Czarna Wdowa (film 2021)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Czarna Wdowa
Black Widow
Ilustracja
Logo filmu
Gatunek superbohaterski
fantastyka naukowa
akcja
Rok produkcji 2021
Data premiery 29 czerwca 2021
9 lipca 2021 (Polska)
Kraj produkcji Stany Zjednoczone
Język angielski
Czas trwania 133 minuty[1]
Reżyseria Cate Shortland
Scenariusz Eric Pearson
Główne role Scarlett Johansson
Florence Pugh
David Harbour
O.T. Fagbenle
Olga Kurylenko
William Hurt
Ray Winstone
Rachel Weisz
Muzyka Lorne Balfe
Zdjęcia Gabriel Beristain
Scenografia Charles Wood
Kostiumy Jany Temime
Montaż Leigh Folsom Boyd
Matthew Schmidt
Produkcja Kevin Feige
Wytwórnia Marvel Studios
Dystrybucja Walt Disney Studios Motion Pictures
Budżet 200 000 000 USD
Chronologia
Marvel Cinematic Universe
Produkcja
Wydarzenia

Czarna Wdowa (oryg. Black Widow) – amerykański film akcji na podstawie serii komiksów o superbohaterce o tej samej nazwie wydawnictwa Marvel Comics. Za reżyserię odpowiadała Cate Shortland na podstawie scenariusza Erica Pearsona. Tytułową rolę zagrała Scarlett Johansson, a obok niej w głównych rolach wystąpili: Florence Pugh, David Harbour, O.T. Fagbenle, Olga Kurylenko, William Hurt, Ray Winstone i Rachel Weisz.

Film opowiada historię Natashy Romanoff / Czarnej Wdowy, która po wydarzeniach z filmu Kapitan Ameryka: Wojna bohaterów musi zmierzyć się ze swoją przeszłością oraz stoczyć walkę ze złoczyńcą o pseudonimie Taskmaster[2].

Czarna Wdowa wchodzi w skład IV Fazy Marvel Cinematic Universe, jest to dwudziesty czwarty film należący do tej franczyzy. Światowa premiera filmu miała miejsce 29 czerwca 2021 roku równocześnie w Londynie, Los Angeles, Melbourne i Nowym Jorku. W Polsce film zadebiutował 9 lipca 2021 roku. Czarna Wdowa otrzymała przeważnie pozytywne oceny od krytyków.

Streszczenie fabuły[edytuj | edytuj kod]

W 1995 roku rosyjscy agenci Alexei Shostakov i Melina Vostokoff udają normalną rodzinę w Ohio razem z ich przybranymi córkami Natashą Romanoff i Yeleną Belovą. Po zakończeniu misji, polegającej na wykradzeniu danych z T.A.R.C.Z.Y., rodzina ucieka na Kubę. Tam spotykają się ze swoim szefem Viktorem Dreykovem, który zabiera Romanoff i Belovą do swojego programu szkoleniowego Red Room. Shostakov natomiast trafia do więzienia w Rosji. Po wielu latach dorosła Natasha dołącza do T.A.R.C.Z.Y. i wysadza w powietrze biuro Dreykova, w którym pozornie zabija jego i jego córkę, Antonię[3].

W 2016 roku Romanoff zostaje zbiegiem za naruszenie Porozumień z Sokowii. Ucieka przed Sekretarzem Thaddeusem Rossem do kryjówki w Norwegii zorganizowanej przez Ricka Masona. W międzyczasie Belova zabija byłą Czarną Wdowę, która przed śmiercią wypuszcza na nią Czerwony Pył, który uwalnia umysł Belovy spod kontroli Red Roomu. Belova wysyła pozostałe fiolki z antidotum do Romanoff z nadzieją, że pomoże jej w uwolnieniu pozostałych Wdów. Kiedy Romanoff jedzie samochodem, nieświadoma, że znajduje się w nim antidotum, zostaje zaatakowana przez Taskmastera. Romannoff udaje się uciec przed Taskmasterem i odkrywa antidotum wysłane przez Belovą. Obie spotykają się w Budapeszcie, gdzie zostają zaatakowane przez Wdowy. Romanoff dowiaduje się, że Dreykov jednak żyje, a Red Room nadal funkcjonuje. Romanoff i Belova uciekają przed Wdowami i Taskmasterem oraz spotykają się z Masonem, który zapewnia im helikopter[3].

