Lędziny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: wieś o tej nazwie.
Lędziny
Rynek w Lędzinach
Rynek w Lędzinach
Herb
Herb Lędzin
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat bieruńsko-lędziński
Gmina gmina miejska
Aglomeracja górnośląska
Prawa miejskie 1966-1975 i od 1991
Burmistrz Krystyna Wróbel
Powierzchnia 31,65 km²
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

16 665[1]
527 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 32
Kod pocztowy 43-140, 43-143, 43-144
Tablice rejestracyjne SBL
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Lędziny
Lędziny
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lędziny
Lędziny
Ziemia 50°08′33″N 19°07′51″E/50,142500 19,130833Na mapach: 50°08′33″N 19°07′51″E/50,142500 19,130833
TERC
(TERYT)
2414031
Urząd miejski
ul. Lędzińska 55
43-143 Lędziny
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Lędziny w Wikisłowniku
Strona internetowa
BIP
Lędziny

Lędziny (niem. Lendzin) – miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie bieruńsko-lędzińskim.

Według danych z 31 grudnia 2012 r. miasto miało 16 665 mieszkańców[1].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Lędziny leżą w południowej Polsce. Centrum miasta wyznaczają współrzędne geograficzne: 19º 07' długości geograficznej wschodniej i 50º 08' szerokości geograficznej północnej.

Lędziny administracyjnie leżą w środkowo-wschodniej części województwa śląskiego.

Miasto oddalone jest w linii prostej: 14 km od Katowic, 9 km od Tychów, 56 km od Krakowa oraz 276 km od Warszawy. Lędziny graniczą od północy z Katowicami i Mysłowicami, od wschodu z Imielinem i Chełmem Śląskim, od południa z Bieruniem, natomiast od zachodu z Tychami.

Teren Lędzin wchodzi w skład dwóch jednostek fizyczno-geograficznych: Wyżyny Śląskiej i Kotliny Oświęcimskiej. Części północno-zachodnia i północna miasta leżą na pograniczu Wyżyny Śląskiej, natomiast południowo-wschodnia część stanowi fragment Kotliny Oświęcimskiej. Fizjograficznie Lędziny położone są na obszarze Pagórów Jaworznickich.

Historycznie Lędziny są położone na Górnym Śląsku. Administracyjnie od 2002 r. miasto należy do powiatu bieruńsko-lędzińskiego (dawniej w powiat tyski).

Według danych z 1 stycznia 2013 r. powierzchnia miasta wynosiła 31,65 km²[2], co stanowi 20% powierzchni powiatu.

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Geologia[edytuj | edytuj kod]

W budowie geologicznej fragmentu Lędzin leżącego w obrębie Wyżyny Śląskiej biorą udział głównie utwory triasowe i karbońskie oraz czwartorzędowe. Fragment północnej części miasta jest wyścielony osadami mioceńskimi oraz plejstoceńskimi. Fragment wchodzący w skład Kotliny Oświęcimskiej jest zbudowany z mioceńskich iłów, piaskowców i łupków, nakrytych piaskami i iłami o genezie czwartorzędowej, a także glinami zwałowymi i piaskami, stanowiącymi rezultat działalności lodowców.

Ukształtowanie terenu[edytuj | edytuj kod]

Góra Klimont

W ukształtowaniu powierzchni terenu odgrywa istotną rolę Garb Lędziński, który ma przebieg zbliżony do równoleżnikowego. Średnia wysokość to 50 m, przy czym najwyższe wzniesienie stanowi Góra Klimont, o wysokości 305 m n.p.m. Wierzchowina jest w części północno-wschodniej falista, w środkowej i południowo-zachodniej pagórkowata. Stoki pagórów są asymetryczne.

W przedłużeniu Garbu Lędzińskiego na wschód i południowy zachód występują niskie pagórki deniwelacyjne, z najwyższą kumulacją w dzielnicy Hołdunów, wznoszącą się na wysokość 280 m n.p.m. Pagórki te posiadają szerokie wierzchowiny oraz spłaszczone i łagodne stoki.

