Kościoły i związki wyznaniowe w Łodzi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Łódź jest siedzibą metropolii łódzkiej, jednej z 14 metropolii obrządku łacińskiego w polskim Kościele katolickim. W jej skład wchodzą archidiecezja łódzka i łowicka. Główną świątynią archidiecezji łódzkiej jest bazylika archikatedralna św. Stanisława Kostki w Łodzi.

Ponadto w Łodzi istnieją placówki starokatolickie reprezentowane przez: Kościół Starokatolicki Mariawitówdiecezja śląsko-łódzka, Kościół Polskokatolicki w RPparafia Świętej Rodziny, położona w dekanacie warszawsko-łódzkim diecezji warszawskiej oraz Kościół Starokatolicki w RP – który w Łodzi ma swoją stolicę.

W Łodzi swoją siedzibą ma także diecezja Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnegodiecezja łódzko-poznańska, jedna z 6 diecezji w Polsce, utworzona w 1948 (zajmuje największą powierzchnię). Katedrą tej diecezji jest sobór św. Aleksandra Newskiego w Łodzi.

Protestantyzm w Łodzi reprezentowany jest przez większość tradycji wyznaniowych, zarówno nurtu ewangelickiego, jak i ewangelicznego. Najwięcej wyznawców posiada Kościół Ewangelicko-Augsburski.

Oprócz tego na terenie miasta swoją działalność prowadzą także inne wspólnoty religijne, m.in. Świadkowie Jehowy, gmina żydowska oraz muzułmańska. W sumie w obecnej chwili istnieje w Łodzi kilkadziesiąt Kościołów i związków wyznaniowych.

Kościół Rzymskokatolicki[edytuj | edytuj kod]

Podział Kościoła rzymskokatolickiego w Łodzi na dekanaty i parafie
Information icon.svg Osobne artykuły: KatolicyzmKościół łaciński.
Information icon.svg Z tym tematem związane są kategorie: Dekanaty archidiecezji łódzkiej, Parafie archidiecezji łódzkiej.

Łódź jest siedzibą metropolii łódzkiej, jednej z 14 metropolii w polskim Kościele katolickim. W jej skład wchodzą archidiecezja łódzka oraz diecezja łowicka.

Archidiecezji łódzkiej przyporządkowanych jest 35 dekanatów, w tym 12 w samej Łodzi (Łódź-Bałuty, Łódź-Chojny, Łódź-Dąbrowa, Łódź-Olechów, Łódź-Radogoszcz, Łódź-Retkinia, Łódź-Ruda, Łódź-Stoki, Łódź-Śródmieście, Łódź-Teofilów, Łódź-Widzew, Łódź-Żubardź). Najniższym ogniwem administracji diecezjalnej są parafie, których jest obecnie 68 w granicach Łodzi.

Diecezja łódzka została ustanowiona w 1920, do rangi archidiecezji (podległej bezpośrednio Stolicy Apostolskiej) podniesiona 25 marca 1992, a metropolia (w skład której weszła też diecezja łowicka) powołana w 2004 przez papieża Jana Pawła II.

Główną świątynią archidiecezji łódzkiej jest bazylika archikatedralna św. Stanisława Kostki w Łodzi.

Metropolitą łódzkim jest abp Marek Jędraszewski.

Ponadto w Łodzi znajduje się kilkadziesiąt rzymskokatolickich zgromadzeń zakonnych.

W kaplicy św. Krzysztofa (należącej do parafii Najświętszego Imienia Jezus w Łodzi) odbywają się nabożeństwa greckokatolickie. Łódzka społeczność grekokatolików tworzy powstałą w 2002 parafię Ofiarowania Pańskiego, należącą do dekanatu wrocławskiego eparchii wrocławsko-gdańskiej.

Starokatolicyzm[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Starokatolicyzm.

Kościół Starokatolicki Mariawitów[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Józefa – najstarszy zachowany kościół wybudowany w Łodzi (1765–1768)
Cerkiew św. Olgi, prawosławna
Cerkiew św. Aleksego, obecnie rzymskokatolicki kościół pw. św. Jerzego
Synagoga Reicherów, jedyna zachowana przedwojenna w Łodzi
Wielka Synagoga, podpalona przez nazistów w 1939, rozebrana w 1940

W Łodzi znajduje się parafia pw. św. Franciszka z Asyżu, położona na terenie diecezji śląsko-łódzkiej Kościoła Starokatolickiego Mariawitów.

Diecezja śląsko-łódzka jest jedną z 3 diecezji Kościoła Starokatolickiego Mariawitów. Obejmuje swym zasięgiem województwo śląskie, łódzkie, małopolskie i wielkopolskie. Stolicą diecezji jest Łódź.

Proboszczem parafii św. Franciszka z Asyżu przy ul. Franciszkańskiej 27, a zarazem ordynariuszem diecezji śląsko-łódzkiej jest biskup Zdzisław Maria Włodzimierz Jaworski.

