Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP
Kościół Ewangelicko-Augsburski w Rzeczypospolitej Polskiej
Róża Lutra
Róża Lutra
Hymn: Warownym grodem jest nasz Bóg
Klasyfikacja systematyczna wyznania
Chrześcijaństwo
 └ Protestantyzm
   └ Luteranizm
Ustrój kościelny synodalno-konsystorski
Prądy teologiczne główny nurt konserwatywny,
Nurty pobożnościowe ewangelicki, pietyzm
Siedziba Warszawa
Zwierzchnik
• tytuł zwierzchnika
ks. Jerzy Samiec
Biskup Kościoła
Organ ustawodawczy Synod Kościoła
Zasięg geograficzny  Polska
Członkostwo Światowa Rada Kościołów, Światowa Federacja Luterańska, Konferencja Kościołów Europejskich, Polska Rada Ekumeniczna
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Luteranizm
LutherRose.jpg
Róża Lutra
 PortalKategoria

Kościół Ewangelicko-Augsburski w Rzeczypospolitej Polskiej – najstarszy i największy Kościół ewangelicki (protestancki) w Polsce i obecnie jedyny Kościół luterański w Rzeczypospolitej Polskiej. Członek Światowej Federacji Luterańskiej, Światowej Rady Kościołów, Konferencji Kościołów Europejskich i Polskiej Rady Ekumenicznej. Organem prasowym jest Zwiastun Ewangelicki. Zwierzchnikiem Kościoła jest bp Jerzy Samiec.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze dawnego kościoła ewangelickiego w Żeliszowie
Kościół Wniebowstąpienia Pańskiego w Warszawie
Kościół Ewangelicko-Augsburski pw. św. Piotra i Pawła w Tychach
Kościół Ewangelicko-Augsburski Św. Krzyża w Nidzicy
Kościół w Cieplicach

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Luteranie w Polsce pojawili się wkrótce po wystąpieniu Marcina Lutra. Nauki Lutra zostały dobrze przyjęte w Rzeczypospolitej Polskiej oraz u jej bezpośrednich sąsiadów. Szczególne uznanie zyskały na terenach Prus Książęcych, na Śląsku Cieszyńskim, w Małopolsce i Wielkopolsce. Edykt Zygmunta I Starego z 1523 głosił, że każdy, kto by owe dzieła luterskie wprowadzał, sprzedawał, kupował, czytał; albo zasady Lutra głosił, bronił lub pochwalał, aby prócz spalenia samychże książek, on także śmiercią na stosie i konfiskatą dóbr wszystkich ukarany został[2]. W 1525 Albrecht Hohenzollern doprowadził do sekularyzacji Prus Książęcych, wprowadził luteranizm jako religię państwową. Na Śląsku Cieszyńskim luteranizm wprowadził rządzący wtedy Księstwem Cieszyńskim Wacław III Adam, który spopularyzował to wyznanie na tyle, że luteranizm stał się dominującym wyznaniem w Księstwie.

Lata 1918-1939[edytuj | edytuj kod]

Historia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP rozpoczyna się po zakończeniu działań I wojny światowej. Odrodzona Polska powstała z trzech zaborów, które różniły się między sobą nie tylko ustrojowo, ale również religijnie. W granicach Państwa Polskiego znalazło się około 900 000 ewangelików należących do różnych Kościołów, m.in. Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Królestwie Polskim, Kościoła Unijnego w Wielkopolsce (Kościół Ewangelicko-Unijny w Polsce), Kościoła Unijnego na Górnym Śląsku (Kościół Ewangelicko-Unijny na Polskim Górnym Śląsku), Kościoła Unijnego w Galicji (Kościół Ewangelicki Augsburskiego i Helweckiego Wyznania w Małopolsce) oraz Kościoła Staroluterańskiego (Kościół Ewangelicko-Luterański w Polsce [Zachodniej; ponieważ w 1926])[3][4].

Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP był spadkobiercą Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Królestwie Polskim, który działał na terenie zaboru rosyjskiego. Po odrodzeniu Rzeczypospolitej Polskiej objął swym zasięgiem również parafie z innych regionów kraju. Trudnego dzieła złączenia i budowy struktur Kościoła podjął się pierwszy superintendent generalny, ks. Juliusz Bursche. W 1936 wszedł w życie dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej z 25 listopada 1936 o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej[5]. Zgodnie z jego postanowieniami na czele Kościoła stał Biskup Kościoła, władzę administracyjną sprawował Konsystorz, władze ustawodawczą Synod. Kościół został podzielony na 10 diecezji, na których czele stali seniorowie. Ustawa gwarantowała również wewnętrzną niezależność Kościoła oraz dała prawną podstawę do jego rozwoju. W okresie międzywojennym powstał diakonat „Eben Ezer” w Dzięgielowie. Utworzono Wydział Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego. Istniało 5 szpitali ewangelickich, kilka domów opieki, rozwijał się diakonat „Tabita”.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

II wojna światowa była ogromnym ciosem dla luteran. Podczas wojny zginęło ok. 30% duchownych kościoła oraz Biskup Kościoła, ks. Juliusz Bursche. Większość księży została aresztowana, mienie ewangelików zostało skonfiskowane. Wprowadzony zakaz odprawiania nabożeństw i czynności kościelnych w języku polskim doprowadził do drastycznego spadku uczestnictwa ewangelików w nabożeństwach. Na skutek działań wojennych Kościół poniósł ogromne straty materialne, zniszczono wiele świątyń oraz budynków kościelnych. W samej tylko Warszawie zniszczono zakłady dobroczynne, szkoły, szpital oraz kościół.

Lata 1945-1989[edytuj | edytuj kod]

Z chwilą zakończenie działań wojennych Kościół znalazł się w zupełnie nowej sytuacji polityczno-państwowej. Dekretem z 19 września 1946[6] uznano za obowiązujący Dekret Prezydenta z 1936, zmieniono jedynie stan terytorialny Kościoła oraz włączono odłamy luteranizmu, które do tego Kościoła przed wojną nie należały. Kościół Ewangelicko-Augsburski w PRL-u objął swoim działaniem obszary ziem odzyskanych, włączono do jego struktur przedwojenne parafie Kościołów Unijnych, Kościoła Staroluterańskiego, Kościoła Augsburskiego i Helweckiego Wyznania w Małopolsce oraz Braci Morawskich.

Na tej podstawie prawnej zaczęto na nowo organizować władze kościelne. Już w 1945 w Łodzi doszło do zebrania żyjących pastorów, którzy powołali ks. Jana Szerudę na tymczasowego zwierzchnika Kościoła. Jego główne wysiłki skierowane były na zwołanie Synodu Kościoła, który dokonać miał wyboru stałych organów kościelnych. Jednak zanim doszło do zwołania Synodu, zorganizowano na nowo diecezje, powołano władze tych diecezji, zapewniono opiekę duszpasterską w nowych parafiach. Pierwszy Synod zebrał się 29 czerwca 1950, dokonano wtedy wyboru Konsystorza. Kolejny Synod w 1951 wybrał na Biskupa Kościoła ks. Karola Kotulę.

Głównym problemem Kościoła w okresie powojennym był spadek liczby wiernych, wywołany nie tylko działaniami wojennymi, ale również przesiedleniami (Dolny Śląsk, Mazury). Po wojnie na terenie Polski mieszkało około 240 000 luteran; w ciągu kilku powojennych lat liczba ta zmniejszyła się o połowę. W kolejnych latach nadal się zmniejszała, w 1964 było ich 100 000. Kolejnym problemem była odbudowa oraz odzyskanie majątku kościelnego. W pierwszych latach powojennych Kościół utracił wiele świątyń, z których części nadal nie udało się odzyskać. Odbudowa udała się dzięki pomocy nie tylko wiernych z Polski, ale również zagranicznych organizacji kościelnych. W 1954 w miejsce usuniętego z Uniwersytetu Warszawskiego Wydziału Teologii Ewangelickiej utworzono Chrześcijańską Akademię Teologiczną w Warszawie, na której otwarto Sekcję Teologii Ewangelickiej, kształcącą ewangelickich duchownych. Działalność wydawnicza Kościoła realizowana była do końca lat. 50 w Wydawnictwie "Strażnica Ewangeliczna", a przez następne blisko 30 lat dziejów Polski Ludowej w Wydawnictwie Zwiastun, w którym też ukazywał się dwutygodnik Zwiastun.

