Avengers (film 2012)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Avengers
Marvel's The Avengers
Avengers
Gatunek science fiction
akcja
Rok produkcji 2012
Data premiery 11 kwietnia 2012
11 maja 2012 (POLSKA)
Kraj produkcji  Stany Zjednoczone
Język angielski
Reżyseria Joss Whedon
Scenariusz Joss Whedon
Główne role Robert Downey Jr.
Chris Evans
Mark Ruffalo
Chris Hemsworth
Scarlett Johansson
Jeremy Renner
Tom Hiddleston
Clark Gregg
Cobie Smulders
Stellan Skarsgård
Samuel L. Jackson
Muzyka Alan Silvestri
Zdjęcia Seamus McGarvey
Montaż Paul Rubell
Jeffrey Ford
Produkcja Kevin Feige
Wytwórnia Marvel Studios
Dystrybucja Walt Disney Studios Motion Pictures
Strona internetowa
Chronologia
Marvel Cinematic Universe
Produkcja
Wydarzenia
Seria Avengers

Avengers (ang. Marvel's The Avengers) – amerykański film akcji science fiction z 2012 na podstawie serii komiksów o grupie superbohaterów o tej samej nazwie wydawnictwa Marvel Comics. Za reżyserię i ze scenariusz odpowiada Joss Whedon, a za produkcję Kevina Feige. W głównych rolach występują: Robert Downey Jr., Chris Evans, Mark Ruffalo, Chris Hemsworth, Scarlett Johansson, Jeremy Renner, Tom Hiddleston, Clark Gregg, Cobie Smulders, Stellan Skarsgård i Samuel L. Jackson.

Film zamyka I Fazę Marvel Cinematic Universe, jest szóstym obrazem tej franczyzy. Jego kontynuacja Avengers: Czas Ultrona miała premierę w 2015 roku.

Światowa premiera filmu odbyła się w hollywoodzkim El Capitan Theatre, natomiast polska premiera odbyła się 11 maja 2012 roku.

Obsada[edytuj | edytuj kod]

Rola Aktor Polski dubbing
Tony Stark / Iron Man Robert Downey Jr. Mariusz Bonaszewski
Steve Rogers / Kapitan Ameryka Chris Evans Paweł Ciołkosz
Bruce Banner / Hulk Mark Ruffalo Grzegorz Damięcki
Thor Chris Hemsworth Łukasz Nowicki
Natasha Romanoff / Czarna Wdowa Scarlett Johansson Wiktoria Gorodecka
Clint Barton / Hawkeye Jeremy Renner Marcin Przybylski
Loki Tom Hiddleston Marcin Bosak
Nick Fury Samuel L. Jackson Krzysztof Stelmaszyk
Phil Coulson Clark Gregg Marcin Perchuć
Maria Hill Cobie Smulders Anna Dereszowska
Erik Selvig Stellan Skarsgård Leon Charewicz
Virginia "Pepper" Potts Gwyneth Paltrow Magdalena Kumorek
Georgi Luchkov Jerzy Skolimowski Jerzy Skolimowski
Thanos Damion Poitier (rola cameo) Adam Ferency

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Rozwój projektu[edytuj | edytuj kod]

W kwietniu 2005 roku Avi Arad, ówczesny szef Marvel Studios, ogłosił, że film jest w planach studia[1]. W czerwcu 2007 Zak Penn został zatrudniony jako scenarzysta filmu[2]. W marcu 2009 roku została ogłoszona data premiery przewidziana na 4 maja 2012 roku[3]. W kwietniu 2010 roku Joss Whedon zakończył negocjacje ze studiem na stanowisko reżysera oraz do poprawienia scenariusza napisanego przez Penna[4].

