Pyskowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w woj. śląskim. Zobacz też: inne znaczenia.
Pyskowice
Rynek
Rynek
Herb
Herb Pyskowic
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat gliwicki
Gmina gmina miejska
Aglomeracja górnośląska
Prawa miejskie 1260
Burmistrz Wacław Kęska
Powierzchnia 30,89 km²
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

18 704
606 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 32
Kod pocztowy 44-120
Tablice rejestracyjne SGL
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Pyskowice
Pyskowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pyskowice
Pyskowice
Ziemia 50°23′53″N 18°37′39″E/50,398056 18,627500Na mapach: 50°23′53″N 18°37′39″E/50,398056 18,627500
TERC
(TERYT)
2243305021
Urząd miejski
ul. Strzelców Bytomskich 3
44-120 Pyskowice
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
BIP
Pyskowice – Ratusz
Pyskowice – Rynek
Pyskowice – Rynek
Pyskowice – Kolumna Maryjna na rynku
Pyskowice – Zabytkowa fontanna na rynku
Pyskowice – Jeden z budynków znajdujących się przy rynku
Pyskowice – Kościół św. Mikołaja
Pyskowice – Groty skalne przy kościele św. Mikołaja
Kościół św. Stanisława
Pyskowice – Ewangelicki kościół św. Piotra i Pawła
Pyskowice – Kościół Matki Boskiej Nieustającej Pomocy
Pyskowice – Kościół Nawrócenia św. Pawła Apostoła
Pyskowice – Parafia Nawrócenia św. Pawła Apostoła
Pyskowice – Dowód wdzięczności Janowi Pawłowi II – parafia Nawrócenia św. Pawła Apostoła
Pyskowice – Krzyż Golgoty Wschodu przy parafii Nawrócenia św. Pawła Apostoła
Pyskowice – Budynek starego szpitala
Pyskowice – Cmentarz żydowski

Pyskowice (niem. Peiskretscham) – miasto i gmina w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, na Górnym Śląsku.

Według danych z 31 grudnia 2012 r. miasto miało 18 704 mieszkańców[1].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto Pyskowice jest położone w południowo-zachodniej Polsce, w zachodniej części województwa śląskiego, i Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP), w północnej części powiatu gliwickiego na Wyżynie Katowickiej, nad rzeką Dramą.

Miasto sąsiaduje z miastem:

oraz gminami:

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 30,89 km²[2]. Miasto stanowi 4,69% powierzchni powiatu.

Według danych z roku 2002 Pyskowice ma obszar 31,14 km², w tym: użytki rolne 61%, użytki leśne 6%[3].

Władze miasta[edytuj | edytuj kod]

Kolejnymi burmistrzami miasta w III RP byli:

  1. 1990 – 1994 – Ryszard Drozd
  2. 1994 – 1998 – Alicja Wecel
  3. 1998 – 2002 – Jan Turkiewicz
  4. 2002 – 2006 – Wacław Kęska
  5. 2006 – 2010 – Wacław Kęska
  6. od 2010 – Wacław Kęska

Pochodzenie nazwy[edytuj | edytuj kod]

Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy nazwa miejscowości pochodzi od polskiej nazwy piasku[4]. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia wcześniejszą od niemieckiej nazwę "Pyskowice" podając jej znaczenie jako "Sandkrug" czyli tłumacząc na język polski "Dzban piasku, piaskowa gospoda"[4]. W wyniku germanizacji utraciła swoje pierwotne znaczenie[4].

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Piscowitz[5][6].

Wymienione również jako Piskowicze (1495). Uznawana również jako nazwa patronimiczna, pochodząca od nazwy osobowej Pysk[7]. W polskojęzycznym dokumencie pruskim z 1750 miejscowość jest określona jako Preyskretczam[8].

