Roman Polański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Roman Polański
Roman Polański
Data i miejsce urodzenia 18 sierpnia 1933
Paryż
Zawód reżyser, scenarzysta, aktor
Współmałżonek Barbara Kwiatkowska-Lass
(1959–62; rozwód)
Sharon Tate
(1968-69; zmarła)
Emmanuelle Seigner
(od 1989)
Lata aktywności od 1954
Odznaczenia
Komandor Legii Honorowej (Francja) Złoty Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis" Komandor Orderu Sztuki i Literatury (Francja)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Roman Polański w Wikicytatach
Odcisk dłoni Romana Polańskiego w Alei Gwiazd w Międzyzdrojach

Roman Polański (ur. 18 sierpnia 1933 w Paryżu[1]) – polski reżyser, aktor, scenarzysta i producent filmowy.

Obszerny dorobek filmowy Polańskiego uplasował go wśród najlepszych twórców światowej kinematografii, oraz przyniósł mu wiele prestiżowych nagród, m.in.: Złotą Palmę za film Pianista (2002), trzykrotnie Złoty Glob: za Najlepszy film i Najlepszą Reżyserię – Chinatown, Najlepszy Film Zagraniczny – Tess, oraz liczne nominacje do Oscarów.

Sławę osiągnął już za sprawą swojego debiutu na wystawie światowej Expo w Brukseli (1958 r.) z krótkometrażowym filmem Dwaj ludzie z szafą, którym zdobył brązowy medal. Wówczas był jeszcze studentem łódzkiej szkoły filmowej. Jego pierwszy film pełnometrażowy Nóż w wodzie (1962) otrzymał nominację do Oscara za najlepszy film nieanglojęzyczny, lecz przegrał z Federico Felliniego.

Dzieciństwo i doświadczenie holocaustu[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Paryżu jako Reymond Thierry Liebling, syn Mojżesza, malarza i producenta tworzyw i Buli (Belli). Rodzice Polańskiego byli żydowskiego pochodzenia, dlatego gdy Roman był w wieku czterech lat, państwo Liebling podjęli decyzję o przeprowadzce do Krakowa - skąd pochodzili - która miała ich uchronić przed narastającymi nastrojami antysemickimi rosnącego w siłę faszyzmu w Niemczech. Kraków zdawał się być dobrym schronieniem, gdyż od wieków słynął z tolerancji dla mniejszości religijnych i narodowych, zwłaszcza dla Żydów. Zamieszkali przy ulicy Komorowskiego 9, w domu z mitycznym potworem, pół lwem-pół smokiem wyrzeźbionym nad drzwiami. Tam młody Roman wraz rodzicami i siostrą Anette spędził trzy beztroskie lata, które wspomina bardzo dobrze. Najwięcej motywów odnoszących się do tego okresu zawarł w filmie Chinatown (1974). Szczególnie godną uwagi jest postać jego matki (w filmie zostaje wcielona w postać Evelyn). Kobieta była czułą introwertyczką i odegrała ważną rolę w życiu i twórczości Polańskiego. Macierzyństwo jako uświęcony związek matki z dzieckiem pojawia się w większości jego filmów.

Gdy w 1939 r. Niemcy zajęli Kraków, Roman miał 6 lat. Początkowo nie było powodu do paniki, jak sam później pisał:

„Niemcy stosowali metodę usypiania czujności. Starali się zaszczepić Żydom przekonanie, że przecież wydarzenia nie mogą potoczyć się aż tak źle.”

