Mieczysław Rakowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mieczysław F. Rakowski
Mieczysław Rakowski crop.jpg
Data i miejsce urodzenia 1 grudnia 1926
Kowalewko-Folwark
Data i miejsce śmierci 8 listopada 2008
Warszawa
Prezes Rady Ministrów Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Okres urzędowania od 27 września 1988
do 1 sierpnia 1989
Poprzednik Zbigniew Messner
Następca Czesław Kiszczak
7. I sekretarz KC PZPR
Okres urzędowania od 29 lipca 1989
do 29 stycznia 1990
Poprzednik Wojciech Jaruzelski
Następca (Partia rozwiązana)
Poseł IX kadencji Sejmu PRL
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Okres urzędowania od 13 października 1985
do 3 czerwca 1989
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Order Sztandaru Pracy II klasy Złoty Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Henryk Schönker, Mieczysław Rakowski, Daniel Beauvois i Andrzej Chwalba podczas przyznawania Nagrody Historycznej Polityki w 2006
Nagrobki Mieczysława Rakowskiego
Grób Mieczysława Rakowskiego
Grób Mieczysława Rakowskiego

Mieczysław Franciszek Rakowski (ur. 1 grudnia 1926 w Kowalewku-Folwarku, zm. 8 listopada 2008 w Warszawie[1][2][3]) – polski polityk komunistyczny, premier PRL w latach 1988–1989, poseł na Sejm PRL VI, VII, VIII i IX kadencji, ostatni I sekretarz KC PZPR.

Z zawodu historyk i dziennikarz. Wykładowca Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi.

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z Wielkopolski. W okresie okupacji niemieckiej pracował w Poznaniu jako robotnik w Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego. W latach 1945–1949 był oficerem Ludowego Wojska Polskiego. Studiował następnie w Instytucie Nauk Społecznych w Warszawie (studia ukończył w 1955). W 1956 doktoryzował się z nauk historycznych.

Działalność polityczna w PRL[edytuj | edytuj kod]

Od 1946 należał do Polskiej Partii Robotniczej, następnie działał w PZPR od początku jej istnienia (tj. od 1948). Zaliczany do "puławian" podczas walki o władzę w kierownictwie PZPR w latach pięćdziesiątych[4].

Od 1957 był pracownikiem politycznym KC PZPR w Warszawie (z przerwami na naukę). Po likwidacji przez władze pisma „Po Prostu” i wprowadzeniu na rynek mającej być mniej krytyczną wobec władz „Polityki”, od 1958 do 1982 pozostawał związany z tym pismem jako zastępca, a później redaktor naczelny tego pisma (do 1982). Działał w Stowarzyszeniu Dziennikarzy Polskich (od 1951), będąc m.in. prezesem zarządu głównego w okresie 1958–1961. Od 1982 był członkiem Stowarzyszenia Dziennikarzy PRL.

Od 1972 do 1989 nieprzerwanie sprawował mandat posła na Sejm PRL. W 1975 został członkiem Komitetu Centralnego PZPR.

W 1981 Sejm PRL VIII kadencji powołał go na urząd wicepremiera w rządzie Wojciecha Jaruzelskiego, który sprawował do 1985. Równolegle sprawował stanowisko przewodniczącego Komisji Rady Ministrów ds. Dialogu ze Związkami Zawodowymi (1981–1985) i członka Narodowej Rady Kultury (1983–1990). W Sejmie PRL IX kadencji piastował funkcję wicemarszałka do 27 września 1988, gdy został powołany na Prezesa Rady Ministrów, zastępując Zbigniewa Messnera.