Casting[edytuj | edytuj kod]

W październiku 2008 roku do obsady dołączyli Robert Downey Jr. jako Iron Man[5]. W lutym 2009 roku Samuel L. Jackson podpisał kontrakt na dziewięć filmów produkcja Marvela jako Nick Fury[6]. W marcu 2009 roku do obsady dołączyła Scarlett Johansson jako Natasha Romanoff, a w czerwcu Chris Hemsworth jako Thor i Tom Hiddleston jako Loki[7][8]. W marcu 2010 roku Chris Evans podpisał kontrakt na udział w filmach Marvel Studios[9]. Natomiast w czerwcu tego samego roku do obsady dołączył Jeremy Renner jako Hawkeye[10]. We lipcu 2010 roku Edward Norton ogłosił, że nie powróci jako Hulk[11]. W tym samym miesiącu ogłoszono, ze zastąpi go Mark Ruffalo oraz Clark Gregg dołączył do obsady jako Phil Coulson[12][13]. W lutym 2011 roku ogłoszono, że Cobie Smulders zagra Marię Hill[14]. W marcu 2011 roku dołączył do obsady Stellan Skarsgård jako Erik Selvig, w kwietniu Paul Bettany jako J.A.R.V.I.S., a w maju Gwyneth Paltrow jako "Pepper" Potts[15][16][17].

Zdjęcia[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcia do filmu trwały od kwietnia do września 2011 roku[18]. Film był kręcony w USA w stanach Nowy Meksyk, Pensylwania, Ohio i Nowy Jork[19].

Muzyka[edytuj | edytuj kod]

W listopadzie 2011 roku poinformowano, że muzykę do filmu skomponuje Alan Silvestri[20]. Ścieżka do filmu została nagrana z udziałem London Symphony Orchestra w Abbey Road Studios[21]. Soundtrack został wydany przez Hollywood Records 1 maja 2012 razem z albumem koncepcyjnym zatytułowanym Avengers Assemble. Na albumie tym pojawili się tacy artyści jak: Soundgarden, Papa Roach, Evanescence, czy Bush.[22]

Promocja[edytuj | edytuj kod]

W sierpniu 2011 roku podczas D23 Expo pojawiła się obsada i zaprezentowano pierwsze fragmenty filmu[23]. W październiku 2011 roku Kevin Feige i obsada filmu pojawili się na panelu podczas New York Comic Con[24]. W tym samym miesiącu premierę miał pierwszy zwiastun filmu, a kolejny w lutym 2012 roku[25].

W lutym 2012 roku Marvel Comics wydało komiksy powiązane The Avengers Prelude: Fury's Big Week, a następnie w maju tego samego roku The Avengers Prelude: Black Widow Strikes[26][27].

Premiera[edytuj | edytuj kod]

Światowa uroczysta premiera miała miejsce 11 kwietnia 2012 roku w El Capitan Theatre w Hollywood[28]. Podczas uroczystości pojawiła się obsada i produkcja filmu oraz zaproszeni specjalni goście, między innymi aktorzy z innych produkcji Filmowego Uniwersum Marvela. 28 kwietnia 2012 roku film ten zamknął Tribeca Film Festival[29]. Pierwsze pokazy dla publiczności rozpoczęły się 25 kwietnia w 9 krajach, m.in. w Belgii, w Holandii, we Francji, w Portugalii, w Nowej Zelandii, na Filipinach i na Tajwanie. W Wielkiej Brytanii film miał premierę dzień później pod zmienionym tytułem Marvel Avengers Assemble[30]. W Stanach Zjednoczonych premiera dla szerszej publiczności miała miejsce 4 maja 2012 roku, a w Polsce 11 maja tego samego roku.

Początkowo za dystrybucję miało być odpowiedzialne Paramount Pictures, tak jak w przypadku poprzednich filmów franczyzy MCU, jednak po zmianie właściciela Marvel Entertainment, który stał się własnością The Walt Disney Company, prawa do dystrybucji filmu otrzymała wytwórnia Walt Disney Pictures.[31]

Avengers to kolejny hollywoodzki film zrealizowany w cyfrowym trójwymiarze (tzw. technologia Disney Digital 3D/RealD-3D/IMAX 3D)[32].

Odbiór filmu[edytuj | edytuj kod]

Box office[edytuj | edytuj kod]

Budżet filmu wyniósł 196 milionów dolarów[33].