Kościół Katolicki Mariawitów[edytuj | edytuj kod]

W Łodzi znajduje się parafia Matki Boskiej Nieustającej Pomocy, położona w kustodii płockiej Kościoła Katolickiego Mariawitów. Powstała w 1935, wskutek rozłamu w mariawityzmie. Jest jedną z największych placówek tego Kościoła w Polsce. Siedzibą parafii jest kaplica domowa, mieszcząca się przy ul. Jarowej 20. Nabożeństwom przewodzi kapłan ludowy Aleksander Karasiewicz (proboszcz parafii), następca siostry kapłanki Krystyny Marii Bogumiły Przyłuckiej (1927–1990).

Kościół Starokatolicki w Polsce[edytuj | edytuj kod]

W Łodzi znajduje się parafia pw. Podwyższenia Świętego Krzyża, najliczniejsza i najstarsza parafia Kościoła Starokatolickiego w RP.

W latach 1998–2012 parafia użytkowała budynek przy ul. Aleksandra 9, od 15 czerwca 2012 roku siedziba starokatolików znajduje się przy ul. Gdańskiej 143. Od 1 listopada 2012 funkcjonuje również kaplica przy ul. Wólczańskiej 27.

Posługi duszpasterskie w parafii pełni ks. Kazimierz Janusz Dorociński (proboszcz) oraz ks. sen. Henryk Paweł Hawryszczak (rezydent)[1].

Kościół Polskokatolicki w Polsce[edytuj | edytuj kod]

W Łodzi znajduje się parafia Świętej Rodziny, położona w dekanacie warszawsko-łódzkim diecezji warszawskiej Kościoła Polskokatolickiego.

Parafia Świętej Rodziny, mieszcząca się przy ul. Bolesława Limanowskiego 60, powstała w 1934. Proboszczem parafii jest ks. Antoni Strzelczyk.

Kościoły wschodnie[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Kościoły wschodnie.

Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Cerkwie w Łodzi.

Łódź jest siedzibą diecezji łódzko-poznańskiej, jednej z 6 diecezji Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, utworzonej w 1948 (zajmuje największą powierzchnię). W jej skład wchodzą dekanatyłódzki, krakowski oraz bydgoski.

W skład dekanatu łódzkiego wchodzą 4 parafie, w tym m.in. parafia św. Aleksandra Newskiego w Łodzi.

Biskupem diecezjalnym jest od 1981 abp Szymon (Romańczuk).

Apostolski Kościół Ormiański[edytuj | edytuj kod]

W Łodzi znajduje się siedziba Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego w RP, kierowana przez świeckiego prezesa zarządu administracyjnego Kościoła Unana Ananyana. Siedziba Kościoła znajduje się przy ulicy Piotrkowskiej 182 m. 549.

Ormiański Kościół Apostolski w RP nie jest oficjalnym reprezentantem Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego i nie posiada w Polsce osób duchownych.

Kościoły ewangelickie[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Ewangelicy.

Kościół Ewangelicko-Augsburski[edytuj | edytuj kod]

W Łodzi znajduje się parafia św. Mateusza, która należy do diecezji warszawskiej, jednej z sześciu w polskim Kościele Ewangelicko-Augsburskim.

Przy kościele, mieszczącym się przy ul. Piotrkowskiej 283, rezydował zmarły tragicznie w dniu 19 kwietnia 2010 biskup diecezjalny – ks. bp Mieczysław Cieślar.

Dzięki świetnej akustyce, w świątyni odbywają się liczne koncerty. Przez wiele lat w kościele występowała orkiestra Filharmonii Łódzkiej.

Kościół Ewangelicko-Reformowany[edytuj | edytuj kod]

Łódzka parafia powstała w 1888, skupiając mieszkańców Łodzi i okolic, będących pochodzenia polskiego, francuskiego, czeskiego (największa grupa) oraz niemieckiego (z Nowosolnej).

Świątynia przy ul. Radwańskiej 37, została wzniesiona w latach 1928–1932, według projektu K. Janiszewskiego z 1924.

Proboszczem parafii jest obecnie pastor Semko Koroza.

Kościół Ewangelicko-Metodystyczny[edytuj | edytuj kod]

W Łodzi znajduje się parafia Opatrzności Bożej. Istnieje ona od ponad 50 lat. Obok stałej pracy religijno-duszpasterskiej prowadzi świetlicę środowiskową dla dzieci. Angażuje się ponadto w prace Oddziału Regionu Łódzkiego Polskiej Rady Ekumenicznej[2].

Nabożeństwa w niedziele i święta odbywają się o godzinie 11.00. Godzina Biblijna (Studium Pisma Świętego) w piątek o godzinie 16.00.