Rząd Mieczysława Rakowskiego podjął próby reform gospodarczych doprowadzając m.in. do uchwalenia w 1988 przez Sejm PRL IX kadencji przejrzystej i korzystnej dla drobnych i średnich przedsiębiorców ustawy o działalności gospodarczej tzw. ustawy Wilczka, przygotowanej przez ówczesnego ministra przemysłu Mieczysława Wilczka, kładącej podstawy pod przywrócenie w Polsce wolnego rynku po upadku i demontażu tzw. realnego socjalizmu. Obecnie już nieobowiązująca ustawa Wilczka była często chwalona za swoje odbiurokratyzowanie i przejrzystość przez ekonomistów i polityków różnych opcji[5]. Rząd Rakowskiego doprowadził także do przyjęcia ustaw umożliwiających komercjalizację niektórych przedsiębiorstw państwowych i urynkawiających ceny. Natomiast szczególne kontrowersje i krytykę, zwłaszcza wśród ówczesnych środowisk opozycyjnych, wywołała decyzja rządu o złożeniu do sądu wniosku o upadłość Stoczni Gdańskiej im. Lenina, historycznej kolebki ruchu związkowego i społecznego Solidarność (NSZZ "Solidarność"). Rządowi Rakowskiego wytykano także przygotowanie i doprowadzenie do uchwalenia 17 maja 1989 r. przez Sejm szczególnie korzystnej dla polskiego Kościoła rzymskokatolickiego ustawy o stosunku państwa do Kościoła[6], powołującej m.in. Komisję Majątkową, legitymizującej - funkcjonującą już wcześniej w okresie PRL, tj. od 1949 r. - Komisję Wspólną Rządu i Episkopatu jako nadrzędne ciało konsultatywne pomiędzy władzami państwowymi, a kościelnymi, czy też poszerzającej uprawnienia finansowe Funduszu Kościelnego. W związku z tym niektórzy późniejsi krytycy polityki premiera Rakowskiego zarzucali mu położenie podwalin pod powstanie w Polsce państwa wyznaniowego[7].

15 marca 1989 r. Rada Ministrów pod jego przewodnictwem podjęła uchwałę o anulowaniu decyzji Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej z września 1946 o pozbawieniu obywatelstwa m. in. generałów Andersa, Kopańskiego, Chruściela i Maczka a także Stanisława Mikołajczyka[8]. 26 lutego 1989 r. dostarczono generałowi Maczkowi prywatny list od premiera Rakowskiego z przeprosinami za odebranie obywatelstwa[9].

Za jego premierostwa doszło także do historycznych rozmów Okrągłego Stołu (poprzedzonych Rozmowami w Magdalence, rozpoczętymi równolegle z powołaniem Mieczysława Rakowskiego na stanowisko premiera) pomiędzy rządzącą wówczas PZPR, a opozycyjną Solidarnością, wskutek których podpisano porozumienie obejmujące m. in. przeprowadzenie 4 czerwca 1989 pierwszych w Polsce po II wojnie światowej - częściowo - wolnych wyborów parlamentarnych do tzw. Sejmu kontraktowego - Sejmu PRL X kadencji (1989-1991). W wyniku wyborów do parlamentarnych z czerwca 1989 Mieczysław Rakowski nie uzyskał mandatu parlamentarnego, co było powodem dymisji rządu.

III RP[edytuj | edytuj kod]

W lipcu 1989 po odejściu Wojciecha Jaruzelskiego z partii objął funkcję pierwszego sekretarza KC PZPR, doprowadzając do jej rozwiązania w styczniu 1990. Następnie został członkiem SdRP, którym był aż do jej rozwiązania w 1999.

W wyniku prowadzonego w latach 1990–1993 postępowania w związku z tzw. moskiewską pożyczką został mu przedstawiony zarzut popełnienia przestępstwa. Postępowanie zostało umorzone w 1993.

Od tego czasu Rakowski wycofał się z czynnego życia politycznego, brał jednak udział w debatach publicznych – był redaktorem naczelnym pisma „Dziś”, pisywał do „Trybuny”, wydał dzienniki (10 tomów obejmujących lata 1958–1989), jak również dziennik z lat 1991–2001 (Polski przekładaniec). Od 2003 do 2004 prowadził swój własny talk-show w stacji „TVP3”, do którego zapraszał znane postaci z okresu PRL.

Był członkiem komitetu wyborczego Włodzimierza Cimoszewicza w wyborach prezydenckich w Polsce w 2005.

