Fantastyczna Czwórka (film 2005)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy filmu z 2005 roku. Zobacz też: inne znaczenia tego terminu.
Fantastyczna Czwórka
Fantastic Four
Gatunek o superbohaterach
fantastyka naukowa
akcja
Rok produkcji 2005
Data premiery 29 czerwca 2005
19 sierpnia 2005 (Polska)
Kraj produkcji Stany Zjednoczone
Niemcy
Język angielski
Czas trwania 106 minut[1]
Reżyseria Tim Story
Scenariusz Michael France
Mark Frost
Główne role Ioan Gruffudd
Jessica Alba
Chris Evans
Michael Chiklis
Julian McMahon
Kerry Washington
Muzyka John Ottman
Zdjęcia Oliver Wood
Scenografia Bill Boes
Kostiumy Jose Fernandez
Montaż William Hoy
Produkcja Avi Arad
Bernd Eichinger
Ralph Winter
Wytwórnia 20th Century Fox
Constantin Film
Marvel Enterprises
1492 Pictures[1]
Dystrybucja 20th Century Fox
Budżet 100 000 000 USD
Przychody brutto 333 535 934 USD
Kontynuacja Fantastyczna Czwórka: Narodziny Srebrnego Surfera (2007)

Fantastyczna Czwórka (oryg. Fantastic Four) – amerykańsko-niemiecki fantastycznonaukowy film akcji na podstawie serii komiksów o drużynie superbohaterów o tym samym tytule wydawnictwa Marvel Comics. Za reżyserię odpowiadał Tim Story na podstawie scenariusza Michaela France’a i Marka Frosta. W głównych rolach wystąpili: Ioan Gruffudd, Jessica Alba, Chris Evans, Michael Chiklis, Julian McMahon i Kerry Washington.

Światowa premiera filmu miała miejsce 29 czerwca 2005 roku. W Polsce zadebiutował on 19 sierpnia tego samego roku. Film przy budżecie 100 milionów dolarów zarobił ponad 330 milionów i otrzymał mieszane oceny od krytyków. Powstała jego kontynuacja Fantastyczna Czwórka: Narodziny Srebrnego Surfera z 2007 roku. W 2015 roku premierę miał reboot Fantastyczna Czwórka, a w 2019 roku, po odzyskaniu praw do ekranizacji przez Marvel Studios, Kevin Feige zapowiedział kolejny reboot będący częścią franczyzy Marvel Cinematic Universe.

Streszczenie fabuły[edytuj | edytuj kod]

Doktor Reed Richards, geniusz i fizyk, jest przekonany, że miliony lat temu ewolucja została wywołana na Ziemi przez chmury energii kosmicznej i obliczył, że jedna z takich chmur wkrótce przejdzie w pobliżu Ziemi. Wraz ze swoim przyjacielem, astronautą Benem Grimmem, przekonują swojego kolegę z Massachusetts Institute of Technology, doktora Victora Von Dooma, dyrektora generalnego Von Doom Industries, aby dał im dostęp do swojej prywatnej stacji kosmicznej w celu zbadania wpływu chmury kosmicznej na próbki biologiczne. Doom zgadza się w zamian za kontrolę nad eksperymentem i większość zysków z wszelkich korzyści, jakie on przyniesie. Wprowadza na pokład swojego głównego badacza genetyki i byłą dziewczynę Richardsa, Susan Storm i jej porywczego brata Johnny’ego Storma, astronautę, który wcześniej był podwładnym Grimma w NASA, a teraz zostaje jego przełożonym w misji[2].

Cała piątka wyrusza w kosmos, aby obserwować kosmiczne chmury energii. Okazuje się jednak, że Richards pomylił się w obliczeniach się i chmury pojawiają się znacznie przed terminem. Richards, Susan i Johnny opuszczają osłoniętą stację, aby uratować Grimma, który udał się na spacer kosmiczny, aby umieścić próbki biologiczne, a Doom zamyka za nimi tarczę osłonną. Grimm otrzymuje pełną dawkę energii, podczas gdy pozostali otrzymują jej ograniczoną dawkę na stacji. Powracają do domu, jednak po jakimś czasie zaczynają się u nich rozwijać dziwne moce. Richards może rozciągać się jak guma, Susan może stać się niewidzialna i tworzyć pola siłowe, Johnny może pokryć się ogniem i latać, a Grimm zmienił się w duże, podobne do skały stworzenie o nadludzkiej sile i wytrwałości. W tym czasie Doom boryka się z reakcją swoich akcjonariuszy z powodu rozgłosu po nieudanej misji. Po wyprawie pozostała mu blizna na twarzy po eksplozji sterowników, przy której stał podczas przejścia chmury[2].

