Humphrey Bogart
| Humphrey Bogart | |
Humphrey Bogart w 1946 |
|
| Imię i nazwisko | Humphrey DeForest Bogart |
| Data i miejsce urodzenia | 25 grudnia 1899 Nowy Jork |
| Data i miejsce śmierci | 14 stycznia 1957 Los Angeles |
| Zawód | aktor |
| Współmałżonek | Lauren Bacall |
| Lata aktywności | 1922–1956 |
| Strona internetowa | |
Humphrey Bogart, właśc. Humphrey DeForest Bogart (ur. 25 grudnia 1899 w Nowym Jorku, zm. 14 stycznia 1957 w Los Angeles) – aktor amerykański. American Film Institute umieścił go na pierwszym miejscu na liście "Największych aktorów wszech czasów"[1].
Spis treści |
Biografia [edytuj]
Ojciec Humphreya Bogarta był znanym chirurgiem, a matka Maud cenioną ilustratorką i rysowniczką. Przez pewien czas oboje rodzice byli uzależnieni od alkoholu i morfiny, przez co w domu często zdarzały się kłótnie. Bogart miał dwie siostry: Kay ("Catty") i Frances "Pat". Pierwsza z nich zmarła w wieku 34 lat na zapalenie otrzewnej, spowodowane alkoholizmem. Natomiast Francis, cierpiąca na chorobę psychiczną, wymagała stałej opieki i leczenia psychiatrycznego.
Bogart uczęszczał do renomowanych szkół, lecz nauka sprawiała mu trudności. Częste konflikty z nauczycielami i dyrekcją spowodowały relegowanie go ze szkoły. Następnie zaczął się zajmować zajęciami dla niewykwalifikowanych pracowników. Po pewnym czasie zainteresował się aktorstwem. Pierwszą rolę teatralną zagrał w brooklyńskim teatrze w roku 1921. W latach 1921-1935 Bogart grywał drobne role w produkcjach broadwayowskich (w sumie w 21 sztukach). Był czterokrotnie żonaty:
- z Helen Menken 1926 – 1927;
- z Mary Philips 1928 – 1936;
- z Mayo Methot 1938 – 1945;
- z Lauren Bacall od 21 maja 1945 r.
Tylko ostatnie małżeństwo Bogarta było szczęśliwe. Swoją przyszłą żonę poznał na planie filmu Mieć i nie mieć (To Have and Have Not) w 1944. Oprócz tego filmu, zagrali jeszcze razem w kilku innych produkcjach, z których najsłynniejszymi były: "Wielki sen", reż. Howard Hawks z 1946 z gatunku noir oraz Mroczne przejście, reż. Delmer Daves z 1947 r.
Aktorem, którego Bogart lubił i podziwiał, był Spencer Tracy. Zostali wkrótce przyjaciółmi i to Tracy nazwał Bogarta "Bogie". Od 1930 roku ten pseudonim przylgnął do niego na stałe.
Przez długi czas grywał trzeciorzędne role, o których sam wyrażał się kpiąco. Jak twierdził, zanim zagrał w swoim pierwszym porządnym filmie (Sokół maltański – 1941), poznał kilkadziesiąt sposobów umierania w świetle reflektorów. Porządni faceci, którym się nie poszczęściło, dostawali kulkę w serce i ginęli od razu. Typy spod ciemnej gwiazdy dostawały w brzuch i ginęły w cierpieniach. Tych ostatnich na początku grywał najczęściej, zazwyczaj kończąc żywot w pierwszych sekwencjach filmu.
Po Sokole maltańskim przyszły inne filmy, w tym Casablanca, zaliczany do kanonu kina światowego. Bogart przeszedł do historii kina jako odtwórca ról silnych mężczyzn, w czym nie przeszkodził mu nawet jego niski wzrost. Był największą gwiazdą filmu noir – czarnego filmu detektywistycznego – zarówno w rolach detektywów, jak i gangsterów.
14 stycznia 1957 r. Bogart zmarł na raka krtani. Był nałogowym palaczem.