Romanoff i Belova wyciągają Shostakova z więzienia, aby dowiedzieć się, gdzie znajduje się Dreykov. Ten radzi im porozmawiać z Vostokoff, która mieszka na farmie w Rosji, gdzie dopracowała proces kontroli umysłu stosowany u Wdów. Tam Belova wyjawia, że chociaż nie byli prawdziwą rodziną, wierzyła, że tak jest. Vostokoff zdradza swoją lokalizację Dreykovowi. Jego agenci przybywają na miejsce i zabierają ich do bazy Red Roomu[3].

Przed schwytaniem przez ludzi Dreykova, Vostokoff i Romanoff przy użyciu technologii masek zamieniły się twarzami. Vostokoff udaje się uwolnić Shostakova i Belovą, a Romanoff konfrontuje się w tym czasie z Dreykovem. Dowiaduje się ona, że Taskmaster to Antonia, którą Dreykov przemienił w idealnego żołnierza. Romanoff próbuje zabić Dreykova, ale nie wyrządza mu krzywdy z powodu blokady feromonowej, którą zainstalował w każdej Wdowie. Dreykov ujawnia, że kontroluje Wdowy na całym świecie za pomocą konsoli przy biurku. Romanoff celowo łamie nos, odcinając nerw w przewodzie nosowym, który odpowiedzialny jest za wyczuwanie feromonów, a następnie atakuje Dreykova. Shostakov walczy z Antonią, Vostokoff próbuje wyłączyć silnik bazy, a Belova poszukuje innych Wdów, które zostały wysłane, aby chronić Dreykowa. Shostakov i Belova zamykają Antonię w celi[3].

Dreykov ucieka, po tym jak Romanoff zostaje zaatakowana przez Wdowy, ale Belova tworzy bombę Czerwonego Pyłu, który uwalnia Wdowy spod kontroli umysłu. Romanoff wchodzi do pulpitu sterowniczego i kopiuje lokalizacje innych Wdów na całym świecie, a statek – baza zaczyna eksplodować i spadać. Przed opuszczeniem pokoju kontrolnego Romanoff zabiera dwie ocalałe fiolki Czerwonego Pyłu, a następnie uwalnia Antonię z celi. Vostokoff i Shostakovowi zabierają jeden z samolotów, a Belova zabija Dreykova podczas jego próby ucieczki. Romanoff walczy z Antonią na niebie. Po wylądowaniu Romanoff używa fiolki Czerwonego Pyłu na Antonii, uwalniając ją spod kontroli. Na miejscu pojawiają się pozostałe uwolnione Wdowy. Belova, Vostokoff i Shostakov żegnają się z Romanoff, która daje Belovej ostatnią fiolkę Czerwonego Pyłu i przenośny dysk, aby odnalazła i uwolniła pozostałe Wdowy. Gdy odlatują z Antonią, Romanoff pozostaje na miejscu w oczekiwaniu na Rossa i jego ludzi, którzy przybyli, aby ją zatrzymać. Dwa tygodnie później Romanoff spotyka się z Masonem, który dostarcza jej quinjet, którym planuje uwolnić zatrzymanych Avengers w więzieniu Raft[3].

W scenie po napisach umiejscowionej po śmierci Romanoff, Belova spotyka Contessę Valentinę Allegra de Fontaine przy grobie Romanoff i otrzymuje kolejne zadanie: zabić Clinta Bartona, który „odpowiada” za śmierć Romanoff[3].

Obsada[edytuj | edytuj kod]

Polski dubbing[4]
  • Scarlett Johansson jako Natasha Romanoff / Czarna Wdowa, była agentka T.A.R.C.Z.Y., wysoce wyszkolony szpieg i członek Avengers[5][6]. Ever Anderson zagrała Natashę jako dziecko[7].
  • Florence Pugh jako Yelena Belova, zabójczyni i szpieg, szkolona w radzieckim programie Red Room[8]. Violet McGraw zagrała Yelenę jako dziecko[7].
  • David Harbour jako Alexi Shostakov / Red Guardian, superżołnierz i rosyjski odpowiednik Kapitana Ameryki, który ma wspólną przeszłość z Romanoff[8].
  • O.T. Fagbenle jako Rick Mason, były współpracownik Romanoff z czasów istnienia T.A.R.C.Z.Y.[8]
  • Olga Kurylenko jako Antonia Dreykov / Taskmaster, córka Viktora, która została poddana eksperymentom ojca[9]. Potrafi naśladować styl walki przeciwnika, między innymi: Kapitana Ameryki, Czarnej Pantery i samej Natashy[7]. Ryan Kiera Armstrong zagrała Antoninę jako dziecko[7].
  • William Hurt jako Thaddeus „Thunderbolt” Ross, Sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych i były generał armii amerykańskiej[10].
  • Ray Winstone jako Viktor Dreykov, kierujący programem Red Room[11]
  • Rachel Weisz jako Melina Vostokoff, zabójczyni i szpieg, naukowiec w programie Red Room[8][12].

W filmie ponadto wystąpili: Olivier Richters jako Ursa[7], współwięzień Shostakova oraz Liani Samuel jako Lerato[13], Michelle Lee jako Oksana i Nanna Blondell jako Ingrid, zabójczynie programu Red Room pod pseudonimem Czarnych Wdów. Inne Wdowy zagrały: Simona Zivkovska, Erin Jameson, Shaina West, Yolanda Lynes[7], Claudia Heinz, Fatou Bah, Jade Ma, Jade Xu, Lucy Jayne Murray, Lucy Cork, Eniko Fulop, Lauren Okadigbo, Aurelia Agel, Zhane Samuels, Shawarah Battles, Tabby Bond, Madeleine Nicholls, Yasmin Riley, Fiona Griffiths, Georgia Curtis, Svetlana Constantine, Ione Butler i Aubrey Cleland[14].

W roli cameo w scenie po napisach pojawiła się Julia Louis-Dreyfus jako Valentina Allegra de Fontaine[15].

Scarlett Johansson
(Natasha Romanoff / Czarna Wdowa)
Florence Pugh
(Yelena Belova)
David Harbour
(Alexi Shostakov / Red Guardian)
O.T. Fagbenle
(Rick Mason)
Olga Kurylenko
(Antonia Dreykov / Taskmaster)
William Hurt
(Thaddeus „Thunderbolt” Ross)
Ray Winstone
(Viktor Dreykov)
Rachel Weisz
(Melina Vostokoff)

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Rozwój projektu[edytuj | edytuj kod]

Cate Shortland, reżyser filmu

W lutym 2004 roku Lionsgate nabyło prawa filmowe do postaci Czarnej Wdowy, na podstawie komiksów wydawnictwa Marvel Comics[16]. W kwietniu tego samego roku studio poinformowało, że na stanowisku scenarzysty i reżysera zatrudniło Davida Haytera. Producentem został Avi Arad[17]. W czerwcu 2006 roku Lionsgate porzuciło projekt, a prawa do postaci powróciły do Marvel Studios. Hayter i Marvel nadal chcieli kontynuować pracę nad projektem oraz poszukiwali finansów do dalszego jego rozwoju. Ostatecznie projekt Haytera został odłożony[18][19].

W 2010 roku podczas wydania filmu Iron Man 2, Kevin Feige przyznał, że rozpoczęły się rozmowy nad solowym filmem o superbohaterce. Natomiast w lutym 2014 roku potwierdził, że film Black Widow jest w planach studia. Ujawniono również, że Nicole Perlman pracuje już nad scenariuszem[20]. W styczniu 2016 roku, bracia Russo poinformowali, że są zainteresowani wyreżyserowaniem filmu[21].

W styczniu 2018 roku Jac Schaeffer została zatrudniona do napisania scenariusza[22]. W lipcu tego samego roku Cate Shortland została zatrudniona na stanowisku reżysera[5]. W lutym 2019 roku Ned Benson został zatrudniony do dalszych prac nad scenariuszem[23]. W lipcu tego samego roku, podczas San Diego Comic-Conu studio oficjalnie zapowiedziało film z premierą 1 maja 2020 roku[6]. Ujawniono wtedy również, że akcja filmu będzie się rozgrywać po wydarzeniach ukazanych w Kapitan Ameryka: Wojna bohaterów[2]. W styczniu 2020 roku ujawniono, że Eric Pearson był odpowiedzialny za scenariusz, na podstawie historii stworzonej przez Schaeffer i Bensona[24]. W marcu zadecydowano o przesunięciu premiery filmu wskutek pandemii COVID-19[25]. W kwietniu wyznaczono nową datę na 6 listopada[26]. We wrześniu zadecydowano o kolejnym opóźnieniu premiery filmu na 7 maja 2021 roku[27]. W marcu 2021 roku premiera została przesunięta na 9 lipca i zadecydowano, że odbędzie się ona hybrydowo: w kinach i w serwisie Disney+ za pomocą usługi „Premier Access” w krajach, gdzie jest on dostępny[28].