Grimm wraca do domu, aby zobaczyć się ze swoją narzeczoną Debbie, ale ona jest przerażona jego nowym wyglądem i odchodzi od niego. Grimm idzie pod Brooklyn Bridge i powstrzymuje przypadkowego mężczyznę przed popełnieniem samobójstwa. Cała czwórka zaczyna używać swoich mocy, aby pomagać innym. Kiedy społeczeństwo wiwatuje za ich wysiłki, Grimm dostrzega, jak Debbie ze smutkiem zostawia swój pierścionek zaręczynowy na ziemi i ucieka. Richards wręcza mu go i przysięga znaleźć sposób, by przywrócić go do normalnej postaci. Media zaczynają ich nazywać „Fantastyczną Czwórką”. Doom dowiaduje się z wiadomości, że jego firma jest teraz stracona, a sława grupy dominuje w mediach nad losem jego firmy. Cała czwórka przenosi się do laboratorium Richardsa w Baxter Building, aby zbadać swoje umiejętności i odnaleźć sposób na przywrócenie Grimma do normalności. Doom oferuje im pomoc, ale obwinia Richardsa za niepowodzenie misji. Światła zaczynają migotać, kiedy Doom staje się wściekły[2].

Richards informuje grupę, że planuje zbudować maszynę, która odtworzy burzę i odwróci jej wpływ na ich ciała, ale ostrzega, że ​​efekt może być odwrotny. W międzyczasie Doom kontynuuje swoją mutację, jego ramię zamienia się w organiczny metal i pozwala mu wytwarzać strzały energii elektrycznej. Zastanawia się, jak użyć swoich nowych mocy, aby się zemścić. Doom próbuje skłócić Grimma i Richardsa, mówiąc Grimmowi, że Richards wcale nie chce odwrócić swoich mocy, ponieważ badania pozwoliły mu odżywić dawny związek z Susan. Richards i Grimm kłócą się. Richardsa chce użyć maszyny na sobie, ale nie może wygenerować wystarczającej ilości mocy potrzebnej do zepchnięcia burzy do masy krytycznej. Doom dowiaduje się, jak Richards mówi o tym Susan dzięki kamerom monitorującym. Zaprowadza Grimma do laboratorium, który zostaje umieszczony w maszynie. Doom wykorzystuje swoje zdolności, aby wyprodukować energię elektryczną potrzebną do zasilania urządzenia, które przywraca Bena z powrotem do normalnego stanu. Przez to zostaje również przyspieszona przemiana większości ciała Dooma w metal. Doom pozbawia przytomności Grimma i porywa Richardsa[2].

Doom zakłada metalową maskę, aby ukryć swoje fizyczne oszpecenie i obezwładnia Richardsa za pomocą chłodu. Doom wystrzeliwuje pocisk wykrywający ciepło w Baxter Building, aby zabić Johnny’ego. Johnny ucieka przez miasto, aby go uniknąć. Pocisk trafia w barkę ze śmieciami. Susan zaczyna walkę z Doomem, a Grimm zaczyna żałować swojej decyzji. Susan uwalnia Richardsa i wpólnie walczą z Doomem. Kiedy przybywa Grimm, aby ich uratować, wykorzystuje ponownie maszynę, aby z powrotem przemienić się w stwora. Walka z Doomem przenosi się na ulicę, a cała czwórka łączy siły, aby stawić mu czoło. Ostatecznie pokonują go[2].

Później Grimm informuje Richardsa, że zaakceptował siebie dzięki niewidomej artystce, Alicii Masters, w której się zakochał. Cały zespół postanowił przyjąć role superbohaterów i działać oficjalnie jako „Fantastyczna Czwórka”. Richards oświadczył się Susan. W tym czasie szczątki Dooma zostają zabrane do jego ojczyzny Latverii, a w porcie zostają odnotowane zakłócenia elektryczne[2].