Wkrótce jednak zaczęto im konfiskować wszelkie dobra – maszyny do pisania, futra. Później cała rodzina musiała przeprowadzić się do ciasnego getta otoczonego Wisłą, murem i zasiekami z drutu kolczastego, gdzie dzieliła mieszkanie z trzema, czasem czterema innymi rodzinami. Mały Roman często prześlizgiwał się na drugą stronę dzięki zwinności i nietypowo „żydowskiej” aparycji. Nauczyło go to samodzielności - nawiązywał kontakty z Polakami, zdobywał potrzebne przedmioty, uczył się jak powinien zachowywać się po „aryjskiej stronie”, gdyby przyszło mu radzić sobie samemu. Był świadkiem początku likwidacji krakowskiego getta. Jego matka została aresztowana mimo posiadania ważnej przepustki. Polański wraz z ojcem przebywali poza murami getta, gdy usłyszeli o tej wiadomości, chłopcu jednak nie wolno było płakać, ponieważ łzy sprowadzały nieżyczliwe spojrzenia i mogły zdradzić pochodzenie. 13 marca 1943 roku ojciec przeciął drut kolczasty i kazał chłopcu uciekać. Sam wraz z innymi mieszkańcami getta szykował się do powstania. Roman z ukrycia przez pewien czas przyglądał się okropnym scenom, widział jak ojciec prowadzony jest do wagonów przygotowanych do wywiezienia do obozu. Ojciec widząc go zbliżającego się do getta wykrzyknął "uciekaj stąd!". Tym razem posłuchał i udał się do opłaconej wcześniej rodziny Wilków, która obawiając się ryzyka przekazała chłopca do rodziny Pustków. Jednak przez swój barwny charakter często wpadał na niebezpieczne i szalone pomysły, np. namówił syna Pustków, żeby udawali niemieckie dzieci, aby dostać lepsze miejsce w kinie. Dlatego Pustkowie nie chcąc źle dla chłopca, po kilku miesiącach wysłali go do „głębokiej” wsi o nazwie Wysoka, położonej 40 kilometrów od Krakowa. Jest to piękne miejsce z widokiem na Tatry. Tam przez kolejne dwa lata mieszkał u rodziny Buchałów w rozpadającej się chałupie na górze Mosiórka.

Po wycofaniu się wojsk niemieckich, Polański powrócił do Krakowa. Przez ostatnie dni wojny ukrywał się w schronie przeciwlotniczym. Kilka miesięcy później odnalazł wuja, a następnie ojca. Matka i siostra zostały wywiezione do obozu koncentracyjnego. Anette udało się przetrwać, ale zaraz po zakończeniu wojny wyjechała do Francji i już nigdy nie wróciła do Polski. Bulla zginęła w komorze gazowej. Śmierć matki wpłynęła na załamanie się religijnego światopoglądu Polańskiego. Został wychowany w katolicyzmie i mocno wierzył, że po wojnie znów z matką będą razem. Często modlił się w jej intencji do Boga, ale jego modlitwy nie zostały wysłuchane. Odtąd nigdy nie wrócił do żadnej praktyki religijnej.

Po wyzwoleniu relacje syna z ojcem uległy znacznemu oziębieniu. Mojżesz związał się z inną kobietą, która nie życzyła sobie zbyt wielkiego udziału Romana w ich nowym życiu. Polański wspomina, że jako dziecko kochające matkę najbardziej na świecie, nie mógł wybaczyć ojcu, że tak szybko porzucił żałobę dla innej kobiety – w jego odczuciu była to zdrada. Od tego czasu żyli już osobno – ojciec zapewnił Romanowi pieniądze na życie, mieszkanie i nauczyciela, który pomagał nadrobić braki.

Chłopiec uczył się w szkole plastycznej, zajmował się także sportem, ale od zawsze najbardziej interesowało go aktorstwo i film. Już podczas wojny był zagorzałym kinomanem – całymi nocami oglądał przez szczelinę w murze getta kroniki filmowe i faszystowskie filmy propagandowe wyświetlane w Podgórzu. Nie potrafił czytać, więc nie rozumiał języka nienawiści, którym przemawiały, lecz nowe medium fascynowało go do tego stopnia, że już wtedy zapragnął zostać twórcą filmowym.