W okresie stanu wojennego parafianie otrzymywali dary z parafii zachodnich. Wybrany w 1975 Biskup Kościoła ks. Janusz Narzyński brał udział w obradach Okrągłego Stołu.

Po 1989 roku[edytuj | edytuj kod]

Na mocy ustawy z 13 maja 1994 o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego uregulowano funkcjonowanie Kościoła w Polsce[7]. Na początku lat dziewięćdziesiątych Kościół Ewangelicko-Augsburski liczył 90 000 wiernych. Nowa regulacja prawna doprowadziła do powstania różnych nowych form działania Kościoła. Powołano do życia Diakonię Kościoła, zajmującą się udzielaniem pomocy osobom potrzebującym. Kościół prowadzi domy opieki dla dorosłych w Dzięgielowie, Konstancinie-Jeziornie, w Bytomiu-Miechowicach, w Mikołajkach, Zagórowie, Węgrowie i Bielsku-Białej. Działają przyparafialne świetlice środowiskowe, wypożyczalnie sprzętu rehabilitacyjnego. Powrotem do przedwojennej tradycji było powołanie w 1995 Ewangelickiego Duszpasterstwa Wojskowego. Dzięki inicjatywie ewangelickich towarzystw edukacyjnych, powołano do życia szkoły podstawowe, gimnazja, licea oraz szkoły policealne we Wrocławiu, Krakowie, Bielsku-Białej, Cieszynie, Olsztynie i Gliwicach. Nie zapomniano również o środowiskach polonijnych za granicą, szczególnie w Niemczech i Wielkiej Brytanii.

Wewnętrzną strukturę Kościoła reguluje Zasadnicze Prawo Wewnętrzne Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej z 26 października 1996, uchwalone przez Synod Kościoła[8]. W 1992 powołano do życia Ośrodek Wydawniczy Augustana w Bielsku-Białej, który wydaje literaturę ewangelicką. W 2010 w wyniku tajnego głosowania Synod Kościoła opowiedział się przeciwko ordynacji kobiet na księży[9].

Nauka Kościoła Luterańskiego[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Luteranizm.

Kościół Ewangelicko-Augsburski (Luterański) opiera swoją wiarę na czterech zasadach: tylko Pismo, tylko Chrystus, tylko wiara i tylko łaska. Najistotniejszą z nich jest zasada „Tylko Chrystus”, której podporządkowane są wszystkie inne. Oznacza ona, że tylko Jezus Chrystus, Syn Boga Ojca, prawdziwy Bóg i prawdziwy człowiek, dzięki działaniu Ducha Świętego narodzony z Marii Panny, jest jedynym pośrednikiem między człowiekiem a Bogiem, jedynym Zbawicielem i ratunkiem dla grzesznika, który zbawienie przyjmuje z darowanej łaski, bez własnej zasługi, poprzez wiarę w Ukrzyżowanego i Zmartwychwstałego Pana (teologia krzyża). Nauka o usprawiedliwieniu w Kościele luterańskim podkreśla, że nie zbawiają uczynki, a jedynie wiara w usprawiedliwiające dzieło Chrystusa, dokonane na krzyżu Golgoty. Dobre uczynki pokazują, czy wiara jest prawdziwa – człowiek czyni dobrze nie dlatego, aby być zbawionym, ale czyni dobrze dlatego, że Chrystus złożył z życia swego jedyną i niepowtarzalną ofiarę dla zbawienia całego świata.

Wierni uznają niedzielę za dzień święty. Na nabożeństwach odbywa się spowiedź „powszechna”, jednak na życzenie możliwa jest również spowiedź uszna, praktykowana raczej jako „rozmowa wiary”, rozmowa duszpasterska.