Hydrologia[edytuj | edytuj kod]

Przez obszar Lędzin przebiegają dwa działy wodne drugiego rzędu pomiędzy Mleczną a Przemszą oraz Przemszą a Potokiem Goławieckim. Najważniejszymi ciekami z sieci hydrograficznej są: Przyrwa i Potok Goławiecki, należące do zlewiska Wisły. Powierzchnia zlewni Przyrwy wynosi 37,1 km², a jej długość wynosi 12,8 km. Potok Goławiecki stanowiący lewobrzeżny dopływ Wisły ma długość 9,5 km i całkowitą powierzchnię zlewni 37,7 km².

Miasto Lędziny jest odwadniane również systemem małych potoków i rowów, do których zalicza się: Potok Stawowy (lewobrzeżny dopływ Mlecznej), Rów Hołdunowski (lewobrzeżny dopływ Przyrwy), Rów "E" (prawobrzeżny dopływ Potoku Goławieckiego), Rów Lędziński (lewobrzeżny dopływ Przyrwy) oraz Rów Wschodni (lewobrzeżny dopływ Rowu Hołdunowskiego).

Lędziny znajdują się pod wpływem eksploatacji KWK Ziemowit, która wpływa na jakość wód powierzchniowych i podziemnych. Wpływ ten objawia się przez: generowania do wód powierzchniowych słonych wód dołowych oraz zawartych w nich siarczanów i pierwiastków promieniotwórczych, wymywanie składników mineralnych ze składowisk skały płonnej, a także przez osiadanie terenu powodujące zaburzenia w naturalnym spływie wód powierzchniowych.

KWK Ziemowit odprowadza słone wody dołowe do wód powierzchniowych, powodując ich skażenie. Przemsza i Potok Goławiecki należą do cieków wodnych o najwyższych wskaźnikach zanieczyszczeń w województwie śląskim[3]. Ich wody są szczególnie obciążone podwyższoną zawartością zanieczyszczeń, głównie przez związki chlorków, związki siarczanów oraz podwyższoną radioaktywność.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Klimat Lędzin jest typowy dla Wyżyny Śląskiej, dni mroźnych jest około 20-40 w ciągu roku, z przymrozkami 120-130 dni. Pokrywa śnieżna zalega około 70 dni, długość okresu wegetacyjnego 210-220 dni. Średnia temperatura roczna wynosi 7,8 °C, zaś roczna suma opadów 686 mm. Średnia temperatura stycznia to –2 °C, lipca 18-20 °C.

Średnie wartości temperatur i opadów w Lędzinach[4]
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Rocznie
Śr. temperatura maksymalna [°C] 0 +2 +7 +13 +19 +22 +23 +23 +19 +14 +7 +2 +12
Śr. temperatura minimalna [°C] -7 -5 -1 +3 +8 +11 +12 +12 +9 +4 0 -4 +3
Opady [mm] 34 32 34 48 83 97 85 87 54 46 45 41 686

Gleby[edytuj | edytuj kod]

Pokrywa glebowa miasta jest mało zróżnicowana. Występują tutaj przeważnie gleby bielicowe, powstałe z utworów pochodzenia lodowcowego, gleby brunatne, czarne ziemie, rędziny oraz gleby bagienne. Wszystkie gleby występujące na terenie Lędzin są zaliczone do klasy „A", czyli najmniej skażonych.

Użytkowanie gruntów[edytuj | edytuj kod]

Użytki rolne zajmują 60% powierzchni miasta, z czego 36% przypada na grunty orne, 18% na łąki, 5% na pastwiska, a 1% na sady.

Lasy[edytuj | edytuj kod]

Północna i północno-wschodnia część miasta otoczona jest lasami. Dominujące są tu lasy iglaste, natomiast drugie miejsce zajmują lasy mieszane[5].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

struktura ludności
dane z 31 XII 2010[6]
Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 16483 100 8270 50,2 8213 49,8
gęstość zaludnienia 521 261 259
wykształcenie
dane z Narodowego Spisu Powszechnego z 2002 roku[7]
brak podstawowe zawodowe średnie wyższe
osób 353 3927 4769 3158 619
kobiet 190 2372 1825 1743 344
mężczyzn 163 1555 2944 1415 275


Lędziny liczą ponad 16 tys. mieszkańców i plasują się na 42. miejscu pod tym względem wśród miast województwa śląskiego. W ostatnich latach liczba mieszkańców miasta zaczęła wzrastać[8][9].