Polańskiego zawsze cechował niezwykły apetyt na życie, ciekawość świata i wręcz bezczelna uczciwość. Nie lubił szkoły i nie dbał o oceny. Jak później wspominał: „byłem zawsze najgorszy w klasie, ale nauczyciele przepychali mnie, bo uważali, że jestem zdolny”. Za to uwielbiał harcerstwo, w którym dzięki teatralnym zdolnościom budził podziw i szacunek wśród rówieśników. „Byłem gwiazdą w tej grupie” – mówił.

Kariera[edytuj | edytuj kod]

Gdy miał trzynaście lat udał się do rozgłośni radiowej. Pracująca tam Maria Biliżanka biorąc go za najwyżej siedmiolatka ze względu na niewielkie gabaryty, zaczęła wypytywać go o zainteresowania. Powiedział jej wtedy, że według niego dzieci w słuchowiskach radiowych brzmią sztucznie i bez wahania zaprezentował przygotowany wcześniej monodram – monolog starego człowieka opowiedziany z wiejskim akcentem. Biliżanka była pod wrażeniem – w ten sposób dostał swoją pierwszą w życiu pracę.

Maria Biliżanka obsadziła go w sztuce „Wesoła gromadka”, a następnie w „Synu pułku”. W tym ostatnim przekonująco zagrał dwa razy młodszego od siebie chłopczyka. Dzięki tej roli zwrócił na siebie uwagę studentów łódzkiej Szkoły Filmowej, między innymi Andrzeja Wajdy, który postanowił powierzyć Romanowi rolę Mundka – młodocianego chuligana w swoim debiutanckim Pokoleniu. Wraz z kolejnymi rolami zyskiwał coraz większe uznanie w środowisku teatralnym.

Władze szkół aktorskich w Krakowie i Warszawie nie chciały go jednak przyjąć, ponieważ ojciec Polańskiego prowadził małą firmę,a prywatnych przedsiębiorców postrzegano jako wrogów klasowych. „Nie ma zbyt wielu ról dla mężczyzn pańskiej budowy” – tak uzasadniały odmowę komisje egzaminacyjne. W 1954 roku złożył papiery do łódzkiej filmówki. Zdobył tam znakomite przygotowanie techniczne. W Hollywood słynął z tego, że osobiście nadzorował swoich przełożonych. Mówił technikom: „wiem, co robię i wiem także, co wy robicie”[2]. Podczas studiów nakręcił osiem etiud:

Rower, w którym Polański wykorzystuje incydent jaki go spotkał w czerwcu 1949 roku. Wówczas ledwie uniknął śmierci z ręki młodocianego mordercy, Romana Dziuby, który zaciągnął go do garażu w celu pokazania roweru na sprzedaż. Niestety większa część filmu została zniszczona podczas wywoływania.

Morderstwo, pierwsze w pełni zrealizowane dzieło Polańskiego. Jest to krótka, pełna napięcia opowieść w trzech ujęciach. Pierwsze i ostatnie ujęcie tworzą klamrę - taki powrót do punktu wyjścia jest bardzo charakterystyczny dla wszystkich jego filmów.

Uśmiech zębiczny to zabawna etiuda ukazująca młodzieńca świadomie podglądającego młodą kobietę w czasie kąpieli. Spłoszony przez mężczyznę wychodzącego na chwilę z mieszkania kobiety, na moment odchodzi. Jednak chwilę później odwraca się i dotyka swojego cienia, a następnie wraca do okienka. Tym razem nie zobaczył już nagiej kobiety, a mężczyznę z ustami pełnymi piany szczotkującego zęby, błądzącego szalonym wzrokiem po łazience.

Rozbijemy zabawę można nazwać dokumentem. Polański zdecydował się zrobić żart swoim kolegom ze Szkoły Filmowej. Zorganizował dla nich potańcówkę, a przed jej rozpoczęciem umówił się z miejscowymi chuliganami, że o północy wtargną na teren szkoły i rozbiją zabawę. Grupa jednak nie chciała czekać. Polański wspomina: „Umówiłem się z nimi o dwunastej. Ale skurczybyki nie wytrzymały i wpadły po pół godzinie”. Eksperyment nieomal zakończyłby się wyrzuceniem Romana ze szkoły. Wykładowcy byli jednak dużo mniej źli od studentów, gdy obejrzeli z niechętnym podziwem nakręcony przez niego materiał i pozwolili mu dokończyć montaż.