Istnieją dwa sakramenty: Chrzest i Komunia Święta. Kościół praktykuje głównie chrzest niemowląt, udziela go również osobom, które wcześniej nie przyjęły chrztu w Imię Boże. Komunia Święta, nazywana Wieczerzą Pańską, Sakramentem Ołtarza, Sakramentem Ciała i Krwi Pańskiej lub Eucharystią, udzielana jest pod dwiema postaciami chleba i wina. Luteranie wierzą, że chrzest święty włącza człowieka do społeczności Kościoła, jest kąpielą nowonarodzenia w Duchu Świętym, zmywa winę za grzech pierworodny (nie sam grzech), który rozumiany jest jako źródło grzesznego stanu całego człowieka (totus homo peccator est). Ewangelicy tradycji augsburskiej wyznają wiarę w cielesną obecność Chrystusa w, pod i z elementami chleba wina (tzw. konsubstancjacja). Luteranie wierzą, że tak, jak ludzka natura Chrystusa przenika się i współistnieje bez konfliktu z jego boską naturą, tak substancja chleba i Ciała oraz wina i Krwi współistnieją obok siebie, i wiarą przyjmowane są przez wierzących podczas liturgii. Sakrament Ołtarza rozumiany jest jako uczestnictwo w ciele i krwi Chrystusa, pamiątka Chrystusa ukrzyżowanego i zmartwychwstałego, społeczność wiernych, antycypacja Królestwa Bożego i ofiara dziękczynienia składana Ojcu.

Władze kościelne[edytuj | edytuj kod]

  • Synod Kościoła – najwyższa władza Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP, uchwala on prawa kościelne. Do jego kompetencji należy wybór biskupa Kościoła, konsystorza i rady synodalnej. Od 14 kwietnia 2012 prezesem Synodu jest ks. Grzegorz Giemza.
  • Konsystorz Kościoła – naczelna władza administracyjna Kościoła, organ wykonawczy Synodu. W jego skład wchodzi: Biskup Kościoła jako jego prezes, wiceprezes oraz trzech radców duchownych i trzech radców świeckich. Do jego zadań należy m.in. nadzór nad diecezjami i parafiami.
  • Biskup Kościoła – duchowny Zwierzchnik Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP, kieruje pracami Kościoła jako prezes Konsystorza. Wybierany jest przez synod na okres 10 lat z możliwością powtórnej elekcji. Od stycznia 2010 Biskupem Kościoła jest ks. Jerzy Samiec.
  • Rada Synodalna – składa się z prezesa synodu oraz dwóch radców świeckich i duchownych, wybieranych przez synod. Podczas sesji rada synodalna pełni funkcję prezydium synodu.
  • Konferencja Biskupów Kościoła – posiada prerogatywy doradcze. W jej skład wchodzi Biskup Kościoła, biskupi diecezjalni oraz ewangelicki biskup wojskowy.

Biskupi (zwierzchnicy) Kościoła[edytuj | edytuj kod]

Lata posługi Biskup Kościoła Lata życia Uwagi
1904-1942 bp dr Juliusz Bursche 1862-1942 zginął w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen
1945-1951 bp prof. Jan Szeruda (p.o.) 1889-1962 pełnił obowiązki biskupa do wyborów przeprowadzonych przez pierwszy po wojnie Synod Kościoła.
1951-1959 bp dr Karol Kotula 1884-1968
1959-1975 bp prof. Andrzej Wantuła 1905-1976
1975-1991 bp Janusz Narzyński ur. 1928
1991-2001 bp Jan Szarek ur. 1936
2001−2010 bp Janusz Jagucki ur. 1947 10-letnia kadencja została skrócona przez Synod Kościoła.
od 2010 bp Jerzy Samiec ur. 1963

Administracja Kościoła[edytuj | edytuj kod]

Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP administracyjnie dzieli się na diecezje i parafie. Diecezja jest jednostką administracyjną składającą z parafii znajdujących się na określonym terenie. Zadaniem diecezji jest koordynowanie i kontrola działalności parafii, organizowanie współpracy. Najwyższą władzą diecezji jest Synod Diecezjalny, którego kadencja trwa 5 lat. Zwierzchnikiem diecezji jest Biskup Diecezjalny, którego kadencja trwa 10 lat z możliwością przedłużenia na kolejną kadencję. Diecezje nie mają stałych siedzib. Siedzibą biskupa diecezjalnego staje się z chwilą wyboru na ten urząd jego macierzysta parafia. Obecnie Kościół dzieli się na 6 diecezji:

