Zdzisław Peszkowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zdzisław Peszkowski
Prałat
ks. Zdzislaw Peszkowski (2005)
ks. Zdzislaw Peszkowski (2005)
Herb Zdzisław Peszkowski
Data i miejsce urodzenia 23 sierpnia 1918
Sanok
Data i miejsce śmierci 8 października 2007
Warszawa
kapelan Rodzin Katyńskich i ZHP poza granicami kraju
Okres sprawowania 1989–2007
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 5 czerwca 1954
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Medal Komisji Edukacji Narodowej Złoty Medal "Za Zasługi dla Policji"
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Zdzisław Peszkowski w Wikicytatach
Zdzisław Peszkowski w rozmowie z włoskim fotografem Arturo Marim (Warszawa, 13 października 2005)
Pogrzeb ks. Zdzisława Peszkowskiego (katedra św. Jana w Warszawie, 16 października 2007
Krypta księdza Zdzisława Jastrzębca Peszkowskiego w Panteonie Wielkich Polaków Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie
Popiersie ks. Zdzisława Peszkowskiego w Parku Jordana w Krakowie
Tablica upamiętniająca ks. Zdzisława Peszkowskiego na Domu Harcerza w Sanoku
Szkoła Podstawowa nr 4 im. ks. Zdzisława Jastrzębiec Peszkowskiego w Sanoku
Tablica pamiątkowa w Szkole Podstawowej nr 4 w Sanoku
Tablica upamiętniająca ks. Zdzisława Peszkowskiego w Piotrkowie Trybunalskim

Zdzisław Aleksander Peszkowski, herbu Jastrzębiec (ur. 23 sierpnia 1918 w Sanoku, zm. 8 października 2007 w Warszawie) – prezbiter katolicki, doktor filozofii, kapelan Jana Pawła II, harcmistrz, kapelan "Rodzin Katyńskich" i pomordowanych na Wschodzie, Kapelan Naczelny ZHP pgK, patron honorowy Hufca ZHP Ziemi Sanockiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny szlacheckiej Peszkowskich herbu Jastrzębiec. Urodził się pod koniec I wojny światowej 23 sierpnia 1918 w Sanoku w zamożnej rodzinie. Rodzice Zygmunt Jastrzębiec (1875–1946) i Maria, z domu Kudelska (1896–1970), prowadzili lokal gastronomiczny zwany "cukiernią Peszkowskich"[1] (położony przy ówczesnej ulicy Liska[2] (obecnie pod adresem Jagiellońska 10). Peszkowscy zamieszkiwali nieopodal[a]. Miał starszą siostrę Helenę (1916–1918, zmarła podczas epidemii hiszpanki[3]) i trzech młodszych braci. Został ochrzczony w Kościele Przemienienia Pańskiego w Sanoku 30 października 1918. W Sanoku od 1929 uczył się Gimnazjum Męskim im. Królowej Zofii, gdzie ukończył szkołę powszechną, gimnazjum i liceum w 1938[4] (w międzyczasie uczył się także w Zakładzie Naukowo-Wychowawczy Ojców Jezuitów w Chyrowie[5]). Był członkiem Sodalicji Mariańskiej oraz brał udział w amatorskiej grupie teatralnej.