W Lędzinach na 100 mężczyzn przypada 101 kobiet[10].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Dzielnica Hołdunów

W skład Lędzin wchodzi 8 dzielnic:

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Dnia 28 maja 1260 r. w łacińskim dokumencie Władysława opolskiego wydanym w Raciborzu miejscowość wymieniona jest jako wieś villa Lenzini[11].

Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Lyendzini oraz Landzyny wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis[12].

W dokumencie sprzedaży dóbr pszczyńskich wystawionym przez Kazimierza II cieszyńskiego w języku czeskim we Frysztacie w dniu 21 lutego 1517 r. miejscowość została wymieniona jako Lendiny[13].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Istnieją świadectwa penetracji przez człowieka terenu obecnych Lędzin już w epoce brązu. Archeolodzy wykopali fragmenty naczyń z okresu kultury łużyckiej. W okresie przedchrześcijańskim w granicach obecnego miasta miejsce kultu słowiańskiego na górze Klimont, zwanej niegdyś Piorunową Górką (obecnie na tym miejscu katolicki kościół św. Klemensa). Miejscowość wspomniana przez Jana Długosza, w 1160 r. stanowiła własność rycerza Jaksy z Miechowa, który przekazał ją Benedyktynom. Miejscowość została wzmiankowana w spisie świętopietrza parafii dekanatu Oświęcim diecezji krakowskiej z 1326 r. pod nazwą Lensin[14][15]. W 1327 r. Lędziny przeszły pod panowanie Czech, od 1742 r. w państwie pruskim.

Teren walk z Niemcami w okresie powstań śląskich, szczególnie zaciętych podczas II powstania śląskiego w 1920 roku. Od 1922 r. w Polsce, w czasie okupacji hitlerowskiej na terenie Lędzin istniał podobóz obozu koncentracyjnego Auschwitz (1944-1945).

Po wojnie rozwój górnictwa i wzrost liczby mieszkańców. W latach 1945-1951 siedziba gminy Lędziny, a 1951-54 gminy Hołdunów. W latach 1957-1965 osiedle. W latach 1966-1975 status samodzielnego miasta. W 1972 r. Lędziny zostały odznaczone Krzyżem Partyzanckim.

W 1975 r. w wyniku reformy administracyjnej włączone do Tychów, od 2 kwietnia 1991 r. ponownie samodzielne miasto, utworzone na obszarze 3104,48 ha (rozporządzenie Rady Ministrów z 22 XII 1990).