Diecezja Zwierzchnik Siedziba
cieszyńska bp Paweł Anweiler Bielsko-Biała
katowicka bp Marian Niemiec Katowice
mazurska bp Rudolf Bażanowski Olsztyn
pomorsko-wielkopolska bp Marcin Hintz Sopot
warszawska bp Jan Cieślar Pabianice
wrocławska bp Ryszard Bogusz Wrocław

Parafia zgodnie z przepisami wewnętrznego prawa kościelnego „jest określoną terytorialnie lokalną społecznością kościelną i jednostką organizacyjną Kościoła, posiadającą siedzibę oraz władze parafialne”[10]. Członkiem parafii są osoby wyznania ewangelickiego mieszkające na jej terenie. Rozległe parafie mogę tworzyć filiały. Najwyższą władzą parafii jest Zgromadzenie Parafialne, które stanowią członkowie parafii posiadający czynne prawo wyborcze (członek parafii który ukończył 18 rok życia, był konfirmowany, uczęszcza na nabożeństwa, opłacił składkę kościelną). Parafią zarządza Rada Parafialna powołana na 5 letnią kadencję. Zwierzchnikiem duchownym parafii jest proboszcz, który powołany jest na 10 letnią kadencję z możliwością przedłużenia. Kościół dzieli się na 134 parafie, 133 filiały, posiada 194 kościoły i 151 kaplic.

Diecezja Parafie Filiały Kościoły Kaplice Duchowni
cieszyńska 22 24 40 10 44
katowicka 41 27 62 33 30
mazurska 15 27 19 20 16
pomorska-wielkopolska 18 27 24 17 16
warszawska 21 8 19 9 21
wrocławska 16 27 19 16 17

Duchowni[edytuj | edytuj kod]

Kościół Luterański uznaje jeden urząd duchowny zwiastowania Słowa oraz sprawowania i udzielania sakramentów. Występuje on w trzech posługach:

  • biskup – nadzoruje życie całego Kościoła (Biskup Kościoła) lub diecezji (Biskup diecezjalny). Dba o zachowanie jedności Kościoła, kieruje całym Kościołem lub diecezją.
  • prezbiter (ksiądz) – zwiastuje Słowo Boże, sprawuje sakramenty oraz sprawuje funkcje kierownicze w parafii oraz administruje nią.
  • diakon – sprawuje funkcję pomocniczą w Kościele, pełni służbę charytatywną i inną służbę posługiwania w Kościele. Urząd ten może sprawować mężczyzna jak i kobieta.

Prezbiterem i biskupem w Kościele Ewangelicko-Augsburskim w RP może być mężczyzna, który należy do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, posiada obywatelstwo polskie, cieszy się nieposzlakowaną opinią, wykazuje się dobrym stanem zdrowia, ukończył studia na Wydziale Teologicznym Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie, zdał egzamin kościelny i uzyskał akceptację władz kościelnych. Duchowni przechodzą na emeryturę w wieku 65 lat lub – jeśli Konsystorz Kościoła wyrazi na to zgodę – w wieku 68 lat. Księży nie obowiązuje celibat. Kobiety mogą być ordynowane na urząd diakona. Obecnie Kościół Ewangelicko-Augsburski liczy 164 duchownych (biskupów, prezbiterów-księży oraz diakonów).

W Polsce obowiązują następujące stroje liturgiczne[11]:

  • czarna toga z białą befką, jest używana w większości parafii
  • czarna toga z zakładaną na nią białą albą (komżą) zakończoną koronką, jest używana przede wszystkim na Śląsku Cieszyńskim
  • biała, sięgająca do kostek alba (tunika) z kolorową stułą, używana przez nielicznych duchownych głównie na Pomorzu.

Diakoni i diakonise[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Diakonat Eben-Ezer.

W luteranizmie diakonat jest posługą duchowną, w Polsce pełnioną zarówno przez mężczyzn jak i kobiety w posłudze diakona. W Kościele pełniona jest również służba ewangelickich diakonis - sióstr żyjących w celibacie i pełniących służbę wśród potrzebujących. Obecnie jest 16 sióstr diakonis w Żeńskim Diakonacie Eben-Ezer w Dzięgielowie na Śląsku Cieszyńskim.