Obsada[edytuj | edytuj kod]

  • Ioan Gruffudd jako Reed Richards / Pan Fantastyczny, genialny matematyk i fizyk, który posiada zdolność elastyczności swojego ciała. Jest liderem Fantastycznej Czwórki[3].
  • Jessica Alba jako Sue Storm / Niewidzialna Kobieta, naukowiec, która posiada umiejętność bycia niewidzialną oraz tworzenia barier. Należy do Fantastycznej Czwórki[4].
  • Chris Evans jako Johnny Storm / Człowiek Pochodnia, brat Sue, który posiada zdolność tworzenia ognia i manipulowania nim. Należy do Fantastycznej Czwórki[3].
  • Michael Chiklis jako Ben Grimm / Rzecz, kiedyś służył United States Navy SEALs, najlepszy przyjaciel Richardsa. Posiada nadludzką siłę i wytrzymałość, ma pomarańczową, elastyczną skórę przypominającą kamień. Należy do Fantastycznej Czwórki[3].
  • Julian McMahon jako Victor Von Doom / Doktor Doom, były szkolny rywal Richardsa, przemysłowiec i twórca Von Doom Industries, który stał się wrogiem Fantastycznej czwórki. Posiada zdolność elektrycznej manipulacji, a jego ciało pokryte jest metalem[4].
  • Kerry Washington jako Alicia Masters, niewidoma artystka, która zakochała się w Benie Grimmie[5].

W filmie ponadto wystąpili: Laurie Holden jako Debbie McIlvane, była narzeczona Bena Grimma, która go porzuciła po tym, jak przemienił się w Rzecz[6]; Hamish Linklater jako Leonard Kirk, asystent Dooma[1] oraz Kevin McNulty jako Jimmy O’Hoolihan, odźwierny Baxter Building[7].

W roli cameo pojawił się Stan Lee, twórca komiksów Marvel Comics jako Willie Lumpkin, odźwierny Baxter Building, w którym mieszka Fantastyczna czwórka[1].

Ioan Gruffudd
(Reed Richards / Pan Fantastyczny)
Jessica Alba
(Sue Storm / Niewidzialna Kobieta)
Chris Evans
(Johnny Storm / Człowiek Pochodnia)
Michael Chiklis
(Ben Grimm / Rzecz)
Julian McMahon
(Victor Von Doom / Doktor Doom)
Kerry Washington
(Alicia Masters)

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Rozwój projektu[edytuj | edytuj kod]

20th Century Fox zatrudniło Chrisa Columbusa do napisania scenariusza i wyreżyserowania filmu Fantastic Four w 1995 roku[8]. Zaczął on pisać scenariusz wspólnie z Michaelem Francem. Później Columbus podjął decyzję o rezygnacji ze stanowisku reżysera, a zamiast tego skoncentrował się na produkcji filmu za pośrednictwem 1492 Pictures. W kwietniu 1997 roku studio zatrudniło na stanowisku reżysera Petera Segala[9], który pod koniec tego samego roku został zastąpiony przez Sama Weismana[10]. W kwietniu 1998 roku studio sprowadziło Sama Hamma do dalszych prac nad scenariuszem[11]. W lutym 1999 roku, wskutek przedłużających się prac nad filmem, Bernd Eichinger i 20th Century Fox podpisali nową umowę z Marvel Enterprises polegającą na rozszerzeniu praw do postaci na kolejne dwa lata. Studio zakładało, że film będzie miał swoją premierę w lecie 2001 roku[12]. Raja Gosnell został nowym reżyserem filmu[13], jednak zrezygnował w październiku 2000 roku[14]. W kwietniu 2001 roku studio zatrudniło kolejnego reżysera, Peytona Reeda[15], a Marka Frosta do poprawy scenariusza. Reed zrezygnował w lipcu 2003 roku[16]. W kwietniu 2004 roku stanowisko to objął Tim Story[17].