Był mężem aktorki Elżbiety Kępińskiej, a wcześniej mężem skrzypaczki Wandy Wiłkomirskiej, z którą miał dwóch synów.

W ostatnich latach życia cierpiał na nowotwór. Zmarł w szpitalu Warszawie[10]. Został pochowany 18 listopada 2008 na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

5 marca 1997 został odznaczony przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski[11]. Poza tym posiadał Order Sztandaru Pracy II klasy, Złoty Krzyż Zasługi i Medal 10-lecia Polski Ludowej[12].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Autor książek:

  • SDP w okresie powojennym 1949–1954 (1960)
  • Ameryka wielopiętrowa (1964)
  • Przesilenie grudniowe (1981)
  • Rzeczpospolita na progu lat osiemdziesiątych (1981)
  • Partnerstwo (1982)
  • Jak to się stało (1991)
  • Zanim stanę przed Trybunałem (1992)
  • Do M.F. Rakowskiego pisali. Lata-listy-ludzie (1993)
  • Dzienniki polityczne (1998–2005, dziesięć tomów obejmujących lata 1958–1990), Wydawnictwo Iskry 1999-2005
Wikimedia Commons

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikinews-logo.svg
Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat Nie żyje Mieczysław Rakowski

Przypisy

  1. Nie żyje Mieczysław Rakowski. wp.pl, 8 listopada 2008. [dostęp 12 maja 2010].
  2. ŁOs/el: Mieczysław Rakowski nie żyje. tvn24.pl, 8 listopada 2008. [dostęp 12 maja 2010].
  3. dżek, strem: Mieczysław Rakowski nie żyje. gazeta.pl, 8 listopada 2008. [dostęp 12 maja 2010].
  4. Październik i „Mała stabilizacja". W: Jerzy Eisler: Zarys dziejów politycznych Polski 1944-1989. Warszawa: POW „BGW", 1992, s. 61-62. ISBN 8370662080.
  5. Marszałek nad Bałtykiem [tekst nt. wypowiedzi Jarosława Kaczyńskiego z PiS, odnoszącej się do ustawy Wilczka]. wyborcza.pl, 2010-07-02. [dostęp 26 lipca 2013].
  6. Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (tekst ogłoszony i ujednolicony).. Internetowy System Aktów Prawnych, 17.05.1989 r., data publikacji w Internecie nn.. [dostęp 26 lipca 2013].
  7. Żyjemy w państwie wyznaniowym. Senyszyn przypomina grzechy ostatniego rządu PZPR. tokfm.pl, 04.06.2013. [dostęp 26 lipca 2013].
  8. "Rzeczpospolita" z 20 marca 1989 r.
  9. "Wśród wielu, bardzo wielu spraw, które mam do załatwienia poczesne miejsce zajmuje chęć naprawienia krzywdy, której Pan, Panie Generale, doznał w przeszłości od władz polskich. (...) Pomimo wielu krzywdzących ocen i decyzji ówczesnych władz polskich pozostał Pan dla nas - moich rodaków - wzorem patrioty i żołnierza. (...) Stał się Pan, Panie Generale, symbolem bohaterskiego dowódcy. Ogromnie chciałbym Pana gościć, Panie Generale, na naszej polskiej ziemi w dniach obchodów 50 rocznicy wybuchu II wojny światowej. Pragnę Pana zapewnić ,że rząd polski przyjmie Pana z całym należnym szacunkiem jak bohatera narodowego. (...) Co jako premier rządu polskiego mógłbym dla Pana zrobić, żeby choć w części zrekompensować Panu Panie Generale, krzywdy i ból, których doznał Pan w przeszłości?" "Rzeczpospolita" z 28 lutego 1989 r.
  10. Mieczysław Rakowski – człowiek, który zgasił PRL, polskatimes.pl, 10 listopada 2008. [dostęp 12 maja 2010].
  11. M.P. z 1997 r. Nr 29, poz. 269
  12. http://bs.sejm.gov.pl/F?func=find-b&request=000005565&find_code=SYS&local_base=ARS10.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]