Casting[edytuj | edytuj kod]

W styczniu 2009 roku studio rozpoczęło rozmowy z Emily Blunt dotyczące zagrania roli Czarnej Wdowy w filmie Iron Man 2. Aktorka nie mogła jednak przyjąć roli ze względu na jej wcześniejsze zobowiązania związane z filmem Podróże Guliwera. W marcu 2009 roku Scarlett Johansson podpisała kontrakt na rolę Natashy Romanoff / Czarnej Wdowy w filmach franczyzy[29]. Po wydaniu Avengers: Czas Ultrona w 2015 roku aktorka ujawniła, że w jej kontrakcie zwiększono liczbę filmów ze względu na pozytywne przyjęcie jej postaci. W lipcu 2018 roku potwierdzono udział Johansson w solowej produkcji[5].

W marcu 2019 roku studio rozpoczęło negocjacje z Florence Pugh w sprawie roli w filmie[30]. Miesiąc później potwierdzono jej udział i do obsady dołączyli David Harbour[31], Rachel Weisz oraz O.T. Fagbenle[32]. W czerwcu tego samego roku poinformowano, że w filmie zagra Ray Winstone[33]. Miesiąc później podczas San Diego Comic-Conu ujawniono, że Pugh, Harbour, Weisz i Fagbenle zagrają odpowiednio Yelenę Belovą, Alexiego Shostakova, Melinę Vostokoff i Ricka Masona[8]. We październiku tego samego roku wyjawiono, że William Hurt powtórzy swoją rolę Thaddeusa Rossa[10].

Zdjęcia i postprodukcja[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcia do filmu rozpoczęły się 28 maja 2019 roku w Norwegii pod roboczym tytułem Blue Bayou[34]. Na początku czerwca przeniosły się do Pinewood Studios w Wielkiej Brytanii[35]. Za zdjęcia odpowiadał Gabriel Beristain[36], wcześniej informowano, że rolę tą pełnił Rob Hardy[37]. Scenografię przygotował Charles Wood, a kostiumy zaprojektowała Jany Temime[38]. Film był kręcony również w Macon w stanie Georgia[39], Budapeszcie, Maroku i Atlancie[40]. Prace na planie zakończono 6 października 2019 roku[41].

Montażem zajęli się Leigh Folsom Boyd i Matthew Schmidt[42]. Efekty specjale zostały stworzone przez studia produkcyjne: Industrial Light & Magic, Trixter, Digital Domain, Cinesite, Mammal Studios, Scanline VFX, Weta Digital, SSVFX[43], Lola VFX, Rising Sun Pictures, Capital T, Exceptional Minds, Stereo D, Virtuos, Perception i The Third Floor, a odpowiadał za nie Geoffrey Baumann[14].

W maju 2021 roku Cate Shortland ujawniła, że prace nad filmem zostały zakończone rok wcześniej i od tamtego momentu nie zdecydowano się na żadne zmiany[44].

Muzyka[edytuj | edytuj kod]

W styczniu 2020 roku ujawniono, że Alexandre Desplat skomponuje muzykę do filmu[24]. Jednak w marcu tego samego roku poinformowano, że zastąpił go Lorne Balfe[45]. Album z muzyką Balfe, Black Widow Original Motion Picture Soundtrack, został wydany 9 lipca 2021 roku przez Hollywood Records[46].

W filmie wykorzystano również coverSmells Like Teen Spirit” oraz utwór „American Pie[47].

Promocja[edytuj | edytuj kod]

Reżyser filmu i obsada podczas San Diego Comic-Conu 2019

W lipcu 2019 roku Cate Shortland, Scarlett Johansson, Florence Pugh, David Harbour, Rachel Weisz i O.T. Fagbenle pojawili się na panelu studia na San Diego Comic-Conie, gdzie zaprezentowano krótki materiał z prac nad filmem[6]. 3 grudnia pokazano pierwszy zwiastun filmu[48]. 2 lutego 2020 roku zaprezentowano spot podczas Super Bowl LIV[49]. 9 marca ukazał się drugi zwiastun[50]. Obejrzany został on 57 miliona razy w ciągu pierwszych 24 godzin[51]. We wrześniu firma Mattel wprowadziła do sprzedaży dwie lalki Barbie z dwoma strojami Natashy Romanoff / Czarnej Wdowy z filmu[52]. 3 kwietnia 2021 roku udostępniono ostateczny zwiastun[53], który został obejrzany 70 milionów razy w ciągu pierwszych 24 godzin[51].

5 lipca został udostępniony na ESPN+ dokument Moneymaker: Behind the Black Widow, który przedstawia sylwetkę Heidi Moneymaker, dublerki Johansson[54]. Natomiast 7 lipca na Disney+ pojawił się odcinek serialu dokumentalnego Legendy Marvela przypominający historię Natashy Romanoff / Czarnej Wdowy w MCU[55].

Komiksy powiązane

15 stycznia i 19 lutego 2020 roku Marvel Comics wydało dwuzeszytowy komiks Black Widow Prelude ze scenariuszem Petera Davida i rysunkami C.F. Villi[56][57].

Wydanie[edytuj | edytuj kod]

Światowa premiera Czarnej Wdowy miała miejsce 29 czerwca 2021 roku równocześnie w Londynie, Los Angeles, Melbourne i Nowym Jorku. Podczas wydarzenia uczestniczyła obsada i produkcja filmu oraz zaproszeni specjalni goście. Premierze tej towarzyszył czerwony dywan oraz szereg konferencji prasowych[58][59]. 3 lipca film został pokazany podczas Taormina Film Fest[60].

Dla szerszej publiczności film zadebiutował 7 lipca w Belgii, Izraelu, Hongkongu, Islandii, Szwecji, Indonezji, Francji, Irlandii, Holandii, Korei Południowej, Wielkiej Brytanii i we Włoszech. Następnego dnia, 8 lipca, pojawił się w Argentynie, Australii, Czechach, Słowacji, Rosji, Niemczech, Grecji, Japonii, Malezjii, Brazylii, Meksyku, Portugalii, Nowej Zelandii oraz na Węgrzech i Filipinach[61]. 9 lipca lipca zadebiutował w Stanach Zjednoczonych[28], Kanadzie, Turcji, Bułgarii, Singapurze, Danii, Finlandii, Hiszpanii[61] i w Polsce[62].

Równocześnie od 9 lipca Czarna Wdowa została udostępniona za dodatkową opłatą w serwisie Disney+ za pomocą usługi „Premier Access” w krajach gdzie został on uruchomiony[28].

Początkowo amerykańska premiera filmu miała mieć miejsce 1 maja 2020 roku[6], jednak wskutek pandemii COVID-19 zdecydowano się przesunąć premierę filmu trzykrotnie, najpierw na 6 listopada tego samego roku[25][26], później na 7 maja 2021 roku[27] i ostatecznie na lipiec tego samego roku[28].

Odbiór[edytuj | edytuj kod]

Box office[edytuj | edytuj kod]

Czarna Wdowa przy budżecie wynoszącym 200 milionów dolarów[63], zarobiła w weekend otwarcia ponad 215 milionów dolarów[64], z czego 80 milionów pochodzi z kin w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie[65], a 60 milionów z subskrypcji „Premier Access” w serwisie Disney+. Film uzyskał najwyższy wynik otwarcia od początku pandemii COVID-19[64].

Krytyka w mediach[edytuj | edytuj kod]

Film spotkał się z pozytywną reakcją krytyków. W serwisie Rotten Tomatoes 80% z 320 recenzji uznano za pozytywne, a średnia ocen wystawionych na ich podstawie wyniosła 7/10[66]. Na portalu Metacritic średnia ważona ocen z 52 recenzji wyniosła 68 punktów na 100[67]. Natomiast według serwisu CinemaScore, zajmującego się mierzeniem atrakcyjności filmów w Stanach Zjednoczonych, publiczność przyznała mu ocenę A– w skali od F do A+[64].

Owen Gleiberman z „Variety” ocenił pozytywnie, że film „nie wydaje się być pierwszym samodzielnym filmem o Czarnej Wdowie. Wydaje się on być raczej zagubioną na pustkowiu kontynuacją”[68]. David Rooney z „The Hollywood Reporter” stwierdził, że Czarna Wdowa „odchodząc od szablonu filmu superbohaterskiego na rzecz wysokooktanowego thrillera szpiegowskiego, jest o wiele bardziej zadowolającą pozycją MCU niż nijako napuszona Kapitan Marvel[69]. Nick De Semlyen z „Empire Magazine” napisał, że „Czarna Wdowa nie powinna czekać aż 11 lat na swój samodzielny film. Ale dzięki nowej dynamice postaci i sprytnym zwrotom akcji Marvel zrobił to dobrze”[70]. Joshua Rivera z Polygon stwierdził, że „Czarna Wdowa skupia się na odświeżaniu MCU, pozwalając poczuć styl i zabawę, która jest naprawdę przyjemna, kiedy przezwycięży się osobliwą ciągłość w MCU”[71]. Eric Kohn z Indie Wire napisał, że „Czarna Wdowa wpada w ten sam rodzaj rutyny typu biegnij-walcz-powtórz, którą widzieliśmy niezliczoną ilość razy wcześniej”[72]. Peter Bradshaw z „The Guardian” stwierdził, że „Czarna Wdowa zarówno dla fanów i wszystkich innych będzie świetną zabawą”[47].

