Krzysztof Zanussi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krzysztof Zanussi
Krzysztof Zanussi (2010)
Krzysztof Zanussi (2010)
Data i miejsce urodzenia 17 czerwca 1939
Warszawa
Zawód reżyser
scenarzysta
Lata aktywności od 1967
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis" Order Jarosława Mądrego V Stopnia (Ukraina) Komandor Orderu Sztuki i Literatury (Francja)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Krzysztof Zanussi w Wikicytatach
Krzysztof Zanussi w czasie zdjęć do filmu "Persona non grata" we wrześniu 2004 w Moskwie

Krzysztof Zanussi (ur. 17 czerwca 1939 w Warszawie) – polski reżyser, scenarzysta filmowy oraz filozof.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Reżyser filmowy, scenarzysta, producent. Studiował fizykę na Uniwersytecie Warszawskim (1955-59) i filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim (1959-62). Studia reżyserskie ukończył w 1967 r. w Łodzi. Działał w amatorskim ruchu filmowym, realizując 11 filmów, 9 spośród nagrodzono. Od 1980 r. jest dyrektorem Studia Filmowego „TOR”. W latach 1971-83 pełnił funkcję wiceprezesa Stowarzyszenia Filmowców Polskich. Wykładał na wielu uczelniach filmowych, m. in. W PWSTiF w Łodzi, National Film School w Wielkiej Brytanii, na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku, Yale University, University of California Berkeley, Cambridge, Rice University (Houston). Od ponad 20 lat prowadzi zajęcia na Wyższych Kursach Reżyserskich w Moskwie, od ponad trzydziestu związany jest z Uniwersytetem Śląskim. Jest także reżyserem teatralnym i operowym. Reżyseruje m.in. w teatrach w Mediolanie, Rzymie, Palermo, Syrakuzach, Bonn, Moskwie, Bremie, Bazylei. Filmy Krzysztofa Zanussiego wyróżniono wieloma prestiżowymi nagrodami na Międzynarodowych Festiwalach Filmowych m.in. w Cannes, Wenecji, Moskwie. Ich autor został odznaczony m.in.  Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, „Commandeur d’l'Ordre des Arts et des Lettres (Francja), David di Donatello” (Włochy), Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi Republiki Włoskiej, Krzyżem Komandorski Orderu „Za Zasługi dla Litwy“, Orderem Księcia Jarosława Mądrego przyznany przez Prezydenta Ukrainy. Jest autorem wielu książek: „O montażu w filmie amatorskim” (1968), „Rozmowy o filmie amatorskim” (1978), sześciu tomów „Scenariuszy filmowych” (wydanych we Włoszech, Niemczech, na Węgrzech) „Pora umierać” (1999) - wydanie polskie, rosyjskie, bułgarskie, włoskie i ukraińskie. „Miedzy jarmarkiem a salonem” (1999) - wydanie polskie i rosyjskie. W latach 1990-1994 Prezydent Europejskiej Federacji Realizatorów Audiowizualnych (FERA). Były prezydent Stowarzyszenia EUROVISIONI. Członek Zarządu Europejskiej Akademii Filmowej, Komisji Pontyfikalnej do spraw Kultury w Watykanie, Polskiej Akademii Umiejętności, PEN-Clubu, Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Doctor Honoris Causa moskiewskiego WGIK, „I.L. Caragiale” (Bukareszt), European Humanities University (Mińsk), Bulgarian University (Sofia), University of Film and Television (Sankt Petersburg), Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Uniwersytetu Opolskiego, Grodzieńskiego Uniwersytetu Państwowego im. Janki Kupały, Uniwersytetu Łódzkiego oraz Pázmány Péter Catholic University (Budapest), otrzymał też prestiżową nagrodę im. Luki Brajnovicia przynaną przez Uniwersytet Nawarry.