Dwaj ludzie z szafą pierwsze dzieło młodego reżysera stworzone z zamiarem upublicznienia. Podczas jego produkcji Polański po raz pierwszy podjął współpracę z Krzysztofem Komedą, który miał po raz pierwszy ilustrować film muzyką. Początkującym artystom znakomicie udało się oddać nastroje radości, alienacji i melancholii. Etiuda nakręcona została w Gdańsku i Sopocie. W głównych rolach wystąpili Henryk Kluba i Jakub Goldberg, przyjaciele Polańskiego z filmówki, wybrani ze względu na ich wymowną mimikę i sposób ekspresji charakterystyczne dla postaci z kreskówek. Sam Polański zagrał w filmie jednego z chuliganów, którzy brutalnie zaatakowali przyjaznych bohaterów. Film zdobył kilka nagród, a przede wszystkim brązowy medal na wystawie światowej i przyczynił się do zdobycia sławy międzynarodowej przez reżysera.

Lampa ośmiominutowa czarno-biała etiuda z 1959 roku. Jej akcja rozgrywa się w pracowni starego lalkarza pełnej pieczołowicie wykonanych, ustawionych w rzędzie lalek i stosów ich członków, otwartych „czaszek”, tułowi. Ich widok jest zabawny i odrażający za razem. Ściany oblepione są wycinkami z gazet, na których widać ofiary obozu zagłady, jak Po wyjściu rzemieślnika w ciemnościach pracowni rozlegają się szepty, stają się coraz głośniejsze, a na koniec zapala się transformator. Całość pochłaniają płomienie.

Gdy spadają anioły to praca dyplomowa Polańskiego. Jest jego najbardziej ambitnym i poruszającym filmem krótkometrażowym. Staruszka, która zagrała główną rolę „babki klozetowej” nie miała żadnego doświadczenia aktorskiego, reżyser poznał ją w przytułku. Stara kobieta codziennie przychodzi do pracy w podziemnej toalecie. Milczy, nie reaguje na zaczepki klientów, patrzy w pustkę. Nikt nie podejrzewa, że prowadzi głębokie życie wewnętrzne - wspomina lata młodości, swoją miłość, wojnę, dziecko. Młodą kobietę zagrała w filmie Barbara Kwiatkowska, szkolna miłość Polańskiego, która w 1959 roku została jego żoną (do rozwodu w 1962 roku). Dzieło zostało nakręcone w Krakowie.

Gruby i chudy jest alegorią systemu komunistycznego nakręcona we Francji w 1961 roku. Chudy (Polański) bezustannie musi spełniać wymyślne zachcianki swojego pana, Grubego (Andrzej Katelbach). Chudy marzy o wolności i podejmuje próby ucieczki, ale jego pan udaremnia jego próby i uwiązuje go początkowo przyczepiając mu do nogi łańcuchem kozę, później manipulując jego emocjami. Film został wyróżniony na festiwalu w Tours.