W Ameryce film podczas weekendu otwarcia zarobił 207 milionów dolarów. W sumie w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie zarobił 623 miliony, a na Świecie 1520 milionów dolarów. Wynik ten dał "Avengers" pierwsze miejsce na liście najbardziej kasowych filmów 2012 roku oraz 3 pozycję wśród najbardziej dochodowych filmów w historii kina. Został on zepchnięty z podium na 4 pozycję dopiero 22 lipca 2015 roku przez Jurassic World.[33].

W Polsce podczas weekendu otwarcia film zarobił niecały milion dolarów, łącznie zarobił 3,16 miliona[33].

Rekordy

Film ustanowił wiele rekordów w północnoamerykańskim box offisie. Pierwsze miejsce na podium stracił dopiero po premierze filmu Jurassic World w 2015 roku.[33]

Rekord Szczegóły rekordu Poprzednik
Weekend otwarcia $207,438,708 Harry Potter i Insygnia Śmierci: Część II (2011, $169.2 miliona)
Tydzień otwarcia $270,019,373 Mroczny rycerz (2008, $238.6 miliona)
Otwarcie w maju $207,438,708 Spider-Man 3 (2007, $151.1 miliona)
Weekend otwarcia dla filmu o superbohaterach $207,438,708 Mroczny rycerz (2008, $158.4 miliona)
Weekend otwarcia z uwzględnieniem inflacji $207.4 million Mroczny rycerz (2008, $174.7 miliona)
Średnia w kinach $47,698 Hannah Montana & Miley Cyrus: Best of Both Worlds Concert (2008, $45,561)
Weekend otwarcia 3D $108 milionów Alicja w Krainie Czarów (2010, $81.3 miliona)
Weekend otwarcia IMAX $15.3 miliona Harry Potter i Insygnia Śmierci: Część II (2011, $15.2 miliona)
Drugi weekend $103,052,274 Avatar (2009, $75.6 miliona)
Dni do osiągnięcia 100 i 150 milionów dolarów 2 dni Harry Potter i Insygnia Śmierci: Część II (2011, 2 dni, 3 dni)
Dni do osiągnięcia 200, 250, 300, 350, 400 i 450 milionów dolarów 3, 6, 9, 10, 14, 17 dni Mroczny rycerz (2008, 5, 8, 10, 14, 18, 27 dni)
Dni do osiągnięcia 500 i 550 milionów dolarów 23, 31 dni Avatar (2009, 32, 38 dni)

Krytyka w mediach[edytuj | edytuj kod]

W serwisie Rotten Tomatoes krytycy przyznali wynik 91% ze średnią ocen 7,7/10[34]. Na portalu Metacritic film dostał od krytyków 76 punktów na 100[35]. Natomiast według serwisu CinemaScore publiczność przyznała mu najwyższą ocenę A+ w skali od F do A+[36].

Nagrody i nominacje[edytuj | edytuj kod]