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

  • II wiek n.e. – Klaudiusz Ptolemeusz, starożytny geograf grecki w dziele p.t. Geografia zamieszcza najdawniejszą mapę Polski. Pomiędzy rzeką Vistulą (Wisłą), a Viaduą (Odrą) umieszcza celtyckie plemiona Lugiów, które przywędrowały tutaj przez Bramę Morawską, przynosząc kulturę rzymską. One mogły dać początek osadnictwa w Lędzinach;
  • ok. 1120 r. – północno-wschodnia część ziemi pszczyńskiej należy do znanego w Polsce rodu Jaksów z Miechowa;
  • 1150 r. – według relacji Długosza, rycerz Jaksa z Miechowa po wybudowaniu kościoła na górze Klimont daruje Lędziny klasztorowi Benedektynów z Sieciechowa;
  • 1222 r. – pojawia się informacja o obronnym grodzie Mikołów, który jest siedzibą kasztelana Andrzeja. Lędziny należą do tej kasztelanii.
  • 1254 r. – Bolesław Wstydliwy zatwierdza przywileje klasztoru lędzińskiego;
  • 1290 r. – Lędziny rozdzielają się na dwa działy: wieś klasztorną i wieś kameralną (książęcą);
  • 1326 r. – pojawia się pierwsza pisana wzmianka o parafii św. Klemensa, znajdująca się w spisie świętoperza dekanatu oświęcimskiego;
  • 1500 r. – w dolnej części Lędzin wzniesiona zostaje drewniana kaplica św. Anny;
  • 1570 r. – sołectwo lędzińskie nabywa Karol Promnitz, wcielając do swego folwarku;
  • 1646 r. – jeden z zagonów jazdy szwedzkiej grabi kościół św. Klemensa i pali doszczętnie wieś klasztorną, której już nigdy nie odbudowano;
  • 1769 r. – ówczesny zarządca folwarku lędzińskiego inicjuje budowę nowego, murowanego kościoła na górze Klimont;
  • 1775 r. – Hołdunów wyodrębnia się jako samodzielna gmina;
  • 1836 r. – kierownictwo szkoły w Lędzinach obejmuje Izydor Borzucki. Zakłada on kronikę szkolną, w której opisuje dzieje Lędzin i zamieszcza ciekawsze wiadomości z życia wsi;
  • 1843 r. – z kopalni "Radość Henryka" w Lędzinach wydobywane są pierwsze tony węgla;
  • 1862 r. – w Cieszynie ukazuje się powieść Karola Miarki o wprowadzeniu chrześcijaństwa do Lędziny, zatytułowana "Góra Klemensowa";
  • 1868 r. – Karol Miarka wydaje powieść pt. "Szwedzi w Lędzinach", opisującą dramatyczne wydarzenia z okresu wojny trzydziestoletniej;
  • 1893 r. – ponowne zostaje uruchomiona kopalnia węgla "Radość Henryka", tym razem pod nową nazwą – "Matylda";
  • 1904 r. – w Lędzinach powstaje Ochotnicza Straż Pożarna;
  • 1916 r. – cesarz niemiecki Wilhelm II odbywa pielgrzymkę do kościoła św. Klemensa;
  • 1918 r. – na wszystkich frontach pierwszej wojny światowej ginie 113 Lędzinian wcielonych do Reichswehry;
  • 1921 r. – 1 maja wyrusza drogą do Murcek, Lędzińska Kompania Powstańcza licząca 84 osoby, z kapelanem Franciszkiem Kupilasem na czele. Chrzest bojowy przechodzi w Prusinowicach;
  • 1924 r. – kopalnia "Matylda" zostaje przemianowana na kopalnię "Piast";
  • 1932 r. – powstaje Miejski Klub Sportowy Lędziny;
  • 1933 r. – w skład gminy Lędziny wchodzą: Blych, Zamoście, Świniowy, Ratusz, Ławki;
  • 1939 r. – pod koniec sierpnia zostaje zorganizowana w Lędzinach kompania w sile 240 powstańców;
  • 1940 r. – W obozie koncentracyjnym w Oranienburgu ginie ks. Franciszek Kupilas, kapelan powstańczy;
  • 1945 r. – 27 stycznia jednostki radzieckie przynoszą Lędzinom wolność;
  • 1946 r. – 1 września zostaje uruchomiona Publiczna Średnia Szkoła Zawodowa, będąca zalążkiem Zasadniczej Szkoły Górniczej;
  • 1948 r. – powstaje Miejska Biblioteka Publiczna w Lędzinach;
  • 1952 r. – kopalnia "Ziemowit" rozpoczyna wydobycie węgla oraz rozpoczyna swoją działalność izba porodowa;
  • 1954 r. – powstaje powiat tyski, liczący 523 km² powierzchni. W jego skład wchodzi 15 gmin, w tym m.in. Hołdunów i Lędziny;
  • 1966 r. – Lędziny uzyskują prawa miejskie;
  • 1973 r. – Goławiec i Górki zostają włączone do Lędzin;
  • 1975 r. – Lędziny tracą prawa miejskie i stają się dzielnicą miasta Tychy;
  • 1991 r. – Lędziny odzyskują niezależność, wyodrębniają się z Tychów i stają się samodzielnym miastem;
  • 1999 r. – Lędziny wraz z gminami ościennymi: Bieuniem, Chełmem Śląskim, Imielinem i Bojszowami tworzą powiat tyski, wchodzący w skład województwa śląskiego;
  • 2001 r. – obchody 10-lecia Odrodzonej Samorządności Miasta Lędziny;
  • 2002 r. – grupa archeologów przeprowadza badania sondażowe przy murze kościoła św. Klemensa. Odkrywa 12 szkieletów ludzkich potwierdzających fakt, iż znajdował się tam średniowieczny cmentarz;
  • 2005 r. – rozpoczyna oficjalnie działalność Miejski Ośrodek Kultury;
  • 2006 r. – w Uničovie – czeskim mieście podpisana zostaje pierwsza w historii miasta oficjalna międzynarodowa umowa o współpracy partnerskiej;
  • 2008 r. – w czerwcu, w mieście Revúca na Słowacji podpisana zostaje umowa o współpracy partnerskiej, a we wrześniu podpisana zostaje umowa o współpracy partnerskiej z miastem Roccagorga we Włoszech;
  • 2009 r. – w styczniu zakończyła swoją działalność Izba Porodowa w Lędzinach. W maju po raz pierwszy w mieście zainicjowano obchody Dni Lędzin;
  • 2010 r. – odbyły się uroczyste obchody jubileuszu 850-lecia Lędzin oraz 240-lecia kościoła św. Klemensa;
  • 2011 r. – obchodzono rocznicę 20-lecia Odrodzonej Samorządności Miasta Lędziny;
  • 2012 r. – rozpoczyna się budowa Placu Farskiego (rynku);
  • 2014 r. – otwarcie Placu Farskiego. Symbolicznego otwarcia dokonała ówczesna wicepremier Elżbieta Bieńkowska uderzeniem w zabytkowy dzwon.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Klemensa
Miejska Biblioteka Publiczna
  • Kościół św. Klemensa wybudowany w latach 1769-1772;
  • Plebania kościoła św. Anny z 1778 r., w którym obecnie mieści się Miejska Biblioteka Publiczna;
  • Kostnica na cmentarzu ewangelickim z 1797 r.;
  • Dom gminy protestanckiej z XIX wieku;
  • Dzwon z około 1540 r., znajdujący się na Placu Farskim (rynku).