Proboszczem parafii przy ul. Organizacji WiN 2A jest obecnie ks. Adam Kleszczyński.

Kościoły ewangelikalne[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Ewangelikalizm.

Kościół Ewangelicznych Chrześcijan[edytuj | edytuj kod]

W Łodzi istnieją 3 zbory, należące do okręgu centralnego, jednego z pięciu okręgów Kościoła Ewangelicznych Chrześcijan w Polsce[3].

  • I Zbór

I Zbór Kościoła Ewangelicznych Chrześcijan ma swoją siedzibę przy ul. Grunwaldzkiej 1.

Nabożeństwa odbywają się w niedzielę o godzinie 10.00.

Pastorem Zboru jest Jan Puchacz.

  • Zbór Woda Życia

Zbór Kościoła Ewangelicznych Chrześcijan „Woda Życia” ma swoją siedzibę przy ul. Organizacji WiN 2a.

Nabożeństwa odbywają się w niedzielę o godzinie 12.00, a studium Biblii w czwartki o godz. 18.00

Pastorem Zboru jest Eugeniusz Buza.

  • Zbór Soli Deo Gloria

Zbór Soli Deo Gloria powstał 8 czerwca 2003. Przez dwa lata nabożeństwa odbywały się w wynajętym pomieszczeniu Kościoła Ewangelicko-Reformowanego. Od 29 maja 2005 w prywatnym budynku przy ul. Celnej 8[4].

Nabożeństwa odbywają się w niedzielę o godzinie 10.00 oraz w środę o 18.00.

Pastorem Zboru jest Zbigniew Modnicki.

Kościół Chrześcijan Baptystów[edytuj | edytuj kod]

Baptyści pojawili się w Łodzi w połowie lat 60. XIX wieku. W 1876 został zakupiony przez nich plac przy ul. Nawrot 27, na którym powstała świątynia, zaprojektowana przez Edwarda Kreutzburga. 25 czerwca 1882 została poświęcona. Rozbudowana została na początku lat 20. XX wieku. Budynek zboru był we władaniu baptystów aż do ukończenia II wojny światowej. Po zakończeniu wojny nieruchomości przejęło wojsko, a później władze administracyjne urządziły w nim Dom Kultury Milicjanta. W 1994 władze państwa przekazały go z powrotem w ręce wspólnoty baptystycznej. Pod koniec 2000 został zakończony projekt przebudowy całego kompleksu[5][6].

Grupa łódzkich baptystów rozrastała się w sposób niebywale szybki. W 1869 liczyła ona 71, a w roku następnym już ponad 100 osób. Na początku XX wieku pracę duszpasterską prowadzono już w czterech zborach. We wrześniu 1939 w Łodzi zamieszkiwało kilkuset baptystów. Dzisiejszy Kościół Chrześcijan Baptystów w Łodzi grupuje ponad 100 osób dorosłych[7].

Zbór w Łodzi przy ul. Nawrot 27 należy do okręgu centralnego, jednego z dziewięciu okręgów Kościoła Chrześcijan Baptystów w Polsce.

Nabożeństwa odbywają się niedziele o godzinie 10.00 oraz w czwartki o 18.00. Zborowi przewodzą pastorzy Leszek Wakuła i Roman Baranowski.

W budynku kościelnym znajduje się także księgarnia Kompas.

Placówka misyjna w dzielnicy Bałuty, którą opiekują się misjonarze: Marcin Buska oraz Robert Kozłowski[8].

Kościół Chrystusowy w RP[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Kościół Chrystusowy w RP.

Społeczność Ewangeliczna stanowi część Kościoła Chrystusowego w RP (do lipca 2004 Kościół Zborów Chrystusowych), istnieje od roku 1993[9].

Nabożeństwa odbywają się w niedziele o godzinie 10.00, w kaplicy na tyłach Kościoła Chrześcijan Baptystów, przy ul. Nawrot 27.

Kościół Zielonoświątkowy[edytuj | edytuj kod]

W Łodzi istnieją 2 zbory, należące do okręgu centralnego, jednego z siedmiu okręgów Kościoła Zielonoświątkowego w Polsce, obejmującego województwa: mazowieckie i łódzkie.

  • I Zbór

I Zbór Kościoła Zielonoświątkowego w Łodzi powstał w 1923. Początkowo zgromadzał się w domu przekazanym do dyspozycji wierzącym przez jednego z braci. Później w Gimnazjum Dziewcząt. W okresie II wojny światowej został rozwiązany przez niemieckie władze okupacyjne. Wznowił działalność w lipcu 1947, po wielu staraniach br. Franciszka Januszewicza – pierwszego po wojnie pastora zboru. Nabożeństwa odbywały się w domu braterstwa Januszewiczów, przy ul. Żwirki 4, a następnie w wynajmowanym lokalu przy ul. Szarej 1. Od 1993 w obecnym miejscu przy ul. Jaracza 95/97[10].

Nabożeństwa odbywają się w niedziele o godzinie 10.00 oraz w środy o 18.00.

Pastorem Zboru jest Piotr Karaś.

  • Zbór Immanuel

Zbór Immanuel ma swoją siedzibę przy ul. Jana Kilińskiego 24.

Nabożeństwa odbywają się niedziele o godzinie 10.00 oraz w środy o 18.00.

Pastorem zboru jest Ryszard Januszewicz.

Kościół Boży w Chrystusie[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Kościół Boży w Chrystusie.

Zbory Kościoła Bożego w Chrystusie w Łodzi, jako lokalne zgromadzenia członków Kościoła, są autonomiczne i każdy z nich posiada osobowość prawną. Na czele każdego z nich stoi pastor. W roku 2013 Kościół Boży w Chrystusie liczy 61 zborów na terenie całego kraju i prowadzi 5 misji[11]. Zbory Kościoła Bożego w Chrystusie mają charakter zielonoświątkowy.

  • Centrum Chrześcijańskie – BETEL

Zbór Centrum Chrześcijańskiego – BETEL ma swoją siedzibę przy ul. Piotrkowskiej 101[12].

Nabożeństwa odbywają się w niedziele o godzinie 17.00, przy ul. Radwańskiej 37 (budynek za świątynią Kościoła Ewangelicko-Reformowanego).

Pastorem zboru jest John Abraham Godson[13], radny Rady Miejskiej w Łodzi od stycznia 2008.

  • Centrum Chrześcijańskie „Zwycięstwo”

Zbór Centrum Chrześcijańskiego „Zwycięstwo” ma swoją siedzibę przy ul. Perłowej 20[14].

Nabożeństwa odbywają się w niedziele o godzinie 11.00, przy ul. Fabrycznej 17.

Pastorem zboru jest Karol Michalak[15].

Kościół Boży[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Kościół Boży.
  • Zbór Centrum Chrześcijańskie "Życie Sozo"

Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa[edytuj | edytuj kod]

Historia zboru Chrześcijańskiej Wspólnoty Zielonoświątkowej w Łodzi[16] sięga lat 30. XX wieku, kiedy to grupa osób czytających Pismo Święte (na czele z braćmi Skrzypczakiem i Borowiakiem) utworzyła Zbór Chrześcijański. W latach 70. funkcję przełożonego zboru pełnił Henryk Wojtasik, następnie jego brat – Władysław Wojtasik. Od 2003 roku pastorem zboru jest Leszek Bijak.

Od 1998 nabożeństwa Chrześcijańskiej Wspólnoty Zielonoświątkowej odbywają się w sali, wydzierżawionej od Kościoła Baptystów przy ulicy Abramowskiego 25 (w niedziele o godzinie 10.00 oraz w środy o 18.00)[17].

Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej[edytuj | edytuj kod]

Zbór Kościoła Chrześcijan Wiary Ewangelicznej „Zwycięstwo” ma swoją siedzibę przy ul. Tuwima 28. Jest to wspólnota o charakterze zielonoświątkowym. Zbór łódzki jest jednym z 23 zborów Kościoła w Polsce.

Z Łodzią związane są ważne postacie i wydarzenia z życia Kościoła. W dniach 22-23 maja 1929, na konferencji międzyzborowej w Starej Czołnicy koło Łucka, utworzono Związek Zborów Chrześcijan Wiary Ewangelicznej (później Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej), którego przewodniczącym został Artur Bergholc z Łodzi. Siedzibą władz naczelnych Związku została Łódź. Przed drugą wojną światową wydawano w Łodzi czasopismo kościelne Przystęp. Z kolei w 1945 na konferencji w Łodzi, wznowiono formalnie działalność Kościoła w Polsce, powołano nowy zarząd Kościoła, przyjęto również nowy statut[18][19][20].

Kościół Adwentystów Dnia Siódmego[edytuj | edytuj kod]

W Łodzi istnieją 2 zbory (Łódź-Widzew i Łódź-Górna), należące do okręgu łódzkiego, jednego z 14 okręgów Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego w Polsce. Okręg łódzki przyporządkowany jest diecezji wschodniej (zjednoczeniu), jednej z trzech diecezji Kościoła w Polsce.

Łódzkie zbory Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego liczą obecnie 222 wiernych ochrzczonych (stan na 14 maja 2005), wraz z dziećmi i młodzieżą jest to grupa około 300 osób.

Zbór Łódź-Widzew[edytuj | edytuj kod]

Na tereny centralnej Polski adwentyzm przenika z Wołynia w 1893. W październiku tego roku przybywają do Łodzi dwaj adwentyści – Karol Fendel i Józef Szlodziński, z zawodu stolarze. Obydwaj wraz z rodzinami oraz kilkoma poznanymi tutaj osobami, tworzą w Łodzi pierwszą małą wspólnotę.

W 1895 na prośbę łódzkich adwentystów, Misja Adwentystyczna z Hamburga przysyła pierwszego pastora – Jana Labsbaka (lub Jana Låbsacka), który organizuje społeczność w zbór (pierwszy adwentystyczny w Królestwie Polskim) i ta data przyjmowana jest za początek zorganizowanej społeczności adwentystycznej w Łodzi.

W 1905 łódzki zbór liczy 24 dorosłych ochrzczonych, w chwili wybuchu I wojny światowej 60 osób, a w 1926 – 70. W dwudziestoleciu międzywojennym adwentyści bez większych przeszkód prowadzą swoją pracę apostolską. W latach 1923–1926 łódzka wspólnota adwentystyczna posiada pierwszego w Polsce zarejestrowanego duchownego adwentystycznego.

Nabożeństwa odbywają się początkowo w prywatnych mieszkaniach – przy ul. Milscha (obecnie Kopernika) oraz Andrzeja Struga. W 1937 zbór przenosi się do lokalu przy ul. Wólczańskiej 57.

W czasie II wojny światowej licząca wówczas prawie 120 wyznawców wspólnota, zostaje na mocy rozporządzenia władz hitlerowskich podzielona na dwie części. Około 70-osobowa niemieckojęzyczna grupa adwentystów spotyka się legalnie, zaś 25-osobowa polska społeczność musi praktykować swoją wiarę potajemnie. Zbór traci swoją dotychczasową siedzibę przy ul. Wólczańskiej, która zostaje zamieniona w kwaterę SS. Nabożeństwa odbywają się przy ul. Piotrkowskiej 73, następnie 101, a od 1943 przy ul. Wólczańskiej 139.

Po wojnie w zborze pozostają jedynie polscy wyznawcy. Zbór spotyka się przy ul. Andrzeja Struga 17, Nowotki 79, a od 1962 po dziś dzień, w dawnej fabryce włókienniczej przy ul. Kopcińskiego 67. Okres powojenny to okres dynamicznego rozwoju Kościoła, choć wstrzymywanego liczną emigracją (łącznie kilkadziesiąt osób). Rekordowym był rok 1984, w którym chrzest przyjmują 34 osoby. Pod koniec lat 80. łódzka społeczność adwentystyczna przekracza 200 ochrzczonych wyznawców.

W latach 1960–1991 zbór łódzki jest także siedzibą zarządu diecezji wschodniej Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego w Polsce.

W latach 90. część członków zboru Łódź-Widzew daje początek nowo powstałym zborom: Łódź-Górna oraz Łódź-Bałuty.

Nabożeństwa w zborze Łódź-Widzew odbywają się w soboty o godzinie 9.30.

Pastorem zboru od końca 2011 roku jest Marek Micyk, który jest jednocześnie dyrektorem oddziału młodzieży i dzieci diecezji wschodniej.

Zbór Łódź-Górna[edytuj | edytuj kod]

Zbór Łódź-Górna został założony w 1991, w wyniku ewangelizacji prowadzonej przez małżeństwo Phil i Joanna Jones w hali Anilany. Utworzyli go nowi wyznawcy adwentyzmu oraz część członków macierzystego zboru Łódź-Widzew.

Obecnie społeczność tego zboru przekracza 50 osób.

Nabożeństwa odbywają się w soboty o godzinie 10.30 przy ul. Płockiej 28.

Pastorem zboru jest Mirosław Karauda.

Nieistniejące już zbory[edytuj | edytuj kod]

Zbór Łódź-Bałuty[edytuj | edytuj kod]

Zbór Łódź-Bałuty (od 2004 Zbór Łódź-Pielgrzym) został założony w 1993 roku, w wyniku ewangelizacji prowadzonej przez przybyłego z Australii pastora Janusza Skrzypaszka (w sali przy ul. Więckowskiego 18) w 1992 roku.

Charakterystyczną cechą zboru były częste zmiany siedzib, co wpłynęło na jego nazwę. Po dwuletnim okresie pobytu przy ul. Więckowskiego, zbór musiał opuścić ten lokal, przez krótki czas korzystając z gościny Kościoła Metodystów przy ul. Organizacji WiN 2A, a następnie przez półtora roku wynajmując na nabożeństwa pomieszczenia Stronnictwa Demokratycznego przy ul. Gdańskiej. Kolejne miejsca to czteropiętrowy budynek dawnego akademika Szkoły Filmowej przy ul. Ciesielskiej 6a oraz Ośrodek Kultury Rondo przy ul. Limanowskiego. Od 2006 roku siedzibą zboru była kamienica przy ul. Sterlinga 17/3.

Zbór rozwiązano w 2011 roku. Oficjalne zatwierdzenie tej decyzji nastąpiło 19 maja 2011 roku, podczas XXV Zjazdu Diecezji wschodniej Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego w RP[21].

Opiekę nad zborem sprawował pastor Andrzej Siciński, następnie Mirosław Karauda i Remigiusz Krok[22][23][24].

Judaizm[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Judaizm.

Gmina Wyznaniowa Żydowska w Łodzi[edytuj | edytuj kod]

Według przybliżonych danych statystycznych tuż przed wybuchem II wojny światowej, Łódź (wraz z osadami podmiejskimi, włączonymi w późniejszym czasie przez okupanta niemieckiego w granice miasta) zamieszkiwało 660 tys. osób. W tej liczbie znajdowało się 200 tys. Żydów.

Łódzka społeczność żydowska korzystała w tym czasie z ponad 250 synagog i domów modlitwy. W większości były to małe bożnice, znajdujące się w prywatnych mieszkaniach, przybudówkach i oficynach kamienic. Głównymi synagogami (zniszczonymi przez nazistów w listopadzie 1939) były: Synagoga Alte Szil przy ulicy Wolborskiej 20 – główna synagoga łódzkiej gminy żydowskiej, jedna z najbardziej okazałych synagog Łodzi, jak i samej Polski, Wielka Synagoga przy ul. Spacerowej 2, obecnie al. Kościuszki 2 (zbudowana z funduszy łódzkich fabrykantów m.in.: Izraela Poznańskiego, Joachima Silbersteina i Karola Scheiblera) – przeznaczona dla żydowskiej burżuazji, zasymilowanej z polską kulturą oraz Synagoga Ezras Izrael (zwana Litwaków lub Wołyńską) przy ul. Wólczańskiej 6.

Obecnie czynne są dwie synagogi:

Przewodniczącym łódzkiej gminy jest Symcha Keller, który jest jednocześnie wiceprzewodniczącym i członkiem Rady Religijnej Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w Polsce[25].

Islam[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Islam.

W końcu XIX w. w statystykach wyznaniowych w Łodzi pojawili się muzułmanie. Byli to niekiedy przybyli ze wschodnich obszarów przedrozbiorowej Rzeczypospolitej potomkowie spolonizowanych Tatarów, lecz także żołnierze zaborczej armii rosyjskiej. W 1896 r. na cmentarzu wojskowym na Dołach wydzielono specjalną kwaterę mahometańską.

Po powstaniu Łodzi akademickiej muzułmanami są dość liczni studenci z krajów arabskich, także niekiedy pozostający w mieście na stałe. Gdy w latach 70. w Wojskowej Akademii Medycznej studiował pluton żołnierzy libijskich, urządzono w tamtejszych koszarach salę modlitwy dla wyznawców islamu.

Z mahometańskich rodzin polskich Tatarów wywodzili się wybitny chemik i rektor Politechniki Łódzkiej prof. Osman Achmatowicz oraz znany historyk z Uniwersytetu Łódzkiego prof. Bohdan Baranowski[26].

Gmina Muzułmańska[edytuj | edytuj kod]

Gmina łódzka zaczęła funkcjonować na przełomie 2004 i 2005. Gmina ta stanowi jeden z ośmiu oddziałów Ligi Muzułmańskiej w Polsce.

W obecnej chwili wspólnota muzułmańska nie posiada budynku, w którym byłyby odprawiane modlitwy. Mężczyźni spotykają się w Domu Studenta przy ulicy Matejki.

Czynione są starania przez gminę, by w Łodzi utworzyć Centrum Kultury Muzułmańskiej. Ma być to miejsce modlitwy dla ponad 100 łódzkich wyznawców tej religii. W budynku będzie część kulturalna i duchowa. Teren pod budowę przy ul. Pomorskiej wykupiła Liga Muzułmańska w Polsce[27][28].

Inne[edytuj | edytuj kod]

Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu[edytuj | edytuj kod]

Buddyjski Ośrodek Medytacyjny w Łodzi jest jednym z ponad 40 ośrodków i grup medytacyjnych Buddyjskiego Związku Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu, działających w całej Polsce. Związek stanowi część ogólnoświatowej sieci ośrodków Buddyzmu Diamentowej Drogi należących do linii Karma Kagyu – jednej z czterech głównych tradycji buddyzmu tybetańskiego.

Łódzka wspólnota buddystów, praktykująca według tybetańskiej tradycji Karma Kagyu, zawiązała się w październiku 1983. Po kilku latach i zmianach adresu, uczniowie lamy Olego Nydahla znaleźli swoje miejsce w kamienicy przy ul. Narutowicza, gdzie funkcjonowali do lipca 2001. Obecnie Buddyjski Ośrodek Medytacyjny mieści się przy ul. Rewolucji 1905 roku nr 21.

Członkowie łódzkiego ośrodka organizują lub współorganizują buddyjskie wydarzenia w Polsce i w Łodzi, m.in. cykliczne noce buddyjskie w kinie Cytryna i wystawy Przestrzeń Umysłu w Poleskim Ośrodku Sztuki[29].

Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich[edytuj | edytuj kod]

Gmina łódzka jest jedną z jedenastu gmin Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich w Polsce. Powstała w 1992 i liczy około stu wiernych (dane z lutego 2002).

Członkowie Kościoła spotykają się w wynajmowanym lokalu przy ul. Gdańskiej. Są plany by w najbliższym czasie wybudować w Łodzi kaplicę na działce przy ul. Kopcińskiego 33. W październiku 2005 teren został wstępnie uporządkowany, m.in. rozebrano stare garaże. Łódzka kaplica ma być budynkiem piętrowym z 26-metrową wieżą, o tradycyjnej bryle budynku kościelnego. Byłby to drugi, po warszawskim, wolno stojący dom spotkań Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich w Polsce.

Nabożeństwa odbywają się w niedziele o godzinie 10.00 przy ul. Gdańskiej 40.

Przywódcą łódzkiej gminy jest Piotr Bogusz[30][31][32]

Świecki Ruch Misyjny „Epifania”[edytuj | edytuj kod]

Zbór w Łodzi przy ul. Radwańskiej 63 jest jednym z ponad osiemdziesięciu zborów ŚRM Epifania w Polsce.

Nabożeństwa odbywają się niedziele i święta o godzinie 9.00[33]

Świadkowie Jehowy[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Świadkowie Jehowy.

Około 1910 istniała w mieście mała grupa wyznawców. Łódź w okresie międzywojennym stanowiła centrum Świadków Jehowy w Polsce. W 1922 na pogrzeb wyznawczyni – niejakiej Mandowej – przybyło około tysiąca osób, chcących się dowiedzieć o tym wyznaniu. W 1924 na Pamiątce zebrały się 92 osoby. W owym roku byłą halę fabryczną w centrum miasta przystosowano do sali, gdzie zorganizowano pierwszą konwencję z udziałem ok. 200 obecnych. Tu też zorganizowano projekcje filmu Fotodrama stworzenia. Oprócz polskojęzycznych wyznawców, działały również osoby niemieckojęzyczne oraz pochodzenia żydowskiego.

Tu przeniesiono w 1932 Betel (inaczej – Biuro Oddziału) – siedzibę zarządu głównego i ośrodek koordynujący działalność Towarzystwa Strażnica w Polsce. W tym celu zakupiono budynek przy ulicy Rzgowskiej 24. Ośrodkiem kierował Wilhelm Scheider[34]. W czasie II wojny światowej wielu łódzkich wyznawców zginęło w hitlerowskich obozach koncentracyjnych m.in. w Auschwitz-Birkenau; duży ich transport dotarł do tego obozu w listopadzie 1942. Heinrich Himmler osobiście nakłaniał wyznawców w 1941 do podpisania oświadczenia o wyrzeczeniu się wiary, jednak nikt tego nie uczynił[35][36][37]. W następnych dziesięcioleciach – już w czasie zakazu działalności – powstały kolejne zbory. Wyznawcy za działalność religijną oraz za odmowę służby wojskowej byli skazywani na kary więzienia. Działalność wydawnicza ich publikacji była prowadzona konspiracyjnie w kilku ukrytych ośrodkach drukarskich. Od początku lat 80 XX w. w mieście ponownie organizowane są oficjalne kongresy. Pod koniec lat 90. XX wieku działało na terenie Łodzi 40 zborów oraz kilkanaście Sal Królestwa[38]. Obecnie w Łodzi znajduje się także Sala Zgromadzeń przy ul. Chocimskiej 4, czyli miejsce corocznych zgromadzeń obwodowych i specjalnych lub kongresów. Na parceli o powierzchni ponad 12 tys. m² zaadaptowano halę naprawy samochodów oraz stojący obok budynek socjalny. Obiekt został oddany do użytku 19 czerwca 1999. W kompleksie znajdują się sala główna, dwie Sale Królestwa oraz pokoje gościnne. Odbywały się tutaj także zgromadzenia okręgowe, obwodowe i specjalne dla głuchoniemych Świadków Jehowy z całego kraju, na którym program przedstawiany był w języku migowym. W 1999 na XIII Międzynarodowym Zjeździe Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensywnej Terapii w Łodzi Świadkowie Jehowy przedstawili ekspozycje na temat bezkrwawej chirurgii.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Łódź - Oficjalna Strona Kościoła Starokatolickie w RP[dostęp 13.04.2013].
  2. Parafia Ewangelicko-Metodystyczna „Opatrzności Bożej” w Łodzi (opis parafii na stronie Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego w RP) (pol.). [dostęp 14.11.2008].
  3. Okręgi Kościoła Ewangelicznych Chrześcijan (pol.). [dostęp 14.11.2008].
  4. Historia Zboru „Soli Deo Gloria” (pol.). [dostęp 14.11.2008].
  5. Jubileusz łódzkich baptystów (pol.). [dostęp 15.11.2008].
  6. Łódź – miasto wielu wyznań – Kościół Chrześcijan Baptystów (pol.). [dostęp 15.11.2008].
  7. Marek Budziarek: Łódzki bedeker wyznaniowy. Łódź: Muzeum Historii Miasta Łodzi, 1998, s. 99. ISBN 83-87434-05-1., s. 61-64.
  8. Liderzy Służb Zborowych (Marcin Buska – Placówka Misyjna Łódź Bałuty)) (pol.). [dostęp 19.11.2008].
  9. 10 lat pracy duszpasterskiej (wywiad z pastorem zboru) (pol.). [dostęp 15.11.2008].  Cytat: W 1993 r. decyzją naszą i w porozumieniu z Chrześcijańską Społecznością w Warszawie, zostaliśmy samodzielnym zborem.
  10. Historia zboru Kościoła Zielonoświątkowego (pol.). [dostęp 15.11.2008].
  11. Kościół Boży w Chrystusie – kim jesteśmy. [dostęp 2013-06-13].
  12. Informacje o zborze na stronie Panoramy Firm (pol.). [dostęp 16.11.2008].
  13. Informacje o zborze na stronie Kościoła Bożego w Chrystusie (pol.). [dostęp 16.11.2008].
  14. Informacje o zborze Centrum Chrześcijańskie "Zwycięstwo" na stronie Kościoła Bożego w Chrystusie. [dostęp 2013-06-13].
  15. Pastorzy – strona Centrum Chrześcijańskiego "Zwycięstwo" Kościoła Bożego w Chrystusie. [dostęp 2013-06-13].
  16. Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa w Łodzi – strona zboru
  17. Władysław Wojtasik: Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa; Zbór w Łodzi – Historia. [dostęp 2013-03-28].
  18. Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej: historia, struktura, finansowanie (pol.). [dostęp 17.11.2008].
  19. Edward Czajko: Sytuacja prawna ruchu zielonoświątkowego w Polsce w perspektywie historycznej (pol.). [dostęp 17.11.2008].
  20. Edward Czajko: Historia Ruchu Zielonoświątkowego (pol.). [dostęp 17.11.2008].
  21. XXV Zjazd Diecezji Wschodniej (pol.). [dostęp 19.10.2012].
  22. Remigiusz Krok: 110 lat adwentyzmu w Łodzi (pol.). [dostęp 19.11.2008].
  23. Bernard Koziróg: Dzieje Diecezji Wschodniej Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego w Polsce. Warszawa: Chrześcijański Instytut Wydawniczy „Znaki Czasu”, 1990, s. 53.
  24. Marek Budziarek: Łódzki bedeker wyznaniowy. Łódź: Muzeum Historii Miasta Łodzi, 1998, s. 99. ISBN 83-87434-05-1., s. 65-68.
  25. Marek Budziarek: Łódzki bedeker wyznaniowy. Łódź: Muzeum Historii Miasta Łodzi, 1998, s. 99. ISBN 83-87434-05-1., s. 82-95.
  26. Stefan Wojtkowiak: Narodowości i wyznania religijne w Łodzi. Łódź: Fundacja Ekumeniczna Tolerancja, 1997, s. 64. ISBN 83-90476-2-X.
  27. Strona Ligi Muzułmańskiej w RP – Kilka słów o nas (pol.). [dostęp 13.11.2008].
  28. Meczet w Łodzi (pol.). [dostęp 13.11.2008].
  29. Strona Buddyjskiego Ośrodka Medytacyjnego w Łodzi (pol.). [dostęp 27.11.2008].
  30. Gminy Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich w Polsce (pol.). [dostęp 20.11.2008].
  31. Nowa kaplica Kościoła powstanie w Łodzi (pol.). [dostęp 20.11.2008].
  32. Łódzcy mormoni z Salt Lake City (pol.). [dostęp 20.11.2008].
  33. ŚRME w Polsce (pol.). [dostęp 21.11.2008].
  34. Rocznik Świadków Jehowy 2004 s. 185, 208; wydawca Strażnica – Towarzystwo Biblijne i Traktatowe.
  35. Więzieni za wiarę: Świadkowie Jehowy w KL Auschwitz, Teresa Wontor-Cichy, Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau, 2003.
  36. Wiesław Jan Wysocki, Bóg na nieludzkiej ziemi, s. 178, Warszawa 1978.
  37. J. Niedźwiadek, A jednak ocalałam, Wieści, nr 16, 1985.
  38. Marek Budziarek: Łódzki bedeker wyznaniowy. Łódź: Muzeum Historii Miasta Łodzi, 1998, s. 99. ISBN 83-87434-05-1., s. 72.