Lubrza (województwo opolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł

50°20′09″N 17°37′34″E

- błąd

39 m

WD

50°19'59.9"N, 17°37'0.1"E

- błąd

14 m

Odległość

767 m

Lubrza
wieś
Ilustracja
Kościół parafialny pw. św. Jakuba
Państwo

 Polska

Województwo

 opolskie

Powiat

prudnicki

Gmina

Lubrza

Wysokość

243–260 m n.p.m.

Liczba ludności (31.12.2013)

965[1]

Strefa numeracyjna

77

Kod pocztowy

48-231[2]

Tablice rejestracyjne

OPR

SIMC

0498371

Położenie na mapie gminy Lubrza
Mapa konturowa gminy Lubrza, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Lubrza”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Lubrza”
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa konturowa województwa opolskiego, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Lubrza”
Położenie na mapie powiatu prudnickiego
Mapa konturowa powiatu prudnickiego, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Lubrza”
Ziemia50°20′09″N 17°37′34″E/50,335833 17,626111

Lubrza (niem. Leuber[3], cz. Lubře[4]) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Lubrza, której jest siedzibą[5]. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Obniżenia Prudnickiego, będącego częścią Niziny Śląskiej. Przepływa przez nią potok Lubrzanka.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa opolskiego.

Według danych na 31 grudnia 2013 r. wieś była zamieszkana przez 965 osób[1].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Panorama Lubrzy z Kolonii Karola Miarki w Prudniku

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś jest położona w południowo-zachodniej Polsce, w województwie opolskim, około 2,5 km od granicy z Czechami, w zachodniej części Obniżenia Prudnickiego, tuż przy granicy gminy Lubrza z gminą Prudnik. Należy do Euroregionu Pradziad[6]. Przez granice administracyjne wsi przepływa potok Lubrzanka[7]. Leży na wysokości 243–260 m n.p.m.[8].

Według państwowego rejestru nazw geograficznych częścią wsi jest Dytmarów-Stacja[9].

Środowisko naturalne[edytuj | edytuj kod]

W Lubrzy panuje klimat umiarkowany ciepły. Średnia temperatura roczna wynosi +8,0 °C. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Lubrzy wynoszą 625 mm. Dominują wiatry zachodnie[10].

Panorama Lubrzy od strony południowej
Panorama Lubrzy od strony południowej

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Leuber i Lubrzo w spisie miejscowości Johanna Knie

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod polską nazwą Lubrzo oraz niemiecką Leuber[11]. Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku notuje wieś pod niemiecką nazwą Leuber, a także wymienia historyczne nazwy wynotowane z dokumentów we fragmencie: „1233 Lubra, 1464 Lewber, polnisch Lubrzo”[12]. W wydaniu śląskiego dziennika „Polonia” z 25 lutego 1929 wydawanego przez Wojciecha Korfantego, obok niemieckiej nazwy wsi zapisano używaną przez Polaków nazwę Lubsza[13].

12 listopada 1946 r. ustalono polską nazwę miejscowości – Lubrza[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

Pocztówka przedstawiająca sklep, dworzec i kościół (1901)
Centrum miejscowości na przełomie wieków XIX i XX
Wnętrze Klubu Prasy i Książki „Ruch” w Lubrzy (1972)

Pierwsza wzmianka o Lubrzy pochodzi z testamentu możnowładcy śląskiego Jana (założyciela miejscowości) z 1233 roku[14], w tym dokumencie Lubrza występuje pod nazwą Lubra[12]. Kolejne wzmianki o miejscowości z 1321 jako Lubrac, 1489 jako Lubrzi i w 1587 jako Leuber. Nazwa miejscowości pochodzi od słowa luby. W dokumentach z 1464 r. wspomniany proboszcz[15], a w 1474 r. pierwsza wzmianka o kościele parafialnym pod wezwaniem św. Jakuba Starszego i św. Marcina[16].

Pod koniec XIII w. obszar Lubrzy z niedalekim Prudnikiem znajdowały się w państwie czeskim[14]. Wraz ze sprzedażą przez czeskiego króla Jana Luksemburczyka ziemi prudnickiej ks. niemodlińskiemu Bolkowi I w 1337 roku, Lubrza znalazła się w piastowskiej części Śląska[14].

W okresie średniowiecza Lubrza wchodziła pierwotnie w skład dóbr zamku w Prudniku[14].