Również w Sanoku rozpoczęła się harcerska przygoda księdza Peszkowskiego - jego największa pasja. 1 listopada 1928 pod Krzyżem Powstańców na Cmentarzu Centralnym w Sanoku złożył Przyrzeczenie Harcerskie[6]. Z czasem pełnił funkcje zucha, szeregowego, drużynowego 2 Drużyny Harcerzy oraz wodza zuchów i namiestnika zuchowego. Z zapałem zdobywał stopnie i sprawności i angażował się w działalność harcerską, co przełożyło się na wyjazdy - w 1933 brał udział w obozie harcerskim w Zetemiance koło Skolego, a w maju 1935 jako wywiadowca reprezentował hufiec podczas uroczystości pogrzebowych marszałka Józefa Piłsudskiego. W lipcu 1935 jako zastępowy uczestniczył w Jubileuszowym Zlocie ZHP w Spale. W 1936 mianowany drużynowym 2. Drużyny Harcerskiej im. kpt Franciszka Żwirki. W 1937 oddelegowany do szkoły zuchmistrzów ZHP Aleksandra Kamińskiego, który po kursie przyjął go na instruktora Szkoły Harcerskiej jako namiestnika zuchowego. Następnie zdobył stopień podharcmistrza (nadał go Zbigniew Trylski 10 czerwca 1938)[7]. Uzyskane umiejętności, wiedzę i doświadczenie przekazywał podkomendnym podczas kursów, obozów, szkoleń. Swoją przynależność do ZHP zawsze uwidoczniał poprzez noszenie Krzyża Harcerskiego (również jako żołnierz i kapłan). Po zdaniu egzaminów maturalnych w 1938powołany został do służby wojskowej. Ukończył szkołę Podchorążych Kawalerii w Grudziądzu (także w tym miejscu był wychowawcą i opiekunem harcerskim[8]).

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Na początku II wojny światowej w kampanii wrześniowej z 1939 dowodził plutonem 20 Pułku Ułanów. W chwili agresji ZSRR na Polskę 17 września, jego szwadron stacjonował w pałacu w Pomorzanach, gdzie 23 września został otoczony i wzięty do niewoli przez wojska sowieckie. Jeńców zgromadzono początkowo w starej siedzibie rodu Puzynów i Ogińskich.

Miało tam miejsce wydarzenie, które jak można przypuszczać, ocaliło życie Zdzisławowi Peszkowskiemu od katyńskiej zagłady. W Pomorzanach przebywał razem z żoną wybitny malarz Vlastimil Hofman, który okazywał polskim jeńcom wiele współczucia i niezmordowanie portretował ich na niewielkich kartonikach. Portreciki miały być wysłane do rodzin, a jednym z portretowanych był Zdzisław Peszkowski. Pomagając skarbnikowi dywizjonu w rozdzielaniu pieniędzy pomiędzy żołnierzy i ukrywając znaczną ich część, po dostaniu się do niewoli postanowił przekazać je Hofmanowi, aby nie dostały się w ręce władz sowieckich.

W październiku 1939 przewieziono jeńców z Pomorzan do Wołoczysk, a następnie przetransportowano bydlęcymi wagonami do Kozielska, gdzie 1 listopada zostali umieszczeni w częściowo zniszczonych zabudowaniach Monasteru Kozielskiego. Już w grudniu 1939 rozpoczęto wywożenie i mordowanie pierwszych przetrzymywanych - duchownych. W kwietniu 1940 kontynuowano dalsze wywózki jeńców. Nikt wówczas nie przypuszczał, że oficerowie polscy wywożeni są do katyńskiego lasu i tam mordowani w ramach zbrodni katyńskiej. W jednym z pierwszych transportów wywózkowych był pchor. Juliusz Bakoń, kolega szkolny Z. Peszkowskiego z jednego rocznika w sanockim gimnazjum[b]. 12 maja 1940 w ostatnim transporcie 232 osób był Zdzisław Peszkowski. Ten transport nie trafił do Katynia, lecz przez stację Babino do obozu w Pawliszczew-Borze, gdzie trafili także jeńcy z analogicznie ostatnich transportów z Ostaszkowa i Starobielska (łącznie było ich 448[9]). Następnie w czerwcu przewieziono ich do Griazowca. 2 września 1941 żołnierze wyruszyli z Griazowca do miejsc formowania Armii Polskiej. W ten sposób Peszkowski i kilkuset innych więźniów nie podzieliło losu ponad 20 tysięcy zamordowanych przez NKWD oficerów polskich, doczekało napaści niemieckiej na ZSRR, zawarcia porozumienia Sikorski-Majski i utworzenia w Związku Radzieckim polskiej armii pod dowództwem gen. Władysława Andersa.