Łukasz Muszyński z portalu Filmweb stwierdził, że Czarna Wdowa „dla widzów, stanowi z kolei okazję do spędzania w kinie dwóch odprężających godzin”[73]. Dawid Muszyński z NaEkranie napisał, że „to solidna produkcja niedokładająca praktycznie żadnej cegiełki pod wyczekiwaną 4 fazę”[74]. Natalia Nowecka z Radia Zet stwierdziła, że „Czarna Wdowa to przede wszystkim film nierówny, który momentami zachwyca, tylko po to, by za chwilę zaserwować nam nudne klisze i utarte schematy z serii ale to już było[75]. Natomiast Tymoteusz Wójcik z Movies Room ocenił, że „Czarna Wdowa jest bezsprzecznie całkiem dobrym filmem”[76].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stephanie Chase: Black Widow's runtime has been confirmed by Disney (ang.). Digital Spy. [dostęp 2021-01-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-02-04)].
  2. a b Megan Peters: Black Widow Confirmed to Take Place After Captain America: Civil War and Will Reveal 'Budapest' Story (ang.). Comic Book. [dostęp 2019-07-20]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  3. a b c d e f Cate Shortland, Czarna Wdowa, Walt Disney Studios Motion Pictures.
  4. Kuba Gronek: “Czarna Wdowa”: Obsada polskiego dubbingu (pol.). Wsyncu.pl. [dostęp 2021-07-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-07-08)].
  5. a b c Borys Kit: 'Black Widow' Movie Finds Director in Cate Shortland (Exclusive) (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2018-07-12]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  6. a b c d Aaron Couch: Marvel Unveils Post-'Endgame' Slate with 'Eternals', 'Shang-Chi' and Multiple Sequels (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2018-07-21]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  7. a b c d e f Allie Gemmill: Black Widow Movie Cast & Character Guide (ang.). Screen Rant. [dostęp 2021-07-10]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  8. a b c d e Devan Coggan: Black Widow hits Comic-Con with first details of Scarlett Johansson film (ang.). Entertainment Weekly. [dostęp 2019-07-20]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  9. Lidia Molina-Whyte: Who is Taskmaster in Marvel’s Black Widow? (ang.). Radio Times. [dostęp 2021-07-07]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  10. a b Chris Arrant: William Hurt Joins Black Widow Film (ang.). Newsarama. [dostęp 2019-10-01]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  11. Chris Edwards: Black Widow reveals Ray Winstone's key role (ang.). Digital Spy. [dostęp 2020-03-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-04-03)].
  12. Jacob Campbell: Rachel Weisz Reveals She Is Playing Iron Maiden In ‘Black Widow’ (ang.). Full Circle Cinema. [dostęp 2019-07-21]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  13. Hannah Shaw-Williams: Black Widow: Who Plays Taskmaster? (ang.). Screen Rant. [dostęp 2021-07-11]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  14. a b Black Widow Press Kit (ang.). Disney Media and Entertainment Distribution. [dostęp 2021-07-11]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  15. Huw Fullerton: Black Widow’s post-credits scene explained (ang.). Radio Times. [dostęp 2021-07-07]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  16. Lions Gate & Marvel Sign Iron Fist & Black Widow Deal (ang.). Superhero Hype. [dostęp 2004-02-26]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  17. David Hayter to Direct The Black Widow! (ang.). Superhero Hype. [dostęp 2004-04-28]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  18. Scott Weinberg: Lionsgate squashes the „Black Widow” (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 2006-06-06]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  19. Kevin Melrose: David Hayter Recalls Details of Abandoned Black Widow Movie (ang.). CBR.com. [dostęp 2011-11-17]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  20. Rachel West: Screenwriter Nicole Perlman gives us the scoop on Guardians, Marvel, and more! (ang.). Cineplex. [dostęp 2014-07-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-06-12)].
  21. Jay Jayson: The Russo Brothers Would Be Interested In Doing A Black Widow Solo Movie (ang.). Comic Book. [dostęp 2016-01-11]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  22. Justin Kroll: Marvel’s Standalone ‘Black Widow’ Movie Gains Momentum With Jac Schaeffer Writing (ang.). Variety. [dostęp 2018-01-10]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  23. Jeff Sneider: Exclusive: Marvel, Scarlett Johansson Tap Ned Benson to Rewrite ‘Black Widow’ Movie (ang.). Collider. [dostęp 2019-02-15]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  24. a b Allie Gemmill: Alexandre Desplat to Score ‘Black Widow’, a Fact Casually Revealed in the Latest Trailer (ang.). Collider. [dostęp 2020-01-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-01-15)].