XV–XX wiek[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy kościół pod wezwaniem Św. Jakuba Starszego i Św. Marcina w Lubrzy został wspomniany w dokumentach z 1464 roku[17].

W 1532 r. zmarł ostatni piastowski władca księstwa opolsko-raciborskiegoJan II Dobry, w wyniku wcześniejszych umów Lubrza trafiła pod panowanie Jerzego Hohenzollerna. W 1561 r. prudniccy rajcy po raz pierwszy wydzierżawili wieś a później ją sprzedali. W 1597 r. Prudnik dokonał zakupu wsi i przyłączenia jej do swoich dóbr[14].

Konsekwencją reformy Kościoła, zapoczątkowanej przez Marcina Lutra, była mieszana struktura ludnościowa Lubrzy, w której mieszkali katolicy i protestanci[14] (w latach 1557–1638 miejscowy kościół był w posiadaniu protestantów[18]). Do XVIII w. Lubrza należała do dynastii Habsburgów.

W 1742 r. większa część Śląska wraz z Lubrzą i pobliskim Prudnikiem przeszła pod panowanie Królestwa Prus[14].

W latach 1797–1798, staraniem parafian wybudowany został obecny kościół. Z poprzedniego, zachowała się tylko wieża[19].

W 1876 r. wybudowano linię kolejową nr 137 łączącą Nysę z Kędzierzynem-Koźlem (zw. Magistralą Podsudecką)[20], a w 1896 Prudnik z Gogolinem[21].

W 1869 we wsi mieszkało 1093 katolików i 20 ewangelików[22]. Według spisu ludności z 1 grudnia 1910, na 1300 mieszkańców Lubrzy 1266 posługiwało się językiem niemieckim, a 34 językiem polskim[23].

Czasy polskie[edytuj | edytuj kod]

18 marca 1945 r. Armia Czerwona zajęła Lubrzę, od tego czasu rozpoczęło się wysiedlanie ludności niemieckiej i napływ ludności polskiej z centralnej i wschodniej Polski (Kresów Wschodnich). W większości byli to mieszkańcy wsi Naprawa. Z tego powodu mieszkańcy wsi nazwali Lubrzę początkowo Nowa Naprawa[24], ale władze nakazały powrócić do historycznej nazwy Lubrza[25]. Na pamiątkę tego faktu jedna z ulic nosi nazwę Nowej Naprawy[26][27].

W latach 1954–1972 miejscowość była siedzibą gromady Lubrza[28][29].

W 1961 do użytku oddano szkołę przy ul. Szkolnej 22[30].

W czasach PRL-u w Lubrzy funkcjonowała placówka Klubu Prasy i Książki „Ruch”.

W 2019 w Lubrzy rozpoczęto realizację planu budowy największego centrum handlowego w powiecie prudnickim Premium Park Prudnik[31][32][33][34].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Lubrza jest miejscowością zbudowaną na wzorcach owalniczych, czyli wokół dawnego, centralnego placu w kształcie wrzeciona. Dawny plac zamykają ulice Wolności i Nowej Naprawy, kiedyś teren między nimi nie był zabudowany. Jest to przykład miejscowości obronnej, do której można było wejść tylko w wyznaczonych miejscach[7].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według danych GUS z 2011, Lubrza miała 985 mieszkańców (102. miejsce wśród wsi w województwie opolskim), co czyni ją największą wsią gminy Lubrza[35].

Mieszkańcy Lubrzy stanowią około 1,72% populacji powiatu prudnickiego, co stanowi 0,09% populacji województwa opolskiego.

Lubrza podlega pod Urząd Statystyczny w Opolu, oddział w Prudniku[36].

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 985 100 500 50,8 485 49,2

Liczba mieszkańców wsi[edytuj | edytuj kod]


Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są[44]:

  • Neogotycki kościół pod wezwaniem św. Jakuba Starszego powstał w latach 1797–1798 (1800).
  • Renesansowa wieża kościelna z 1600 r. o wysokości 38 m (zw. wieżą Piotra Włosta), na której zostały zawieszone dwa dzwony, jeden z 1503, a drugi 1555 roku.
  • Kapliczki:
    • Nowej Naprawy 44 z 1812 roku,
    • Nowej Naprawy 54 z drugiej połowy XIX wieku,
    • Wolności 65 z pierwszej połowy XIX wieku,
    • Wolności 75 z pierwszej połowy XIX wieku.