Awansowany do stopnia porucznika, a później rotmistrza, Zdzisław Peszkowski dowodził kompanią w 1 Pułku Ułanów Krechowieckich w II Korpusie Armii Polskiej gen. Władysława Andersa. W oddziale tym sprawował funkcję oficera kulturalno-oświatowego, organizował uroczystości religijne i patriotyczne oraz stworzył krąg harcerski "Podkówka"[10]. Po opuszczeniu nieludzkiej ziemi (w Wielką Środę 1942), przez Morze Kaspijskie do Pahlevi, wojenne drogi prowadziły go przez Irak, Iran, Indie, Egipt, Liban, Syrię, Liban, Włochy i Wielką Brytanię. Jeszcze w Iraku, w trakcie szkolenia na pustyni, 30 kwietnia 1943 został mianowany harcmistrzem.[11].

W kwietniu 1944 został skierowany wyłącznie do działalności harcerskiej. Jednym z zadań, w których z największym poświęceniem zaangażował się Zdzisław Peszkowski, było kształcenie i wychowanie młodzieży polskiej i przygotowanie do życia na emigracji, którą razem z wojskiem udało się wyprowadzić z ZSRR. Jako harcmistrz trafił do Valivade w Indiach, "polskim" miasteczku w Indiach (ośrodek szkolnictwa, gdzie trafiały dzieci uratowane z obszaru ZSRR) organizował szkoły, drużyny i hufce harcerskie na emigracji. Nosił wówczas przydomek "Druh Ryś"[12].

Na emigracji[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu II wojny światowej Peszkowski studiował w Oksfordzie na Polskim Uniwersytecie na Obczyźnie oraz w Polskim Seminarium Duchownym w Orchard Lake na Uniwersytecie Wisconsin w Detroit. Uzyskał tam tytuł magistra teologii i stopień naukowy doktora filozofii.

Po przyjęciu święceń kapłańskich 5 czerwca 1954 został profesorem teologii pastoralnej i literatury języka polskiego w Seminarium św. Cyryla i Metodego oraz w St. Mary's College. Funkcjonował także jako kapelan harcerski, zaś w 1983 został Naczelnym Kapelanem ZHP[13].

W czasie swojego trwającego pół wieku pobytu na emigracji uczestniczył w niezliczonej ilości międzynarodowych zjazdów o charakterze teologicznym, naukowym, a także patriotyczno-społecznym.

W 1966, gdy Polacy na całym świecie obchodzili swój wielki jubileusz Tysiąclecia Chrztu, ks. prof. dr Zdzisław Peszkowski wybrany został prezesem Polish American Historical Association.

Był autorem następujących książek: "Wspomnienia jeńca z Kozielska", "Pamięć Golgoty Wschodu", "Ojcze Święty – powiedziałeś nam..." oraz kilkuset broszur, rozpraw i artykułów poświęconych teologii, historii Polski, filozofii, literaturze, sprawom moralnym i narodowym.

Okres po powrocie do Polski[edytuj | edytuj kod]

30 października 1988 odprawił mszę św. pod Krzyżem Katyńskim i dokonał przyrzeczenia, iż "nie spocznie, dopóki w tym miejscu nie stanie cmentarz wojskowy i sanktuarium Miłosierdzia Bożego i Matki Bożej Pojednania"[14]. Odtąd uczestniczył w ekshumacjach pomordowanych polskich jeńców.

Krążąc niestrudzenie między swoją ojczyzną, do której powrócił na stałe w 1989, a Polonią rozproszoną po całym świecie, jako kapelan Rodzin Katyńskich i Pomordowanych na Wschodzie. Harcmistrz i Naczelny Kapelan ZHP poza granicami Kraju, integrował starsze i młodsze pokolenia Polaków, w imię wartości: Boga, Honoru i Ojczyzny, a także w imię Prawdy i Pojednania Narodów. Orędownik o prawdę, pamięć i sprawiedliwość za zbrodnie dokonane na Wschodzie. Założyciel i prezes Fundacji "Golgota Wschodu". Dzięki jego staraniom mogły powstać cmentarze wojskowe w Katyniu, Charkowie i Miednoje, liczne pomniki i miejsca pamięci ku czci polskich oficerów na polskiej ziemi i na obczyźnie, wśród Polonii.