Casting[edytuj | edytuj kod]

W lipcu 2004 roku poinformowano, że Ioan Gruffudd został obsadzony jako Reed Richards, Chris Evans jako Johnny Storm oraz Michael Chiklis jako Ben Grimm. Poinformowano wtedy, że do roli Sue Storm brane pod uwagę są Jessica Alba, Rachel MacAdams i Keri Russell, i że Alba jest najbliższa otrzymania tej roli[3]. W tym samy miesiącu potwierdzono jej udział oraz poinformowano, że Julian McMahon zagra Victora Von Dooma[4]. W październiku do obsady dołączyły Kerry Washington jako Alicia Masters[5] oraz Laurie Holden[6].

Zdjęcia i postprodukcja[edytuj | edytuj kod]

Za zdjęcia odpowiadał Oliver Wood, za scenografię Bill Boes, a za kostiumy Jose Fernandez. Montażem zajął się William Hoy[1].

Muzyka[edytuj | edytuj kod]

John Ottman został zatrudniony do skomponowania muzyki do filmu[1]. Ścieżka dźwiękowa z muzyką Ottmana Fantastic Four (Original Motion Picture Score) została wydana 12 lipca 2005 roku przez Varèse Sarabande[18]. Natomiast album koncepcyjny Fantastic Four: The Album wydano 5 lipca tego samego roku przez Wind-Up[19].

Wydanie[edytuj | edytuj kod]

Światowa premiera filmu miała miejsce 29 czerwca 2005 roku, gdzie film zadebiutował na Jamajce oraz w Trynidadzie i Tobago. Uroczysta premiera odbyła się 6 lipca tego samego roku w Nowym Jorku. Podczas wydarzenia uczestniczyła obsada i produkcja filmu oraz zaproszeni specjalni goście. Premierze tej towarzyszył czerwony dywan oraz szereg konferencji prasowych[20]. Dla szerszej publiczności w Stanach Zjednoczonych zadebiutował 8 lipca[21]. W Polsce premierę miał 19 sierpnia tego samego roku[22].

Odbiór[edytuj | edytuj kod]

Box office[edytuj | edytuj kod]

Film przy budżecie 100 milionów dolarów zarobił ponad 330 milionów, z czego ponad 150 milionów w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie oraz ponad 200 tysięcy w Polsce[23].

Krytyka w mediach[edytuj | edytuj kod]

Film otrzymał mieszane oceny od krytyków. W serwisie Rotten Tomatoes 27% z 213 recenzji filmu jest pozytywnych (średnia ocen wyniosła 4,51 na 10)[24]. Na portalu Metacritic średnia ocen z 35 recenzji wyniosła 40 punktów na 100[25]. Natomiast według serwisu CinemaScore publiczność przyznała mu ocenę B w skali od F do A+[26].

Nagrody i nominacje[edytuj | edytuj kod]

Rok Ceremonia Kategoria Nominowani Rezultat Przypis
2005 Teen Choice Awards Ulubiony film lata Fantastyczna Czwórka Nominacja [27]
Golden Schmoes Awards Największe rozczarowanie roku Fantastyczna Czwórka Wygrana [28]
Najgorszy film roku Fantastyczna Czwórka Nominacja
2006 Saturn Awards Najlepszy film fantastyczno-naukowy Fantastyczna Czwórka Nominacja [29]
Kids’ Choice Awards Ulubiona aktorka filmowa Jessica Alba Nominacja [30]
MTV Movie Awards Najlepszy bohater Jessica Alba Nominacja [31]
Najlepszy zespół aktorski Chris Evans, Ioan Gruffudd, Jessica Alba, Michael Chiklis Nominacja
Golden Raspberry Awards Najgorsza aktorka Jessica Alba Nominacja [32]
Teen Choice Awards Ulubiona aktorka dramatu / filmu akcji Jessica Alba Nominacja [33]

Kontynuacja, anulowany spin-off oraz rebooty[edytuj | edytuj kod]

W grudniu 2005 roku potwierdzono plany na sequel, a Tim Story powrócił na stanowisku reżysera[34]. Scenariusz napisali Mark Frost i Don Payne[35]. Swoje role powtórzyli: Ioan Gruffudd, Jessica Alba, Chris Evans, Michael Chiklis, Julian McMahon i Kerry Washington. Do obsady dołączył między innymi Doug Jones i Laurence Fishburne jako Srebrny Surfer. Film Fantastyczna Czwórka: Narodziny Srebrnego Surfera miał swoją premierę w 2007 roku[36].

