PZL P.24

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
PZL P.24G
PZL P.24 (prototyp)
PZL P.24 (prototyp)
Dane podstawowe
Państwo  Polska
Producent Państwowe Zakłady Lotnicze
Typ samolot myśliwski
Konstrukcja metalowa, górnopłat zastrzałowy z płatem Puławskiego
stałe podwozie
Załoga pilot
Historia
Data oblotu maj 1933
Lata produkcji sierpień 1936–1939
Wycofanie ze służby 1945
Egzemplarze 1
Dane techniczne
Napęd 14-cylindrowy silnik gwiazdowy
Gnome-Rhône 14N-07 (podwójna gwiazda)
Moc 723 kW (970 KM)
Wymiary
Rozpiętość 10,68 m
Długość 7,81 m
Wysokość 2,70 m
Powierzchnia nośna 17,90 m²
Masa
Własna 1329 kg
Startowa 2000 kg
Osiągi
Prędkość maks. na wysokości 4250 m: 430 km/h
Prędkość wznoszenia 11,1 m/s
Pułap 10 500 m
Zasięg 700 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
- 2 × działko Oerlikon FF kal. 20 mm (z zapasem 45 pocisków) pod skrzydłem
- 2 × karabin maszynowy Colt Browning M40 kal. 7,9 mm z zapasem 300 naboi (P.24F)
- 4 × karabin maszynowy Colt Browning MG 40
(z zapasem po 300 naboi) w płacie
- 40 kg bomb
Użytkownicy
PZL P24 operators 1938.png

PZL P.24polski myśliwiec konstrukcji inżyniera Wsiewołoda Jakimiuka z rodziny myśliwców z płatem polskim, opracowany i produkowany w Państwowych Zakładach Lotniczych.

Jedyny zachowany egzemplarz PZL P.24 na ekspozycji w muzeum lotnictwa w Stambule

Historia[edytuj]

PZL P.24 był przeznaczonym na eksport rozwinięciem konstrukcji samolotu PZL P.11, przystosowanym do nieużywanych w Polsce silników Gnome-Rhone. Oblatał go w maju 1933 roku pilot doświadczalny PZL Bolesław Orliński. W roku 1934 Bolesław Orliński ustanowił na nim rekord prędkości dla samolotów myśliwskich z silnikiem gwiazdowym, wynoszący 416 km/h. W tym samym roku, trzeci prototyp P.24/III, nazwany Super P-24bis wystawiono na paryskim salonie lotniczym, gdzie został wysoko oceniony i spotkał się z dużym zainteresowaniem. Samolot demonstrowano ponadto misjom wojskowym licznych państw.

Ponieważ prototypy P.24 były oparte na konstrukcji samolotu PZL P.11a, a w tym czasie wdrożono do produkcji w Polsce ulepszoną i zmienioną konstrukcyjnie wersję P.11c, podobne zmiany wprowadzono we wzorcu wersji seryjnej P.24, oblatanym wiosną 1936. Zaadaptowano w nim między innymi nowy tył kadłuba i usterzenie z P.11c oraz obniżono oś silnika w celu uzyskania lepszej widoczności. Samolot ten wdrożono do produkcji pod oznaczeniem PZL P.24A.

W następnych latach opracowano nowe wersje B, C, E różniące się uzbrojeniem, oraz wersje F i G z mocniejszym silnikiem. Samolot został zakupiony przez takie kraje jak Turcja (wersje A i C), Bułgaria (B), Grecja (F i G) i Rumunia (E). Ponadto Rumunia i Turcja nabyły licencję na produkcję P.24. W Turcji w zakładach TFK Kayseri wyprodukowano łącznie 40 samolotów PZL P.24, w wersjach P.24A i P.24C. Część tych samolotów następnie przebudowano na wersję PZL P.24G. Jeden z takich samolotów znajduje się w tureckim muzeum lotnictwa (tur. Havacilik Müzesi) w miejscowości Yesilköy koło Stambułu. W Rumunii w zakładach IAR wyprodukowano 25 samolotów w wersji PZL P.24E. Licencyjny PZL P.24E stał się podstawą opracowania oryginalnej rumuńskiej konstrukcji myśliwca IAR-80. Nowy myśliwiec zbudowano w układzie dolnopłata, natomiast z PZL P.24E zachowano kadłub z całością wyposażenia wewnętrznego i silnik. W 1937 roku opracowano wersje PZL P.24H, ewentualnie dla lotnictwa polskiego. Natomiast w 1939 roku opracowano wersję PZL P.24J dla lotnictwa bułgarskiego. Prawdopodobnie prototyp PZL P.24/III przerobiono na wersję PZL P.11g Kobuz, wmontowując inny silnik i kilka elementów z PZL P.11c. We wrześniu 1939 r. w Polsce na Okęciu znajdował się kadłub prototypu PZL P.24J. 3 września rozpoczęto prace nad jego ukończeniem, jednak zdołano tylko przynitować jeden element. Poza tym pomalowano usterzenie.

Udział w walce[edytuj]

Grecki P.24G

Samolot służył w siłach lotniczych Turcji, Rumunii, Bułgarii i Grecji. Lotnictwo greckie skutecznie i z wysoką oceną użyło go w walkach z agresorem włoskim w latach 1940–1941, mimo stosunku sił samolotów myśliwskich stron 36:179 [1].