Polską nazwę Pyskowice w książce "Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej" wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa[9].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pyskowice są jednym najstarszych miast Górnego Śląska. Pierwsze zachowane dokumenty wskazują na rok 1256 i postać wrocławskiego biskupa Tomasza, który w dokumentach wymienienia braci "Lutozat" i "Lonek", potomków "Pisca". Bracia zwracają się do biskupa o pomoc w utrzymaniu zbudowanego przez nich kościoła. Biskup, pozytywnie rozpatrzył wniosek i wyasygnował na rzecz kościoła pod wezwaniem św. Pawła w "Piscowiczych" dziesięcinę z kilku sąsiednich wsi. Dokument ten pozwala przypuszczać, że nazwa miejscowości pochodzi od "Pisca", być może założyciela osady. Za tym, że osada istniała wcześniej, może przemawiać fakt uczynienia z niej siedziby parafii.

W 1260 roku książę opolski Władysław I nadał osadzie prawa miejskie.

Słowo "miasto" przy niemieckiej nazwie "Pyzenkreczem" spotykamy w roku 1327, w tekście hołdu lennego złożony przez księcia Władysława Bytomskiego (1277-1352) na rzecz Jana Luksemburskiego: "My Władysław, książę kozielski, ogłaszamy i donosimy wszystkim treścią niniejszego pisma, że jesteśmy księciem i wasalem Wielmożnego Pana Naszego Jana, Najjaśniejszego Króla Czech i Polski oraz hrabiego Luksemburga. Od niego będziemy chcieć przyjąć w lenno księstwo nasze kozielskie ze znajdującymi się w nim miastami: Koźlem, Bytomiem, Pyskowicami oraz grodami Toszkiem i Sławięcicami ..."[10]

Pyskowice były miastem książęcym w latach 1327 do 1532 roku, tj. do śmierci księcia opolskiego Jana II Dobrego. Po jego śmierci jako lenno przeszły w ręce rodu Habsburgów. Przy tej okazji sporządzono "urbariusz" (księgę wieczystą), która zawiera informacje o ustroju urbanistycznym miasta liczącego 34 domy przy rynku, a przy otaczających go uliczkach - 63. Domy były nieduże, drewniane i kryte słomą lub sitowiem. Działki, na których je wzniesiono, były również nieduże i bardzo wąskie. Miasto otoczone było wałem ziemnym i fosą napełnioną wodą z Dramy. W mury obronne były wbudowane dwie bramy: toszecką i tarnogórską.

Plan miasta był zwyczajowy dla rozwiązań średniowiecznych, gdzie na środku rynku znajdował się ratusz, który we wczesnym okresie miał być budowlą drewnianą. Kościół i cmentarz usytuowano bliżej wałów obronnych. Władzę w mieście, w imieniu księcia, sprawował wójt z ławą miejską. Mieszczanie, obok rolnictwa trudnili się rzemiosłem. Dokumenty miejskie podają, iż na początku XV wieku istniały w Pyskowicach cechy: szewców, krawców, piekarzy, rzeźników i stolarzy. Miasto liczyło w tym czasie około 500 mieszkańców.

W Pyskowicach odbywały się dwa jarmarki w ciągu roku: na św. Stanisława (7 maja) i na św. Mikołaja (6 grudnia).

W latach 1430 i 1433 Pyskowice zostały ograbione i spustoszone przez wojska husyckie. Wśród godnych podkreślenia budowli wzniesionych po wojnach husyckich, należy wymienić kościół św. Stanisława przy toszeckiej bramie wjazdowej, a przy nim szpital.

W okresie wojny 30-letniej. w 1622 roku spłonął kościół parafialny, którego odbudowa trwała pięć lat. W latach dwudziestych XVII stulecia miasto splądrowały walczące wojska, a w 1642 roku w okresie potopu szwedzkiego Pyskowice zdobyły wojska szwedzkie. Wiek XVIII z klęskami głodu, epidemiami i wojnami (II śląską i 7-letnią) wpłynął na zatrzymanie rozwój miasta. Pyskowice leżące na przy dużych miastach Górnego Śląska szybko odbudowały straty demograficzne, o czym świadczy liczba mieszkańców, która w 1787 roku wynosiła 1862.