Kultura[edytuj | edytuj kod]

  • Miejski Ośrodek Kultury, ul. Hołdunowska 39
  • Miejska Biblioteka Publiczna, ul. Lędzińska 86
  • Filia nr 1 Miejskiej Biblioteki Publicznej, ul. Hołdunowska 39
  • Sala widowiskowo-kinowa "Piast", ul. Lędzińska 55

Cykliczne imprezy kulturalne[edytuj | edytuj kod]

Instytucje publiczne[edytuj | edytuj kod]

Ośrodki zdrowia[edytuj | edytuj kod]

  • Przychodnia Rejonowa Nr 1, ul. Fredry 17
  • Przychodnia Rejonowa Nr 2, ul. Asnyka 2
  • Przychodnia Rejonowa Nr 2 – filia Goławiec, ul. Goławiecka 40
  • Przychodnia Specjalistyczna, ul. Pokoju 17
  • Oddział Szpitalny Rehabilitacji Narządów Ruchu, ul. Pokoju 17
  • Zespół Pracowni Rehabilitacyjnych, ul. Lędzińska 14
  • Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Centrum Medyczne s.c., ul. Łanowa 5
  • Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "Medix", ul. Lędzińska 1
  • Gabinet Stomatologiczny "Opdent", ul. Hołdunowska 35a

Straż pożarna[edytuj | edytuj kod]

  • Ochotnicza Straż Pożarna, ul. Kontnego 32

Poczta[edytuj | edytuj kod]

  • Poczta Polska Lędziny 1, ul. Lędzińska 84
  • Poczta Polska Lędziny 3, ul. Hołdunowska 18b

Pomoc społeczna[edytuj | edytuj kod]

  • Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, ul. Lędzińska 47
  • Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie, ul. Lędzińska 24

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Przedszkola[edytuj | edytuj kod]

  • Przedszkole nr 1, ul. Stadionowa 1
  • Przedszkole nr 2, ul. Hołdunowska 20

Szkoły podstawowe[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Karola Miarki, ul. Paderewskiego 5
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Jana Christiana Ruberga, ul. Hołdunowska 13
  • Szkoła Podstawowa nr 4 w Zespole Szkół, ul. Goławiecka 36

Gimnazja[edytuj | edytuj kod]

  • Gimnazjum nr 1 im. Janusza Korczaka, ul. Pokoju 29
  • Gimnazjum nr 2 im. Gustawa Morcinka, ul. Hołdunowska 72
  • Gimnazjum nr 3 w Zespole Szkół, ul. Goławiecka 36

Szkoły średnie[edytuj | edytuj kod]

  • Zasadnicza Szkoła Zawodowa w Powiatowym Zespole Szkół, ul. Pokoju 4
  • Technikum w Powiatowym Zespole Szkół, ul. Pokoju 4
  • Liceum Ogólnokształcące w Powiatowym Zespole Szkół, ul. Pokoju 4

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Kościół Chrystusa Króla
Kościół ewangelicko-augsburski

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

KWK Ziemowit

W Lędzinach znajduje się 77 zakładów przemysłowych, z których największą rolę odgrywa KWK Ziemowit. W wyniku restrukturyzacji górnictwa liczba zatrudnionych w kopalni stale maleje, mimo to jest to zakład zatrudniający nadal największą liczbę osób z miasta i nie tylko.

