Iron Man (film)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
 Ten artykuł dotyczy filmu z 2008 roku. Zobacz też: inne znaczenie tego terminu.
Iron Man
Gatunek akcja
Rok produkcji 2008
Data premiery 14 kwietnia 2008
30 kwietnia 2008 (POLSKA)
Kraj produkcji Stany Zjednoczone
Język angielski
Czas trwania 126 min
Reżyseria Jon Favreau
Scenariusz Hawk Ostby
Arthur Marcum
Matthew Hollaway
Mark Ferqus
Główne role Robert Downey Jr.
Terrence Howard
Jeff Bridges
Shaun Toub
Gwyneth Paltrow
Muzyka Ramin Djawadi
Zdjęcia Matthew Libatique
Scenografia Suzan Wexler
Lauri Gaffin
J. Michael Riva
Kostiumy Rebecca Bentjen
Laura Jean Shannon
Montaż Dan Lebental
Produkcja Avi Arad
Kevin Feige
Wytwórnia Marvel Studios
Fairview Entertainment
Dystrybucja Paramount Pictures
United International Pictures
Strona internetowa
Chronologia
Marvel Cinematic Universe
Produkcja
Wydarzenia
Seria Iron Man

Iron Manamerykański fantastyczno-naukowy film akcji z 2008 roku na podstawie serii komiksów o superbohaterze o tym samym imieniu wydawnictwa Marvel Comics. Za reżyserię odpowiedzialny jest Jon Favreau, a za scenariusz Hawk Ostby, Arthur Marcum, Matthew Hollaway i Mark Ferqus. W rolach głównych występują: Robert Downey Jr., Terrence Howard, Jeff Bridges, Shaun Toub i Gwyneth Paltrow.

Tony Stark, przemysłowiec i inżynier, buduje egzoszkielet wspomagany i staje się superbohaterem w zaawansowanej technologicznie zbroi o imieniu "Iron Man".

Jego kontynuacja Iron Man 2 miała premierę w 2010 roku, a trzecia część Iron Man 3 w 2013 roku. Film wchodzi w skład I Fazy Marvel Cinematic Universe i jest on produkcją rozpoczynającą tą franczyzę.

Światowa premiera odbyła się 14 kwietnia 2008 roku, a polska premiera 30 kwietnia tego samego roku.

Fabuła[edytuj | edytuj kod]

Geniusz, miliarder i playboy, Tony Stark, który odziedziczył po swoim ojcu firmę zbrojeniową Stark Industries, znajduje się razem ze swoim przyjacielem pułkownikiem Jamesem Rhodesem przebywa w bazie wojskowej w Afganistanie, gdzie prezentuje swój najnowszy pocisk "Jericho". Konwój, którym przewożony jest Stark okazuje się zasadzką. Tony zostaje ciężko ranny w wyniku wybuchu granatu. Zostaje on schwytany i uwięziony w jaskini przez grupę terrorystyczną Dziesięć Pierścieni. Jego współwięzień, Ho Yinsen wszczepia mu elektromagnes w klatkę piersiową, aby ten blokował dostęp odłamkom granatu do serca. Lider Dziesięciu Pierścieni, Raza oferuje Starkowi wolność w zamian za budowę pocisku Jericho. Tony i Yinsen zdają sobie sprawę, że Raza nie dotrzyma umowy.

Stark i Yinsen potajemnie budują generator elektryczny o nazwie reaktor łukowy do zasilania elektromagnesu Starka oraz zbroję do pomocy w ucieczce. Kiedy zbroja jest bliska ukończenia, Dziesięć Pierścieni odkrywają jego zamiary i atakują warsztat, w którym pracują Tony i Yinsen. Yinsen poświęca się, aby Stark mógł założyć zbroję i odwraca uwagę terrorystów. Opancerzonemu Starkowi udaje się wydostać z jaskini, a po drodze odnajduje umierającego Yinsena. Podpala broń należącą do Dziesięciu Pierścieni i odlatuje. Z trudem ląduje na pustyni, gdzie zostaje odnaleziony przez Rhodesa. Kiedy wraca do domu i na konferencji prasowej informuje, że Stark Industries nie będzie już zajmowało się produkcją broni. Przyjaciel jego ojca Obadiah Stane, który zarządza firmą ostrzega go, że ta decyzja może zniszczyć firmę. W domu Strak buduje ulepszoną wersję zbroi oraz bardziej zaawansowaną wersję reaktora łukowego. Jego asystentka Virginia "Pepper" Potts umieszcza stary reaktor w gablocie. Stane chce poznać szczegóły jego pracy nad zbroją, jednak Stark zachowuje swoją pracę dla siebie.