Pierwszym filmem pełnometrażowym Polańskiego jest Nóż w wodzie (1962) za który otrzymał nominację do Oscara. Po jego sukcesie zrealizował swoje marzenie o wyjeździe na Zachód. Początkowo przebywał we Francji, a następnie w Wielkiej Brytanii, gdzie zrealizował filmy Wstręt z Catherine Deneuve i Matnia (w okresie tym współpracował z Gérardem Brachem, z którym napisał także scenariusz do Nieustraszonych pogromców wampirów). W 1968 wyjechał do Hollywood, gdzie zrealizował horror Dziecko Rosemary (2 nominacje do Oscara i 1 przyznany). Sześć lat później Roman Polański nakręcił Chinatown z Jackiem Nicholsonem w roli głównej. Film stał się wielkim przebojem, zdobył 11 nominacji do Oscara (1 przyznany – za scenariusz) oraz 7 nominacji do Złotych Globów (4 przyznane – za najlepszy film, reżyserię, scenariusz i rolę męską). Chinatown zdobył powszechne uznanie krytyków i publiczności. Jest uważany za jedno z największych dzieł w historii kina[3][4][5]. W czasie „karnawału Solidarności”, w 1981 r. wystawił w warszawskim Teatrze na Woli Amadeusza. Po powrocie do Europy Polański nakręcił film Tess, który otrzymał trzy Oscary (na sześć nominacji), Złoty Glob dla najlepszego filmu zagranicznego i trzy Cezary, w tym dla najlepszego filmu.

Kolejnym nagradzanym filmem Romana Polańskiego stał się wyprodukowany w 2002 roku dramat wojenny Pianista. Film wygrał Złotą Palmę na Festiwalu w Cannes, 7 Cezarów (nagród Francuskiej Akademii Filmowej) oraz 3 Oscary (za najlepszą reżyserię, scenariusz adaptowany oraz rolę męską). Od 1997 do 2013 r. Roman Polański sprawował opiekę reżyserską nad musicalową wersją Nieustraszonych pogromców wampirów (w okresie tym współpracował z Jerzym Jeszke[6][7]). W 2000 przyznano mu doktorat honoris causa PWSFTViT[8]. W 2005 został odznaczony przez ministra kultury Waldemara Dąbrowskiego Złotym Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis[9]. W 2008 roku światową premierę miał głośny film dokumentalny o reżyserze: Roman Polański: Ścigany i pożądany. W 2010 roku powstał film Autor widmo, za który Roman Polański zdobył Srebrnego Niedźwiedzia na MFF w Berlinie oraz 6 nagród Europejskiej Akademii Filmowej – w tym za najlepszy film, reżyserię i scenariusz[10]. Za ten sam obraz Polański otrzymał dwa wyróżnienia Francuskiej Akademii Filmowej – Cezary, za najlepszą reżyserię i scenariusz adaptowany[11]. Podczas 36. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni został uhonorowany nagrodą "Platynowe Lwy" za całokształt twórczości[12]. Wkrótce po ogłoszeniu tej decyzji przez organizatorów imprezy Prawica Rzeczypospolitej zaapelowała w specjalnym oświadczeniu podpisanym przez Marka Jurka i Mariana Piłkę o bojkot festiwalu[13]. Na apel Prawicy odpowiedział dyrektor artystyczny 36. FPFF, Michał Chaciński, twierdząc, że "Polański odbierze wyróżnienie jako niekwestionowany mistrz światowego kina i żadne pozamerytoryczne zagadnienia nie mają na tę nagrodę wpływu"[14]. Ostatecznie jednak reżyser nie przyjechał do Polski[15].

W 2013 roku był jednym z gości honorowych na 38. Festiwalu Filmowym w Gdyni.

W połowie 2013 roku roku rozpoczął prace na filmem pod roboczym tytułem D.. Film ma opowiadać o największym politycznym skandalu XIX wieku we Francji - aferze Dreyfussa.[16]

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

9 września 1959 roku Polański ożenił się z aktorką Barbarą Kwiatkowską[17]. Małżeństwo skończyło się rozwodem w 1962[18].