Inne obiekty:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Przy ul. Zielonej 1 w Lubrzy znajduje się Zakład Energetyki Cieplnej Prudnik Sp. z o.o.[45].

Transport[edytuj | edytuj kod]

Wjazd do Lubrzy od strony Prężynki
Obwodnica Lubrzy w ciągu drogi krajowej nr 40

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Przez Lubrzę przebiegają drogi krajowe

Sieć uzupełnia droga wojewódzka

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

W 1895 firma Lenz & Co, lokalne samorządy, właściciele papierni w Krapkowicach oraz majątków ziemskich zawiązali spółkę Kolej Prudnicko-Gogolińska z siedzibą w Prudniku, której celem stała się budowa drugorzędnej, normalnotorowej linii lokalnej z Prudnika do Gogolina, na stacjach końcowych stycznej z istniejącymi już w tym czasie liniami państwowymi. Pierwszy odcinek – z Prudnika do Białej Prudnickiej – oddano dla ruchu towarowego 22 października 1896, a już 4 grudnia 1896 oddano do użytku całą linię z Prudnika do Gogolina, zarówno dla ruchu towarowego, jak i osobowego. 28 listopada 2005 w związku z pogarszającym się stanem torów oraz kradzieżami szyn linia została całkowicie zamknięta i wykreślona z wykazu D29[21].

3 sierpnia 2016 roku zmodernizowana przed czasem linia kolejowa relacji Prudnik–Krapkowice (docelowo do Gogolina) została oddana do użytku. Tory miały być wykorzystywane do celów wojskowych (dojazd do Centralnej Składnicy Materiałów Wybuchowych pod Krapkowicami); planowano corocznie dwa przejazdy kontrolne. Poza tym z torowiska będą mogły korzystać prywatne firmy, takie jak Metsä Tissue, która prowadzi w Krapkowicach zakład papierniczy. Szybkość pociągów na tym odcinku będzie mogła wynosić 40 km/h[46]. Nie jest przewidywana reaktywacja ruchu pasażerskiego[47].

Lubrza
Linia nr 306 Gogolin – Prudnik
BSicon KBHFaq.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Józefówek
odległość: 3,346 km
BSicon BHFq.svg
odległość: 3,054 km

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Zespół Publicznych Szkół w Lubrzy (2015)

W Lubrzy przy ul. Szkolnej 22 znajduje się szkoła podstawowa (dawny Zespół Publicznych Szkół), a przy ul. Wolności 54 Gminne Przedszkole Publiczne[48].

Kultura[edytuj | edytuj kod]

We wsi znajduje się także Gminna Biblioteka Publiczna[49] oraz Gminny Ośrodek Kultury z siedzibą przy ul. Wolności 73[50].

Sport[edytuj | edytuj kod]

Boisko LZS Lubrza

We wsi funkcjonuje powstały w 1948 roku klub piłkarski LZS Lubrza[51], który obecnie gra w klasie A, w grupie Opole IV[52]. Z dniem 8 lipca 2019 klub LZS Lubrza przejął LZS NiemysłowiceDębowiec[53].

W Lubrzy znajduje się boisko sportowe, które zostało oddane do użytku 16 sierpnia 2014[54][55][56].

Polityka[edytuj | edytuj kod]

Lubrza jest siedzibą gminy wiejskiej. Zgodnie z ustawą o samorządach z 1990 roku, gmina posiada Wójta Gminy – organ władzy wykonawczej i Radę Gminy – organ władzy stanowiącej i kontrolnej. Rada Gminy w Lubrzy jest organem stanowiącym i kontrolnym gminy. W jej skład wchodzi 15 radnych, obradujących na sesjach zwoływanych przez jej przewodniczącego[57]. W wyborach samorządowych w 2018 na urząd wójta został wybrany Mariusz Kozaczek[58]. Siedzibą władz jest Urząd Gminy w Lubrzy przy ul. Wolności 73[59].