Duszpasterstwa[edytuj | edytuj kod]

Przy Kościele Ewangelicko-Augsburskim w RP działają duszpasterstwa:

Duszpasterstwo Duszpasterz Główna siedziba
Ewangelickie Duszpasterstwo Młodzieży ks. Grzegorz Giemza Dzięgielów
Ewangelickie Duszpasterstwo Wojskowe bp ppłk Mirosław Wola Warszawa
Ewangelickie Duszpasterstwo Policji ks. Tadeusz Konik Cieszyn
Ewangelickie Duszpasterstwo Straży Pożarnej ks. mł. kpt. Adam Glajcar Częstochowa
Ewangelickie Duszpasterstwo Korespondencyjne ks. Wojciech Pracki Warszawa
Ewangelickie Duszpasterstwo Więzienne ks. Piotr Janik Świętoszówka
Ewangelickie Duszpasterstwo Akademickie
  • Duszpasterz w Krakowie: ks. Roman Pracki
  • Duszpasterz w Warszawie: ks. Karol Niedoba
  • Duszpasterz w Gliwicach: ks. Sebastian Olencki
Warszawa
Duszpasterstwo ewangelizacyjno-misyjne ks. Grzegorz Giemza Dzięgielów
Polskie Duszpasterstwo Ewangelickie w Irlandii ks. Adam Malina Dublin

Bratnia Pomoc im. Gustawa Adolfa[edytuj | edytuj kod]

  • prezes Zarządu Bratniej Pomocy im. Gustawa Adolfa: ks. Tadeusz Makuła

Bratnia Pomoc im. Gustawa Adolfa to organizacja zajmującą się pomocą parafiom Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP. Funkcjonuje na zasadzie samopomocy: corocznie we wszystkich parafiach przeprowadzana jest zbiórka pieniężna, zebrane środki przekazywane są do Zarządu BPiGA. Na posiedzeniu zarządu z udziałem delegatów wszystkich parafii następuje podział zebranych pieniędzy pomiędzy parafie, które zgłosiły zapotrzebowanie na te środki. Środki te przeznaczane są na budowę, renowację kościołów i budynków parafialnych, szkół oraz na różną działalność charytatywną (kuchnie dla biednych, domy opieki dla dzieci i starszych.

Diakonia Kościoła[edytuj | edytuj kod]

  • prezes Diakonii Kościoła: ks. bp Ryszard Bogusz
  • dyrektor generalny Diakonii Kościoła: Wanda Falk

Diakonia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP to organizacja prowadząca służbę diakonijną przy Kościele Ewangelicko-Augsburskim w Polsce w poszczególnych parafiach. Jej nadrzędnym celem jest niesienie pomocy potrzebującym. Realizuje go przez różnego rodzaju działalności m.in.: wspieranie instytucji i inicjatyw dotyczących udzielania pomocy bliźnim, opiekę nad ludźmi chorymi, starymi, niepełnosprawnymi, udzielanie pomocy rodzinom. Posiada liczne ośrodki opiekuńcze, szpitale czy działające na terenie całego kraju wypożyczalnie sprzętu rehabilitacyjnego, świetlice dla dzieci. Uczestniczy w Wigilijnym Dziele Pomocy Dzieciom wraz z katolicką Caritas i prawosławną Eleos. Posiada status organizacji pożytku publicznego.

Centrum Misji i Ewangelizacji (CME)[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Centrum Misji i Ewangelizacji.
  • prezes Rady Centrum Misji i Ewangelizacji: ks. bp Paweł Anweiler
  • dyrektor Centrum Misji i Ewangelizacji: ks. Grzegorz Giemza

Centrum Misji i Ewangelizacji Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP prowadzi działalność na terenie całej Polski w ramach Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP, docierając do różnych grup wiekowych i środowiskowych. Centrum wytycza sobie pięć kierunków pracy: Promowanie wolontariatu, organizowanie akcji ewangelizacyjnych (jak Tydzień Ewangelizacyjny w Dzięgielowie), wspieranie pracy diakonijnej, prowadzenie działalności wydawniczej i wspieranie powstawania nowych parafii i grup. Posiada status organizacji pożytku publicznego.