W 2007 roku poinformowano, że planowany trzeci film oraz spin-off o Srebrnym Surferze zostały anulowane w związku z niższymi wpływami drugiej części[37].

W sierpniu 2009 roku studio ogłosiło reboot filmu o Fantastycznej Czwórce[38]. W lipcu 2012 roku Josh Trank otrzymał stanowisko reżysera[39]. Trank napisał scenariusz wspólnie z Jeremym Slaterem[40] i Simonem Kinbergiem[41]. W rolach Fantastycznej Czwórki wystąpili: Miles Teller jako Reed Richards, Kate Mara jako Sue Storm, Michael B. Jordan jako Johnny Storm[42] i Jamie Bell zagra Bena Grimma[43]. Victora von Dooma zagrał Toby Kebbell[44]. Film Fantastyczna Czwórka zadebiutował w 2015 roku[45]. Został on negatywnie oceniony przez krytyków i publiczność[46] oraz okazał się finansową porażką[47]. Pomimo iż sequel został oficjalnie na rok przed premierą pierwszej części na 2017 rok[48], studio z niego zrezygnowało[49].

W marcu 2019 zakończyła się transakcja kupna części 21st Century Fox przez The Walt Disney Company, dzięki czemu prawa do tych postaci powróciły do Marvel Studios[50]. W lipcu 2019 roku podczas San Diego Comic-Conu szef studia, Kevin Feige poinformował, że powstanie reboot będący częścią franczyzy Marvel Cinematic Universe[51].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Joe Leydon: Fantastic Four review (ang.). Variety. [dostęp 2005-07-07]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  2. a b c d e f Fantastyczna Czwórka, reż. Tim Story
  3. a b c d Dave McNary: Fox near to quorum for ‘Fantastic’ quartet (ang.). Variety. [dostęp 2004-07-07]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  4. a b c Brian Hiatt: Meet the cast of The Fantastic Four (ang.). Entertainment Weekly. [dostęp 2004-07-31]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  5. a b Kerry Washington is Alicia in Fantastic Four (ang.). Superhero Hype. [dostęp 2004-10-01]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  6. a b Laurie Holden Fantastic Four Scoop Confirmed (ang.). Superhero Hype. [dostęp 2004-10-11]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  7. Kevin McNulty (ang.). Brytyjski Instytut Filmowy. [dostęp 2020-08-06]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  8. Army Archerd: Columbus seeing red after ‘Nine’ reviews (ang.). Variety. [dostęp 1995-07-13]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  9. Michael Fleming: A mania for Marvel (ang.). Variety. [dostęp 1997-04-14]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  10. Andrew Hindes: Weisman set to helm ‘Out-of-Towners’ (ang.). Variety. [dostęp 1997-12-11]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  11. Midler tries on noir; New Line keys on prodigy (ang.). Variety. [dostęp 1998-04-14]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  12. Chris Petrikin: Marvel, Fox pact for pix (ang.). Variety. [dostęp 1999-02-08]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  13. Chris Petrikin: Under construction (ang.). Variety. [dostęp 1999-07-27]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  14. Michael Fleming: WB’s ‘Scooby’ gets live-action greenlight (ang.). Variety. [dostęp 2000-10-17]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  15. Tim Swanson, Dana Harris: Reed takes on Fox’s ‘Fantastic’ project (ang.). Variety. [dostęp 2001-04-25]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  16. Gary Susman: Down with Love's Reed won't do Fantastic Four (ang.). Entertainment Weekly. [dostęp 2003-07-30]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  17. Claude Brodesser: Fox ‘Four’ play heats up (ang.). Variety. [dostęp 2004-04-06]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  18. Fantastic Four score (2005) (ang.). soundtrackinfo.com. [dostęp 2020-07-27]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  19. Fantastic Four (2005) (ang.). soundtrackinfo.com. [dostęp 2020-07-27]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  20. "Fantastic Four" Debut (ang.). CBS News. [dostęp 2005-07-05]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  21. Will Leitch: This week in genre history: Fantastic Four came out 15 years ago, and it was fine — Really! It’s fine! (ang.). Syfy Wire. [dostęp 2020-07-05]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  22. Fantastyczna Czwórka (pol.). Interia.pl. [dostęp 2020-08-01].