Rok Nagroda Kategoria Nominowani Rezultat Przypis
2012 Teen Choice Awards Ulubiony film fantasy / science-fiction Avengers Nominacja [37][38]
Ulubiony aktor w filmie science-fiction / fantasy Chris Hemsworth Nominacja
Robert Downey Jr. Nominacja
Ulubiona aktorka w filmie science-fiction / fantasy Scarlett Johansson Nominacja
Najlepszy filmowy wybuch złości Mark Ruffalo Nominacja
Ulubiony czarny charakter Tom Hiddleston Nominacja
Ulubiona męska postać kradnąca sceny Chris Evans Nominacja
Ulubiony film lata Avengers Wygrana
Aktor lata Robert Downey Jr. Nominacja
Chris Hemsworth Wygrana
Aktorka lata Scarlett Johansson Nominacja
Hollywood Awards Najlepsze efekty specjalne Jeff White Wygrana [39]
2013 People's Choice Awards Ulubiony film Avengers Nominacja [40]
Ulubiony film akcji Nominacja
Ulubiona seria filmowa Nominacja
Ulubiony aktor Robert Downey Jr. Wygrana
Ulubiona aktorka Scarlett Johansson Nominacja
Ulubiony aktor w filmie akcji Chris Evans Nominacja
Chris Hemsworth Wygrana
Robert Downey Jr. Nominacja
Ulubiony superbohater Chris Evans Nominacja
Chris Hemsworth Nominacja
Robert Downey Jr. Wygrana
Ulubione ekranowe dopasowanie Scarlett Johansson i Jeremy Renner Nominacja
Ulubiona 'twarz bohaterska' Scarlett Johansson Nominacja
Critic's Choice Awards Najlepszy film akcji Avengers Nominacja [41]
Najlepszy aktor w filmie akcji Robert Downey Jr. Nominacja
Najlepsze efekty specjalne Avengers Nominacja
Annie Award Najlepsze indywidualne osiągnięcie: efekty animowane w filmie aktorskim Jerome Platteaux, John Sigurdson, Ryan Hopkins, Raul Essig i Mark Chataway Wygrana [42]
Najlepsze indywidualne osiągnięcie: animacja postaci w filmie aktorskim Jakub Pistecky, Maia Kayser, Scott Benza, Steve King i Kiran Bhat Nominacja
Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej Najlepsze efekty specjalne Avengers Nominacja [43]
Nagroda Akademii Filmowej Najlepsze efekty specjalne Janek Sirrs, Jeff White, Guy Williams i Dan Sudick Nominacja [44]
Kids' Choice Awards Ulubiony film Avengers Nominacja [45]
Ulubiona aktorka filmowa Scarlett Johansson Nominacja
Ulubiony buttkicker Robert Downey Jr. Nominacja
Chris Hemsworth Nominacja
Ulubiona buttkickerka Scarlett Johansson Nominacja
Ulubiony czarny charakter Tom Hiddleston Nominacja
Empire Awards Najlepszy film science-fiction / fantasy Avengers Nominacja [46]
Najlepszy film w technologii 3D Avengers Nominacja
Najlepsza reżyseria Joss Whedon Nominacja
Najlepszy aktor Robert Downey Jr. Nominacja
Najlepszy film Avengers Nominacja
MTV Movie Awards 2013 Najlepszy film Avengers Wygrana [47]
Najlepszy duet Robert Downey Jr. i Mark Ruffalo Nominacja
Najlepsza scena walki Robert Downey Jr., Chris Evans, Mark Ruffalo, Chris Hemsworth, Scarlett Johansson i Jeremy Renner kontra Tom Hiddleston Wygrana
Najlepszy bohater Robert Downey Jr. Nominacja
Mark Ruffalo Nominacja
Najlepszy czarny charakter Tom Hiddleston Wygrana
Taurus World Stunt Awards Najlepsza walka Avengers Wygrana [48]
Najlepsza praca na wysokościach Avengers Wygrana
Najlepsza praca z pojazdem Avengers Nominacja
Najlepsza praca kaskaderek Avengers Wygrana
Najmocniejszy cios Avengers Wygrana
Najlepsza reżyseria kaskaderów Avengers Nominacja
Nebula Najlepsza prezentacja dramatyczna Avengers Nominacja [49]
Saturn Najlepszy film sci-fi Avengers Wygrana [50]
Najlepszy aktor drugoplanowy Clark Gregg Wygrana
Najlepsza reżyseria Joss Whedon Wygrana
Najlepszy scenariusz Joss Whedon Nominacja
Najlepszy montaż Jeffrey Ford i Lisa Lassek Nominacja
Najlepsze efekty specjalne Janek Sirrs, Jeff White, Guy Williams i Dan Sudick Wygrana
Hugo Awards Najlepsza prezentacja dramatyczna - długa forma Avengers Wygrana [51]

Kontynuacja[edytuj | edytuj kod]

Marvel One-Shot: Przedmiot 47[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Przedmiot 47.

Marvel One-Shot: Przedmiot 47 (ang. Marvel One-Shot: Item 47) – krótkometrażówka z 2012 roku, która znajduje się na Blu-ray z filmem Avengers w reżyserii Louisa D'Esposito, i ze scenariuszem Erica Pearsona. W rolach głównych wystąpili: Maximiliano Hernández, Titus Welliver, Jesse Bradford i Lizzy Caplan. Opowiada ona historię po wydarzeniach filmie Avengers pary Bennie i Claire, która odnajduje broń pozostawioną przez Chitauri.[52]

Avengers: Czas Ultrona[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Avengers: Czas Ultrona.

Avengers: Czas Ultrona (ang. Avengers: Age of Ultron) – amerykański film akcji science fiction z 2015 roku na podstawie serii komiksów o grupie superbohaterów o tej samej nazwie wydawnictwa Marvel Comics. Za reżyserię i ze scenariusz odpowiada Joss Whedon[53]. W głównych rolach występują: Robert Downey Jr., Chris Hemsworth, Mark Ruffalo, Chris Evans, Scarlett Johansson, Jeremy Renner, Don Cheadle, Aaron Taylor-Johnson, Elizabeth Olsen, Paul Bettany, Cobie Smulders, Anthony Mackie, Hayley Atwell, Idris Elba, Stellan Skarsgård, James Spader i Samuel L. Jackson. Jego światowa premiera odbyła się 13 kwietnia 2015 roku[54], natomiast polska 7 maja tego samego roku.

Avengers: Infinity War[edytuj | edytuj kod]

28 października 2014 podczas Marvel Event zostały ujawnione plany studia do 2019 roku, w tym kontynuacja pt. Avengers: Infinity War, która została podzielona na dwie części. Premiera pierwszej Avengers: Infinity War Part 1 została zapowiedziana na 3 maja 2018 roku, a premiera drugiej Avengers: Infinity War Part 2, na rok później, 4 maja 2019 roku[55]. Za reżyserię obu części odpowiadać będą bracia Anthony i Joe Russo[56], a za scenariusz Christopher Markus i Stephen McFeely[57]. Swoje role powtórzą: Robert Downey Jr. jako Iron Man[58], Chris Evans jako Kapitan Ameryka, Chris Hemsworth jako Thor[59], Mark Ruffalo jako Hulk[60], Jeremy Renner jako Hawkeye[61], Tom Hiddleston jako Loki[62] i Josh Brolin jako Thanos[63]. Zdjęcia mają się rozpocząć pod koniec 2016 roku, planowane ich zakończenie jest po dziewięciu miesiącach[64][65].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Pamela McClintock: Marvel touts Par’s hero worship (ang.). Variety. [dostęp 2005-04-28].
  2. Borys Kit: "Avengers" are heroes on horizon (ang.). Reuters. [dostęp 2007-06-14].
  3. Jessica Barnes: New Dates for Thor, Captain America, and The Avengers (ang.). Movie Fone. [dostęp 2009-03-12].
  4. Marcin Pietrzyk: "The Avengers" już oficjalnie od twórcy "Dr. Horrible" (pol.). Filmweb. [dostęp 2010-04-14].
  5. Marcin Pietrzyk: Robert Downey Jr. i Don Cheadle w "The Avengers" (pol.). Filmweb. [dostęp 2008-10-29].
  6. Marcin Pietrzyk: Samuel L. Jackson jako Nick Fury do końca życia (pol.). Filmweb. [dostęp 2009-02-26].
  7. Nikki Finke: ANOTHER 'IRON MAN 2' DEAL: Scarlett Johannson To Replace Emily Blunt As Black Widow For Lousy Lowball Money (ang.). Deadline. [dostęp 2009-03-11].
  8. Alex Billington: Profile on Marvel Studios with Big Updates from Kevin Feige (ang.). FirstShowing.net. [dostęp 2009-06-07].
  9. Marc Graser: Chris Evans to play ‘Captain America’ (ang.). Variety. [dostęp 2010-03-22].
  10. Marcin Pietrzyk: Jeremy Renner jednak w "Thorze" (pol.). Filmweb. [dostęp 2010-12-30].
  11. Marcin Pietrzyk: Edward Norton nie będzie już Hulkiem (pol.). Filmweb. [dostęp 2010-07-10].
  12. Marcin Pietrzyk: Ruffalo i Renner oficjalnie w "The Avengers" (pol.). Filmweb. [dostęp 2010-07-24].
  13. MARVEL-OUS STAR WATTAGE: Actors Assemble For Comic-Con Panel Including 'The Avengers', 'Captain America', & 'Thor' (ang.). Deadline. [dostęp 2010-07-24].
  14. Marcin Pietrzyk: Partnerka Nicka Fury'ego w "The Avengers" wybrana (pol.). Filmweb. [dostęp 2011-02-08].
  15. Łukasz Muszyński: Skarsgård złoczyńcą w "The Avengers"? (pol.). Filmweb. [dostęp 2011-03-05].
  16. Danica Davidson: Paul Bettany Confirms 'Avengers' Role, Will Return As Voice Of J.A.R.V.I.S. (ang.). MTV. [dostęp 2011-04-26].
  17. Łukasz Muszyński: Gwyneth Paltrow w "The Avengers" i "Iron Manie 3" (pol.). Filmweb. [dostęp 2011-05-10].
  18. Marvel: MARVEL'S THE AVENGERS BEGINS PRODUCTION (ang.). marvel.com. [dostęp 2011-04-26].
  19. Silas Lesnick: First Look at the New York Avengers Set (ang.). Super Hero Hype. [dostęp 2011-08-02].
  20. Marc Storm: Alan Silvestri to Score Marvel's The Avengers (ang.). marvel.com. [dostęp 2011-11-16].
  21. Steve Weintraub: Joss Whedon Talks THE CABIN IN THE WOODS, THE AVENGERS, His Writing Process, Comic-Con, Collecting and More (ang.). Collider. [dostęp 2012-04-05].
  22. Marvel: SOUNDGARDEN RECORDS NEW SONG FOR AVENGERS MOVIE (ang.). marvel.com. [dostęp 2012-03-27].
  23. THE WALT DISNEY STUDIOS TAKES FANS BEHIND THE SCENES AT THE D23 EXPO (ang.). D23 Expo. [dostęp 2011-08-09].
  24. Marvel: MARVEL'S THE AVENGERS COMES TO NYCC (ang.). marvel.com. [dostęp 2011-10-04].
  25. MARVEL STUDIOS DEBUTS "THE AVENGERS" TRAILER (ang.). Comic Book Resources. [dostęp 2011-10-11].
  26. Marvel: WRITING THE AVENGERS MOVIE PRELUDE (ang.). marvel.com. [dostęp 2012-02-03].
  27. Marvel: To Russia with Guns: The Black Widow Strikes (ang.). marvel.com. [dostęp 2012-02-17].
  28. Michael O'Connell: Marvel Sets 'The Avengers' World Premiere for April 11 (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2012-03-16].
  29. Jordan Zakarin: 'Avengers' to Close the Tribeca Film Festival (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2012-03-28].
  30. MARVEL AVENGERS ASSEMBLE (ang.). British Board of Film Classification. [dostęp 2012-04-20].
  31. Marc Graser: Why Par, not Disney, gets ‘Avengers’ credit (ang.). Variety. [dostęp 2011-10-11].
  32. Etan Vlessing: Superhero Epic 'The Avengers' to be Digtially Remastered for Imax 3D (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2012-01-31].
  33. 33,0 33,1 33,2 33,3 MARVEL'S THE AVENGERS (ang.). Box Office Mojo. [dostęp 2015-01-30].
  34. Rotten Tomatoes: Guardians of the Galaxy (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 2015-07-02].
  35. Metacritic: Guardians of the Galaxy (ang.). Metacritic. [dostęp 2015-07-02].
  36. Scott Mendelson: Box Office: 'Guardians Of The Galaxy' Zooms To $94M Weekend (ang.). Forbes. [dostęp 2014-08-03].
  37. Philiana Ng: Teen Choice Awards 2012: 'Breaking Dawn,' 'Snow White' Lead Second Wave of Nominees (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2012-06-14].
  38. Teen Choice Awards Winners 2012: 'Twilight,' 'The Vampire Diaries,' Justin Bieber Win Big (ang.). Huffington Post. [dostęp 2012-07-22].
  39. 2012 HOLLYWOOD FILM AWARDS®, THE OFFICIAL LAUNCH OF THE AWARDS SEASON™ (ang.). Hollywood Film Festival. [dostęp 2012-10-23].
  40. 2013 NOMINEES & WINNERS (ang.). PeoplesChoice.com. [dostęp 2014-09-17].
  41. Pete Hammond: 'Lincoln', 'Les Miserables', 'Silver Linings' Top List Of Nominees For 18th Annual Critics Choice Movie Awards (ang.). Deadline. [dostęp 2012-12-11].
  42. 40TH ANNIE AWARDS (ang.). AnnieAwards.org. [dostęp 2013-01-28].
  43. Bafta Film Awards 2013: The winners (ang.). BBC. [dostęp 2013-02-10].
  44. THE NOMINEES (ang.). Oscar.com. [dostęp 2013-01-10].
  45. Abby West: Kids' Choice Awards 2013 TV nominees-- EXCLUSIVE (ang.). Entertainment Weekly. [dostęp 2013-02-13].
  46. Helen O'Hara: Jameson Empire Awards 2013 Are Go! (ang.). Empire. [dostęp 2013-03-01].
  47. Gregory Ellwood: 2013 MTV Movie Awards winners and nominees - complete list (ang.). HitFix. [dostęp 2013-04-14].
  48. 2013 TAURUS WORLD STUNT AWARDS (ang.). TaurusWorldStuntAwards.com. [dostęp 2013-05-11].
  49. 2012 Nebula Award Winners Announced (ang.). SFWA.org. [dostęp 2013-05-19].
  50. Borys Kit: 'Avengers,' 'Breaking Bad' Win at the Saturns (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2013-06-23].
  51. 2013 Hugo Award Winners (ang.). TheHugoAwards.org. [dostęp 2013-09-01].
  52. Anthony Breznican: FIRST LOOK: Marvel unveils top-secret 'Avengers' short film 'Item 47' -- EXCLUSIVE (ang.). Entertainment Weekly. [dostęp 2012-07-03].
  53. Marc Graser: Joss Whedon to write, direct ‘Avengers’ sequel (ang.). Variety. [dostęp 2012-08-07].
  54. Germain Lussier: Julie Delpy and Linda Cardellini Are In ‘Avengers: Age of Ultron’ (ang.). Slash Film. [dostęp 2015-04-01].
  55. Marcin Pietrzyk: Oto pełna Faza Trzecia kinowego uniwersum Marvela (pol.). Filmweb. [dostęp 2014-10-29].
  56. Marc Storm: Joe & Anthony Russo to Direct 2-Part Marvel's 'Avengers: Infinity War' Event (ang.). marvel.com. [dostęp 2015-04-07].
  57. Devin Faraci: Markus & McFeely Will Write INFINITY WAR (ang.). Badass Digest. [dostęp 2015-04-09].
  58. Marcin Pietrzyk: To jeszcze nie koniec! Robert Downey Jr. włoży kostium Iron Mana w dwóch filmach (pol.). Filmweb. [dostęp 2013-06-21].
  59. Adam Chitwood: Chris Hemsworth Reveals the 3 Marvel Movies Left on His Contract (ang.). Collider. [dostęp 2015-04-15].
  60. Peter Sciretta: All Of Your Marvel Phase 3 Questions Answered By Marvel Head Kevin Feige (ang.). Slash Film. [dostęp 2014-10-28].
  61. Rob Keyes: Jeremy Renner Signed On For ‘The Avengers 3′ & ‘Hawkeye’ Spinoff (ang.). Screen Rant. [dostęp 2014-09-40].
  62. Marcin Pietrzyk: Loki we wszystkich filmach "Avengers" (pol.). Filmweb. [dostęp 2014-11-03].
  63. Marc Storml: Marvel's The Avengers Head Into an Infinity War (ang.). marvel.com. [dostęp 2014-10-28].
  64. Austin Siegemund-Broka, Borys Kit: Russo Brothers to Direct 'Avengers: Infinity War' Parts 1 and 2 (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2015-03-23].
  65. Łukasz Muszyński: Zdjęcia do "Avengers: Infinity War" rozpoczną się pod koniec 2016 roku (pol.). Filmweb. [dostęp 2015-04-28].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]