Na przełomie XVIII i XIX wieku powstał w mieście przemysł metalurgiczny oparty na węglu drzewnym. W mieście działały dwa hutnicze piece do wytopu surówki. Od 1808 roku Pyskowice utraciły status miasta prywatnego.

W 1822 roku w Pyskowicach wybuchło 11 pożarów, które doszczętnie zniszczyły miasto. W zgliszczach znalazła się połowa domów, ratusz, kościół, czteroletnia szkoła i spora część zabudowań gospodarczych. Plan odbudowy oparto na kształcie jaki Pyskowice miały w XIII wieku. Liczba mieszkańców Pyskowic w 1823 roku wynosiła już 2950 osób. W 1879 roku Pyskowice znalazły się na trasie linii kolejowej z Opola do Gliwic, a w ślad za tym stały się miejscem stacji rozrządowej w 1898 roku. W tym okresie rozpoczęła się budowa osiedla dla kolejarzy i systematyczna modernizacja stacji kolejowej. Okres szybkiego rozwoju miasta zatrzymała I wojna światowa i wydarzenia po jej zakończeniu. Powstania śląskie i plebiscyt miały bardzo ostry przebieg w Pyskowicach, które po podziale Śląska pozostały w granicach Niemiec.

Na przełomie lat 20. i 30. XX wieku nastąpił przestrzenny rozwój miasta. Sprzyjała temu parcelacja folwarku na Zaolszanach Wielkich. W rejonie obecnego placu Żwirki i Wigury i sąsiednich ulic budowano domy dla kolejarzy, a następnie dla górników i hutników pracujących poza Pyskowicami.

W czasie II wojny światowej Niemcy wycofując się wysadzili budynek szkoły podstawowej i jeden z budynków sąsiadujących z pocztą. Podczas II wojny światowej w styczniu 1945 r. miasto zajęły wojska sowieckie, które spaliły część zabudowy miejskiej. Następnie miasto przyłączono do Polski.W marcu 1945 roku Pyskowice przejęły władze polskie. Do końca lat 40. odbudowano spalone domy w rynku i sąsiednich ulicach, zachowując charakter zabytkowy. Na początku lat 50. zapadła decyzja budowy osiedla mieszkaniowego w północnej części miasta[11].

Kalendarium:

  • 1256 – pierwsze wzmianki o wsi;
  • 1260 – prawdopodobne otrzymanie praw miejskich (jako miasto wzmiankowane w 1327);
  • 1281-1355 – przynależność do księstwa bytomskiego;
  • 1338 – miasto padło ofiarą zarazy;
  • 1355 – własność książąt cieszyńskich;
  • 1414 – własność książąt oświęcimskich;
  • 1430 i 1433 – rabunek przez husytów (Biedrzych ze Strażnicy);
  • 1455 – przynależność do księstwa toszeckiego;
  • 1484 – własność króla czeskiego Władysława Jagiellończyka, który sprzedał je Janowi Sokołowskiemu;
  • 1497 – odkupienie księstwa toszeckiego przez książąt opolskich;
  • 1532 – własność margrabiego brandenburskiego Jerzego Hohenzollerna;
  • 1558 – własność rodziny Redernów;
  • 1581 – ścięcie burmistrza Tomasza Czecha na rozkaz Rederna;
  • 1626 – rabunek miasta przez wojska duńskie Mansfelda;
  • 1627 – pożar miasta;
  • 1637 – własność rodziny Kolowrat-Liebsteinsky;
  • 1638 – własność rodziny Collonów;
  • 1680 – pożar miasta;
  • 1707 – własność rodziny Peterswaldskich;
  • 1718 – własność rodziny Kotulińskich;
  • 1759 – własność rodziny Wehner – Posadowskich;
  • 1791 – własność rodziny Eichendorfów;
  • 1797 – własność rodziny Gaszyńskich;
  • 1808 – upaństwowienie miast prywatnych;
  • 1822 – pożar miasta;
  • 1841 – własność rodziny Guradze;
  • 1879 – wybudowanie linii kolejowej Opole-Bytom;
  • 1890 – proboszczem został ks. dr Jan Piotr Chrząszcz (1857-1928);
  • 1921 – podczas plebiscytu 2/3 ludności głosowało za przynależnością do Niemiec;
  • 22 stycznia 1945 wkroczenie Armii Czerwonej do miasta.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Pyskowice zasadniczo dzielą się na 2 części: Stare Pyskowice - tak zwana Stara Bana (południowa część miasta) i Nowe Pyskowice - tak zwane Osiedle (północna część miasta). Na dwie części Pyskowice dzieli rzeka Drama oraz równolegle do rzeki wybudowana obwodnica z Bytomia do Opola. Nowe Pyskowice poza starówką to budynki z lat pięćdziesiątych w stylu socrealistycznym i bloki z Wielkiej płyty (Osiedle Wieczorka). Na terenie Nowych Pyskowic znajduje się rynek z ratuszem i kamieniczkami stanowiące starówkę miasta. Stare Pyskowice to budynki z lat trzydziestych, stary dworzec kolejowy, osiedle z wielkiej płyty (Osiedle Traugutta) i dzielnica domków jednorodzinnych. W części Starych Pyskowic znajduje się również dzielnica Dzierżno niegdyś osobna wieś oraz dzielnica Zaolszany. Zabudowa obu dzielnic jest typowo wiejska z wieloma gospodarstwami rolnym. W dzielnicy Dzierżno znajdują się dwa sztuczne jeziora: Dzierżno Małe z wieloma ośrodkami rekreacyjnymi i Dzierżno Duże niezagospodarowane ze względu na zanieczyszczenie wody. W dzielnicy Zaolszany znajduje się zabytkowy cmentarz żydowski przy drodze nr 901.[potrzebne źródło]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Pyskowice zostały bardzo dobrze odbudowane po zniszczeniach wojny lub czasów powojennych. Najważniejsze zabytki usytuowane są w obrębie rynku, czyli starego miasta:

  • Stare Miasto – zachowany średniowieczny układ urbanistyczny starego miasta.
  • Domy mieszkalne w rynku i na starym mieście – zabytkowe budynki z XVIII i XIX wieku.
  • Fontanna – zabytkowa fontanna na rynku.
  • Ratusz miejski – obiekt z 1822 roku.
  • Kościół Świętego Mikołajakościół z XV wieku.
  • Kościół Świętego Stanisławakościół cmentarny z 1865-1868 roku (złożony wniosek o wpisanie kościoła do rejestru zabytków)
  • Kościół Ewangelicko-Augsburski Apostołów Piotra i Pawłakościół z 1879 roku
  • Droga krzyżowa – 14 stacji drogi krzyżowej z XVIII wieku
  • Synagoga – ruiny synagogi z 1822 roku
  • Cmentarz żydowskikirkut z 1830 roku.
  • Skansen Kolejowyskansen Towarzystwa Ochrony Zabytków Kolejnictwa.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

  • Klub Filmowy JAŚ w Miejskim Ośrodku Kultury i Sportu
  • Miejska Biblioteka Publiczna
  • Miejski Ośrodek Kultury i Sportu
  • Muzeum Miejskie
  • Ognisko Pracy Pozaszkolnej
  • Społeczne Ognisko Muzyczne

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Dominującym wyznaniem pyskowiczan jest religia rzymskokatolicka[potrzebne źródło], lecz mieszkają tam także wyznawcy kościoła ewangelicko-augsburskiego:

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Żłobki:

  • Miejski Żłobek Integracyjny

Przedszkola:

  • Przedszkole numer 1
  • Przedszkole numer 2
  • Przedszkole numer 3
  • Przedszkole numer 4
  • Przedszkole numer 5

Szkoły podstawowe:

  • Szkoła Podstawowa numer 4
  • Szkoła Podstawowa numer 5
  • Szkoła Podstawowa numer 6

Gimnazja:

  • Gimnazjum numer 1
  • Gimnazjum numer 2
  • Liceum Ogólnokształcące w ZS im. Marii Konopnickiej
  • Liceum Profilowane w ZS im. Marii Konopnickiej

Technika:

  • Technikum (profile: informatyczny, architektury krajobrazu oraz handlowy)
  • Zasadnicza Szkoła Zawodowa w ZS im. Marii Konopnickiej
  • Zespół Szkół Specjalnych

Pozostałe placówki oświatowe:

  • Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna
  • Zespół Obsługi Placówek Oświatowych
  • Ognisko Pracy Pozaszkolnej

Opieka zdrowotna[edytuj | edytuj kod]

W Pyskowicach istnieje rozbudowana sieć aptek, przychodni lekarskich i szpitali:

Ośrodki zdrowia:

  • NZOZ w Pyskowicach Wielospecjalistyczna Przychodnia numer 1
  • NZOZ Centrum Usług Medycznych A.A. „Remedium”
  • NZOZ Poradnia Chirurgiczna dla Dzieci i Dorosłych
  • NZOZ Poradnia Chorób Płuc
  • NZOZ Praktyka Lekarza Rodzinnego
  • Stacja Pogotowia Ratunkowego

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Pyskowic kursuje 8 linii autobusowych obsługiwanych przez KZK GOP i MZKP (linie: 20, 71, 153, 184, 677, 707, 737, 739, 791) ponadto kursują lokalne autobusy PKS Gliwice. Linie KZK GOP i MZKP łączą Pyskowice z Bytomiem, Dzierżnem, Gliwicami, Łabędami, Tarnowskimi Górami i od 2011 roku z Wielowsią, oraz zabrzańskimi dzielnicami Helenka i Rokitnica.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Drogowy[edytuj | edytuj kod]

Drogi Wojewódzkie:

Drogi Krajowe:

Autostrady:

Kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja kolejowa nie jest dobrze rozwinięta. Pyskowice posiadają stację PKP, na której zatrzymują się jedynie pociągi Regio, ponieważ pociągi pospieszne (obecnie TLK) nie kursują trasą przez Pyskowice. Najczęstsze i niestety jedyne kursy pociągów zmierzają do Opola, Gliwic i Strzelec Opolskich.[potrzebne źródło] Przez Pyskowice przechodzi linia kolejowa Opole-Gliwice, oraz magistrala węglowa Gliwice-Lubliniec. W latach siedemdziesiątych istniało jeszcze bezpośrednie połączenie do Lublińca. Do lat 90. część pociągów na trasie Gliwice-Katowice kończyło swoją trasę na stacji Pyskowice Miasto, która znajdowała się blisko centrum miasta i nowo wybudowanego osiedla mieszkaniowego. Później tory do Pyskowic Miasta zostały złożone przez PKP, a budynek dworca został zaadaptowany jako bar; obecnie nie jest używany. Od 1998 roku w pobliżu stacji PKP działa skansen kolejowy.[potrzebne źródło]

Lotniczy[edytuj | edytuj kod]

W odległości około 42 km od Pyskowic w Pyrzowicach znajduje się port lotniczy Katowice-Pyrzowice. W samych Pyskowicach trwają prace nad otworzeniem lotniska paralotniarstwa.

Sport[edytuj | edytuj kod]

W mieście istnieje wiele obiektów oraz organizacji sportowych:

Obiekty sportowe:

  • Skatepark przy ulicy Szpitalnej
  • Hala Widowiskowo-Sportowa im. Huberta Wagnera
  • Ośrodek Sportowo-Rekreacyjny
  • Stadion Sportowy

Kluby sportowe:

  • TKS Karate Kyokushinkaikan filia Pyskowice
  • Remedium Pyskowice (futsal I liga ogólnopolska)
  • Miejski Klub Sportowo-Rekreacyjny „CZARNI” Pyskowice (piłka nożna)
  • Miejski Klub Sportowo-Rekreacyjny (piłka siatkowa)
  • Miejski Klub Sportowy „Return” (tenis ziemny)
  • UKS „TRÓJKA” (piłka nożna)
  • UKS „CZWÓRKA” (koszykówka)
  • UKS „PIĄTKA” (szczypiorniści)
  • Ślaski Klub „TAEKWON-DO”
  • Sekcja Tenisa Stołowego
  • Stowarzyszenie „GTW” – sekcja wspinaczki sportowej