  25. a b Rebecca Rubin: ‘Black Widow’ Release Pulled Amid Coronavirus Pandemic (ang.). Variety. [dostęp 2020-03-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-03-17)].
  26. a b Brian Welk: ‘Black Widow’ Moves to November as Other MCU Films Shift Back to 2021, 2022 (ang.). The Wrap. [dostęp 2020-04-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-04-03)].
  27. a b Umberto Gonzalez, Brian Welk: Disney Pushes ‘Black Widow’ Back to 2021 (ang.). The Wrap. [dostęp 2020-09-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-09-23)].
  28. a b c d Rebecca Rubin: ‘Black Widow,’ ‘Cruella’ to Debut on Disney Plus and in Theaters as Disney Shifts Dates for Seven Films (ang.). Variety. [dostęp 2021-03-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-03-2)].
  29. Nikki Finke: Scarlett Johannson To Replace Emily Blunt As Black Widow For Lousy Lowball Money (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2009-03-11]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  30. Justin Kroll: Scarlett Johansson’s ‘Black Widow’ Movie Adds Florence Pugh (ang.). Variety. [dostęp 2019-03-18]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  31. Amanda N’Duka: David Harbour Set For Disney/Marvel ‘Black Widow’ Standalone (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2019-04-03]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  32. Amanda N’Duka, Anthony D’Alessandro: Marvel’s ‘Black Widow’ Snares ‘The Handmaid’s Tale’ Actor O-T Fagbenle (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2019-04-10]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  33. Justin Kroll: Ray Winstone Joins Marvel’s ‘Black Widow’ (Exlusive) (ang.). Variety. [dostęp 2019-06-20]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  34. Matthew Aguilar: New Black Widow Set Photos Surface as Production Officially Begins (ang.). Comic Book. [dostęp 2019-05-29]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  35. Ian Sandwell: First look at Scarlett Johansson filming Black Widow solo movie Are there any clues as to what it's about? (ang.). Digital Spy. [dostęp 2019-06-07]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  36. Jeff Sneider: ‘Black Widow’ Cinematographer Mystery Solved: Gabriel Beristain Shot the Marvel Movie (ang.). Collider. [dostęp 2020-01-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-01-20)].
  37. Cooper Hood: Black Widow Movie Recruits Mission: Impossible – Fallout Cinematographer (ang.). Screen Rant. [dostęp 2018-12-14]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  38. Christopher Marc: Update: ‘Avengers: Endgame’ Production Designer Charles Wood Joins ‘Black Widow’ (ang.). HN Entertainment. [dostęp 2019-04-03]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  39. Adam Bernhardt: Black Widow Shifts Production to Macon, Georgia for the Week (ang.). Comic Book. [dostęp 2019-09-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-12-07)].
  40. Erin Nyren: Florence Pugh Calls Marvel’s ‘Black Widow’ Movie Raw, Painful but Beautiful (ang.). Variety. [dostęp 2019-11-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-01-20)].
  41. Charile Ridgley: Marvel's Black Widow Wraps Production (ang.). Comic Book. [dostęp 2019-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-02)].
  42. Clayton Davis: Oscars Predictions: Best Film Editing – Chloé Zhao Looking to Emulate Alfonso Cuarón? (ang.). Variety. [dostęp 2020-09-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-09-20)].
  43. Vincent Frei: Black Widow (ang.). Art of VFX. [dostęp 2021-06-28]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  44. Ben Travis: Black Widow: Scarlett Johansson And Florence Pugh Team Up In Exclusive Image (ang.). Empire Magazine. [dostęp 2021-05-11]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  45. Lorne Balfe Scoring Marvel’s ‘Black Widow’ (ang.). Film Music Reporter. [dostęp 2020-03-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-09-14)].
  46. ‘Black Widow’ Soundtrack Album Details (ang.). Film Music Reporter. [dostęp 2021-08-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-07-07)].
  47. a b Peter Bradshaw: Black Widow review – Scarlett Johansson, the Russian super spy with an electra complex (ang.). The Guardian. [dostęp 2021-06-29]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  48. Julia Alexander: First Black Widow trailer finally puts Scarlett Johansson’s Marvel hero in the spotlight (ang.). The Verge. [dostęp 2019-12-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-04-15)].
