PZL P.24

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
PZL P.24G
PZL P.24 (prototyp)
PZL P.24 (prototyp)
Dane podstawowe
Państwo  Polska
Producent Państwowe Zakłady Lotnicze
Typ samolot myśliwski
Konstrukcja metalowa, górnopłat zastrzałowy z płatem Puławskiego
stałe podwozie
Załoga pilot
Historia
Data oblotu maj 1933
Lata produkcji sierpień 1936–1939
Wycofanie ze służby 1945
Egzemplarze 1
Dane techniczne
Napęd 14-cylindrowy silnik gwiazdowy
Gnome-Rhône 14N-07 (podwójna gwiazda)
Moc 723 kW (970 KM)
Wymiary
Rozpiętość 10,68 m
Długość 7,81 m
Wysokość 2,70 m
Powierzchnia nośna 17,90 m²
Masa
Własna 1329 kg
Startowa 2000 kg
Osiągi
Prędkość maks. na wysokości 4250 m: 430 km/h
Prędkość wznoszenia 11,1 m/s
Pułap 10 500 m
Zasięg 700 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
- 2 × działko Oerlikon FF kal. 20 mm (z zapasem 45 pocisków) pod skrzydłem
- 2 × karabin maszynowy Colt Browning M40 kal. 7,9 mm z zapasem 300 naboi (P.24F)
- 4 × karabin maszynowy Colt Browning MG 40
(z zapasem po 300 naboi) w płacie
- 40 kg bomb
Użytkownicy
PZL P24 operators 1938.png

PZL P.24polski myśliwiec konstrukcji inżyniera Wsiewołoda Jakimiuka z rodziny myśliwców z płatem polskim, opracowany i produkowany w Państwowych Zakładach Lotniczych.

Jedyny zachowany egzemplarz PZL P.24 na ekspozycji w muzeum lotnictwa w Stambule

Historia[edytuj | edytuj kod]

PZL P.24 był przeznaczonym na eksport rozwinięciem konstrukcji samolotu PZL P.11, przystosowanym do nieużywanych w Polsce silników Gnome-Rhone. Oblatał go w maju 1933 roku pilot doświadczalny PZL Bolesław Orliński. W roku 1934 Bolesław Orliński ustanowił na nim rekord prędkości dla samolotów myśliwskich z silnikiem gwiazdowym, wynoszący 416 km/h. W tym samym roku, trzeci prototyp P.24/III, nazwany Super P-24bis wystawiono na paryskim salonie lotniczym, gdzie został wysoko oceniony i spotkał się z dużym zainteresowaniem. Samolot demonstrowano ponadto misjom wojskowym licznych państw.

Ponieważ prototypy P.24 były oparte na konstrukcji samolotu PZL P.11a, a w tym czasie wdrożono do produkcji w Polsce ulepszoną i zmienioną konstrukcyjnie wersję P.11c, podobne zmiany wprowadzono we wzorcu wersji seryjnej P.24, oblatanym wiosną 1936. Zaadaptowano w nim między innymi nowy tył kadłuba i usterzenie z P.11c oraz obniżono oś silnika w celu uzyskania lepszej widoczności. Samolot ten wdrożono do produkcji pod oznaczeniem PZL P.24A.

W następnych latach opracowano nowe wersje B, C, E różniące się uzbrojeniem, oraz wersje F i G z mocniejszym silnikiem. Samolot został zakupiony przez takie kraje jak Turcja (wersje A i C), Bułgaria (B), Grecja (F i G) i Rumunia (E). Ponadto Rumunia i Turcja nabyły licencję na produkcję P.24. W Turcji w zakładach TFK Kayseri wyprodukowano łącznie 40 samolotów PZL P.24, w wersjach P.24A i P.24C. Część tych samolotów następnie przebudowano na wersję PZL P.24G. Jeden z takich samolotów znajduje się w tureckim muzeum lotnictwa (tur. Havacilik Müzesi) w miejscowości Yesilköy koło Stambułu. W Rumunii w zakładach IAR wyprodukowano 25 samolotów w wersji PZL P.24E. Licencyjny PZL P.24E stał się podstawą opracowania oryginalnej rumuńskiej konstrukcji myśliwca IAR-80. Nowy myśliwiec zbudowano w układzie dolnopłata, natomiast z PZL P.24E zachowano kadłub z całością wyposażenia wewnętrznego i silnik. W 1937 roku opracowano wersje PZL P.24H, ewentualnie dla lotnictwa polskiego. Natomiast w 1939 roku opracowano wersję PZL P.24J dla lotnictwa bułgarskiego. Prawdopodobnie prototyp PZL P.24/III przerobiono na wersję PZL P.11g Kobuz, wmontowując inny silnik i kilka elementów z PZL P.11c. We wrześniu 1939 r. w Polsce na Okęciu znajdował się kadłub prototypu PZL P.24J. 3 września rozpoczęto prace nad jego ukończeniem, jednak zdołano tylko przynitować jeden element. Poza tym pomalowano usterzenie.

Udział w walce[edytuj | edytuj kod]

Grecki P.24G

Samolot służył w siłach lotniczych Turcji, Rumunii, Bułgarii i Grecji. Lotnictwo greckie skutecznie i z wysoką oceną użyło go w walkach z agresorem włoskim w latach 1940–1941, mimo stosunku sił samolotów myśliwskich stron 36:179 [1].