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Lędzin działa 5 wysokoprodukcyjnych (powyżej 50 ha) gospodarstw rolnych. Największe gospodarstwa, których właściciele utrzymują się wyłącznie z produkcji rolnej, znajdują się przede wszystkim na obszarze dzielnicy Górki.

Handel[edytuj | edytuj kod]

Lędziny posiadają własne targowisko miejskie, a także kilka supermarketów i dyskontów.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Przez północny skraj miasta przebiega dwujezdniowa droga krajowa nr 1, umożliwiająca szybkie połączenie w kierunkach: Bielsko-BiałaCieszyn oraz KrakówWarszawaGdańsk. Ponadto istnieją połączenia drogowe z pozostałymi miastami konurbacji górnośląskiej – głównie Katowicami, Tychami, czy Mysłowicami.

Obwodnica[edytuj | edytuj kod]

Przez Lędziny przechodzi wschodnia obwodnica GOP.

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Lędzin autobusowym przewozem zajmują się dwie firmy transportowe: KZK GOP i MZK Tychy.

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Przez obszar miasta przechodzi linia kolejowa biegnąca do Tychów i Mysłowic.

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

Najbliższe lotniska międzynarodowe
lotnisko odległość w km
1 Pyrzowice 48
2 Balice 64

Media[edytuj | edytuj kod]

  • Lędziny-teraz! – miesięcznik
  • Lędzińskie za i przeciw – miesięcznik
  • Kurier lędziński – miesięcznik

Polityka[edytuj | edytuj kod]

Urząd Miasta Lędziny

Władze miasta[edytuj | edytuj kod]

Obecnym burmistrzem miasta jest Krystyna Wróbel, która otrzymała 55,70 % głosów w II turze wyborów samorządowych w 2014 r[18]. W skład Rady Miasta Lędziny wchodzi piętnastu radnych, wybieranych w wyborach bezpośrednich.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Lista miast partnerskich Lędzin[19]:

Lędzinianie[edytuj | edytuj kod]

Znani Lędzinianie[edytuj | edytuj kod]

  • Klemens Ścierski – były minister przemysłu i handlu, poseł na Sejm II kadencji, senator V kadencji;
  • Roman Ogaza – polski piłkarz, grający na pozycji środkowego napastnika;
  • Józef Berger – polski polityk, pedagog i nauczyciel, od 2006 do 2007 poseł V kadencji z listy Platformy Obywatelskiej;
  • Brygida Frosztęga-Kmiecik – polska reżyserka filmowa i scenarzystka, dziennikarka;
  • Bożena Borys-Szopa – polska działaczka związkowa, była Główny Inspektor Pracy, była minister w Kancelarii Prezydenta RP.

Honorowi obywatele[edytuj | edytuj kod]

Miasto Lędziny posiada dziesięciu honorowych obywateli. Są nimi:

  • Andrzej Naczyński – dyrektor naczelny KWK Ziemowit;
  • Płk. Jerzy Szewełło – historyk, pedagog, w okresie stanu wojennego w grudniu 1981 r. stanął po stronie strajkujących górników KWK Ziemowit;
  • Franciszek Serafin – historyk, nauczyciel w szkole podstawowej w Hołdunowie, jest autorem i redaktorem wielu książek i opracowań poświęconych między innymi Tychom i okolicom;
  • Antoni Piszczek – górnik, w okresie zatrudnienia przeszedł wszystkie szczeble górniczego awansu zawodowego;
  • Wiktor Zin – architekt;
  • ks. Tadeusz Orszulik – wieloletni administrator i proboszcz Parafii św. Klemensa;
  • ks. kanonik Józef Przybyła – były proboszcz parafii Chrystusa Króla, budowniczy kościoła Chrystusa Króla;
  • Rafał Bula – górnik;
  • Irena Gajer – skarbnik miasta;
  • Jan Raszka – górnik.