Podczas imprezy charytatywnej Stark Industries, reporterka Christine Everhart inforomuje Starka, że jego broń, w tym Jericho zostały dostarczone do Dziesięciu Pierścieni, która wykorzystuje ją do ataków w rodzinnej wiosce Yinsena, Gulmirze. Stark dowiaduje się, że Stane stara się przejąć firmę. Stark leci w zbroi do Afganistanu i ratuje wioskę Yinsena. Podczas powrotu do domu zostaje zaatakowany przez dwa myśliwce amerykańskie F-22 Raptor. Przez telefon wyjawia Rhodesowi swoją tożsamość, aby zaprzestano ataków na niego. W tym czasie Dziesięć Pierścieni odnajduje szczątki pierwszej zbroi Starka na pustyni i spotykają się ze Stane'em. Stane ogłusza i zabija Razę i jego ludzi oraz przejmuje zbroję. Stark prosi Pepper o włamanie się do systemu komputerowego firmy. Potts odkrywa, że Stane zaopatruje terrorystów w broń i zatrudnił Dziesięć Pierścieni do zabicia Starka. Pepper spotyka się z agentem Philem Coulsonem z T.A.R.C.Z.Y. informuje go o działaniach Stane'a.

Stane nie potrafi zbudować reaktora łukowego, więc wkrada się do domu Starka i wyjmuje go z jego piersi. Tony ledwo dociera do gabloty ze starym reaktorem i używa go. Potts i agenci T.A.R.C.Z.Y. próbują aresztować Stane'a, ale ten atakuje ich w zbroi. Stark walczy ze Stane'em. Instruuje Potts jak przeciążyć duży reaktor łukowy zasilający firmę. Przeciążenie wywołuje potężną falę elektromagnetyczną. Stark wrzuca Stane'a w zbroi w reaktor, powodując eksplozję. Stane ginie. Następnego dnia Stark podczas konferencji prasowej ujawnia, że to on jest superbohaterem, którego media nazwały "Iron Man".

W scenie po napisach Nick Fury, dyrektor T.A.R.C.Z.Y. odwiedza Starka w domu i mówi mu, że Iron Man nie jest jedynym superbohaterem na świecie, i że chce omówić z nim "Inicjatywę Avengers".

Obsada[edytuj | edytuj kod]

Rola Aktor
Tony Stark / Iron Man Robert Downey Jr.
Virginia "Pepper" Potts Gwyneth Paltrow
James "Rhodey" Rhodes Terrence Howard
Obadiah Stane / Iron Monger Jeff Bridges
J.A.R.V.I.S. Paul Bettany
Harold "Happy" Hogan Jon Favreau
Phil Coulson Clark Gregg
Ho Yinsen Shaun Toub
Christine Everhat Leslie Bibb
Raza Faran Tahir

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Rozwój projektu[edytuj | edytuj kod]

W kwietniu 1990 roku Universal Studios zakupiło prawa do postaci[1]. Stuart Gordon został zatrudniony na stanowisku reżysera niskobudżetowego filmu na postawie tej postaci[2]. W 1996 roku 20th Century Fox odkupiło prawa od Universalu[3]. W styczniu 1997 roku Nicolas Cage wyraził chcęć zagrania tytułowej roli, a we wrześniu Tom Cruise[4][5]. Jeff Vintar rozpoczął prace nad scenariuszem dla studia. W maju 1999 roku Jeffrey Caine został zatrudniony do poprawienia scenariusza, a w październiku tego samego zaproponowano stanowisko reżysera i scenarzysty Quentinowi Tarantino[6][7]. Ostatecznie Fox sprzedał prawa New Line Cinema w grudniu 1999 roku z powodu zbyt dużej ilości projektów filmowych na podstawie superbohaterów z komiksów Marvela[8]. Od lipca 2000 roku do napisania scenariusza zatrudniani byli kolejno: Ted Elliott, Terry Rossio, i Tim McCanlies[6][9]. W czerwcu 2001 roku New Line rozpoczęło negocjacje z Jossem Whedonem na stanowisko reżysera[10]. W grudniu 2004 roku studio zatrudniło na tym stanowisku Nicka Cassavetesa z zamiarem premiery filmu w 2006 roku[11].