  23. Fantastic Four (ang.). Box Office Mojo. [dostęp 2020-07-27].
  24. Fantastic Four (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 2020-07-27].
  25. Fantastic Four (ang.). Metacritic. [dostęp 2020-07-27].
  26. CinemaScore (ang.). CinemaScore. [dostęp 2020-07-25]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  27. 2005 Teen Choice Awards (ang.). awardsandwinners.com. [dostęp 2020-07-25]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  28. Golden Schmoes winners and nominees 2005 (ang.). joblo.com. [dostęp 2020-07-25]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  29. John Campea: The 2006 Saturn Awards Nominations (ang.). The Movie Blog. [dostęp 2006-02-17]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  30. Jack Black Tapped to Host Nickelodeon's 19th Annual Kids' Choice Awards Live, Saturday, April 1 from UCLA's Pauley Pavilion (ang.). Nickelodeon. [dostęp 2006-03-01]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  31. Jessica Alba Hosting the 2006 MTV Movie Awards (ang.). Movie Web. [dostęp 2006-05-01]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  32. 26th Annual Razzie ® Awards Press Release (ang.). razzies.com. [dostęp 2006-02-03]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  33. 2006 Teen Choice Awards (ang.). awardsandwinners.com. [dostęp 2020-07-25]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  34. Michael Fleming: Story booked solid with Fox (ang.). Variety. [dostęp 2005-12-04]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  35. Michael Fleming, Dave McNary: Inside Move: Surfer may board 'Four' (ang.). Variety. [dostęp 2006-05-03]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  36. Justin Chang: Fantastic Four: Rise of the Silver Surfer review (ang.). Variety. [dostęp 2007-06-14]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  37. Stephen Galloway: Studios are hunting the next big property (ang.). Movie Fone. [dostęp 2007-07-10]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  38. Fox is Rebooting Fantastic Four (ang.). Superhero Hype. [dostęp 2009-08-31]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  39. Comic-Con: Fantastic Four Director Confirmed While Daredevil Director Exits (ang.). Superhero Hype. [dostęp 2012-07-12]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  40. Spencer Perry: Comic-Con: Fantastic Four Reboot Gets a Writer (ang.). Superhero Hype. [dostęp 2012-07-13]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  41. Borys Kit: Simon Kinberg Tapped to Write 'Fantastic Four' (Exclusive) (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2013-10-01]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  42. Justin Kroll: ‘Fantastic Four’ Cast Revealed (ang.). Variety. [dostęp 2014-02-19]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  43. Jim Vejvoda: Miles Teller on What Appealed to Him About The Fantastic Four Reboot (ang.). IGN. [dostęp 2014-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  44. Justin Kroll: Toby Kebbell to Play ‘Fantastic Four’ Villain Doctor Doom (EXCLUSIVE) (ang.). Variety. [dostęp 2014-04-01]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  45. Pamela McClintock: 'X-Men' Spinoff 'Deadpool' Gets Winter 2016 Release Date (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2014-09-18]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  46. Fantastic Four (ang.). Box Office Mojo. [dostęp 2020-07-27].
  47. Fantastic Four (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 2020-07-27].
  48. Jenni Miller: The 2015 'Fantastic Four' Reboot Will Get a Sequel in 2017 (ang.). Movie Fone. [dostęp 2014-03-21]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  49. Spencer Perry: Fantastic Four Sequel Pulled from Fox Schedule (ang.). Superhero Hype. [dostęp 2015-11-24]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  50. Josh Weiss: It's official: Disney now owns Fox (and X-Men, and Avatar, and way more) (ang.). Syfy Wire. [dostęp 2019-03-20]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  51. Hannah Shaw-Williams: Blade Is Officially An MCU Phase 5 Movie (ang.). Screen Rant. [dostęp 2019-07-21]. [zarchiwizowane z tego adresu].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]