20 stycznia 1968 w Londynie ożenił się z amerykańską aktorką i modelką Sharon Tate[18], którą poznał na planie Nieustraszonych pogromców wampirów. Polański był wtedy u szczytu kariery, był młody i sławny, a w dodatku szczęśliwie zakochany. Para wkrótce po ukończeniu zdjęć zamieszkała razem. 20 stycznia 1968 roku odbył się ich ślub w Londynie. O tym wydarzeniu pisały gazety na całym świecie. Zamieszkali w Los Angeles, należeli do grona hollywoodzkich sław, których często zapraszali na wielkie przyjęcia. W autobiografii z 1988 roku Polański wspomina Tate słowami: "Była dobrocią dla wszystkich i wszystkiego wokół. Trudno opisać jej charakter. Była po prostu dogłębnie dobra, była najlepszym człowiekiem, jakiego w życiu spotkałem, o niespotykanej cierpliwości." Na początku 1969 roku Sharon zaszła w ciążę. Polański pracował w Londynie nad thrillerem Dzień Delfina. W sierpniu Tate wróciła do USA, ponieważ wkrótce miała urodzić dziecko. 8 sierpnia Polański był jeszcze w Londynie ze względu na problem z wizą. Tego dnia rozmawiali telefonicznie. Chciała, aby Roman pozbył się delikatnie przyjaciół mieszkających wówczas w ich domu, aby pierwsze dni z dzieckiem spędzili w intymnej atmosferze. Miała na myśli Abigaile "Gibby" Folger z jej narzeczonym Wojciechem Frykowskim, przyjacielem Polańskiego z czasów studenckich, oraz Jay Sebring, niegdyś narzeczonego Tate. Choć krążyły pogłoski o niezwykłej bliskości Polańskiego, Tate i Sebring, reżyser wspominał później, że w rzeczywistości Jay był spokojnym i samotnym człowiekiem, dla którego byli jedyną rodziną.

Tuż po północy 8 sierpnia 1969 roku grupa osób związanych z sektą Charlesa Mansona włamała się do jej willi w Beverly Hills[19]. Tate i jej przyjaciele zostali związani i okrutnie torturowani. W wyniku odniesionych obrażeń zadanych nożem oraz utraty krwi Tate będąca w ósmym miesiącu ciąży zmarła[19]. Wokół nich odnaleziono namalowane krwią symbole satanistyczne mające zmylić śledztwo. Policjant, który pierwszy przybył na miejsce zbrodni był tak wstrząśnięty, że dotknął ręką przycisk otwierający bramę, aby wydostać się na zewnątrz- jedyne miejsce, gdzie sprawcy pozostawili odciski. Dlatego sprawcy bardzo długo pozostali niewykryci. Tragedię Polańskiego bezlitośnie wykorzystywała prasa. Publikowano nawet najbardziej niewiarygodne plotki, obwiniano ofiary za to, że zostały zamordowane. Minęło niemal pół roku, gdy policja aresztowała Charlesa Mansona, mało utalentowanego artystę, którego nie chciała wydać żadna wytwórnia muzyczna pomimo jego wielu prób. Wiele lat spędził w więzieniach. Później założył sektę młodych wyznawców, z którą zamieszkiwał farmę San Fernando i głosił, że jest wcieleniem Jezusa i Szatana w jednej postaci. Według Polańskiego prawdziwym motywem zbrodni były pieniądze, ale gdyby go ujawniono sprawa utraciłaby swoją tajemniczość.

Po śmierci żony Polański przeżywał długi okres załamania nerwowego, a jego drogą ucieczki była praca nad kolejnymi filmami. Pierwszym dziełem, które zrealizował po własnym nieszczęściu była Tragedia Makbeta (1971).

Przez wiele lat pozostawał samotny, wciąż nie był w stanie zaangażować się w żaden związek i musiał odrzucać zaloty aktorek z jego otoczenia, które próbowały jego kosztem zrobić karierę. To wówczas uciekał do towarzystwa nastolatek. W marcu 1977 roku uprawiał seks z trzynastoletnią modelką, Samanthą Gailey. Prasa oskarżyła go o uwiedzenie nieletniej, sama Samantha chciała zrobić wrażenie na reżyserze i zachowywała się jak doświadczona seksualnie. Podczas zbliżenia spanikowała i udała atak astmy, by zakończyć niezręczną sytuację. Sprawa zakończyłaby się pewnie zwykłą karą grzywny, gdyby nie sędzia i prasa, chcący przykładnie go ukarać.

