Chors

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Chors, Choros lub Chrs –słowiańskie bóstwo o niepewnej autentyczności.

W Powieści minionych lat wymienia się Chorsa jako jedno z bóstw czczonych przez Włodzimierza Wielkiego. Wzmianka o tym bóstwie pojawia się także w pochodzącym z XII wieku Słowie o wyprawie Igora, gdzie o księciu Wsiesławie, uciekającym nocą z Kijowa na Krym, do Tmutorakania, pisze się iż "wielkiemu Chorsowi drogę przebiegał".

Powszechnie uznaje się że imię "Chors" ma korzenie irańskie (awestyjskie xvar – "aureola", nowoperskie xoršid (خورشید l. خرشید) – "Słońce", sanskryckie hára – "ogień"), co z kolei wskazywałoby na solarny charakter tego boga. Wskazuje się także na podobieństwo do występującego w wierzeniach Chantów i Mansów boga nieba o imieniu Krones. Zdaniem Henryka Łowmiańskiego wzmianka o Chorsie w Powieści minionych lat została dodana przez jej pierwszego redaktora, Nikona. Przebywający w Tmutorakaniu Nikon miał zapożyczyć tamtejszego solarnego Chorsa i połączyć jego postać z Dażbogiem[1].

Aleksander Brückner jednak uważał Chorsa za bóstwo rodzime, lunarne, wywodząc etymologię jego imienia od słowa wycharsły – "wynędzniały", co miałoby się odnosić do ubywającego księżyca, względnie do słabości jego światła wobec promieni słonecznych. Księżyc zajmował skromne miejsce mitologiczne w religiach indoeuropejskich, z drugiej strony jednak w słowiańskim folklorze odgrywał dużą rolę i traktowany był z nabożnym szacunkiem[2]. Słowiańska nazwa księżyca, w przeciwieństwie do Europy zachodniej i południowej, jest rodzaju męskiego, co wskazuje na azjatyckie wpływy w słowiańskich wyobrażeniach o księżycu[2].

Przypisy

  1. Henryk Łowmiański: Religia Słowian i jej upadek. Warszawa: PWN, 1986. ISBN 83-01-000-33-3.
  2. 2,0 2,1 Aleksander Gieysztor: Mitologia Słowian. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2006. ISBN ISBN 978-83-235-0234-0.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Aleksander Gieysztor: Mitologia Słowian. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2006. ISBN 83-235-0234-X.