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Lista miast partnerskich Pyskowic[13]:

Ludzie związani z miastem[edytuj | edytuj kod]

  • Agata Buzek (ur. 20 września 1976 w Pyskowicach) – polska aktorka i modelka. Córka byłego premiera Rzeczypospolitej Polskiej Jerzego Buzka i Ludgardy Buzek.
  • ks. dr Jan Piotr Chrząszcz (1857-1928) - śląski kapłan, historyk regionalny, ksiądz w Pyskowicach, zmarł w Pyskowicach.
  • Magdalena Kumorek (ur. 14 sierpnia 1979 w Pyskowicach) – polska aktorka filmowa i teatralna. Wychowana w Gliwicach.
  • Artur Płatek (ur. 2 czerwca 1970 w Pyskowicach) – były piłkarz, obecnie trener.
  • Ewa Sonnet (była mieszkanka Pyskowic) – piosenkarka oraz modelka.
  • Thomas Szczeponik (1860-1927) – polityk mniejszości niemieckiej w Polsce i działacz katolicki z Górnego Śląska, poseł do Reichstagu oraz na Sejm Śląski, senator I kadencji w II RP.
  • Tomasz Bandrowski – piłkarz Lecha Poznań, gra na pozycji defensywnego pomocnika.
  • Grzegorz Kasprzik (ur. 20 września 1983 w Pyskowicach) – polski piłkarz grający na pozycji bramkarza w Lechu Poznań. Grał m.in. w Górniku Zabrze (juniorzy) i Piaście Gliwice
  • Rafał Szombierski (ur. 12 marca 1982 w Pyskowicach)- żużlowiec, wychowanek RKM-u Rybnik. Obecnie zawodnik Włókniarza Częstochowy.
  • Egon Franke (ur. 23 października 1935 w Gliwicach) – polski szermierz, mistrz olimpijski z Tokio 1964. W latach 50. i 60. XX wieku mieszkał w Pyskowicach. Jego ojciec – Franciszek – był kierownikiem gazowni miejskiej. W momencie kiedy sięgał po olimpijskie złoto, był pyskowiczaninem.
  • Dariusz Gnatowski (ur. 24 maja 1961 w Rudzie Śląskiej) – polski aktor teatralny i filmowy. Przez trzy lata mieszkał w Pyskowicach przy ul. Wojska Polskiego.
  • Bob One, właściwie Bogumił Morawski (ur. 18 września 1981 w Pyskowicach) – polski raper, wokalista i producent muzyczny.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2012[14]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 18 704 100 9 697 51,8 9 007 48,2
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
605,5 313,9 291,6

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. „Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2012 r. Stan w dniu 31 XII”, s. 94, 2013. Główny Urząd Statystyczny. ISSN 2083-3342 (pol.). 
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-08-20. ISSN 1505-5507.
  3. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  4. 4,0 4,1 4,2 Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 71.
  5. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online.
  6. H. Markgraf, J. W. Schulte, „Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis”, Breslau 1889.
  7. K. Rymut, Nazwy miast Polski, Ossolineum 1987, s. 198.
  8. Dokument pruski z 1750 roku.
  9. Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, str.30.
  10. Johannes Chrząszcz, Historia Miasta Pyskowice i Toszek. Urząd Miasta Pyskowice 1994, str. 42
  11. http://www.pyskowice.pl/prezentacja-gminy/historia.html
  12. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 22 maja 2014.
  13. Miasta partnerskie. Urząd Miejski w Pyskowicach. [dostęp 2011-06-18].
  14. Bank Danych Lokalnych; Ludność wg miejsca zameldowania/zamieszkania i płci (pol.). GUS. [dostęp 2014-02-20].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons