Kaligula

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kaligula
Caligula 02.JPG
Imiona Gaius Iulius Caesar Germanicus
Panował jako Gaius Iulius Caesar Augustus Germanicus
niezaliczony w poczet bogów
Czas panowania 18 marca 37 r.24 stycznia 41 r.
Dynastia julijsko-klaudyjska
Data urodzin 31 sierpnia 12 r.Ancjum
Data śmierci 24 stycznia 41 r.Rzym
Moneta
Caligula sestertius RIC 33 680999.jpg
Lista cesarzy rzymskich

Gaius Iulius Caesar Germanicus, (ur. 31 sierpnia 12 n.e., zm. 24 stycznia 41 n.e.) – cesarz rzymski od 18 marca 37 r. Oficjalna tytulatura: Gaius Iulius Caesar Augustus Germanicus.

Wywód przodków[edytuj | edytuj kod]

4. Druzus Starszy      
    2. Germanik
5. Antonia Młodsza        
      1. Kaligula
6. Marek Agrypa    
    3. Agrypina Starsza    
7. Julia Starsza      
 

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Ancjum (dziś Anzio), w pobliżu Rzymu. Jego ojciec Germanik, dowódca uwielbiany przez wojsko, zaraz po narodzinach syna znalazł się wraz ze swoją rodziną nad Renem, gdzie dowodził tamtejszą armią. Rodzice często pokazywali syna w stroju żołnierskim. Wkładali mu buty (sandały), które nazywały się caligae, stąd też chłopiec otrzymał przydomek Caligula, czyli „Bucik”, i był traktowany jako maskotka armii.

W 17 roku cała rodzina przeniosła się na Wschód. 2 lata później umarł Germanik. Osierocony Gajusz zamieszkał z matką i pięciorgiem rodzeństwa w Rzymie. Był tam świadkiem okrucieństw, jakie spadły na jego najbliższych. Jego matkę w 29 roku zesłano na wyspę Pandaterię, gdzie umarła w 33 roku. Starszy brat Neron został uwięziony na Pontii. Zginął w 31 roku. Natomiast średni brat Druzus przetrzymywany na Palatynie, zginął w 33 roku. Gajusz uratował się dzięki temu, że uważano go jeszcze za dziecko. Z najbliższej rodziny zostały mu tylko siostry: Agrypina Młodsza, Julia Druzylla i Julia Liwilla, które darzył wielkim uczuciem. Pojawiły się plotki o ich kazirodczych związkach. Po zesłaniu matki Gajuszem zaopiekowała się prababka Liwia. Zmarła ona w 29 roku. Wtedy chłopiec zamieszkał u swej babci Antonii, którą szanował nawet podejrzliwy Tyberiusz.

Dojście do władzy[edytuj | edytuj kod]

Gajusz znalazł się na wyspie Capri w 31 roku, gdzie na stałe osiadł Tyberiusz, gdyż cesarz zapragnął mieć swych dwóch następców tronu blisko siebie. Byli to jego wnuk – Tyberiusz Gemellus oraz Gajusz. Stale otaczano ich, a szczególnie Gajusza, donosicielami podchwytującymi każde słowo. W 33 roku Tyberiusz przyznał Kaliguli honorowy kwestoriat. W 33 roku Kaligula poślubił Junię Klaudyllę, która zmarła podczas porodu razem z dzieckiem w 37 roku. Kaligula wszedł w porozumienie z prefektem pretorianów Makronem. Gajusz pragnął zostać cesarzem, a Makron zachować stanowisko u boku nowego cesarza. Gwarancją porozumienia była żona Makrona – Ennia, która za wiedzą męża była kochanką Gajusza (żonatego wówczas z Junią). 16 marca cesarz zasłabł i zmarł. Po mieście krążyły wszakże plotki, że do śmierci Tyberiusza przyczynili się Kaligula z Makronem. Zmarły w testamencie zalecił, by Gajusz i Tyberiusz Gemellus panowali razem. Jednak jego wola nie spełniła się. Za sprawą Makrona senat unieważnił jego wolę i ustanowił Gajusza cesarzem. Początki panowania nowego cesarza zapowiadały się wspaniale.

Początek panowania[edytuj | edytuj kod]

Kaligula kazał umorzyć wszystkie procesy polityczne, odwołał osoby zesłane z przyczyn politycznych, spalił publicznie akta procesu matki i braci oraz rozkazał opublikować dzieła dawnych historyków opozycyjnych. Wprowadził ulgi podatkowe, ponowił publikowanie rachunków państwowych. Pojechał na Pandaterię i Pontię po prochy matki Agrypiny i brata Nerona, aby złożyć je w mauzoleum cesarskim. Swoim siostrom i babce Antonii przyznał specjalne przywileje.

Cesarz szaleniec[edytuj | edytuj kod]

Jednakże w listopadzie 37 roku cesarz zapadł na dosyć poważną chorobę, prawdopodobnie mózgu. Gdy Kaligula powrócił do zdrowia, był już innym człowiekiem. Na początku wysłał żołnierzy z rozkazem zgładzenia Tyberiusza Gemmellusa, który mógł się upomnieć o ojcowiznę. Zmusił również do samobójstwa Marka Juniusza Silanusa (konsula zastępczego w 15 n.e.), ojca swojej pierwszej żony (Junii).

Apoteoza Kaliguli z boginią Romą (rzymska gemma z sardonyksu, I w. n.e.)

Pod koniec 37 roku, będąc świadkiem ślubu Pizona i Orestylli, upodobał sobie pannę młodą i zabrał ją podczas ceremonii jako swoją żonę. Równie nagle ją porzucił. Kaligula był powszechnie oskarżany o rozwiązłość – m.in. Swetoniusz podaje, że odbywał kazirodcze stosunki seksualne ze wszystkimi swoimi siostrami (także na publicznych ucztach).

W 38 roku odbyły się igrzyska, w trakcie których zmarła siostra cesarza Druzylla. Ogłoszono wtedy wielką żałobę publiczną. Kilka miesięcy po pogrzebie ożenił się z Lollią Pauliną, dotychczasową żoną Memmiusza Regulusa. W 38 r. ze światem pożegnał się m.in. Makron, który popełnił samobójstwo. W 39 roku znacznie pogorszyły się finanse państwa, ponieważ Kaligula lekkomyślnie roztrwonił pieniądze pozostawione przez gospodarnego Tyberiusza. Aby naprawić ten stan rzeczy, cesarz rozpoczął szeroko zakrojoną akcję konfiskat majątków. Gdy w połowie września Gajusz przygotował wielką wyprawę przeciw Germanom, odkryto spisek mający na celu zgładzenie cesarza. Jego senatorscy przywódcy (dowódca armii Getulik oraz Marek Emiliusz Lepidus, były mąż Druzylli) ponieśli śmierć, a zamieszane w spisek siostry cesarza, Agrypina Młodsza i Julia Młodsza, zostały wygnane na wyspy.

Kaligula rozstał się ze swoją żona Lollią i ożenił się z Cezonią. 30 dni po ślubie urodziła mu córeczkę, którą cesarz uznał za swoją. Dzięki fali procesów politycznych i konfiskat majątkowych władca miał środki na wszystkie swoje zachcianki i zabawy dworu. W połowie września 39 r. cesarz udał się do Germanii, którą postanowił przyłączyć do Imperium. Samo przejście na drugą stronę Renu uznał za olśniewające zwycięstwo i rozpoczął drogę powrotną do Rzymu. Dalsze działania wojenne w imieniu cesarza prowadził Galba. W 40 r. podstępnie zagarnął Mauretanię, której władca musiał popełnić samobójstwo. Wiosną 40 roku Kaligula poprowadził legiony ku północnym wybrzeżom Galii, udając, że przygotowuje wyprawę przeciwko Brytom, a ponieważ w obozie zjawił się zbiegły z wyspy książę, ową mistyfikację uznano za wielkie zwycięstwo. Zaraz potem pełen chwały Kaligula wrócił do Rzymu i odbył wjazd owacyjny. Dalsze rządy cesarza polegały na ciągłym ucztowaniu i organizacji igrzysk dla ludu. 24 stycznia 41 r. spiskowcy, wśród których byli Kasjusz Cherea i Korneliusz Sabinus, zamordowali cesarza podczas przejścia z teatru do pałacu cesarskiego, łącznie zadając mu około 30 ran. Zabito również jego żonę Cezonię wraz z córką. Kaligula został pochowany w Mauzoleum Augusta.

Żony i dzieci[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Auguet R., Kaligula (tłum. W. Gilewski), PIW, Warszawa 1990, ISBN 83-06-01855-9
  • Cary M., Scullard H. H., Dzieje Rzymu. Od czasów najdawniejszych do Konstantyna (t. I), PIW, Warszawa 1992
  • Krawczuk A., Poczet cesarzowych Rzymu, Wyd. "Iskry", Warszawa 2006
  • Krawczuk A., Poczet cesarzy rzymskich, Wyd. "Iskry", Warszawa 2006
  • Swetoniusz, Żywoty cezarów, Ossolineum, Wrocław 1987
  • Tacyt, Dzieła (t.I-II), Wyd. "Czytelnik", Warszawa 1957 ; 2004
  • Władcy i wodzowie starożytności. Słownik (opr. P. Iwaszkiewicz, W. Łoś, M. Stępień), WSiP, Warszawa 1998

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]