Fabularne filmy pełnometrażowe[edytuj | edytuj kod]

Filmy krótkometrażowe[edytuj | edytuj kod]

  • 1966: Śmierć prowincjała, film dyplomowy
  • 1966: Przemyśl, TV, Polska, dokument
  • 1966: Maria Dąbrowska, TV, Polska, dokument
  • 1967: Komputery
  • 1967: Twarzą w twarz, TV ,dokument
  • 1968: Zaliczenie, TV
  • 1968: Krzysztof Penderecki, TV, Polska, dokument
  • 1970: Die Rolle (Rola), TV, Republika Federalna Niemiec
  • 1972: Hipoteza, TV, Republika Federalna Niemiec
  • 1987: Mia Varsovia ( Moja Warszawa), TV, Włochy
  • 1992: Muzyka w Warszawskim Getcie, koprodukcja Polska, Niemcy, dokument
  • 1992: Felietony / Rozmowa z Krzysztofem Zanussi, dokument
  • 1993: Chopin a la Gare Central, Tv, koprodukcja: TVP i Francja
  • 1993: Rozmowa z Lordem Yehudi Menuhinem, Koprodukcja TVP, TV niemiecka i rosyjska
  • 1995: Dama z Łasiczką, BBC, dokument (4 min)
  • 1995: Danish Girls Show Everything, Danish Film Institute
  • 1995: Non Abbiate Paura (Nie lękajcie się) –Włochy, USA, dokument

Filmy telewizyjne[edytuj | edytuj kod]

  • 1995/96 - Opowieści weekendowe - 8 odc. serial TVP
  • 1999: Skowronek, teatr TV
  • 2003: Sesja kastingowa, teatr TV
  • 2008: Głosy wewnętrzne, teatr TV

Cykl telewizyjny „Opowieści weekendowe”[edytuj | edytuj kod]

Przedstawienia teatralne[edytuj | edytuj kod]

