Zgrupowanie Krybar

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Grupa Bojowa „Krybar”
Ilustracja
Historia
Państwo  Polskie Państwo Podziemne
Sformowanie 5 sierpnia 1944
Rozformowanie 3 września 1944
Powstańcy z „Krybara”: „Rafałki” ze zgrupowania „Konrad”
Powstańcy z „Krybara”: Pluton zgrupowania „Konrad”
Transporter Szary Wilk zdobyty przez żołnierzy VIII Zgrupowania
Pomnik zgupowania „Krybar” przy ul. Tamka

Zgrupowanie Krybar – właściwie Grupa Bojowa „Krybar” – zgrupowanie Armii Krajowej walczące w powstaniu warszawskim, na terenie Powiśla w Rejonie I Obwodu Śródmieście AK od 5 sierpnia do 3 września 1944. Grupa Bojowa „Krybar” została utworzona na mocy rozkazu komendanta Rejonu I Obwodu Śródmieście AK 5 sierpnia, z połączenia części dotychczasowych III oraz VIII Zgrupowań oraz oddziału WSOP „Elektrownia”. Dowództwo objął kpt. Cyprian Odorkiewicz „Krybar”. Od 3 września grupa wzmocniona oddziałami ze Starego Miasta otrzymała nazwę Grupa „Powiśle”, której dowództwo objął mjr Stanisław Błaszczak „Róg”. 6 września po upadku Powiśla grupa została rozwiązana.

Organizacja[edytuj]

W skład grupy bojowej weszły:

  • VIII zgrupowanie pod dowództwem por. Mariana Mokrzyckiego „Bicz”, w składzie:
    • 1 kompania – por. Zbyszko Golian „Zbyszek Solny”, plutony 104, 105, 106
    • 2 kompania – ppor Jan Jasieński „Jaś” (do 7 sierpnia 1944 por. „Bicz” Marian Mokrzycki), plutony 107, 108, 109
    • 3 kompania – por. Jan Piotrowski „Lewar” (faktycznie walczyła poza zgrupowaniem w Śródmiesciu Północnym);
    • 4 kompania – por. Marian Malinowski „Pobóg” , plutony 1141, 1142, 1117
    • pluton 119 saperów – ppor. Stanisław Andrzejewski „Paweł Zaręba”,
    • pluton 1105 Kolumny Motorowej „Wydra” – por Łęczycki Jerzy „Niesobi"
  • III zgrupowanie „Konrad” – pod dowództwem por. Juliusza Szawdyna „Konrada” w składzie:
    • 1 kompania - por. rez. Henryk Jaworski „Wrzos”;
    • 2 kompania - por. rez. lot. Stanisław Krowacki „Leonowicz"
    • 3 kompania – por. Tadeusz Kisiel „Rawicz”;

Szlak bojowy[edytuj]

1 sierpnia o godzinie 17.00 oddziały VIII zgrupowania podjęły nieudany, ze względu na przewagę ogniową Niemców, atak na Pałac Namiestnikowski i Uniwersytet. 2 i 3 sierpnia toczono walki w celu opanowania Powiśla od Wybrzeża Kościuszkowskiego wzdłuż ul. Tamka do Oboźnej, Nowego Światu i ul. Foksal. Udało się opanować rejon od Nowego Światu wzdłuż ul. Smolnej. Niepowodzeniem zakończył się też atak III zgrupowania na most Poniatowskiego i kolejowy most średnicowy. Zdziesiątkowane oddziały zgrupowania obsadziły Powiśle od mostu Poniatowskiego wzdłuż Solca i ul. Dobrej w kierunku północnym. Sukcesem zakończył się atak na Elektrownię Warszawską. Miało to duże znaczenie strategiczne, a także psychologiczne – energia elektryczna była dostarczana do 5 września.

Po zajęciu Powiśla celem zgrupowania stało się zdobycie silnie ufortyfikowanych budynków Uniwersytetu Warszawskiego. Do przeprowadzenia ataku zbudowano samochód pancerny „Kubuś” i użyto zdobytego na nieprzyjacielu 14 sierpnia transportera opancerzonego Sd.Kfz.251/3 Ausf.D, który najpierw otrzymał nazwę „Jaś”, a później „Szary Wilk”. Ataki podejmowane 23 sierpnia i 2 września zakończyły się niepowodzeniem.

Od 3 do 6 września Niemcy przeprowadzali zmasowane ataki w rejonie Powiśla, w wyniku których oddziały zgrupowania zmuszone były wycofywać się ulicą Foksal na drugą stronę Nowego Światu.

Od 6 września podjęto obronę na odcinku Nowy Świat, Warecka, Poczta Główna. Pozycje te zajmowano do 2 października.

Niektórzy żołnierze[edytuj]

W okresie istnienia Zgrupowania Krybar w poszczególnych jego oddziałach zidentyfikowano następujące liczby żołnierzy[1]:

  • VIII zgrupowanie „Bicz”: 706
  • III zgrupowanie „Konrad”: 780
  • Oddział WSOP „Elektrownia”: 329.

Wśród nich byli m.in.: Czesław Bąk „Felczer”, Krzysztof Boruń, Janina Burska-Toborowicz „Siostra Janina”, Stanisław Dutkiewicz „Andrzej”, Zygmunt Grochowski „Grzybek”, Barbara Kieżun, Mieczysław Kluge „Karol”, Stanisław Kopf, Jan Kosek „Janosik”, Jerzy Rachwał, Janusz Paszyński „Machnicki”, Zofia Raciborska, Stanisław Szuttenbach „Longin”, Jerzy Węgrzecki „Lubicz”, Walery Szmigielski „Dąb”, Tadeusz Fijewski.

Przypisy

  1. Piotr Rozwadowski: Wojsko powstania warszawskiego. Wydanie specjalne. Biblioteka II wojny światowej. Polskie Państwo Podziemne. Bellona, 2014, s. 75. ISBN 9788311133518.

Linki zewnętrzne[edytuj]

Bibliografia[edytuj]