gdy zmieniono nazwę), Aula Główna Szkoły Głównej Handlowej, reprezentacyjna sala na Wydziale Nauk Ekonomicznych UW, aula w Audytorium Maximum UW, ulica w Warszawie (na Mokotowie, koło ul. Domaniewskiej), ulica w rodzinnym Tomaszowie Mazowieckim, ulica w Częstochowie, ulica w Koszalinie oraz technikum ekonomiczne w Bytomiu, Wodzisławiu Śląskim, Chorzowie, Ciechanowie, Gdyni, Kielcach, Mogilnie, Nowym Sączu, Szczecinie, Zamościu, Elblągu, Grudziądzu, Zawierciu oraz w Zielonej Górze.

Film pt.: New Poland nt. powiązań O. Langego z Sowietami

W 2010 r. powstał film dokumentalny pt.: New Poland w reż. Roberta Kaczmarka i Grzegorza Brauna, który porusza m.in. wątek pracy prof. O. Langego oraz B. Geberta dla wywiadu sowieckiego podczas ich działalności w USA.

Linki zewnętrzne

• Biografia w Encyclopædia Britannica (ang.)
• Biografia w Concise Encyclopedia of Economics (ang.)
• Biografia w New School for Social Research (ang.)
• Biografia w International Institute of Social Studies of Erasmus University Rotterdam (ang.)
• Lange podczas wojny
• Lange a PKWN
• Powojenna kariera Langego
• Co to jest ekonomia