Podczas ekshumacji polskich oficerów w latach 90. każdą czaszkę osobiście brał w dłonie, dotykał ją i błogosławił różańcem otrzymanym i poświęconym przez Jana Pawła II. Z jego inicjatywy rok 1995 został ogłoszony Rokiem Katyńskim.

Był współzałożycielem Komitetu Dobrego Imienia Polski, który miał być odpowiedzią na nagłośnienie zbrodni w Jedwabnem przez Jana Tomasza Grossa, autora książki "Sąsiedzi". W skład KDIP weszli między innymi: Witold Tomczak, Marian Barański, Łukasz Jastrzębski, Andrzej Leszek Szcześniak.

Zgodził się zostać honorowym patronem Hufca ZHP Ziemi Sanockiej. W 1995 otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka[15]. W tym samym roku został Honorowym Obywatelem Grudziądza.

W 2000 z jego inspiracji powstał Międzynarodowy Motocyklowy Rajd Katyński[16]. Przez wiele lat związany był ze środowiskiem Radia Maryja.

W dniach 1-3 lipca 2005 uczestniczył w zjeździe absolwentów Gimnazjum Męskiego w Sanoku z okazji 125-lecia powstania szkoły; pod jego przewodnictwem odbyła się wówczas uroczysta msza św. koncelebrowalna przez księży-absolwentów gimnazjum[17].

26 stycznia 2006 Sejm RP przez aklamację przyjął uchwałę popierającą kandydaturę ks. Zdzisława Peszkowskiego do pokojowej Nagrody Nobla[18][19] (inicjatorką powołania komitetu zabiegającego o to była Teresa Walewska-Przyjałkowska[20], wniosek złożyły władze miasta Sanoka[21]). "Ksiądz Prałat Peszkowski przez lata prowadził w Polsce i na forum międzynarodowym niezwykle owocną akcję na rzecz zachowania pamięci i uświadomienia opinii międzynarodowej faktu zbrodni katyńskiej, jako bezprecedensowego mordu popełnionego przez Związek Radziecki na internowanych polskich oficerach. (...) Jednocześnie Ksiądz Prałat — były więzień sowiecki i niedoszła ofiara Katynia od lat działa w duchu przebaczenia i pojednania polsko-rosyjskiego." – głosiła uchwała Sejmu.

Podczas debaty o Katyniu, ks. Peszkowski wielokrotnie przytoczył tytułowe słowa ostatniej książki Jana Pawła II "Pamięć i tożsamość". – Przebaczamy, ale nie zapominamy – mówił.

Zmarł w szpitalu w Aninie, 8 października 2007. Jego pogrzeb odbył się 16 października 2007. Zgodnie z wolą metropolity warszawskiego abp Kazimierza Nycza spoczął w krypcie w Panteonie Wielkich Polaków w Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie.

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

11 listopada 1990 został odznaczony przez prezydenta RP na uchodźstwie Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[22]. W 1997 został odznaczony Medalem Polonia Mater Nostra Est.

W lutym 2007 podczas 67. rocznicy zbrodni katyńskiej Ksiądz Prałat Peszkowski otrzymał Medal Komisji Edukacji Narodowej w Sejmie RP z rąk ministra Romana Giertycha. 16 października 2007 za przywracanie pamięci o zbrodni katyńskiej, która została dokonana również na polskich policjantach został pośmiertnie odznaczony przez ministra spraw wewnętrznych i administracji Władysława Stasiaka Złotym Medalem Zasługi dla Policji.

Otrzymał tytuły Honorowego Obywatela Województwa Opolskiego (2002[23]) oraz miast: Grudziądza, Krakowa[24], Warszawy, Sanoka, Piotrkowa Tryb., Wrocławia, Białegostoku, Łomży, Piastowa i Połczyna Zdroju, a także tytuły doktora honoris causa Papieskiego Wydziału Teologicznego-Bobolanum w Warszawie oraz Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie w Londynie.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Ks. Zdzisław Peszkowski jest bohaterem książki Krzyż południa z 1983 autorstwa Jerzego Krzysztonia. W fabule występuje pod nazwiskiem "Jastrzębiec" - zawołanie rodowe księdza)[25]. Podczas II wojny światowej Zdzisław Peszkowski był wychowawcą trzynastoletniego wówczas Krzysztonia.

