Chełm Śląski (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Na mapach: 50°06′25″N 19°11′42″E/50,106944 19,195000

Chełm Śląski
gmina wiejska
Herb
Herb gminy
Województwo śląskie
Powiat bieruńsko-lędziński
Wójt Stanisław Jagoda (2006-)
Powierzchnia 23,33 km²
Liczba sołectw 3
Liczba miejscowości 3
Ludność (2011)
 • liczba ludności
 • gęstość

6 060
251 osób/km²
Strefa numeracyjna 32
Tablice rejestracyjne SBL
TERYT 2414052
Urząd gminy
ul. Konarskiego 1 41-403
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa gminy
Biuletyn Informacji Publicznej gminy
Widok na Chełm Śląski
Szkoła, Urząd Gminy, kościół

Chełm Śląski (do 1954 gmina Chełm) – gmina wiejska w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie bieruńsko-lędzińskim.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Chełm Śląski jest gminą wiejską położoną w środkowo-wschodniej części województwa śląskiego. Na obszarze gminy, o powierzchni 23,22 km², mieszka 6060 osób. Gęstość zaludnienia wynosi 239,3 osób na 1 km². 1190 mieszkańców gminy znajduje zatrudnienie w przemyśle, rzemiośle i rolnictwie.

W skład gminy wchodzą sołectwa:

Na współczesnych mapach występują jeszcze nazwy historyczne osad: Błędów, Czerniny, Gamrot i Kopciowice Osada z Kolonią Leśną.

Na północnych krańcach Chełmu Śląskiego usytuowany jest zbiornik wody pitnej, oficjalnie nazwany zbiornikiem Dziećkowice – teren po byłej kopalni piasku w Imielinie. Największym wzniesieniem jest Chełmska Góra zwana Smutną Górą (284,3 m n.p.m.).

Przez teren Chełmu przepływa rzeka Przemsza wraz z dopływami: Imielinką i Potokiem Rothera oraz Potok Goławiecki z uchodzącym do niego potokiem Mąkołowiec, należącymi do dorzecza górnej Wisły. Z przeszłości zachowały się liczne stawy pohodowlane w tym tzw. Pacwowe Stawy, Staw Kudrowiec, oczka wodne w Dolinie Przemszy i osadnik w rejonie ul. Błękitnej. W starorzeczu potoku Imialanka przywrócono do użytku staw hodowlany, stanowiący w XVI i XIX wieku fragment kompleksu młyńskiego Jamnica ( rodzina młynarzy Nowrotzki ).

Na ochronę z punktu widzenia kulturalnego i przyrodniczego zasługują: Dolina Przemszy, tzw. Smutna Góra, górny odcinek potoku Mąkołowiec z zespołem Pacwowych Stawów, a także zespół parkowy w Kopciowicach. Wartość kulturową posiadają kościół parafialny pw. Świętej Trójcy, budynek mieszkalny pochodzący z połowy XIX wieku (drewniany na podmurowaniu) przy ul. Śląskiej 36, zespół dworski w Kopciowicach (dwór, spichlerz, obora i stodoła) oraz kamienna figura przydrożna przy ul. Śląskiej 57 i krzyże przydrożne: obok drogi do osady Gamrot, na dawnym cmentarzu cholerycznym na Smutnej Górze i przy ul. Chełmskiej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1391 roku książę Jan II Żelazny napadł na zamek Lipowiec biskupa krakowskiego Jana z Radliczyc, położony 20 km na wschód na ziemi krakowskiej. Ponieważ nie mógł go zdobyć i ograbić, więc z zemsty spustoszył i spalił okoliczne wioski należące do biskupa. Z tego powodu biskup krakowski wniósł skargę do króla czeskiego Wacława IV, który polecił Janowi II, aby się upokorzył i uczynił zadość żądaniom biskupa. Król czeski nie chciał, aby skarga biskupa trafiła do króla polskiego, którym był Władysław Jagiełło, a którego władza z roku na rok była potężniejsza. W dodatku król czeski był związany sojuszem z królem polskim. Na skutek tego w dniu 23 sierpnia 1391 roku zwołano do Opawy przedstawicieli – księcia Jana II i biskupa krakowskiego, gdzie książę Jan II podpisał dokument, na mocy którego oddał biskupowi trzy wioski położone po prawej stronie Przemszy.

W dokumencie tym podkreślono, że biskup krakowski otrzymuje te wioski z pełnymi prawami suwerenności "cum omni jure nostro ducale" i że z posiadania tych wiosek nie będzie składał żadnego lenna. Od tego roku Chełm, Kosztowy i Imielin należały do Polski, aż do I rozbioru w roku 1772.

W czasie wojen napoleońskich miejscowości te stały się częścią Cesarstwa Francuskiego. Z chwilą likwidacji części państwa cesarza Napoleona I - Księstwa Warszawskiego, ziemie te zajęły wojska rosyjskie. W wyniku umowy zawartej w 1818 r. zostały podzielone między Królestwo Prus, Cesarstwo Austriackie i Imperium Rosyjskie. Chełm, Kosztowy i Imielin objęło we władanie Królestwo Prus. Państwo niemieckie posiadało to terytorium do 1922.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Monografia gminy i parafii Chełm Śląski – Chełm Śląski, 2004

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]