  • 1979: Lot nad kukułczym gniazdem, (One Flew Over The Cookoo's Nest), Ken Kessey, Teatr Stary, Kraków
  • 1980: Król umiera (The King Is Dying), Eugene Lonesco, Neue Schaübühne, Monachium
  • 1983: Rzeźnia (Slaughterhouse), Sławomir Mrożek, Mediolan
  • 1983: Dzień i noc (Day And Night): Tom stoppard, Stadt Theatre, Bonn
  • 1983: Duet na jeden głos (Duo for One), Tom Kępiński, Standt Theatre, Bonn
  • 1984: Hiob, Karol Wojtyła, San Miniato
  • 1984: Wszyscy moi synowie (All My Sons), Arthur Miller, Monachium
  • 1985: Dawne czasy (Old Times), Harold Pinter, Monachium (TV Bayerische Rundfunk)
  • 1986: Julius Ceasar, William Shakespeare, (Werona 1985) Rzym
  • 1986: Gry kobiece [Miłosierdzie płatne z góry, Niedostępna] (Woman's games), Krzysztof Zanussi, Edward Żebrowski, Theatre des Nations (Odeon) Paris
  • 1986: Zdrada (Betrayal), Harold Pinter, Monachium
  • 1987: Gry kobiece [Miłosierdzie płatne z góry, Niedostępna] (Woman's games), Krzysztof Zanussi, Edward Żebrowski, Praga
  • 1989: Gry kobiece [Miłosierdzie płatne z góry, Niedostępna] (Woman's games), Krzysztof Zanussi, Edward Żebrowski, Theatre des Nations (Odeon) Paris
  • 1990: Królowa i powstańcy (The Queen and the Insurgents), Ugo Betti, Krzysztof Zanussi i Tadeusz Bradecki, Rzym
  • 1991: Gry kobiece [Miłosierdzie płatne z góry, Niedostępna] (Woman's games), Krzysztof Zanussi, Edward Żebrowski, MCHAT, Moskwa
  • 1992: Prezydent (President), Rocco Familiari, Florencja
  • 1993: Śmierć i dziewczyna (Death and the Maiden), Ariel Dorfman, Teatr Nowy Poznań
  • 1993: Śmierć i dziewczyna (Death and the Maiden), Berlin
  • 1997: Król- rybak (Re Pescatore), J. Green, San Miniato
  • 1998: L'uomo che vide Francesco, Joseph Delteil, San Miniato
  • 1998: Heriodas le Salomé, Rocco Familiari, Rzym
  • 2000: Zdaniem Amy (Amys Welt), Essen
  • 2002: Dowód (Der Beweis), Essen
  • 2002: Straszni rodzicie (Les parents terribles), Jean, Cocteau, Theatre Elysee, Rzym
  • 2005: Małe zbrodnie małżeńskie, Partners in Crime, Erich Emmanuel Schmitt, Berlin
  • 2007: Małe zbrodnie małżeńskie, Partners in Crime, Erich Emmanuel Schmitt, Kijów
  • 2008: Duet, Guo, Otto Eskin, Nowosybirsk
  • 2009: Medea, Eurypides, Syrakuzy
  • 2010: Rabbit Hole, David Lindsay - Abaire, Amberg
  • 2010: Dowód (Der Beweis), David Auburn, Moskwa
  • 2010: Śmierć i dziewczyna (Death and the Maiden), Ariel Dorffman, Mińska
  • 2010: Wszyscy moi synowie (All my Sons), Arthur Miller, Jekaterynburg
  • 2011: Zapach (L'odore, The Scent), Rocco Familiari, Perm
  • 2012: Król umiera (Exit the King) Eugene Lonesco, Jekaterynburg, Moskwa
  • 2012: Edukacja Rity (Educating Rita), Willy Russell, Jekaterynburg, Moskwa
  • 2013: Donne allo Specchio, Rocco Familiari, Teatro Don Bosco, Pordenone
  • 2013: 37 pocztówek (37 postcards), Michael McKeever, Moskwa
  • 2014: Gry kobiet (Woman's Games), Krzysztof Zanussi, Edward Żebrowski, Baku

Opery[edytuj | edytuj kod]

  • 1989: Dominique Probst, Maksymilian Kolbe. Tekst: Eugene Ionesco (współreżyseria z Tadeuszem Bradeckim), Rimini, 1988; St. Etienne
  • 1989: Alexander von Zemlinsky, Narodziny Infantki, Tragedia Florencka. Tekst: Oscar Wilde, Opern Theater, Bazylea
  • 1992: Karol Szymanowski, Król Roger. Tekst: Jarosław Iwaszkiewicz, Karol Szymanowski, Stadt Theather, Brema, 1986; Teatro Massimo, Palermo
  • 1992: Arthur Honegger, Antygona. Tekst: Sofokles w przekładzie Jeana Cocteau
  • 1993: Igor Stavinsky, Król Edyp. Tekst: Jean Cocteau, Teatro Massimo, Palermo
  • 2011: Francis Poulenc, La Voix Humaine, Aubade, La Dame de Monte-Carlo, tekst: Jean Cocteau, Warszawska Opera Kameralna

Publikacje książkowe[edytuj | edytuj kod]

  • O montażu w filmie amatorskim (1968)
  • Nowele filmowe (Warszawa 1976; zawiera: Twarzą w twarz. Zaliczenie. Szansa. Góry o zmierzchu. Rola. Za ścianą. Miłosierdzie płatne z góry. Hipoteza. Śmierć prowincjonała)
  • Scenariusze filmowe (Warszawa 1978)
  • Rozmowy o filmie amatorskim (Warszawa 1978)
  • Kontrakt (Warszawa 1980)
  • Scenariusze filmowe II (Warszawa 1985)
  • Scenariusze filmowe III (Warszawa 1992)
  • Opowieści weekendowe. Cykl nowel telewizyjnych (Wrocław 1997)
  • Pora umierać. Wspomnienia, refleksje, anegdoty (Warszawa 1997, Sofia 2003, Moskwa 2004, Mediolan 2010, Kijów 2013)
  • Scenariusze filmowe IV (Warszawa 1998)
  • Między jarmarkiem a salonem (Warszawa 1999)
  • Wielbłąd i ucho igielne (Zamość 2001)
  • Bigos nie zginie ... w rodzinnej Europie (Warszawa 2003)

Ważniejsze nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Uroczystość wręczenia Medalu Per Artem Ad Deum - Krzysztof Zanussi z Prezesem Targów Kielce, dr. Andrzejem Mochoniem
  • 1970    STRUKTURA KRYSZTAŁU Valladolid International Film Festival - Premio Cidad de Valladolid
  • 1970    STRUKTURA KRYSZTAŁU Mar Del Plata International Film Festival - nagroda argentyńskich krytyków filmowych za debiut reżyserski
  • 1970    STRUKTURA KRYSZTAŁU

Panama International Film Festival - nagroda specjalna

  • 1971    ZA ŚCIANĄ San Remo International Film Festival - Grand Prix
  • 1971    ŻYCIE RODZINNE Chicago International Film Festival -  "Srebrny Hugo"
  • 1972    ŻYCIE RODZINNE Valladolid International Film Festival - Premio Cidad de Valladolid
  • 1973    ILUMINACJA Locarno International Film Festival - Grand Prix
  • 1973    ILUMINACJA Locarno International Film Festival  - nagroda FIPRESCI
  • 1974    ILUMINACJA Gdynia (do 1986 Gdańsk) Festiwal Polskich Filmów Fabularnych Nagroda Specjalna Jury
  • 1977    BARWY OCHRONNE Gdynia (do 1986 Gdańsk) Festiwal Polskich Filmów Fabularnych - Grand Prix
  • 1978    SPIRALA Cannes International Film Festival - nagroda Jury Ekumenicznego
  • 1980    CONSTANS Cannes International Film Festival - nagroda Jury
  • 1981    nagroda Włoskiej Akademii Filmowej David di Donatello Europea
  • 1982    Nagroda Katolickiego Centrum Filmowego "La Novicella" w Rzymie
  • 1982    IMPERATYW Wenecja International Film Festival - Nagroda Specjalna Jury
  • 1984    Nagroda Państwowa I stopnia w zakresie sztuki za osiągnięcia w dziedzinie filmu kinowego i telewizyjnego
  • 1984    ROK SPOKOJNEGO SŁOŃCA Wenecja International Film Festival - Złoty Lew
  • 1987    Międzynarodowa nagroda "Lumiere" (włoskie stowarzyszenie autorów teatralnych i filmowych) za całokształt twórczości w dziedzinie filmu
  • 1991    Nagroda Przewodniczącego Komitetu Kinematografii dla producentów filmowych
  • 1996    CWAŁ Tokio International Film Festival - Nagroda Specjalna Jury
  • 1996    CWAŁ Gdynia (do 1986 Gdańsk) Festiwal Polskich Filmów Fabularnych- Nagroda Specjalna Jury
  • 1997    Medal im. Vittorio de Siki, za sacrum w sztuce filmowej
  • 1999    Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi dla kultury polskiej, za osiągnięcia w pracy twórczej
  • 2000    Nagroda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • 2000    ŻYCIE JAKO ŚMIERTELNA

CHOROBA PRZENOSZONA DROGĄ PŁCIOWĄ Moskwa International Film Festival - Nagroda Główna (statuetka św. Jerzego) 2000    ŻYCIE JAKO ŚMIERTELNA CHOROBA PRZENOSZONA DROGĄ PŁCIOWĄ Gdynia (do 1986 Gdańsk) Festiwal Polskich Filmów Fabularnych - Grand Prix (nagroda za najlepszy film - "Złote Lwy Gdańskie" 2001    Nagroda za całokształt twórczości na przeglądzie "Febiofest" w Pradze

  • 2001    ŻYCIE JAKO ŚMIERTELNA

CHOROBA PRZENOSZONA DROGĄ PŁCIOWĄ Wine Country Film Festival (USA) - nagroda w kategorii: najlepszy reżyser w konkursie międzynarodowym

  • 2001    ŻYCIE JAKO ŚMIERTELNA CHOROBA PRZENOSZONA DROGĄ PŁCIOWĄ Orzeł, Polska Nagroda Filmowa w kategorii: najlepszy producent za rok 2000
  • 2002    Nagroda im. Ennio Flaiano za całokształt twórczości na 29. Festiwalu Premi Internazionali E. Flaiano, Pescara, Włochy)
  • 2002    Nagroda  za całokształt twórczości na 19. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Jerozolimie
  • 2002    SUPLEMENT Moskwa International Film Festival  - nagroda FIPRESCI
  • 2003    Dyplom za "wybitne zasługi w dziele wzajemnego zrozumienia i zbliżenia społeczeństw Polski i Rosji" przyznany wspólnie przez ministrów spraw zagranicznych obu krajów
  • 2003    Nagroda  im. Aleksandra Lifki za wkład w rozwój kina europejskiego przyznana podczas Festiwalu Filmowego Palic w Suboticy (Serbia)
  • 2003    Nagroda  im. Roberta Bressona przyznana przez Ministra Kultury Watykanu, wręczona podczas International Film Festival w Wenecji
  • 2003    Nagroda Stowarzyszenia Czeskich Klubów Filmowych
  • 2004    tytuł Doctora honoris causa Państwowego Uniwersytetu Telewizji i Filmu w Sankt Petersburgu)
  • 2004    tytuł Doctora honoris causaUniwersytetu Katolickiego w Walencji
  • 2004    tytuł Doctora honoris causa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
  • 2004    Carskosielska Nagroda Artystyczna przyznawana w Carskim Siole koło Petersburga
  • 2005    Medal "Zasłużony Kulturze - Gloria Artis" przyznany przez Ministra Kultury
  • 2005    Nagroda „Ischia Global Award” na Festiwalu Filmowym Ischia za wybitne osiągnięcia i

zasługi w kinematografii.

  • 2005    Nagroda za wybitne osiągnięcia, Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Erywaniu, Armenia
  • 2005    PERSONA NON GRATA Gdynia (do 1986 Gdańsk) Festiwal Polskich Filmów Fabularnych -  nagroda Jury
  • 2006    PERSONA NON GRATA Złota Taśma (przyznawana przez Koło Piśmiennictwa SFP) w kategorii: film polski za rok 2005
  • 2006    Nagroda "Taormina Arte Award for Cinematic Excellence 2006" na Festiwalu Filmowym w Taorminie
  • 2006    Krzyż Oficerski Orderu Zasługi Republiki Włoskiej
  • 2007    Nagroda im. Luki Brajnovica, przyznana przez Wydział Komunikacji Uniwersytetu Navarry
  • 2007    Nagroda "Złota Rybka" za całokształt twórczości na 34. Ińskim Lecie Filmowym w Ińsku
  • 2007    Nagroda specjalna za całokształt twórczości przyznana na Międzynarodowym Festiwalu Kina Autorskiego w Batumi, Gruzja
  • 2008    Nagroda Golden Camera Award, ART FILM Festival, Trenčianske Teplice, Słowacja
  • 2009    Order Księcia Jarosława Mądrego przyznany przez Prezydenta Ukrainy
  • 2009    Nagroda "Pontifici" przyznawana przez warszawski Klub Inteligencji Katolickiej
  • 2009    Nagroda za "wybitny wkład w kinematografię" na Międzynarodowym Festiwalu im. Andrieja Tarkowskiego "Zwierciadło" w Iwanowie
  • 2009    Nagroda Specjalna za wkład w rozwój światowej kinematografii na V Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Sewastopolu
  • 2009    Nagroda "Bałtycka Gwiazda" za zasługi w umacnianiu kontaktów i więzi kulturalnych państw regionu Morza Bałtyckiego przyznawana w Rosji
  • 2009    Nagroda "Pióro Mistrza" za całokształt twórczości scenariopisarskiej na 15. Lecie Filmów w Warszawie
  • 2010    Medal "Per Artem ad Deum" Papieskiej Rady ds. Kultury
  • 2010    nagroda "Złoty Dzik" za całokształt twórczości, Świdnica, III Festiwal Reżyserii Filmowej
  • 2010    nagroda Złoty Gladiator za osiągnięcia artystyczne, Albania, Durres Międzynarodowy Festiwal SummerFest,
  • 2010   Nagroda Grand OFF za całokształt twórczości na Festiwalu Grand OFF w Warszawie
  • 2011   Nagroda "Złoty Glan", nagroda kina Charlie w Łodzi za całokształt twórczości
  • 2011    Award for Development of National Cinematograph Ukraine 3000 Foundation 
  • 2011    Nagroda „Za całokształt pracy twórczej” Macedońskiej Filmoteki Narodowej i Uniwersytetu Sztuk Audiowizualnych-  Festiwal Filmowy w Skopje, Macedonia
  • 2011    Diamentowy Laur Umiejętności i Kompetencji przyznawany przez środowiska gospodarcze Śląska i Opolszczyzny
  • 2011    Honorowe Członkostwo Litewskiej Akademii Filmowej
  • 2011   Nagroda im. Kazimierza Andrzeja w kategorii animator kultury, Dni Chełma
  • 2012   Nagroda za całokształt twórczości, Goa International Film Festival, Indie
  • 2012   Order Republiki Francuskiej -  de Commandeur de l’Ordre des Arts et des Lettres
  • 2012    Złoty Lew Sarmacki za wkład w rozwój sztuki filmowej przyznany na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym Wschód-Zachód w Orenburgu
  • 2013    Doktorat Honoris Causa Katolickiego Uniwersytetu Imienia Pazmanya, Budapeszt
  • 2013    Doktorat Honoris Causa Uniwersytetu Łódzkiego
  • 2013    Toruń, Tofifest, nagroda za całokształt twórczości
  • 2014    Nagroda za całokształt twórczości za wkład w światową kinematografię, Cluj, Rumunia  Transilvania International Film Festival 
  • 2014    Nagroda za wkład w światową kinematografię VIII Międzynarodowy Festiwal ZERKALO im. Andrieja Tarkowskiego, Plios (Rosja)
  • 2014    OBCE CIAŁO  - nagroda dla najlepszego filmu fabularnego  na XII Międzynarodowym Festiwalu Kina Prawosławnego „Pokrov” w Kijowie.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Pierwotnie, postanowieniem Prezydenta RP z dnia 28 czerwca 1999 (M.P. z 1999 r. Nr 29, poz. 444 – pkt 1.), odznaczony niższą klasą OOP – Krzyżem Komandorskim; korekta wprowadzona postanowieniem Prezydenta RP z dnia 5 listopada 1999 (M.P. z 2000 r. Nr 5, poz. 94)
  2. Warszawa. Wręczono złote medale "Gloria Artis". e-teatr.pl, 10 września 2005. [dostęp 21 czerwca 2011].
  3. Указ Президента України № 233/2009 (ukr.). president.gov.ua. [dostęp 13 kwietnia 2011].
  4. Komunikat Nr 189/VI kad.. orka.sejm.gov.pl, 5 lipca 2010.
  5. Zanussi komandorem francuskiego orderu (pol.). Polski Instytut Sztuki Filmowej, 2012-12-14. [dostęp 2012-12-16].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]