W Kościele Przemienienia Pańskiego w Sanoku znajduje płaskorzeźba Golgota Wschodu upamiętniająca ofiary zbrodni katyńskiej. Ma wymiary 210x120 cm i jest wykonana z brązu. Powstała w ramach akcji "Golgota Wschodu - Polska pamięta". Znajduje się we wnętrzu kościoła, jest złożona z wizerunku orła, krzyża i Matki Boskiej Katyńskiej. Nad krzyżem znajduje się orzeł. Inskrypcje brzmią: "Pomóż przebaczyć" 1940 oraz wymienione nazwy miejscowości kaźni: "Katyń, Kozielsk, Starobielsk, Ostaszków" oraz podpis "NSZZ „Solidarność” Region Podkarpacie. Sanok"[26]. Tablica została odsłonięta 18 listopada 1995, a podczas mszy św. homilię wygłosił ks. Zdzisław Peszkowski. Z jego inicjatywy podobne płaskorzeźby umieszczono w 50-ciu polskich kościołach dla upamiętnienia 55. rocznicy zbrodni katyńskiej[27].

Szkole Podstawowej nr 4 w rodzinnym Sanoku nadano imię ks. Zdzisława Jastrzębiec Peszkowskiego. Kapłan wyraził na to zgodę tuż przed śmiercią[28]. Miesiąc po jego odejściu, w listopadzie 2007 przed budynkiem szkoły został zasadzony pamiątkowy platan poświęcony księdzu. Oficjalnie nadanie imienia patrona szkole nastąpiło w pierwszą rocznicę śmierci, 8 października 2008. W tym dniu w głównym holu szkoły została umieszczona tablica pamiątkowa w hołdzie patronowi. Tablica zawiera podobiznę patrona, a inskrypcja brzmi: Z grodu nad krętym Sanem w szeroki świat. 23 VIII 1918 / 8 X 2007. Ks. Zdzisław Jastrzębiec Peszkowski. Prawda, pamięć, prawo, przebaczenie. Sanok, 8 X 2008. Pierwsze zdanie (Z grodu nad krętym Sanem w szeroki świat) stanowi tytuł książki ks. Peszkowskiego z 2004.

W latach 2005-2009 Ks. hm Zdzisław Peszkowski był patronem honorowym Hufca Ziemi Sanockiej ZHP, a po tym okresie 10 listopada 2008 przyjął jego imię do swojej nazwy[29][30]. Na fasadzie budynku Domu Harcerza w Sanoku przy ulicy Zielonej 39 (także tzw. Willa „Pod Topolami”) w dzielnicy Błonie znajduje się tablica pamiątkowa poświęcona ks. hm Zdzisławowi Peszkowskiemu. Inskrypcja głosi: Na pamiątkę nadania Hufcowi ZHP Ziemi Sanockiej imienia Księdza hm. Zdzisława Peszkowskiego zuchy, harcerze, instruktorzy. Sanok 10.11.2008 r.

Symboliczna tablica nagrobna ku jego pamięci znajduje na grobowcu rodzinnym rodziny Peszkowskich na Cmentarzu Centralnym w Sanoku[31], odnowionym i poświęconym 23 sierpnia 2008, w 90. rocznicę urodzin księdza[32].

Na Cmentarzu Centralnym w Sanoku znajduje się Pomnik Golgota Wschodu, powstały z inicjatywy ks. Zdzisława Peszkowskiego, upamiętniający pochodzące z Sanoka i Ziemi Sanockiej ofiary zbrodni katyńskiej. Głównym jego elementem jest Krzyż Pamięci Ofiar Polskiej Golgoty Wschodu, poświęcony 10 listopada 2008[33]. Stanowi go krzyż brzozowy z tabliczką o treści: Ofiarom polskiej Golgoty Wschodu. U podstawy krzyża umieszczono kamienie, na których widnieją trzy tabliczki. Pierwsza zawiera inskrypcję Krzyż wzniesiono z inicjatywy Ks. Prałata Zdzisława J. Peszkowskiego staraniem Hufca ZHP Ziemi Sanockiej. A.D. 2008., druga – W 40-stym nas Matko na Sybir zesłali. Sanok, 04.2009., ufundowana przez Związek Sybiraków, zaś trzecia, upamiętniająca por. Zbigniewa Czekańskiego zawiera cytat ks. Zdzisława Peszkowskiego i informację pamiątkową: Sercem i modlitwą otaczam postać dh Z. Czekańskiego, umiłowanego harcerza, konspiratora, bohatera i męczennika, ks. Z. Peszkowski / por. Zbigniew Czekański ur. 4.VII.1907 zginął 30.VI.1941. Z-ca komendanta hufca harcerzy w Sanoku. Dowóca Harcerskiej Kompanii Obrony Lwowa w 1939 r. Instruktor Chorągwi Lwowskiej Szarych Szeregów. Sanok, 18.04.2009. 18 kwietnia 2009, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w tzw. Alei Katyńskiej wokoło krzyża zostało zasadzonych 21 Dębów Pamięci[34]. W drugą rocznicę śmierci księdza, 8 października 2009, posadzono trzy następne Dęby Pamięci, a w piątą rocznicę w 2012 dwa kolejne[35]. Jeden z nich upamiętnia krewnego Zdzisława Peszkowskiego, płk Edwarda Peszkowskiego (1891-1940).

14 maja 2008 imię ks. Zdzisława Jastrzębiec Peszkowskiego nadano Publicznemu Gimnazjum w Belsku Dużym w województwie mazowieckim[36].

31 sierpnia 2010 na terenie Polskiego Seminarium Świętych Cyryla i Metodego w Orchard Lake w stanie Michigan w Stanach Zjednoczonych odsłonięto pomnik upamiętniający ks. prałata Zdzisława Peszkowskiego, ofiary zbrodni katyńskiej i ofiary katastrofy polskiego Tu-154 w Smoleńsku[37].

17 września 2010 w parku im. Henryka Jordana w Krakowie (V.3) odsłonięto popiersie ks. Zdzisława Peszkowskiego zrealizowane w ramach projektu "słynni Polacy XX w.". 17 września 2012 w Grudziądzu odsłonięto popiersie ks. Zdzisława Peszkowskiego przy ulicy Mickiewicza[38].

11 listopada 2013 sanoccy harcerze z Hufca Ziemi Sanockiej ZHP umieścili tablicę informacyjną pamięci ks. Zdzisława Peszkowskiego na budynku przy ulicy Jagiellońskiej 10 w Sanoku, w którym w przeszłości jego rodzice prowadzili cukiernię; planowane są kolejne tablice na tworzonej ścieżce edukacyjnej śladami ks. Zdzisława Peszkowskiego w Sanoku[39].

W grudniu 2013 wydano monetę z wizerunkiem ks. Peszkowskiego[40].

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Wspomnienia jeńca z Kozielska, Warszawa 1989, ISBN: 83-85015-66-3
  • I ujrzałem doły śmierci. Charków – Miednoje – Katyń, Śrem 1993
  • Pamięć Golgoty Wschodu, Warszawa 2000, ISBN 83-88202-01-4
  • Z grodu nad krętym Sanem w szeroki świat, Muzeum Historyczne w Sanoku 2004,

Uwagi

  1. Ich dom obecnie nie istnieje. Znajdował się pomiędzy dzisiejszym Zespołem Szkół nr 5 a zajezdnią autobusową "Okęcie" - Krystyna Chowaniec, Patron sanockiego harcerstwa – ksiądz harcmistrz Zdzisław Peszkowski, Rocznik Sanocki Tom X – Rok 2011, Sanok 2011, s. 175.
  2. Wobec niesprzyjającej pogody Zdzisław Peszkowski przed odjazdem ofiarował mu koc opatrzony jego nazwiskiem, który podczas ekshumacji był powodem przypisania tożsamości Zdzisława Paszkowskiego do zwłok Juliusza Bakonia. Andrzej Brygidyn: Sanocka Lista Katyńska. Jeńcy Kozielska, Ostaszkowa, Starobielska oraz innych obozów i więzień Polski kresowej pomordowani w Rosji Sowieckiej. Sanok: 2000, s. 19.