W 2005 roku New Line zwróciło prawa do Marvel Studios, które rozpoczęło projekt od początku i ogłosiło, że będzie to ich pierwsza niezależna produkcja[12]. W kwietniu 2006 roku studio zatrudniło Jona Favreau na stanowisku reżysera[13]. Arthur Marcum i Matt Holloway zostali zatrudnieni do napisania scenariusza, a Mark Fergus i Hawk Ostby do napisania innej jego wersji. Ostatecznie Favreau połączył obie wersje[13].

Terrence Howard na planie w bazie Edwards Air Force Base.

Casting[edytuj | edytuj kod]

We wrześniu 2006 roku ujawniono, że w tytułowego bohatera wcieli się Robert Downey Jr., a w październiku, że Terrence Howard zagra James Rhodesa[14][15]. W styczniu 2007 roku do obsady dołączyła Gwyneth Paltrow jako Pepper Potts, a w lutym Jeff Bridges jako Obadiah Stane[16][17].

Zdjęcia[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcia rozpoczęły się w marcu 2007 roku w Kalifornii[18]. Favreau odrzucił Wschodnie Wybrzeże USA by odróżnić się od wielu filmów o superbohaterach[19]. Film był kręcony w kwietniu w bazie wojskowej Edwards Air Force Base, a w czerwcu w Newadzie, gdzie zakończono zdjęcia[20][21].

Muzyka[edytuj | edytuj kod]

Do napisania ścieżki dźwiękowej do filmu został zatrudniony Ramin Djawadi. Soundtrack do filmu został wydany 6 maja 2008 roku[22].

Promocja[edytuj | edytuj kod]

Robert Downey Jr. podczas San Diego Comic-Con 2007.

Zwiastun został zaprezentowany 3 lutego 2008 roku podczas Super Bowl XLII[23]. Partnerami promocyjnymi były firmy Audi, Burger King, LG i 7-Eleven[24][25].

Gra komputerowa

2 maja 2008 roku Sega wydała grę wideo Iron Man. Robert Downey Jr., Terrence Howard i Shaun Toub użyczają głosów Iron Manowi, Rhodesowi i Yinsenowi, powtarzając swoje role z filmu[26].

Gra została wydana na konsolach: PlayStation 2, PlayStation 3, Wii i Xbox 360, na przenośnych konsolach: PlayStation Portable i Nintendo DS, na system operacyjny Microsoft Windows oraz na telefony komórkowe[26].

Komiksy powiązane

We wrześniu 2008 roku Marvel Comics wydało nieoficjalny komiks powiązany Iron Man: Fast Friends, za którego scenariusz odpowiadał Paul Tobin, a za rysunki Ronan Cliquet[27]. W tym samym miesiącu został wydany również limitowany komiks Iron Man: Security Measures, który był dostępny dla klientów sieci Walmart, którzy zakupili film[28].

W styczniu 2010 roku została wydana adaptacja filmu Iron Man: I Am Iron Man ze scenariuszem Petera Davida, a za rysunki Seana Chena[29].

Książka / Guidebook

28 października 2015 roku zostało wydanie Guidebook to the Marvel Cinematic Universe: Marvel's Iron Man, które zawiera fakty dotyczące filmu, porównania do komiksów oraz informacje produkcyjne[30][31].

Premiera i wydanie[edytuj | edytuj kod]

Światowa premiera odbyła się 14 kwietnia 2008 roku w Greater Union na George Street w Sydney, podczas której pojawiła się obsada i produkcja filmu oraz zaproszeni goście[32].

Pokazy dla publiczności rozpoczęły się 30 kwietnia 2008 roku w ponad trzydziestu krajach na Świecie, w tym w Polsce[33]. W USA premiera odbyła się 2 maja tego samego roku[34].

Film został wydany 30 września 2008 roku na DVD i Blu-ray, w Polsce został wydany 7 października tego samego roku[35]. 2 kwietnia 2013 roku został wydany również w dziesięciodyskowej wersji kolekcjonerskiej Marvel Cinematic Universe: Phase One – Avengers Assembled, która zawiera wszystkie filmy I Fazy Filmowego Uniwersum Marvela[36].

Odbiór filmu[edytuj | edytuj kod]

Box office[edytuj | edytuj kod]

Budżet filmu wyniósł 140 milionów dolarów[37].

W Ameryce film podczas weekendu otwarcia zarobił 98,6 miliona dolarów. W sumie w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie zarobił 318,4 milionów, a na Świecie 585 milionów dolarów[37].

W Polsce podczas weekendu otwarcia film zarobił 249 tysięcy dolarów, łącznie zarobił niecały milion[37].

