Wojkowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w woj. śląskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej samej nazwie.
Wojkowice
Herb Flaga
Herb Wojkowic Flaga Wojkowic
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat będziński
Gmina gmina miejska
Data założenia XIV wiek
Prawa miejskie 1962 (1992 przywrócone)
Burmistrz Zofia Gajdzik
Powierzchnia 12,77 km²
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

9172[1]
718 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 32
Kod pocztowy 42-580
Tablice rejestracyjne SBE
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Wojkowice
Wojkowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wojkowice
Wojkowice
Ziemia 50°21′53″N 19°02′12″E/50,364722 19,036667Na mapach: 50°21′53″N 19°02′12″E/50,364722 19,036667
TERC
(TERYT)
2243301031
Urząd miejski
ul. Króla Jana III Sobieskiego 290a
42-580 Wojkowice
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Wojkowice w Wikisłowniku
Strona internetowa
BIP
Budynek urzędu miasta
Kapliczka przy ulicy Głowackiego z 1900 roku
Koło maszyny wyciągowej – symbol tradycji górniczych w Wojkowicach

Wojkowicemiasto i gmina w Zagłębiu Dąbrowskim, w województwie śląskim, w powiecie będzińskim, nad rzeką Brynicą. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego. Wojkowice sąsiadują: od północy i zachodu z gminą Bobrowniki (sołectwa: Rogoźnik, Bobrowniki), od wschodu z miastem Będzin (dzielnica Grodziec), od południa z miastem Siemianowice Śląskie (dzielnica Przełajka) oraz z miastem Piekary Śląskie (dzielnice: Dąbrówka Wielka i Brzozowice-Kamień).

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 2002[2] Wojkowice zajmują obszar 12,77 km² (3,47% powierzchni powiatu), w tym:

  • użytki rolne: 61%
    • pola, łąki i nieużytki: 687 ha
    • sady: 86 ha
  • użytki leśne: 2%
    • lasy: 64 ha
  • inne: 440 ha.

Dzielnice[edytuj | edytuj kod]

Obecna miejscowość Wojkowice powstała 31 grudnia 1961 z połączenia dwóch odrębnych miejscowości: z osiedla Wojkowice Komorne i gromady Żychcice, w skład której wchodziła również dzielnica Kamyce. Tymczasowo miejscowość zachowała status osiedla. Na mocy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów PRL z dnia 18 lipca 1962 Wojkowice otrzymały prawa miejskie.

Po czasach sprzed 1961 pozostały w Wojkowicach lokalne nazwy tak zwanych „kolonii” które trudno nazwać dzielnicami ze względu na bardzo mały obszar, które obejmowały, najczęściej ograniczający się do jednej lub kilku ulic. Tak w Wojkowicach Komornych wyróżniano następujące kolonie:

  • Skrzynówek – od strony Strzyżowic, dzisiejsza ulica Długosza i Harcerska.
  • Brzeziny – od strony cmentarza w Psarach, dzisiejsza ulica nosi tą samą nazwę.
  • Łęg – od strony Grodźca, w dolinie potoku Wielonka. W tej dzielnicy znajdował się pierwszy kościół w Wojkowicach, pod wezwaniem św. Jana Nepomucena, rozebrany w latach 50 XX w. po wybudowaniu nowego kościoła, pod wezwaniem św. Antoniego z Padwy, usytuowanego bliżej centrum Wojkowic. Na granicach Łęgu znajdują się również dwa cmentarze: parafialny i komunalny, budynki Szkoły Podstawowej nr 1 oraz Ochotniczej Straży Pożarnej. Główną ulicą w ramach kolonii jest dzisiejsza ulica Paderewskiego prowadząca w stronę Czeladzi.
  • II Kolonia – dzisiejsza ulica Głowackiego.
  • I Kolonia – dzisiejsza ulica Sobieskiego na wysokości od Szkoły Podstawowej nr I do Parku Miejskiego. W obręb kolonii wchodziły: tzw. pola „Kowalówki” na których wybudowano kościół i plebanię Parafii św. Antoniego oraz tzw. „Giełda” – rejon skrzyżowania ulic Sobieskiego i Morcinka. Nazwa „Giełdy” wzięła się stąd w rejonie tym w dawnych Wojkowicach Komornych, znajdowało się najwięcej sklepów. Obecnie znajduje się tu również budynek dawnego Przedsiębiorstwa Las, w którym obecnie znajdują się: komisariat Policji, Miejski Wydział Oświaty i Wychowania, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej oraz Centrum Młodzieżowe Tlen.
  • Wydzierów oraz Kolonia Urzędnicza – nazwą Wydzierów nazwali mieszkańcy Wojkowic dzisiejsze osiedle Morcinka (dawniej zwane również Aleją Staszica), które wybudowane zostało na ziemiach, za które kopalnia budująca osiedle nie zapłaciła ich pierwotnym właścicielom należytej zapłaty (stąd przekonanie o „wydarciu” ziemi). Na terenie osiedla znajdowały się niegdyś Przedszkole nr 2 i żłobek – dziś budynek zdewastowany, Zakładowy Dom Kultury Jowisz, dziś w prywatnych rękach, filia biblioteki miejskiej – dziś przeniesiona do budynku gimnazjum oraz komisariat policji, dziś przeniesiony na ulicę Króla J. III Sobieskiego. Kolonią Urzędniczą nazywa się zespół zabytkowych willi (ulice: Zacisze, Kopalniana, Granitowa oraz część Sucharskiego), w których w czasach przedwojennych mieszkała kadra urzędnicza kopalni. Pomiędzy blokami stoją również budynki dawnej stołówki kopalnianej oraz górniczego ośrodka zdrowia, dziś nieużytkowane. Po wschodniej stronie kolonii znajdują się zabudowania dawnej Kopalni Węgla Kamiennego Jowisz, po zachodniej, dawnej Cementowni Saturn. Na południe znajduje się osiedle majora Sucharskiego (dawne Świerczewskiego), wybudowane w latach 50 XX w. dla pracowników cementowni.
  • Krzyżówkakolonii w północnej części miasta, przy granicy z Rogoźnikiem. Główną część kolonii stanowi osiedle domów robotniczych wybudowanych pod koniec lat 50 XX w. Tutaj znajduje się siedziba Spółdzielni Produkcyjnej Przyjaźń oraz w latach 90 XX w. wybudowana została tzw. Sala Królestwa – miejsce spotkań Świadków Jehowy.

Przed rokiem 1962 poszczególne miejscowości miały swoje części centralne, w których skupiało się życie administracyjne, społeczne, religijne i gospodarcze wsi. Tereny znajdujące się przy granicy obydwu miejscowości pozostały raczej niezabudowane i to właśnie tu skoncentrowane zostały wszystkie inwestycje miejskie prowadzone po 1962. W skład centralnej części miasta wchodzą:

  • zabudowania obecnego Zakładu Karnego Wojkowice, rozbudowanego w latach 2004−2005 o Areszt Śledczy. Budynki, w których znajduje się więzienie wybudowane zostały przez okupacyjne wojska niemieckie w latach 40 XX w. , z przeznaczeniem na obóz jeniecki. Po wojnie swoją siedzibę miała tu również jednostka wojskowa Wojskowego Korpusu Górniczego.
  • osiedle Betony – nazwa pochodzi od budynków wybudowanych przed II wojną światową na potrzeby rozwijającego się przemysłu. W latach siedemdziesiątych stare „Betony” zostały zburzone a w tym samym miejscu wybudowano osiedle złożone z kilku bloków wybudowanych technologią wielkiej płyty oraz kilku mniejszych budynków, przeznaczonych pod zamieszkanie przez pracowników KWK Jowisz. Przy osiedlu znajduje się również przedszkole, noszące imię Przyjaciół Bajek.
  • Park miejski oddany do użytku w 1962 wraz z kompleksem sportowym. Przy parku znajduje się także w budynku dawnego Pałacu Ślubów główny budynek Urzędu Miasta Wojkowice. Częścią parku jest użytkowany w czasie plenerowych imprez kulturalnych amfiteatr. W skład kompleksu sportowego, obecnie w znacznej części zdewastowanego wchodzą: boiska sportowe (użytkowane przez Miejski Klub Sportowy Millenium) oraz zespół basenów wraz z budynkiem hotelowym (nieużytkowane).
  • przy parku znajduje się spory plac służący jako przystanek i pętla autobusowa (nazwa przystanku: Wojkowice Park). Przy skrzyżowaniu ulic Sobieskiego i Pułaskiego wybudowano pod koniec lat 90 XX w. centrum usługowe z budynkiem poczty. Mieszkańcy Wojkowic określają tę okolicę jako Koniec dlatego, że właśnie tutaj przechodziła dawna granica pomiędzy ich miejscowością a Żychcicami.
  • na północ od placu znajduję się najnowsze i największe osiedle mieszkaniowe Wojkowic imienia Józefa Plaka, wybudowane pod koniec lat 80 XX w. na terenach przed wojną należących do kościoła katolickiego, stąd najstarsi mieszkańcy Wojkowic nazywają je „księżymi polami.” Zamieszkuje je około 1400 mieszkańców, głównie ludności napływowej z różnych części Polski. Pod koniec lat 90 XX w. pojawił się pomysł wybudowania na skraju osiedla trzeciego kościoła w Wojkowicach. Pomysł ten, pomimo prób wskrzeszenia go przez przedstawicieli kościoła jeszcze po 2000, nie został zrealizowany.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności i jej struktura według płci[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 31 grudnia 2012[3] miasto miało 9 172 mieszkańców.