Przypisy

  1. Edward Zając, Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka, Sanok 2002, s. 103-104.
  2. Nowy krzyż i tablica na cukierni Peszkowskich, Tygodnik Sanocki, nr 46 (1145) z 22 listopada 2013, s. 3. wersja cyfrowa
  3. Urodziła się 18 grudnia 1916, a zmarła 17 października 1918, niespełna dwa miesiące po urodzeniu Zdzisława - Krystyna Chowaniec, Patron sanockiego harcerstwa – ksiądz harcmistrz Zdzisław Peszkowski, Rocznik Sanocki Tom X – Rok 2011, Sanok 2011, s. 175.
  4. Absolwenci (pol.). 1losanok.pl. [dostęp 2012-01-01].
  5. Edward Zając, Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka, Sanok 2002, s. 103.
  6. Krystyna Chowaniec, Patron sanockiego harcerstwa – ksiądz harcmistrz Zdzisław Peszkowski, Rocznik Sanocki Tom X – Rok 2011, Sanok 2011, s. 176.
  7. Krystyna Chowaniec, Patron sanockiego harcerstwa – ksiądz harcmistrz Zdzisław Peszkowski, Rocznik Sanocki Tom X – Rok 2011, Sanok 2011, s. 176.
  8. Krystyna Chowaniec, Patron sanockiego harcerstwa – ksiądz harcmistrz Zdzisław Peszkowski, Rocznik Sanocki Tom X – Rok 2011, Sanok 2011, s. 177.
  9. Edward Zając, Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka, Sanok 2002, s. 105.
  10. Krystyna Chowaniec, Patron sanockiego harcerstwa – ksiądz harcmistrz Zdzisław Peszkowski, Rocznik Sanocki Tom X – Rok 2011, Sanok 2011, s. 177.
  11. Krystyna Chowaniec, Patron sanockiego harcerstwa – ksiądz harcmistrz Zdzisław Peszkowski, Rocznik Sanocki Tom X – Rok 2011, Sanok 2011, s. 177.
  12. Krystyna Chowaniec, Patron sanockiego harcerstwa – ksiądz harcmistrz Zdzisław Peszkowski, Rocznik Sanocki Tom X – Rok 2011, Sanok 2011, s. 177.
  13. Krystyna Chowaniec, Patron sanockiego harcerstwa – ksiądz harcmistrz Zdzisław Peszkowski, Rocznik Sanocki Tom X – Rok 2011, Sanok 2011, s. 178.
  14. Edward Zając, Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka, Sanok 2002, s. 106-107.
  15. Edward Zając, Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka, Sanok 2002, s. 103-107.
  16. Leszek Rysak: Międzynarodowy Motocyklowy Rajd Katyński, [w:] "Biuletyn IPN" nr 4/2010, str. 117
  17. Joanna Kozimor, Na skrzydłach młodości, Tygodnik Sanocki, nr 27 (713) z 8 lipca 2005, s 1.
  18. Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 stycznia 2006 r. wsprawie uhonorowania Ks. Prałata Zdzisława Peszkowskiego Pokojową Nagrodą Nobla. monitorpolski.gov.pl. [dostęp 7 marca 2014].
  19. Waldemar Och, Kalendarium sanockie 2005-2010, Rocznik Sanocki, Tom X, Rok 2011, Sanok 2011, s 264.
  20. Ten wylot był jej marzeniem. naszdziennik.pl, 2 października 2012. [dostęp 27 grudnia 2013].
  21. Nominowany do Nobla, Tygodnik Sanocki, nr 6 (744) z 10 lutego 2006, s. 1.
  22. Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej nr 4, 20 grudnia 1990, poz. 54
  23. Honorowi Obywatele Województwa Opolskiego. umwo.opole.pl. [dostęp 3 czerwca 2011].
  24. UCHWAŁA NR XLIV/412/96 Rady Miasta Krakowa z dnia 20 marca 1996 r.. krakow.pl. [dostęp 18 lutego 2011].
  25. Krystyna Chowaniec, Patron sanockiego harcerstwa – ksiądz harcmistrz Zdzisław Peszkowski, Rocznik Sanocki Tom X – Rok 2011, Sanok 2011, s. 177.
  26. Franciszek Oberc, Pomniki i tablice pamiątkowe Sanoka, Sanok 1998, s. .
  27. Edward Zając, Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka, Sanok 2002, s. 107.
  28. Nasz patron (pol.). sp4.sanok.prox.pl. [dostęp 2012-09-25].
  29. Krystyna Chowaniec, Patron sanockiego harcerstwa – ksiądz harcmistrz Zdzisław Peszkowski, Rocznik Sanocki Tom X – Rok 2011, Sanok 2011, s. 175.
  30. 5. rocznica śmierci ks. Peszkowskiego (pol.). esanok.pl. [dostęp 2012-09-25].
  31. Spacer po cmentarzu przy ul. Rymanowskiej. zymon.com.pl. [dostęp 17 maja 2014].
  32. Krystyna Chowaniec, Patron sanockiego harcerstwa – ksiądz harcmistrz Zdzisław Peszkowski, Rocznik Sanocki Tom X – Rok 2011, Sanok 2011, s. 182.
  33. Krystyna Chowaniec, Patron sanockiego harcerstwa – ksiądz harcmistrz Zdzisław Peszkowski, Rocznik Sanocki Tom X – Rok 2011, Sanok 2011, s. 182.
  34. Krystyna Chowaniec, Patron sanockiego harcerstwa – ksiądz harcmistrz Zdzisław Peszkowski, Rocznik Sanocki Tom X – Rok 2011, Sanok 2011, s. 17.
  35. 5. rocznica śmierci ks. Zdzisława Peszkowskiego (pol.). pissanok.pl. [dostęp 2012-12-01].
  36. Ceremonia nadania imienia [dostęp 26 stycznia 2011]
  37. Kard. Glemp poświęcił pomnik ofiar Katynia i katastrofy w Smoleńsku. 31 sierpnia 2010. [dostęp 21 maja 2011].
  38. Popiersie ks. Zdzisława Peszkowskiego (pol.). faktygrudziadz.pl. [dostęp 2012-09-25].
  39. Nowy krzyż i tablica na cukierni Peszkowskich, Tygodnik Sanocki, nr 46 (1145) z 22 listopada 2013, s. 3. wersja cyfrowa
  40. Jest już moneta z wizerunkiem ks. Zdzisława Peszkowskiego. esanok.pl, 18 grudnia 2013. [dostęp 27 grudnia 2013].