Opis techniczny[edytuj | edytuj kod]

Całkowicie metalowy górnopłat zastrzałowy, z płatem Puławskiego (lub "płatem polskim"). Podwozie samolotu klasyczne dwukołowe stałe z płozą ogonową. Kabina pilota jednomiejscowa, zamknięta. Uzbrojenie stanowiły dwa działka kaliber 20mm i 2 karabiny maszynowe kal. 7.9 mm lub 4 km-y oraz 50 kilogramów bomb. Silnik gwiazdowy w P.24A, B, C i E Gnome-Rhone 14K (930 KM), w P.24F i G Gnome-Rhone 14N o mocy 970 KM.

Wersje[edytuj | edytuj kod]

  • P.24/I - samolot myśliwski, prototyp (stosowano usterzenie pionowe z PZL P.11a).
  • P.24/II - samolot myśliwski, drugi prototyp.
  • P.24/III- samolot myśliwski, wzór dla egzemplarzy seryjnych.
  • P.24A - samolot myśliwski, pierwsza wersja seryjna.
  • P.24B - samolot myśliwski.
  • P.24C - samolot myśliwski.
  • P.24D - samolot myśliwski, wersja planowana, nie weszła do produkcji.
  • P.24E - samolot myśliwski.
  • P.24F - samolot myśliwski, pierwsza wersja z mocniejszym silnikiem.
  • P.24G - samolot myśliwski.
  • P.24H - samolot myśliwski, prawdopodobnie wersja dla Polski.
  • P.24J - samolot myśliwski, wersja eksportowa, zbudowano kadłub dla prototypu.

Dane[edytuj | edytuj kod]

Ogólne charakterystyki[edytuj | edytuj kod]

Dane techniczne P.24/I,II P.24/III P.24A P.24B, C P.24E P.24F, G
Masa własna kg 1230 1262 1327 1327 1340 1329
Masa całkowita kg 1680 1724 1902 1870 1900 2000
Paliwo l 336 336 336 336 336 360
Rozpiętość m 10,57 10,57 10,71 10,71 10,71 10,68
Długość m 7,50 7,50 7,50 7,50 7,50 7,81
Wysokość m 2,68 2,70 2,69 2,69 2,69 2,69
Powierzchnia nośna m² 17,90 17,90 17,90 17,90 17,90 17,90
Silnik Gnome-Rone 14Kds Gnome-Rone 14Kfs Gnome-Rone 14Kfs Gnome-Rone 14Kfs Gnome-Rone 14KIIc32 Gnome-Rone 14N-07
Moc kW/KM 559/760 661/900 661/900 661/900 661/900 700/970
Prędkość maksymalna km/h 388 416 410 410 408 430
Pułap m 9800 10500 9000 9000 10000 10500
Wznoszenie m/s 10 11,5 11 11 11 11,1
Zasięg km 600 600 700 700 700 700

Uzbrojenie[edytuj | edytuj kod]

  • P.24/I - 2 działka w kadłubie
  • P.24/II - bez uzbrojenia
  • P.24/III - 2 działka Oerlikon FF 20 mm pod skrzydłami, 2 km Colt-Browning MG40 7,9 w skrzydłach
  • P.24A, E, F - 2 działka Oerlikon FF 20 mm pod skrzydłami, 2 km Colt-Browning MG40 7,9 w skrzydłach, bomby 4 x 12,5 kg lub 2 x 50 kg
  • P.24B - 4 km Colt-Browning MG40 7,9 w skrzydłach, 2 zaczepy SW 2x12 na 4 12,5 kg bomby
  • P.24C - 4 km Colt-Browning MG40 7,9 w skrzydłach, 2 zaczepy na 12,5 kg bomby
  • P.24D - 2 km w skrzydłach
  • P.24G - 4 karabiny maszynowe Colt Browning MG 40, bomby 4 x 12,5 kg lub 2 x 50 kg
  • P.24H - 2 działka Oerlikon FF 20 mm w skrzydłach
  • P.24J - 4 działka Oerlikon FF 20 mm w skrzydłach

Muzealne P.24[edytuj | edytuj kod]

W muzeum w Stambule eksponowany jest jeden egzemplarz PZL P.24G. Według niepotwierdzonej informacji, zamieszczonej w LAI, w Turcji miałyby znajdować się jeszcze trzy inne myśliwce tego typu[2].

Fotografie eksponatu z dwoma różnymi numerami taktycznymi - 2015 (taki widniał na kadłubie jeszcze w 1991 roku) i 2145, jakie można znaleźć w zasobach sieciowych, zostały wykonane w tej samej sali z takim samym kolistym podłożem, zaś w tle można się dopatrzyć tego samego dwupłata. Przypuszczalnie przedstawiają ten sam samolot. Ciekawostką jest towarzyszący eksponatowi manekin, który na zmianę "zareagował" inną pozą, a ponadto ma inną albo inaczej zapiętą czapkę. Ten właśnie samolot można zobaczyć w Stambule.

Inny egzemplarz samolotu P.24, z numerem bocznym 2017, znajduje się w muzeum w Ankarze[3], ale może to być jedynie makieta.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. dane greckie skrót przekładu: Trzon sił myśliwskich stanowiło 36 polskich PZL P.24 wersji F i G, zauważalnie lepszych od maszyn sąsiada. W tej sytuacji greckiemu lotnictwu wojskowemu przyszło zmierzyć się z 463 samolotami włoskimi, z których 179 stanowiły czystej krwi myśliwce"
  2. PZL P.24 w Turcji, LAI 3/1991, s. 55-57
  3. turkish p.z.l. p24 | Flickr - Photo Sharing!

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]