Nikołaj Basow
| Nikołaj Basow | |
| Data i miejsce urodzenia | 14 grudnia 1922 Usmań |
| Data i miejsce śmierci | 1 lipca 2001 Moskwa |
| Zawód | fizyk |
Nikołaj Giennadijewicz Basow (ros. Николай Геннадиевич Басов, ur. 14 grudnia 1922 w Usmaniu w obwodzie lipieckim, zm. 1 lipca 2001 w Moskwie) – rosyjski fizyk, laureat Nagrody Nobla.
Po ukończeniu szkoły w Woroneżu w 1941 roku został wezwany do odbycia służby wojskowej w Wojskowej Akademii Medycznej w Kujbyszewie. W 1943 roku opuścił szkołę i brał udział w walkach na froncie ukraińskim. Studia odbył dopiero po wojnie w Moskiewskim Instytucie Mechaniki (aktualnie Moskiewski Instytut Fizyki Technicznej). W 1948 r. zaczął pracować w Instytucie Fizycznym im. Lebiediewa, początkowo jako laborant, później jako inżynier.
W 1964 roku wraz z Charlesem Townesem i Aleksandrem Prochorowem otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za fundamentalne prace w dziedzinie elektroniki kwantowej, które doprowadziły do skonstruowania oscylatorów i wzmacniaczy bazujących na zasadzie działania masera i lasera.
Został odznaczony m.in. dwukrotnie Medalem "Sierp i Młot" Bohatera Pracy Socjalistycznej (1969 i 1982), Orderem Zasług dla Ojczyzny II klasy (1997), pięciokrotnie Orderem Lenina oraz Orderem Wojny Ojczyźnianej II klasy. Laureat Nagrody Leninowskiej (1959) oraz Nagrody Państwowej (1989).