Filmografia [edytuj]
- Tańczące miasto (Dancing Town) (1928)
- Broadway's Like That (1930)
- W górze rzeki (Up the River) (1930)
- Zdobywca serc (A Devil with Women) (1930)
- Kobiety wszystkich narodowości/ Faworyta maharadży (Women of All Nations) (1931)
- Ciało i dusza (Body and Soul) (1931)
- Zła siostra (Bad Sister) (1931)
- A Holy Terror (1931)
- Love Affair (1932)
- Blues wielkiego miasta (Big City Blues) (1932)
- Three on a Match (1932)
- Midnight (Call It Murder) (1934)
- Na celowniku mafii (Bullets or ballots) (1936)
- Skamieniały las (The Petrified Forest) (1936)
- Dwoje przeciwko światu (Two Against the World) (One Fatal Hour) (1936)
- Orzeł leci do Chin (China Clipper) (1936)
- Zaginiona wyspa (Isle of Fury) (1936)
- Czarny legion (The Black Legion) (1937)
- Wielki O'Malley (The Great O'Malley) (1937)
- Fordanserki (Marked Woman) (1937)
- Kid Galahad (1937)
- Zbieg z San Quentin (San Quentin) (1937)
- Śmiertelny zaułek (Dead End) (1937)
- Mr. Dodd szaleje (Stand-In) (1937)
- Swingtime in the Movies (1938)
- Swing Your Lady (1938)
- Racket Busters (1938)
- Men Are Such Fools (1938)
- Szkoła zbrodni (Crime School) (1938)
- Dr. Clitterhouse (The Amazing Dr. Clitterhouse) (1938)
- Aniołowie o brudnych twarzach (Angels with Dirty Faces) (1938)
- Król podziemia (King of the Underworld (1939)
- Oklahoma Kid (The Oklahoma Kid) (1939)
- Mroczne zwycięstwo (Dark Victory) (1939)
- You Can't Get Away with Murder (1939)
- Burzliwe lata dwudzieste (The Roaring Twenties) (1939)
- Powrót doktora X (The Return of Doctor X) (1939)
- Król podziemia (King of the Underworld) (1939)
- Oklahoma Kid (1939)
- Mroczne zwycięstwo (Dark Victory) (1939)
- Niewidzialne linie (Invisible Stripes) (1940)
- Złoto dla południa (Virginia City) (1940)
- It All Came True (1940)
- Orchid, brat gangstera (Brother Orchid) (1940)
- Nocna wyprawa (They Drive by Night) (1940)
- High Sierra (1941)
- Cyrkowe wozy (The Wagons Roll at Night) (1941)
- Sokół maltański (The Maltese Falcon) (1941)
- The Big Shot (1942)
- All Through the Night (1942)
- Takie nasze życie (In This Our Life) (1942)
- Przez Pacyfik (Across the Pacific) (1942)
- Casablanca (1942)
- Konwój (Action in the North Atlantic) (1943)
- Thank Your Lucky Stars (1943)
- Sahara (1943)
- Droga do Marsylii (Passage to Marseille) (1944)
- Mieć i nie mieć (To Have and Have Not) (1944)
- Hollywood Victory Caravan (1945)
- Conflict (1945)
- Two Guys from Milwaukee (1946)
- Wielki sen (The Big Sleep) (1946)
- Śmiertelne porachunki (Dead Reckoning) (1947)
- The Two Mrs. Carrolls (1947)
- Mroczne przejście (Dark Passage) (1947)
- Skarb Sierra Madre (The Treasure of the Sierra Madre) (1948)
- Always Together (1948)
- Koralowa wyspa (Key Largo) (1948)
- Knock on Any Door (1949)
- Tokyo Joe (1949)
- Pustka (In a Lonely Place) (1950)
- Chain Lightning (1950)
- Strażnik prawa (The Enforcer) (1951)
- Afrykańska królowa (The African Queen) (1951)
- Sirocco (1951)
- Road to Bali (1952)
- Ostatni termin (Deadline – U.S.A.) (1952)
- Arena walki (Battle Circus) (1953)
- Love Lottery (1954)
- Pobij diabła (Beat the Devil) (1954)
- Bunt na okręcie (The Caine Mutiny) (1954)
- Bosonoga Contessa (The Barefoot Contessa) (1954)
- Sabrina (1954)
- Lewa ręka Pana Boga (The Left Hand of God) (1955)
- Godziny rozpaczy (The Desperate Hours) (1955)
- Nie jesteśmy aniołami (We're No Angels) (1955)
- Tym cięższy ich upadek (The Harder They Fall) (1956)
Zobacz też [edytuj]
Bibliografia [edytuj]
- Stefan Kanfer: Humphrey Bogart. Twardziel bez broni. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2012, s. 279. ISBN 978-83-245-9126-8.
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Humphrey Bogart w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
- Humphrey Bogart w bazie stopklatka.pl
- Humphrey Bogart w NNDB (ang.)
- Humphrey Bogart w bazie filmweb.pl
- Strona poświęcona aktorowi
- Documentary 42': Humphrey Bogart... Behind the Legend
Przypisy
- ↑ AFI's 100 YEARS...100 STARS (ang.). afi.com. [dostęp 2010-06-20].