Bibliografia podmiotowa[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia przedmiotowa[edytuj | edytuj kod]

  • Edward Zając, Zdzisław Jastrzębiec Peszkowski, Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka, Sanok 2002, s. 103-107
  • Andrzej Romaniak, Ks. Zdzisław Peszkowski, Z grodu nad krętym Sanem w szeroki świat, opracowanie: Andrzej Romaniak, redakcja: Ewa Kasprzak, Wiesław Banach, Andrzej Romaniak, Sanok 2004, ISBN 83-919305-3-X
  • Marian Janowski, Wspomnienie (o Ks. Zdzisławie Peszkowskim, Honorowym Obywatelu Miasta Połczyn Zdrój), "Wiadomości Połczyńskie" nr 7 z 2007, s. 11
  • Karola Skowrońska, Ks. prałat Zdzisław Jastrzębiec Peszkowski (1918-2007), "Kalendarz Grudziądzki", ISSN 1427-700X, 12, 2008
  • Krystyna Chowaniec, Patron sanockiego harcerstwa – ksiądz harcmistrz Zdzisław Peszkowski, Rocznik Sanocki Tom X – Rok 2011, Sanok 2011, s. 175-182
  • Grzegorz Łęcicki, Ksiądz Zdzisław Peszkowski 1918-2007 Harcerz - Ułan - Kapłan, Warszawa 2012, ISBN:978-83-7399-505-5

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]