Dane z 31 grudnia 2012[3]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 9172 100 4829 52,6 4343 47,4
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
718,3 378,2 340,1

Struktura wiekowa[edytuj | edytuj kod]

Struktura wiekowa mieszkańców według danych z 31 grudnia 2012[3]:

  • 0−14 lat: 12%
  • 15−29 lat: 18,6%
  • 30−44 lat: 20,9%
  • 45−59 lat: 24,6%
  • 60-69 lat: 11,4%
  • 70 i więcej lat: 12,5%

Przyrost naturalny w 2012 r. wyniósł –0,6%.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Woykowycze Komorne wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis.[4]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wojkowice wzmiankowane były w 1271, a Żychcice już w 1254. W 1918 Wojkowice Komorne jako wioska aż do końca 1954 należały do gminy Bobrowniki. W 1926 podjęto próbę usamodzielnienia się administracyjnego (wieś liczyła 4 tys. mieszkańców), jednak petycja mieszkańców wniesiona do Wydziału Powiatowego Sejmiku Będzińskiego została odrzucona. 1 stycznia 1955 Wojkowice Komorne otrzymały status osiedla (wybory do Osiedlowej Rady Narodowej odbyły się 5 grudnia 1954). 31 grudnia 1961 do Wojkowic przyłączono gromadę Żychcice-Kamyce (o powierzchni 5,2 km²). Na mocy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 18 lipca 1962 osiedle otrzymało prawa miejskie pod nazwą Wojkowice[5]. W lutym 1977 roku Wojkowice arbitralnie włączono do miasta Będzin. Jednak już 15 czerwca 1990 roku Osiedlowy Komitet Obywatelski w Wojkowicach przy Komitecie Obywatelskim Ziemi Będzińskiej w Będzinie, wystąpił do ówczesnego Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem o utworzenie samodzielnej gminy miejskiej. 24 września 1990 Sejmik Samorządowy Województwa Katowickiego podejmuje uchwałę przywrócenia samodzielności gminie miejskiej Wojkowice. Po wielu zabiegach i interwencjach Wojkowice ponownie zostały samodzielnym miastem 1 stycznia 1992 roku.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Dawna KWK Jowisz
POL Wojkowice KWK Jowisz (1).jpg

Ośrodek przemysłowy w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym (GOP):

Transport[edytuj | edytuj kod]

W odległości około 5 km od centrum miasta przebiega Droga Krajowa nr 94 KrakówWrocław (Międzynarodowa E40), a w odległości około 7,5 km przebiega Droga Krajowa nr 86 znana jako trasa WarszawaKatowice (Droga międzynarodowa E75). Przez samo miasto przebiegała niegdyś linia kolejowa Tarnowskie GóryZąbkowice. Od roku 1957 istniała linia tramwajowa z Będzina do Wojkowic (potem przedłużona do Żychcic), zlikwidowana 31 marca 2006.

Sport[edytuj | edytuj kod]

  • „Górnik Wojkowice”, w latach 1968−1969 oraz 1973−1975 grał w II lidze piłki nożnej.
  • Milenium Wojkowice – grający w:
    • 2002-2004 A Klasa Podokręgu Sosnowiec
    • 2004-2006 Liga Okręgowa
    • 2006-2008 IV Liga
    • 2008-2011 Liga Okręgowa
    • od 2011 A Klasa Podokręgu Sosnowiec

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Szkoła podstawowa nr 3
  • Szkoła podstawowa nr 1
  • Szkoła podstawowa nr 3
  • Gimnazjum
  • Liceum Ogólnokształcące
  • Technikum Architektury Krajobrazu.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. „Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2012 r. Stan w dniu 31 XII”, s. 93, 2013. Główny Urząd Statystyczny. ISSN 2083-3342 (pol.). 
  2. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  3. 3,0 3,1 3,2 Bank Danych Lokalnych (pol.). GUS. [dostęp 2014-02-20].
  4. Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis, "Liber Beneficiorum", Aleksander Przedziecki, Tom II, Kraków 1864, str.201.
  5. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1962 r. w sprawie utworzenia niektórych miast. (Dz. U. z 1962 r. Nr 41, poz. 188)
  6. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 22 maja 2014.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]