Zasłużeni dla miasta[edytuj | edytuj kod]

Miasto nadaje również odznakę „Zasłużony dla miasta Lędziny”. Zostali nią dotychczas uhonorowani:

  • Sylwester Łakota
  • ks. Józef Przybyła
  • Klemens Ścierski
  • Mariusz Żołna
  • Helena Szabrańska

Sport[edytuj | edytuj kod]

Kluby i organizacje sportowe[edytuj | edytuj kod]

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

szlak turystyczny zielony Szlak Krawędziowy GOP

  • Przebieg: Zamoście, Centrum, Smardzowice
  • Kolor: zielony
  • Długość: 11 km

szlak turystyczny żółty Szlak im. ks. Jana Kudery

  • Przebieg: Goławiec, Górki
  • Kolor: żółty
  • Długość: 9 km

szlak turystyczny niebieski Szlak Hołdunowski

  • Przebieg: Świniowy, Hołdunów
  • Kolor: niebieski
  • Długość: 6 km

Trasy rowerowe[edytuj | edytuj kod]

szlak rowerowy żółty Trasa żółta nr 8

  • Przebieg: Górki
  • Kolor: żółty
  • Długość: 8 km

szlak rowerowy czerwony Trasa czerwona nr 151

  • Przebieg: Centrum, Blych
  • Kolor: czerwony
  • Długość: 14 km

szlak rowerowy zielony Trasa zielona nr 153

  • Przebieg: Zamoście, Centrum, Hołdunów
  • Kolor: zielony
  • Długość: 10,6 km

Baza noclegowa[edytuj | edytuj kod]

W Lędzinach znajduje się jeden hotel (**) dwugwiazdkowy.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2012 r. Stan w dniu 31 XII. , 2013-06-05. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 2083-3342. 
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. , 2013-07-26. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507. 
  3. Plan gospodarki odpadami dla gminy Lędziny (pol.). www.ledziny.pl, 2014-08-10. [dostęp 2014-08-10].
  4. Lędziny – Klimat i temperatura (pol.). Meteovista.pl. [dostęp 2014-10-06].
  5. Lędziny – warunki naturalne (pol.). www.ledziny.pl. [dostęp 2014-08-02].
  6. Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan ludności i ruch naturalny. Ludność wg grup wieku i płci (Stan w dniu 31 XII 2010 r.) (pol.). 2014-10-05. [dostęp 2014-10-05].
  7. Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego: Narodowy Spis Powszechny 2002 – Ludność. Wykształcenie ludności. Ludność wg płci i poziomu wykształcenia (pol.). 2014-10-05. [dostęp 2014-10-05].
  8. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2014-08-09].
  9. Bank Danych Lokalnych (pol.). GUS. [dostęp 2014-08-31].
  10. Bank Danych Lokalnych (pol.). Główny Urząd Statystyczny, 2014-08-10. [dostęp 2014-08-10].
  11. Franciszek Kulczycki, "Monumenta mediiaevi historica res gestas Poloniae illustrantia", Tomus IX, Cracoviae, 1886, str. XL.
  12. Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis, "Liber Beneficiorum", Aleksander Przedziecki, Tom II, Kraków 1864, str.227.
  13. Ludwik Musioł. Dokument sprzedaży księstwa pszczyńskiego z dn. 21 lutego 1517 R.. „Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku”. R. 2, s. 235–237, 1930. Katowice: nakł. Towarzystwa ; Drukiem K. Miarki. 
  14. Franciszek Maroń. Rozwój sieci parafialnej w diecezji katowickiej aż do końca XV wieku. „Rozwój sieci parafialnej w diecezji katowickiej aż do końca XV wieku”, s. 101-167, 1969. 
  15. Monumenta Poloniae Vaticana T.1 Acta Camerae Apostolicae. Vol. 1, 1207-1344. Jan Ptaśnik (redakcja). Cracoviae: Sumpt. Academiae Litterarum Cracoviensis, 1913, s. 147-150.
  16. Sala Królestwa Świadków Jehowy.
  17. Dane według wyszukiwarki zborów na oficjalnej stronie Świadków Jehowy (www.jw.org), dostęp z 10 czerwca 2014.
  18. Zmiana warty w Bieruniu i w Lędzinach. serwislokalny.com.
  19. Miasta partnerskie. Urząd Miasta Lędziny. [dostęp 2011-06-17].