Polskie Towarzystwo Ewangelickie (PTEw)[edytuj | edytuj kod]

  • prezes Zarządu Głównego PTEw: Józef Król
  • wiceprezes Zarządu Głównego PTEw: Romuald Długosz

Polskie Towarzystwo Ewangelickie jest ogólnopolskim stowarzyszeniem społeczno-kulturalnym działającym w środowisku Kościołów ewangelickich. Jego celem jest pielęgnowanie więzi wśród społeczności ewangelickiej, kultywowanie jej tradycji oraz obrona interesów i dobrego imienia ewangelicyzmu w Polsce. Powstało na bazie lokalnego stowarzyszenia, które założono w 1919 w Poznaniu. W 1983 nastąpiło rozszerzenie jego działalności na cały kraj. PTEw działa poprzez oddziały regionalne: Bielsko-Biała, Cieszyn, Jaworze, Katowice, Koszalin, Kraków, Lublin, Łódź, Poznań, Sopot, Ustroń, Warszawa i Wisła. Pracę oddziałów koordynuje Zarząd Główny, którego siedziba mieści się w Katowicach. PTEw jest wydawcą kwartalnika „[Słowo i Myśl]”, poszczególne oddziały prowadzą swą działalność poprzez imprezy muzyczne, odczytowe, sesje popularnonaukowe, działania społeczne, polityczne, wydawnictwa.

Stowarzyszenie Przedsiębiorców Ewangelickich (SPE)[edytuj | edytuj kod]

  • prezes zarządu SPE: Edgar Barcikowski
  • wiceprezes zarządu SPE: Mirosław Ogrodnik
  • asystent kościelny: ks. Cezary Królewicz

Stowarzyszenie Przedsiębiorców Ewangelickich ma za zadanie rozwijać przedsiębiorczość prywatną w oparciu o zasady ewangelickiego etosu pracy i podnoszenia etyki zawodowej przedsiębiorców. Stowarzyszenie realizuje swe cele poprzez wszechstronne działania zmierzające do budowania ewangelickich postaw etyki gospodarczej i wychowania w szacunku do pracy, wyznania i Kościoła oraz współdziałanie z władzami Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w zakresie kształtowania aktywnych postaw społecznych.

Przypisy

  1. Luteranie.pl - statystyka
  2. Julian Bukowski, Dzieje reformacyi w Polsce od wejścia jej do Polski aż do jej upadku. T. 1, Początki i terytoryalne rozprzestrzenienie się reformacyi, [1883]], s. 490.
  3. Małgorzata Kośka, "Akta Gmin Kościoła Ewangelickiego Augsburskiego i Helweckiego Wyznania 1786 - 1939", w: Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie (AGAD), 2.IV.2012.
  4. Stefan Turowski, Kościół Ewangelicko-Unijny w Polsce 1920–1939, Bydgoszcz: Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Bydgoszczy, 1990.
  5. Dz. U. z 1936 r. Nr 88, poz. 613
  6. Dz. U. z 1946 r. Nr 54, poz. 304
  7. Dz. U. z 1994 r. Nr 73, poz. 323
  8. Zasadnicze Prawo Wewnętrzne.
  9. luteranie.pl: Dyskusja Synodu i głosowanie nt. ordynacji Kobiet - „nie” dla ordynacji kobiet. [dostęp 21.10.2010].
  10. Zasadnicze Prawo Wewnętrzne Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 października 1996 r.
  11. Luteranie.pl, „Pastoralblätter 9/98” – Czarna toga nie jest luterańskim logo.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Anna Janowska (red.), Ewangelicy warszawscy w walce o niepodległość Polski 1939-45. Słownik biograficzny, Warszawa 2007, ISBN 83-909051-09.
  2. Jan Szturc, Ewangelicy w Polsce. Słownik biograficzny XVI-XX w., Bielsko-Biała 1998, ISBN 83-85970-50-9.
  3. Andrzej Tokarczyk, Ewangelicy polscy, Warszawa 1988, ISBN 83-223-2260-7.
  4. ks. Tadeusz Wojak, Zarys historii Kościoła Bielsko-Biała 1995, ISBN 83-85970-33-9.
  5. Nasze Życie – luteranie w Polsce, praca zbiorowa, Bielsko-Biała 2007, ISBN 83-88941-77-1.
  6. Świadectwo wiary i życia, praca zbiorowa, Bielsko-Biała 2004, ISBN 83-88941-51-8.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]