Radni Gminy Lubrza wybrani w wyborach samorządowych w 2018[58]:

  • Prawo i Sprawiedliwość (8 mandatów) – Michał Janicki, Dariusz Poremba, Joanna Wloka, Andrzej Gąsior, Czesława Antoszczyszyn, Sebastian Talaga, Krzysztof Orzech, Waldemar Tutak
  • Polskie Stronnictwo Ludowe (7 mandatów) – Anna Kiebzak, Marek Łój, Marian Gul, Andrzej Karmelita, Stanisław Aleksandrowicz, Elżbieta Szwadowska, Michał Iżyk

Ludzie urodzeni w Lubrzy[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie urodzeni w Lubrzy (województwo opolskie).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Tomasz Malinowski: Liczba mieszkańców Gminy Lubrza – Urząd Gminy w Lubrzy. Urząd Gminy w Lubrzy, 2013-03-05. [dostęp 2014-06-26]. (pol.).
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 682 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. a b Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262).
  4. František Machát, Podrobná mapa Moravy a Slezska, digitalniknihovna.cz, 1922 [dostęp 2020-12-05] (cz.).
  5. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
  6. Mapa interaktywna, emapy.com [dostęp 2020-02-25].
  7. a b Andrzej Dereń, Lubrza z lotu drona [dostęp 2020-02-25] (pol.).
  8. Dokumentacja geotechniczna
  9. Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 9 sierpnia 2022
  10. Klimat: Lubrza: Klimatogram, wykres temperatury, tabela klimatu – Climate-Data.org, pl.climate-data.org [dostęp 2020-02-20].
  11. Knie 1830 ↓, s. 422.
  12. a b Triest 1865 ↓, s. 1049.
  13. Niemiecka tolerancja?, „Polonia”, Władysław Zabawski, Wojciech Korfanty – redaktorzy naczelni, 55, Katowice: Śląskie Zakłady Graficzne i Wydawnicze „Polonia” Spółka Akcyjna, 25 lutego 1929, s. 3.
  14. a b c d e f g Historia, lubrza.opole.pl [dostęp 2020-02-25] (pol.).
  15. Lubrza...., lubrza.opole.pl [dostęp 2020-02-25] (pol.).
  16. Historia parafii pw. św. Jakuba Starszego w Lubrzy. Regiopedia, Opolskie, encyklopedia regionów, web.archive.org, 1 czerwca 2016 [dostęp 2020-02-25] [zarchiwizowane z adresu 2016-06-01].
  17. Wg dekanatów, www.diecezja.opole.pl [dostęp 2020-03-16].
  18. Według dekanatów, www.diecezja.opole.pl [dostęp 2020-02-25].
  19. Historia parafii p.w. św. Jakuba Starszego w Lubrzy. Regiopedia, Opolskie, encyklopedia regionów, web.archive.org, 1 czerwca 2016 [dostęp 2020-03-16] [zarchiwizowane z adresu 2016-06-01].
  20. O linii 137 – Magistrala Podsudecka – Kolej Podsudecka linia 137, kolejpodsudecka.pl [dostęp 2020-02-25].
  21. a b Historia linii Gogolin-Prudnik. bluefish.foxnet.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-02-24)]..
  22. a b Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom V - wynik wyszukiwania - DIR, dir.icm.edu.pl [dostęp 2020-03-16].
  23. Kazimierz Nabzdyk, Rezultaty wyborów w powiecie prudnickim na początku XX wieku – szkic demograficzny, „Ziemia Prudnicka”, Andrzej Dereń – redaktor naczelny, Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 2007, s. 72.
  24. Bogusław Wyderka i inni, Rocznik Ziem Zachodnich: Tom 2, Ośrodek "Pamięć i Przyszłość" [dostęp 2020-12-06] (pol.).
  25. Lubrza – Pamięci osadników. Atrakcje turystyczne Lubrza. Ciekawe miejsca Lubrza, www.polskaniezwykla.pl [dostęp 2020-02-25].
  26. Lubrza – Ulica Nowej Naprawy – zdjęcia, fotopolska.eu [dostęp 2020-02-25].
  27. ul. Nowej Naprawy, Lubrza – polska-org.pl, polska-org.pl [dostęp 2020-02-25].
  28. Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191
  29. Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312