30 sierpnia 1989 ożenił się z francuską aktorką Emmanuelle Seigner, z którą ma dwoje dzieci: córkę Morgane (ur. 20 stycznia 1993 roku) i syna Elvisa (ur. 1998)[20].

Procesy sądowe[edytuj | edytuj kod]

W 1978 został oskarżony o zgwałcenie 13-letniej Samanthy Gailey (dzisiaj Samantha Geimer). Zawarł ugodę z prokuraturą, w której przyznał się do stosunków seksualnych z nieletnią[21]. Sąd pozostawił Polańskiemu 90 dni na dokończenie projektu filmowego, ale przed ogłoszeniem wyroku Polański uciekł do Paryża. W swej autobiografii Roman by Polanski oskarżył matkę Samanthy o podsunięcie mu córki i szantaż w celu zdobycia angażu. W 2008 Samantha Geimer wystąpiła do sądu o umorzenie sprawy, co ma oszczędzić dalszych cierpień jej i jej rodzinie. Geimer twierdzi, że ponowne zainteresowanie prokuratury intymnymi szczegółami ma odciągnąć uwagę od błędów popełnionych wiele lat temu. W najnowszym filmie dokumentalnym o Polańskim ("Roman Polanski: Wanted and Desired") ujawniono kolejne dowody nierzetelnego prowadzenia ówczesnego procesu przeciw niemu. Z relacji ze sprawy wynika, że prowadzący ją sędzia Laurence J. Rittenband (zmarł w 1993) chciał skazać reżysera dla przysporzenia sobie popularności.[potrzebne źródło]

Na początku maja 2009 roku sąd w Los Angeles odrzucił wniosek Romana Polańskiego o umorzenie sprawy[22]. 26 września 2009 został zatrzymany po przylocie na lotnisko w Zurychu. Podstawę do zatrzymania stanowił amerykański nakaz aresztowania wydany w związku ze sprawą Geimer[23].

14 maja 2010 angielska aktorka Charlotte Lewis oskarżyła go o wykorzystywanie seksualne podczas przygotowań do kręcenia filmu Piraci. Miała wtedy 16 lat. Według aktorki do zdarzenia doszło w apartamencie Polańskiego w Paryżu.[24]

12 lipca 2010 Ministerstwo Sprawiedliwości Szwajcarii nie wyraziło zgody na ekstradycję Romana Polańskiego do Stanów Zjednoczonych i tym samym został uchylony wobec niego areszt domowy, w którym reżyser przebywał od września 2009 roku[25].

W dniu 15 lipca 2010 Prokuratura Generalna RP wyjaśniając sytuację prawną reżysera w razie jego hipotetycznego przyjazdu do kraju wydała oświadczenie, iż "Wydanie przez władze polskie Romana Polańskiego innemu Państwu jest jednak niemożliwe (...) Zgodnie z treścią art. 604 § 1 pkt 3 k.p.k. wydanie osoby innemu państwu jest niedopuszczalne, jeżeli nastąpiło przedawnienie"[26].

Roman Polański jest poszukiwany przez Interpol[27].

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Reżyser[edytuj | edytuj kod]

Filmy krótkometrażowe
Filmy pełnometrażowe
Filmy dokumentalne

Scenarzysta[edytuj | edytuj kod]

Aktor[edytuj | edytuj kod]

Producent[edytuj | edytuj kod]