  49. Meredith Woerner: ‘Black Widow’ Super Bowl Trailer Teases Scarlett Johansson’s Superhero Backstory (ang.). Variety. [dostęp 2020-02-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-03-02)].
  50. Nicole Carpenter: Marvel’s final Black Widow trailer ‘goes back to the beginning’ (ang.). Polygon. [dostęp 2020-03-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-03-08)].
  51. a b Pamela McClintock: ‘Black Widow’ Trailer Spins Strong Web With 70M Views (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2021-04-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-05-13)].
  52. Rachel Paige: Black Widow Teams Up With Barbie for New Collectible Dolls (ang.). marvel.com. [dostęp 2020-09-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-01-17)].
  53. Austen Goslin: Black Widow’s new trailer reveals Taskmaster’s villainous mission (ang.). Polygon. [dostęp 2021-04-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-03-23)].
  54. Christine Dinh: The Unsung Hero Behind Black Widow, Scarlett Johansson's Stunt Double — Heidi Moneymaker (ang.). marvel.com. [dostęp 2021-07-05]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  55. Charlie Ridgely: Disney+: Every Movie and TV Show Arriving in July 2021 (ang.). Comic Book. [dostęp 2021-06-16]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  56. Marvel's Black Widow Prelude (2020) #1 (ang.). marvel.com. [dostęp 2020-01-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-01-27)].
  57. Marvel's Black Widow Prelude (2020) #2 (ang.). marvel.com. [dostęp 2020-02-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-11-26)].
  58. Mindy Burrows: 'Black Widow' screening rolls out the red carpet for London film fans (ang.). Reuters. [dostęp 2021-06-29]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  59. Rachel Paige: ‘Black Widow’: See Photos and Videos From World Premiere Fan Events (ang.). marvel.com. [dostęp 2021-06-30]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  60. Martina Volonté: Black Widow film di chiusura del Taormina Film Fest 2021 (ang.). Cinematographe. [dostęp 2021-06-25]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  61. a b Watch ‘Black Widow’ (2021) : Free streaming: on Disney Plus (ang.). Inter Press Service. [dostęp 2021-07-07]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  62. Filmowe premiery przyspieszone. Co zobaczymy w kinie za tydzień? (pol.). Onet.pl. [dostęp 2021-05-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-05-15)].
  63. Rebecca Rubin: ‘Black Widow’ vs. ‘F9’: Which Summer Blockbuster Will Blink First? (ang.). Variety. [dostęp 2021-02-12]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  64. a b c Anthony D’Alessandro: Disney Claims $215M+ WW Victory At The B.O. & Disney+ Premier With ‘Black Widow’ Weekend: Will Distrib Model Endanger A Movie’s Life Cycle? – Update (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2021-07-11]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  65. Black Widow (ang.). Box Office Mojo. [dostęp 2021-07-11].
  66. Black Widow (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 2021-07-12].
  67. Black Widow (ang.). Metacritic. [dostęp 2021-07-12].
  68. Owen Gleiberman: ‘Black Widow’ Review: A Superhero Movie That’s Grittier, More Layered With Feeling, Than You Expect (ang.). Variety. [dostęp 2021-06-29]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  69. David Rooney: Scarlett Johansson in Marvel’s ‘Black Widow’: Film Review (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2021-06-29]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  70. Nick De Semlyen: Black Widow Review (ang.). Empire Magazine. [dostęp 2021-06-29]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  71. Joshua Rivera: Black Widow isn’t too little, but it is too late (ang.). Polygon. [dostęp 2021-06-29]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  72. Eric Kohn: ‘Black Widow’ Review: Johansson and Pugh Share Banter and Badass Fights in Solid Bourne-Meets-Marvel Romp (ang.). Indie Wire. [dostęp 2021-06-29]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  73. Łukasz Muszyński: Ostatnia misja (pol.). Filmweb. [dostęp 2021-06-29]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  74. Dawid Muszyński: Czarna Wdowa - recenzja filmu (pol.). NaEkranie.pl. [dostęp 2021-06-29]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  75. Natalia Nowecka: I po co nam to było? Recenzja filmu "Czarna Wdowa" od Marvela (pol.). Radio Zet. [dostęp 2021-06-29]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  76. Tymoteusz Wójcik: Czarna Wdowa – recenzja filmu Marvela. Rodziny się nie wybiera! (pol.). Movies Room. [dostęp 2021-06-29]. [zarchiwizowane z tego adresu].


Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]