PZL M-17

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
PZL M-17
PZL M-17
Dane podstawowe
Państwo  Polska
Producent PZL Mielec
Konstruktor Edward Margański
Typ szkolno-sportowy
Konstrukcja metalowa
Załoga 2
Historia
Data oblotu 7 lipca 1977
Wycofanie ze służby 1979
Egzemplarze 1
Dane techniczne
Napęd 1 silnik rzędowy tłokowy Walter Minor 6-III
Moc 118 kW (160 KM)
Wymiary
Rozpiętość 9,2 m
Wydłużenie 7,5
Długość 6,5 m
Wysokość 1,7 m
Powierzchnia nośna 11,3 m²
Profil skrzydła NACA 66-215[1]
Masa
Własna 745 kg
Startowa 1050 kg
Zapas paliwa 310 l
Osiągi
Prędkość maks. 300 km/h
Prędkość przelotowa 250 km/h
Prędkość minimalna 95 km/h
Prędkość dopuszczalna 500 km/h
Prędkość wznoszenia 474 m/min
Pułap 6500 m
Zasięg 2200 km
Rozbieg 180 m
Dobieg 290 m

PZL M-17 – polski prototyp samolotu szkolno-sportowego, skonstruowany w zakładach PZL Mielec w latach 70. XX wieku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zespół studentów Wydział Mechaniczny Energetyki i Lotnictwa Politechniki Warszawskiej pod kierunkiem inż. Edwarda Margańskiego[2] w 1969 roku rozpoczął prace mające doprowadzić do powstania konstrukcji, dzięki której studenci poszerzyliby swą wiedzę i zdobyli praktyczne umiejętności z zakresu konstruowania samolotów, a jednocześnie takiej, która będzie miała walory użytkowe. Przyjęto założenie, że ma to być konstrukcja, która zachowa użyteczność przez wiele lat oraz da możliwość łatwego wprowadzania modyfikacji[3].

Wybrano układ dwubelkowego średniopłata z silnikiem ze śmigłem pchającym jako dający najwięcej walorów użytkowych – doskonałą widoczność z kabiny, łatwe wsiadanie i wysiadanie, niski poziom hałasu w kabinie oraz poprawę właściwości aerodynamicznych. Samolot też miał być przystosowany do hangarowania po złożeniu skrzydeł. Spodziewano się, że ta decyzja spowoduje problemy związane z chłodzeniem silnika oraz konstrukcją układu sterowania[3].

Efektem prac, prowadzonych w latach 1969–1971, był projekt samolotu eksperymentalnego EM-5A „Duduś-Kudłacz”. Przyjęte założenia doprowadziły konstruktorów do stworzenia samolotu o maksymalnie uproszczonej konstrukcji – płatowiec składał się z 800 części, czyli dwa razy mniej niż inne podobne konstrukcje[3]. Prace miały charakter doświadczalny, co spowodowało dwukrotne opracowanie konstrukcji skrzydła i usterzenia[3].

Projekt stał się podstawą opracowania prototypu samolotu PZL M-17[4]. Jego budową zajęły się zakłady PZL w Mielcu, gdzie zostali zatrudnieni konstruktorzy po ukończeniu studiów[5]. Kierownikiem zespołu opracowującego prototyp został inżynier Zbigniew Paturski[6]. Uległa zmianie konstrukcja, łączenia klejone zostały zamienione na nitowane. Prototyp został oblatany 7 lipca 1977 roku przez Stanisława Wasila[6]. Zostały mu nadane znaki rejestracyjne SP-PEM[2]. Samolot nie uzyskał osiągów obliczeniowych, ponieważ zastosowano w nim silnik o niższej mocy oraz stałe śmigło drewniane zamiast planowanego metalowego o zmiennym skoku[5]. Miał też wady: silnik się przegrzewał, śmigło było źle dobrane[5]. Grupa konstruktorów przystąpiła do wprowadzania zmian w konstrukcji samolotu: dodano kolejne wloty powietrza, zmieniono śmigło na nowe. Rozpoczęła się budowa drugiego prototypu, który miał zostać wyposażony w silnik Lycoming o mocy 132 kW, jednak prace zostały przerwane[5].

Po lotach testowych samolot został przekazany w 1979 roku Politechnice Rzeszowskiej[7].

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Dwumiejscowy samolot szkolno-sportowy w układzie dwukadłubowego średniopłata o konstrukcji mieszanej.

Kadłub o konstrukcji półskorupowej w układzie dwubelkowym. Kabina pilotów zakryta, wyposażona w zdublowane przyrządy sterownicze. Za fotelami pilotów miejsce na bagaż lub dodatkowy fotel[1]. W centropłacie, będącym integralną częścią kadłuba, umieszczono główne zbiorniki paliwa. Tablica przyrządów wyposażona w sztuczny horyzont, żyrokompas, radiokompas oraz radiostację[1][3]. W kadłubie były zabudowane reflektory do lądowania i kołowania[3].

Płat o konstrukcji półskorupowej, dwudzielny o obrysie trapezowym, wyposażony w bezszczelinowe lotki oraz klapy. W skrzydle zabudowane dodatkowe zbiorniki paliwa o łącznej pojemności 180 litrów. Do hangarowania istniała możliwość demontowania skrzydeł, belek kadłubowych i usterzenia. Po ich złożeniu samolot zajmował przestrzeń o wymiarach 6,5 × 2,8 × 2,2 m[3].

Podwozie trójkołowe ze sterowanym kółkiem przednim, chowane w locie, z amortyzacją olejowo-pneumatyczną, wyposażone w hamulce hydrauliczne[3]. Jako kółko przednie zastosowano koło z szybowca SZD-12 Mucha, jako kół głównych użyto kół z samolotu Zlin 526 F[1]. Chowanie i wypuszczanie podwozia odbywało się za pomocą instalacji elektrycznej, w przypadku jej awarii istniała możliwość wypuszczenia metodą mechaniczną (grawitacyjnie pod własnym ciężarem)[3].

Usterzeniestateczniki pionowe stanowiły integralną część belek kadłubowych. Usterzenie poziome płytowe, jednoczęściowe, o konstrukcji mieszanej. Usterzenie poziome było zamocowane przegubowo na szczycie usterzenia pionowego[3].

Silnik rzędowy Walter Minor 6-III o mocy 118 kW (160 KM) z dwułopatowym drewnianym śmigłem pchającym o średnicy 170 cm. Rozruch elektryczny[4]. Planowano użycie silnika Lycoming o mocy 132 kW z trójłopatowym śmigłem z samolotu L-200 Morava[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d WSK-Mielec M17, www.cfiamerica.com [dostęp 2019-05-05] (pol.).
  2. a b Andrzej Glass: Samoloty PZL 1928-1978. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1980, s. 168-169. ISBN 83-206-0064-2.
  3. a b c d e f g h i j k Mgr inż. Edward Margański: Nasz samolot. „Młody Technik”. 8/1972, s. 38-45, sierpień 1972. Warszawa: Instytut Wydawniczy Nasza Księgarnia. ISSN 0462-9760. 
  4. a b PZL M-17, www.samoloty.pl [dostęp 2019-05-05] (pol.).
  5. a b c d PZL M17 (EM-5A „Duduś Kudłacz”), www.wykop.pl [dostęp 2019-05-05] (pol.).
  6. a b PZL M-17 samolot szkolno-sportowy
, www.polot.net [dostęp 2019-05-05] (pol.).
  7. M-17, www.airwar.ru [dostęp 2019-05-05] (pol.).