Opieka artystyczna[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. James Robert Parish: The Hollywood book of scandals: the shocking, often disgraceful deeds and affairs of more than 100 American movie and TV idols. McGraw-Hill Professional, 2004, s. 173. ISBN 9780071421898.
  2. Roman Polański – F.X. Feeney, Paul Duncan.
  3. Chinatown: the best film of all time | Film | guardian.co.uk.
  4. Greatest film ever: Chinatown wins by a nose.
  5. 100 Greatest Films.
  6. Roman Polański i Jerzy Jeszke, współpraca w Niemczech (http://jerzy-jeszke.de/club/tdv_polanski_jeszke.JPG).
  7. Roman Polański i Jerzy Jeszke, spotkanie z Warszawie (http://jerzy-jeszke.de/club/warsaw_polanski_jeszke.jpg).
  8. Doktoraty honoris causa PWSFTViT (pol.). Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera w Łodzi. [dostęp 2012-07-11].
  9. Warszawa. Wręczono złote medale „Gloria Artis”. e-teatr.pl, 10 września 2005. [dostęp 22 czerwca 2011].
  10. Ghost Writer najlepszym filmem Europy!. [dostęp 2011-02-26].
  11. Ludzie Boga najlepszym filmem, Polański reżyserem – Cezary rozdane. [dostęp 2011-02-26].
  12. Krzysztof Spór: 36. FPFF. Pawlikowski szefem jury, Polański z nagrodą. stopklatka.pl, 2011-05-23. [dostęp 2011-08-09].
  13. Krzysztof Spór: Prawica chce bojkotu 36. FPFF z powodu Polańskiego. stopklatka.pl, 2011-05-25. [dostęp 2011-08-09].
  14. Krzysztof Spór: Polański przyjedzie do Gdyni mimo protestu prawicy. stopklatka.pl, 2011-05-26. [dostęp 2011-08-09].
  15. Krzysztof Spór: Roman Polański nie przyjedzie do Polski. stopklatka.pl, 2011-06-02. [dostęp 2011-08-09].
  16. http://hatak.pl/artykuly/nowy-film-romana-polanskiego-to-thriller-d
  17. Roman Polański: Roman / par Polanski ; trad. de l'anglais par Jean Pierre Carasso.. Morrow, s. 159. ISBN 2-221-00803-0.
  18. 18,0 18,1 Roman Polański - Biografia (pol.). filmweb.pl. [dostęp 2009-09-28].
  19. 19,0 19,1 Dirk Cameron Gibson: Serial murder and media circuses. Greenwood Publishing Group, s. 46. ISBN 9780275990640.
  20. Thomas Riggs: Contemporary theatre, film, and television. Gale Research Co., s. 306. ISBN 9780787690380.
  21. Polanski The Predator
  22. tbe: Sąd odrzucił wniosek Polańskiego o umorzenie sprawy. W: PAP [on-line]. Wirtualna Polska, 2009-05-08. [dostęp 8 maja 2009].
  23. Polański w areszcie ekstradycyjnym. tvn24.pl, 15:31, 27.09.2009. [dostęp 27 września 2009].
  24. Roman Polański oskarżony o molestowanie. yahoo.com. [dostęp 14 maja 2010].
  25. Szwajcaria nie wyda Polańskiego Stanom Zjednoczonym
  26. Polański w Polsce bezpieczny. Wydanie reżysera innemu państwu - niemożliwe. 2010-07-15. [dostęp 2011-03-24].
  27. List gończy Interpolu za Romanem Polańskim

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Paul Werner (2014). Polański. Rebis, Poznań, Przekład: Robert Kędzierski, Anna Krochmal, ISBN 978-83-7818-533-8.
  • Duncan Paul, Feeney F.X. (2006). Roman Polański. Taschen. ISBN 83-89192-41-1
  • Tylski, Alexandre (2004). Roman Polanski - ses premiers films polonais. Lyon: Aleas. 159 s. ISBN 2-84301-109-4
  • Tylski, Alexandre (2006). Roman Polanski. Rzym: Gremese. 125 s. ISBN 88-7301-599-9
  • Tylski, Alexandre (2006). Roman Polanski l'art de l'adaptation. Paryż: L'Harmattan. 278 s. ISBN 2-296-00797-X
  • Lesław Czapliński „Sceniczne przemiany Romana Polanskiego” + wykaz inscenizacji teatralnych w: Roman Polanski Kraków 1995
  • Polański, Roman (1989). Roman. Przekład autoryzowany oryginału Roman by Polanski. Warszawa 1989. 367 s. ISBN 83-7021-113-5

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]