Krytyka w mediach[edytuj | edytuj kod]

W serwisie Rotten Tomatoes krytycy przyznali wynik 94% ze średnią ocen 7,7/10[38]. Na portalu Metacritic film dostał od krytyków 79 punktów na 100[39].

Łukasz Muszyński z portalu Filmweb stwierdził, że film: „pozbawiony jest infantylizmu, trzyma dobre tempo i ma dopalacze w postaci skrzących humorem dialogów.”[40]. Tomasz Piętowski z serwisu Stopklatka.pl napisał: „Kolejna ekranizacja komiksu odświeża nam bohatera nieco już zapomnianego, który nie utkwił tak silnie w świadomości polskiego odbiorcy, nie stał się też ikoną naszych czasów, jak Superman czy Batman. Film wpisuje się w gatunek typowego kina rozrywkowego, nie należy więc szukać tutaj specjalnych innowacji w doborze środków ani też skomplikowanej treści. Mimo wszystko tytułowy heros to postać pełnokrwista, wiarygodna i ciekawa.”[41].

Nagrody i nominacje[edytuj | edytuj kod]

Rok Nagroda Kategoria Nominowani Rezultat Przypis
2011 Oskary Najlepsze efekty specjalne John Nelson, Ben Snow, Dan Sudick i Shane Mahan Nominacja [42]
Najlepszy montaż dźwięku Frank Eulner i Christopher Boyes Nominacja
Nickelodeon Kids' Choice Awards Ulubiony film Iron Man Nominacja [43]
Saturn Najlepszy film sci-fi Iron Man Wygrana [44][45]
Najlepszy aktor Robert Downey Jr. Wygrana
Najlepsza aktorka Gwyneth Paltrow Nominacja
Najlepszy aktor drugoplanowy Jeff Bridges Nominacja
Najlepsza reżyseria Jon Favreau Wygrana
Najlepszy scenariusz Mark Fergus, Hawk Ostby, Art Marcum i Matt Holloway Nominacja
Najlepsza muzyka Ramin Djawadi Nominacja
Najlepsze efekty specjalne Iron Man Nominacja

Kontynuacja[edytuj | edytuj kod]

Iron Man 2[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Iron Man 2.

Iron Man 2 – amerykański fantastyczno-naukowy film akcji z 2010 roku. Za reżyserię odpowiedzialny jest Jon Favreau, a za scenariusz Justin Theroux. W rolach głównych występują: Robert Downey Jr., Gwyneth Paltrow, Don Cheadle, Scarlett Johansson, Sam Rockwell, Mickey Rourke i Samuel L. Jackson.

Iron Man 3[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Iron Man 3.

