Humphrey Bogart

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Humphrey Bogart
Humphrey Bogart w 1945
Humphrey Bogart w 1945
Imię i nazwisko Humphrey DeForest Bogart
Data i miejsce urodzenia 25 grudnia 1899
Nowy Jork
Data i miejsce śmierci 14 stycznia 1957
Los Angeles
Zawód aktor
Współmałżonek 1) Helen Menken
(1926–1927)

2) Mary Philips
(1928–1937)
3) Mayo Methot
(1938–1945)
4) Lauren Bacall
(1945–1957; jego śmierć)

Lata aktywności 1922–1956
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Humphrey Bogart w Wikicytatach
Strona internetowa

Humphrey Bogart, właśc. Humphrey DeForest Bogart (ur. 25 grudnia 1899 w Nowym Jorku, zm. 14 stycznia 1957 w Los Angeles) – aktor amerykański. American Film Institute umieścił go na pierwszym miejscu na liście „Największych aktorów wszech czasów”[1]. Był najbardziej wpływowym aktorem kina noir[2].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Wczesne życie[edytuj | edytuj kod]

Ojciec Bogarta, Belmont DeForest Bogart był znanym chirurgiem, a matka Maud Humphrey cenioną ilustratorką, rysowniczką. Swojemu jedynemu synowi nadali imię będące nazwiskiem panieńskim matki.

Matka Bogarta była sufrażystką, przez co jej podejście do wielu spraw związanych z prowadzeniem domu i rodziny było zupełnie inne niż męża, który posiadał bardziej konserwatywne poglądy. Często traktowała dzieci w chłodny sposób, dystansując je od siebie. Przez pewien czas oboje rodzice byli uzależnieni od alkoholu, a ojciec Bogarta zażywał dodatkowo morfinę. Przez to w domu często zdarzały się kłótnie. Bogart miał dwie siostry: Kay („Catty”) i Frances „Pat”. Pierwsza z nich zmarła w wieku 34 lat na zapalenie otrzewnej, spowodowane alkoholizmem. Natomiast Francis, cierpiąca na chorobę psychiczną, wymagała stałej opieki i leczenia psychiatrycznego.

Bogart uczęszczał do renomowanych szkół, lecz nauka sprawiała mu trudności. Częste konflikty z nauczycielami i dyrekcją spowodowały relegowanie go ze szkoły. Był to okres uczestnictwa USA w I Wojnie Światowej i osiemnastoletni Bogart postanowił zaciągnąć się do marynarki wojennej. Otrzymał stopień sternika i trafił na okręt SS Leviathan zajmujący się transportem żołnierzy. Po niecałym roku służby został oskarżony o dezercję, która dotyczyła jego niefortunnego spóźnienia się na odpływ jednostki. Spóźnienie to miało być spowodowane – jak twierdził – porannym kacem, przez który zaspał. Został skazany na trzy dni więzienia, zdemobilizowano go i honorowo zwolniono ze służby. Następnie zaczął się zajmować zajęciami dla niewykwalifikowanych pracowników. Po pewnym czasie zainteresował się aktorstwem. Pierwszą rolę teatralną zagrał w brooklyńskim teatrze w roku 1921. W latach 1921-1935 Bogart grywał drobne role w produkcjach broadwayowskich (łącznie w 21 sztukach). W tamtym okresie, w znalezieniu pracy na Broadwayu bardzo pomógł mu jego przyjaciel Bill Brady Jr., który był synem znanego teatralnego aktora i producenta Williama A. Brady’ego.