Opis techniczny[edytuj]

Całkowicie metalowy górnopłat zastrzałowy, z płatem Puławskiego (lub "płatem polskim"). Podwozie samolotu klasyczne dwukołowe stałe z płozą ogonową. Kabina pilota jednomiejscowa, zamknięta. Uzbrojenie stanowiły dwa działka kaliber 20mm i 2 karabiny maszynowe kal. 7.9 mm lub 4 km-y oraz 50 kilogramów bomb. Silnik gwiazdowy w P.24A, B, C i E Gnome-Rhone 14K (930 KM), w P.24F i G Gnome-Rhone 14N o mocy 970 KM.

Wersje[edytuj]

  • P.24/I - samolot myśliwski, prototyp (stosowano usterzenie pionowe z PZL P.11a).
  • P.24/II - samolot myśliwski, drugi prototyp.
  • P.24/III- samolot myśliwski, wzór dla egzemplarzy seryjnych.
  • P.24A - samolot myśliwski, pierwsza wersja seryjna.
  • P.24B - samolot myśliwski.
  • P.24C - samolot myśliwski.
  • P.24D - samolot myśliwski, wersja planowana, nie weszła do produkcji.
  • P.24E - samolot myśliwski.
  • P.24F - samolot myśliwski, pierwsza wersja z mocniejszym silnikiem.
  • P.24G - samolot myśliwski.
  • P.24H - samolot myśliwski, prawdopodobnie wersja dla Polski.
  • P.24J - samolot myśliwski, wersja eksportowa, zbudowano kadłub dla prototypu.

Dane[edytuj]

Ogólne charakterystyki[edytuj]

Dane techniczne P.24/I,II P.24/III P.24A P.24B, C P.24E P.24F, G
Masa własna kg 1230 1262 1327 1327 1340 1329
Masa całkowita kg 1680 1724 1902 1870 1900 2000
Paliwo l 336 336 336 336 336 360
Rozpiętość m 10,57 10,57 10,71 10,71 10,71 10,68
Długość m 7,50 7,50 7,50 7,50 7,50 7,81
Wysokość m 2,68 2,70 2,69 2,69 2,69 2,69
Powierzchnia nośna m² 17,90 17,90 17,90 17,90 17,90 17,90
Silnik Gnome-Rone 14Kds Gnome-Rone 14Kfs Gnome-Rone 14Kfs Gnome-Rone 14Kfs Gnome-Rone 14KIIc32 Gnome-Rone 14N-07
Moc kW/KM 559/760 661/900 661/900 661/900 661/900 700/970
Prędkość maksymalna km/h 388 416 410 410 408 430
Pułap m 9800 10500 9000 9000 10000 10500
Wznoszenie m/s 10 11,5 11 11 11 11,1
Zasięg km 600 600 700 700 700 700

Uzbrojenie[edytuj]

  • P.24/I - 2 działka w kadłubie
  • P.24/II - bez uzbrojenia
  • P.24/III - 2 działka Oerlikon FF 20 mm pod skrzydłami, 2 km Colt-Browning MG40 7,9 w skrzydłach
  • P.24A, E, F - 2 działka Oerlikon FF 20 mm pod skrzydłami, 2 km Colt-Browning MG40 7,9 w skrzydłach, bomby 4 x 12,5 kg lub 2 x 50 kg
  • P.24B - 4 km Colt-Browning MG40 7,9 w skrzydłach, 2 zaczepy SW 2x12 na 4 12,5 kg bomby
  • P.24C - 4 km Colt-Browning MG40 7,9 w skrzydłach, 2 zaczepy na 12,5 kg bomby
  • P.24D - 2 km w skrzydłach
  • P.24G - 4 karabiny maszynowe Colt Browning MG 40, bomby 4 x 12,5 kg lub 2 x 50 kg
  • P.24H - 2 działka Oerlikon FF 20 mm w skrzydłach
  • P.24J - 4 działka Oerlikon FF 20 mm w skrzydłach

Muzealne P.24[edytuj]

W muzeum w Stambule eksponowany jest jeden egzemplarz PZL P.24G. Według niepotwierdzonej informacji, zamieszczonej w LAI, w Turcji miałyby znajdować się jeszcze trzy inne myśliwce tego typu[2].

Fotografie eksponatu z dwoma różnymi numerami taktycznymi - 2015 (taki widniał na kadłubie jeszcze w 1991 roku) i 2145, jakie można znaleźć w zasobach sieciowych, zostały wykonane w tej samej sali z takim samym kolistym podłożem, zaś w tle można się dopatrzyć tego samego dwupłata. Przypuszczalnie przedstawiają ten sam samolot. Ciekawostką jest towarzyszący eksponatowi manekin, który na zmianę "zareagował" inną pozą, a ponadto ma inną albo inaczej zapiętą czapkę. Ten właśnie samolot można zobaczyć w Stambule.

Inny egzemplarz samolotu P.24, z numerem bocznym 2017, znajduje się w muzeum w Ankarze[3], ale może to być jedynie makieta.

Przypisy

  1. dane greckie skrót przekładu: Trzon sił myśliwskich stanowiło 36 polskich PZL P.24 wersji F i G, zauważalnie lepszych od maszyn sąsiada. W tej sytuacji greckiemu lotnictwu wojskowemu przyszło zmierzyć się z 463 samolotami włoskimi, z których 179 stanowiły czystej krwi myśliwce"
  2. PZL P.24 w Turcji, LAI 3/1991, s. 55-57
  3. turkish p.z.l. p24 | Flickr - Photo Sharing!

Linki zewnętrzne[edytuj]