Iron Man 3amerykańsko-chiński fantastyczno-naukowy film akcji z 2013 roku. Jest on częściowo oparty na komiksie Iron Man: Extremis, który został wydany w ramach Wielkiej kolekcji komiksów Marvela. Za reżyserię odpowiedzialny jest Shane Black, który wraz z Drew Pearce'em napisał scenariusz. W głównych rolach występują: Robert Downey Jr., Gwyneth Paltrow, Don Cheadle, Guy Pearce, Rebecca Hall, Stephanie Szostak, James Badge Dale, Jon Favreau i Ben Kingsley.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ryan James. Bam! Pow! Heroes take over the silver screen. „Seattle Post-Intelligencer”, 1990-04-14. 
  2. Marc Shapiro. Pumping Iron. „Starlog”, s. 47-50, 2008-04-01. 
  3. Andrew Smith. Gen X kids not bad on screen. „The Commercial Appeal”, 1996-02-18. 
  4. Film Clips Column. „The Journal Gazette”, 1997-01-03. 
  5. Bill Radford. Big screen gaining new ground as venue for comics creations. „The Gazette”, 1998-09-06. 
  6. a b Iron Man (Archives) (ang.). Comics2Film. [dostęp 2006-05-03].
  7. Jeff Vice. Comic books poised for film incarnations. „Deseret Morning News”, 1999-10-03. 
  8. Andrew Smith. Superheroes lining up for millennium movie debuts. „The Commercial Appeal”, 1999-12-26. 
  9. Rodney Richey. Warner Bros. goes Bat to the Future. „Los Angeles Daily News”, 2000-09-25. 
  10. Robert Elder. All work and lots of slay. „Chicago Tribune”, 2001-06-01. 
  11. Nick Cassavetes to Direct New Line Cinema and Marvel's 'Iron Man' (ang.). PR Newswire. [dostęp 2004-11-30].
  12. El Chavo: Iron Man by Alfred Gough & Miles Millar, Revisions By David Hayter (ang.). Latino Review. [dostęp 2006-04-24].
  13. a b Borys Kit: Marvel Studios outlines slew of superhero titles (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2006-04-28].
  14. Paweł Marczewski: Robert Downey Jr. jako Iron Man w filmie Jona Favreau. Filmweb. [dostęp 2006-09-29].
  15. Marcin Kamiński: Terrence Howard dołącza do obsady "Iron Mana". Filmweb. [dostęp 2006-10-10].
  16. Marcin Kamiński: Gwyneth Paltrow dołącza do obsady "Iron Mana". Filmweb. [dostęp 2007-01-17].
  17. Marcin Kamiński: Jeff Bridges uzupełnia obsadę "Iron Mana". Filmweb. [dostęp 2007-02-06].
  18. Funding Initiated for Iron Man Movie - Superhero Hype! (ang.). Super Hero Hype, 2007-03-02. [dostęp 2015-09-28].
  19. Quint visits the IRON MAN production offices! Art! Favreau speaks about sequels (?!?), casting... (ang.). [dostęp 2015-09-28].
  20. David Coppler: Flying with the stars (ang.). Edwards Air Force Base. [dostęp 2015-09-28].
  21. Iron Man Movie Update! (ang.). Super Hero Hype. [dostęp 2015-09-28].
  22. James Christopher Monger: Iron Man (Original Motion Picture Soundtrack) (ang.). Allmusic. [dostęp 2010-04-20].
  23. Marc Graser: Studios suit up for Super Bowl (ang.). Variety. [dostęp 2001-12-19].
  24. Marc Graser: ‘Iron Man’ rides with Audi (ang.). Variety. [dostęp 2007-07-25].
  25. IRON MAN'S POTENT PROMO PARTNERS (ang.). ICv2. [dostęp 2008-01-15].
  26. a b Ryan Geddes: IRON MAN FILM CAST TO VOICE GAME (ang.). IGN. [dostęp 2008-03-20].
  27. Marvel: IRON MAN: FAST FRIENDS (2008) #1 (ang.). marvel.com. [dostęp 2008-09-16].
  28. Marvel: WALMART EXCLUSIVE: IRON MAN DIGICOMIC (ang.). marvel.com. [dostęp 2008-09-25].
  29. Marvel: IRON MAN: I AM IRON MAN! (2010) #1 (ang.). marvel.com. [dostęp 2010-01-27].
  30. Trace William Cowen: Earn a PhD in Marvel With the Official 'Guidebook to the Marvel Cinematic Universe' Series (ang.). Complex. [dostęp 2015-09-09].
  31. Marvel: Guidebook to the Marvel Cinematic Universe - Marvel's Iron Man #1 (ang.). marvel.com. [dostęp 2015-10-28].
  32. Iron Man Aussie Premiere Pics (ang.). Super Hero Hype. [dostęp 2008-04-14].
  33. Peter Sciretta: Iron Man NOT Coming Early (ang.). Slash Film. [dostęp 2008-03-12].
  34. Marvel: IRON-CLAD DATE: MAY 2, 2008 (ang.). marvel.com. [dostęp 2006-06-23].
  35. Iron Man (2008) Wydania. Filmweb. [dostęp 2010-10-10].
  36. Anthony Breznican: Marvel's delayed 'Phase One' box set to now feature 'Phase Two' tease -- VIDEO (ang.). Entertainment Weekly. [dostęp 2012-11-20].
  37. a b c Iron Man (ang.). Box Office Mojo. [dostęp 2015-01-30].
  38. Rotten Tomatoes: Iron Man (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 2015-07-02].
  39. Metacritic: Iron Man (ang.). Metacritic. [dostęp 2015-07-02].
  40. Łukasz Muszyński: Człowiek w żelazie. Filmweb. [dostęp 2008-04-24].
  41. Tomasz Piętowski: Nerwy ze stali, serce jak dzwon. Stopklatka.pl. [dostęp 2008-04-30].
  42. Complete list of Academy Award winners and nominees - CNN.com (ang.). CNN. [dostęp 2015-09-28].
  43. Nickelodeon Kids' Choice Awards 2009 Press Kit | Nominees (ang.). Nickelodeon. [dostęp 2015-09-28].
  44. Marcin Pietrzyk: Pięć statuetek Saturnów dla "Mrocznego rycerza". Filmweb. [dostęp 2015-09-28].
  45. Marcin Pietrzyk: "Mroczny rycerz" przewodzi nominacjom do Saturnów. Filmweb. [dostęp 2015-09-28].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]