Późniejsze życie i kariera w Hollywood[edytuj | edytuj kod]

Był czterokrotnie żonaty:

  • z Helen Menken 1926 – 1927;
  • z Mary Philips 1928 – 1936;
  • z Mayo Methot 1938 – 1945;
  • z Lauren Bacall od 21 maja 1945 r. – 14 stycznia 1957 (do swojej śmierci)

Małżeństwo z Mayo Methot było bardzo burzliwe. Aktorka cierpiała z powodu alkoholizmu, a następnie wpadła w depresję, co miało wpływ na jej wybuchowość i niekontrolowaną zmianę nastrojów. Kłócili się z mężem bardzo często, również w towarzystwie znajomych. Bogart pogardliwie nazywał swoją żonę "sluggy" (ang. osoba, która potrafi mocno uderzyć), ze względu, że ta często go policzkowała bądź rzucała w niego rzeczami[3]. Tylko ostatnie małżeństwo Bogarta było szczęśliwe. Swoją przyszłą żonę poznał na planie filmu Mieć i nie mieć (To Have and Have Not) w 1944. Oprócz tego filmu, zagrali jeszcze razem w kilku innych produkcjach, z których najsłynniejszymi były: "Wielki sen", reż. Howard Hawks z 1946 z gatunku noir oraz Mroczne przejście, reż. Delmer Daves z 1947 r. Z tego małżeństwa urodziła się dwójka dzieci, Stephen Humphrey Bogart oraz Leslie Bogart.

Bogart i Bacall na planie Wielkiego snu.

Aktorem, którego Bogart lubił i podziwiał, był Spencer Tracy. Zostali wkrótce przyjaciółmi i to Tracy nazwał Bogarta „Bogie”. Od 1930 roku ten pseudonim przylgnął do niego na stałe.

Przez długi czas grywał trzeciorzędne role, o których sam wyrażał się kpiąco. Jak twierdził, zanim zagrał w swoim pierwszym porządnym filmie (Sokół maltański – 1941), poznał kilkadziesiąt sposobów umierania w świetle reflektorów. Porządni faceci, którym się nie poszczęściło, dostawali kulkę w serce i ginęli od razu. Typy spod ciemnej gwiazdy dostawały w brzuch i ginęły w cierpieniach. Tych ostatnich na początku grywał najczęściej, zazwyczaj kończąc żywot w pierwszych sekwencjach filmu. Film, który przyniósł Bogartowi uznanie krytyków i pozwolił się wybić był Skamieniały las z 1936 roku[4].

Po Sokole maltańskim przyszły inne filmy, w tym Casablanca czy Afrykańska królowa, za który otrzymał Nagrodę Akademii Filmowej w 1951 w kategorii „najlepszy aktor”. Bogart przeszedł do historii kina jako odtwórca ról silnych mężczyzn, w czym nie przeszkodził mu nawet jego niski wzrost. Był największą gwiazdą filmu noir – czarnego filmu detektywistycznego – zarówno w rolach detektywów, jak i gangsterów.

Przez większość swojej kariery aktorskiej Bogart pracował dla Warner Bros., ale w 1947 postanowił założyć własne studio filmowe. Razem ze swoim nowym wspólnikiem Robertem Lordem założyli Santana Productions. Nazwa miała pochodzić od imienia prywatnej łodzi Bogarta. Studio wyprodukowało jedynie parę filmów, w tym Pustka czy Pobij diabła. W 1954 aktor sprzedał je wytwórni Columbia Pictures za milion dolarów.

14 stycznia 1957 r. Bogart zmarł na nowotwór złośliwy krtani. Był nałogowym palaczem. Pochowano go na Forest Lawn Memorial Park.

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. AFI’s 100 YEARS...100 STARS (ang.). afi.com. [dostęp 2010-06-20].
  2. Andrew Spicer: Historical dictionary of film noir. Scarecrow Press, 2010, s. 23. ISBN 0810859602.
  3. Kanfer Stefan: Twardziej bez broni: Humphrey Bogart. Wydawnictwo Dolnośląskie, 2011, s. 58. ISBN 978-83-245-9126-6.
  4. Tamże. s. 53-54.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stefan Kanfer: Humphrey Bogart. Twardziel bez broni. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2012, s. 279. ISBN 978-83-245-9126-8.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]