  30. Zespół Publicznych Szkół w Lubrzy, web.archive.org, 21 lutego 2015 [dostęp 2020-03-16] [zarchiwizowane z adresu 2015-02-21].
  31. Andrzej Dereń, BricoMarche, Martes Sport, Sinsay… - Teraz Prudnik!, 15 lutego 2021 [dostęp 2021-02-16] (pol.).
  32. Jan Poniatyszyn, Lubrza: wiejską gminę zasilą podatki z centrum handlowego, Lubrza: wiejską gminę zasilą podatki z centrum handlowego, 8 lipca 2019 [dostęp 2020-03-16] (pol.).
  33. Andrzej Dereń, Inwestor szuka wykonawcy na budowę parku handlowego w Lubrzy, 6 marca 2020 [dostęp 2020-03-16] (pol.).
  34. Andrzej Dereń, Mówią, że to już nie plany, a realizacja: W Lubrzy ma powstać park handlowy, 21 września 2018 [dostęp 2020-03-16] (pol.).
  35. a b c d e Wieś Lubrza w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2020-02-20] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  36. Czy wiesz, że..., [w:] Andrzej Dereń, Polska bardziej polska, „Tygodnik Prudnicki”, 49 (732), Prudnik: Spółka Wydawnicza ANEKS, 8 grudnia 2004, ISSN 1231-904X.
  37. Erdbeschreibung der Preußischen Monarchie, Hemmerde & Schwetschke, 1793 [dostęp 2020-03-16] (niem.).
  38. Johann Georg Knie, Alphabethisch-Statistisch-Topographische Uebersicht aller Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der Königl. Preuß. Provinz Schlesien ..., wyd. 2, Breslau: Graß, Barth und Comp., 1845, s. 363 (niem.).
  39. a b Felix Hrsg Triest, Topographisches Handbuch von Oberschlesien. Zweite Hälfte, Wilh[elm] Gottl[ieb] Korn, 1865 [dostęp 2020-02-27].
  40. Willkommen bei Gemeindeverzeichnis.de, www.gemeindeverzeichnis.de [dostęp 2020-02-27].
  41. Leuber, Neustadt, Oppeln, Schlesien, Preussen, www.meyersgaz.org [dostęp 2020-02-20].
  42. a b Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Neustadt, treemagic.org [dostęp 2020-02-20].
  43. Miejscowości powiatu prudnickiego – HKKNOS [dostęp 2020-02-20] (pol.).
  44. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 109–110. [dostęp 2020-02-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-27)].
  45. Kontakt, www.zecp.com.pl [dostęp 2020-03-16].
  46. Maciej Dobrzański, Pociągi wracają na linię Prudnik - Krapkowice, Prudnik24, 3 sierpnia 2016 [dostęp 2020-03-16] (pol.).
  47. Radosław Dimitrow, Linia kolejowa Krapkowice - Prudnik wyremontowana. Ale pociągi pasażerskie tędy nie pojadą, Nowa Trybuna Opolska, 30 sierpnia 2016 [dostęp 2020-03-16] (pol.).
  48. Witamy – Gminne Przedszkole Publiczne w Lubrzy, gpplubrza.pl [dostęp 2020-02-20].
  49. Biblioteka Lubrza - Gminny Ośrodek Kultury w Lubrzy, www.goklubrza.pl [dostęp 2020-03-16].
  50. GOK, lubrza.opole.pl [dostęp 2020-03-16] (pol.).
  51. Historyczne chwile – LZS Lubrza, lzslubrza.futbolowo.pl [dostęp 2019-09-13].
  52. Skarb – Sudety LZS Lubrza, www.90minut.pl [dostęp 2019-09-13].
  53. M.Mackowiak, LZS Lubrza przejmuje LZS Niemysłowice-Dębowiec. [dostęp 2019-09-13] (pol.).
  54. Kopią piłkę na nowym boisku, Prudnik24, 21 sierpnia 2014 [dostęp 2019-09-13] (pol.).
  55. Otwarcie boiska Lubrza 16.08.2014 – Urząd Gminy w Lubrzy, lubrza.opole.pl [dostęp 2019-09-13].
  56. Boisko – LZS Lubrza, lzslubrza.futbolowo.pl [dostęp 2019-09-13].
  57. Statut Gminy - Urząd Gminy w Lubrzy, bip.lubrza.opole.pl [dostęp 2020-03-16].
  58. a b Adam Myśków, OFICJALNE wyniki wyborów w powiecie prudnickim [dostęp 2020-03-16] (pol.).
  59. Konsultacje społeczne - Urząd Gminy w Lubrzy, bip.lubrza.opole.pl [dostęp 2020-03-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]