Torpeda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Torpeda akustyczna)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Torpeda parogazowa na „Błyskawicy
Torpeda elektryczna kal. 533 mm

Torpeda – rodzaj broni podwodnej, poruszający się pod wodą za pomocą własnego napędu pocisk, służący do niszczenia za pomocą wbudowanego ładunku wybuchowego jednostek nawodnych lub podwodnych przeciwnika. Nazwa wywodzi się od łacińskiej nazwy drętwokształtnychTorpediniformes, rzędu ryb chrzęstnoszkieletowych.

Budowa[edytuj]

Pierwsze proste torpedy były jedynie poruszającymi się w linii prostej podwodnymi bombami. Pierwszą torpedą poruszająca się dzięki własnemu układowi napędowemu była torpeda Whiteheada, zbudowana w 1866 roku przez Roberta Whiteheada w fabryce mechanicznej w Fiume (dziś Rijeka).

Wystrzelenie torpedy z niszczyciela „Dunlap”; wyraźnie widoczne dwie czterorurowe wyrzutnie torpedowe

Współczesne torpedy należą do grupy broni inteligentnych, dzięki własnemu opartemu najczęściej o sonary aktywne lub pasywne systemowi naprowadzania. Torpedy mogą być również zdalnie naprowadzane na cel dzięki dwu- lub jednokierunkowej wymianie danych telemetrycznych, za pomocą łączącego je z platformą, z której zostały wystrzelone, kabla, bądź też w sposób bezprzewodowy. Typowa współczesna torpeda – od dziobu ku rufie – zbudowana jest z czterech sekcji:

  • sekcja czołowa – zawierająca system naprowadzania torpedy (najczęściej akustyczny), w tym komputer naprowadzania;
  • sekcja głowicy – zawierająca określonego rodzaju sensory celu wraz z odpowiednim mechanizmem wyzwalającym detonacje głowicy. Zwykle, czujnik ten działa poprzez zespół bezpieczników wykrywających uderzenie („zapalnik uderzeniowy” bądź „kontaktowy”), albo też pole magnetyczne celu. W sekcji głowicy umieszczona jest również sama głowica zawierająca ładunek wybuchowy. Nowoczesne torpedy lekkie (możliwe do przenoszenia i odpalania z pokładów statków powietrznych) przenoszą około 45 kg bardzo silnych materiałów wybuchowych, natomiast torpedy ciężkie posiadają ładunki wybuchowe których masa może przekroczyć nawet 450 kg.
  • sekcja napędowa – zawierająca silnik elektryczny oraz baterię, albo silnik spalinowy i paliwo. Najszybsze torpedy używają dziś silników spalinowych, co jednak ogranicza maksymalną głębokość ich zastosowania, gdyż wyloty gazów spalinowych na większych głębokościach narażone są na zbyt duże ciśnienie wody. Prędkość nowoczesnych torped przekracza 60 węzłów.
  • sekcja ogonowa – zawierająca ster oraz śrubę

Podział ze względu na:

Torpedy akustyczne[edytuj]

Zasada działania torpedy akustycznej
Przekrój przez torpedę Mark 24. Szumonamierniki po obu stronach głowicy podpisane hydrophone

System samonaprowadzania tych pocisków jest oparty na odbiorze fal akustycznych (hałasu) wytwarzanych przez statki i okręty. Torpeda taka ma w głowicy odbiorniki akustyczne o charakterystyce kierunkowej, odsunięte od osi pocisku. Dzięki porównaniu siły sygnału, torpeda jest w stanie ocenić kierunek celu; przetworzone informacje z układu namierzania przekazywane są do układu sterującego, który kieruje torpedę na cel. Torpedy akustyczne są używane do zwalczania jednostek nawodnych i podwodnych; mogą to być torpedy okrętowe lub lotnicze[1].

Pierwsze zastosowanie tego systemu samonaprowadzania zostało wykorzystane podczas II wojny światowej przez Niemców w torpedzie G7es „Zaunkönig”. Pierwszą lotniczą torpedą samonaprowadzaną akustycznie była torpeda Mark 24 „Fido”.

Problemy związane z bronią torpedową[edytuj]

Broń torpedową, w miarę rozwoju technologicznego, cechuje coraz większe zaawansowanie oraz skuteczność. Broń tego typu, narażona jest jednak na wiele problemów, zarówno na etapie badawczo-rozwojowym i konstrukcyjnym, jak też w codziennej służbie. Przeprowadzane testy torped nie dają pełnego obrazu jakości projektu oraz wykonania, a to z uwagi iż przeprowadzane są z dużą starannością i dbałością o drobiazgi, niemożliwą do osiągnięcia w codziennym użyciu, a zwłaszcza w działalności bojowej. Symulacje komputerowe nie mogą także przewidzieć błędów obsługi, zaś treningowe ataki na zacumowane okręty-cele nie mogą zademonstrować skuteczności torpedy przeciwko prawdziwym celom bojowym posługującym się pasywnymi i aktywnymi środkami obrony przed atakami torpedowymi[2]. Sztandarowym przykładem bardzo awaryjnych konstrukcji torpedowych jest amerykańska podstawowa torpeda okrętów podwodnych z czasów II wojny światowej – Mark 14 oraz brytyjska torpeda Mark 24 Tigerfish[2].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Torpeda akustyczna. W: Encyklopedia Techniki Wojskowej. Jerzy Modrzewski (Przewodniczący Komitetu Naukowo-Redakcyjnego). Wyd. II. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1987, s. 739. ISBN 83-11-07275-2.
  2. a b Zimmerman 2000 ↓.

Bibliografia[edytuj]