Ursus (zakłady mechaniczne)

Przemysłowe Towarzystwo Udziałowe Towarzystwo Udziałowe Specyalnej Fabryki Armatur i Motorów Fabryka Silników i Traktorów URSUS S.A. Zakłady Mechaniczne URSUS S.A. Zakłady Przemysłu Ciągnikowego URSUS S.A. URSUS Sp. z o.o.
Forma prawna	Sp. z o.o.
Data założenia	1893, 2011
Lokalizacja	Polska, Lublin
Siedziba	ul. Mełgiewska 7-9 20-952 Lublin
Numer KRS	0000395392
Prezes	Karol Zarajczyk
Branża	Produkcja maszyn rolniczych
Kapitał zakładowy	48 023 000 zł
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Ursus Sp. z o.o. – zakłady znajdujące się w Warszawie w dzielnicy Ursus, znane z produkcji głównie ciągników rolniczych. Własność firmy POL-MOT Warfama SA.

Historia

Logo spółki (Posag 7 Panien)

Lokomobila benzynowa. Reklama zakładów Ursus z Rękodzielnika z 1914

Ausweis pracownika fabryki Ursus z 1944 roku

Pierwsze logo zakładów Ursus po drugiej wojnie światowej

PZInż. – znak firmowy

Tankietka TKS – produkowana i zrekonstruowana w zakładach Ursus

Ursus – znak firmowy przed I wojną światową

• 1893 – przy ul. Siennej 15 w Warszawie inżynierowie: Kazimierz Schonfeld, Kazimierz Matecki, Ludwik Rossman oraz czterech przedsiębiorców: Alfred Fijałkowski, Stanisław Rostocki, Aleksander Radzikowski i Karol Strassburger zakłada „Przemysłowe Towarzystwo Udziałowe” produkujące armaturę (głównie dla przemysłu cukrowniczego, spożywczego i gorzelnianego, rozszerzając stopniowo asortyment dla centralnego ogrzewania, wodociągów itp.), kapitałem założycielskim był posag siedmiu panien – córek wspomnianych założycieli (co upamiętniono znakiem firmowym P7P oraz później nazwą jednej z ulic w obrębie ZM Ursus).
• 1907 – zmiana nazwy na „Towarzystwo Udziałowe Specyalnej Fabryki Armatur i Motorów” oraz znaku P7P na URSUS (łac. niedźwiedź, nazwa zainspirowana jedną z głównych postaci z powieści Quo vadis Henryka Sienkiewicza, słynącą z siły) oraz rozszerzenie produkcji o silniki spalinowe (o mocy od 5 KM oparte na wzorach szwedzkich i napędzane paliwem ciężkim i spirytusowym oraz silników średnioprężnych 2- i 4-suwowych o mocach do 60 KM.
• 1912 – zakup licencji od firmy Fielding und Platt na produkcję silników o mocy 70 KM napędzanych gazem.
• 1913 – podstawa produkcji to silniki wysokoprężne o mocach do 450 KM, eksportowane głównie do carskiej Rosji.
• 1915 – próba skonstruowania ciągnika rolniczego pod kierownictwem polskiego profesora Karola Taylora, w wyniku czego w 1918 powstał prototyp.
• 1921 – „Zakłady Mechaniczne Ursus S.A.” rozpoczęły remonty samochodów wojskowych i otrzymały pożyczkę rządową w kwocie 500 000 dolarów na budowę fabryki i uruchomienie produkcji 2 typów ciężarówek – pożyczka nie została wypłacona w terminie. Za część pieniędzy przedsiębiorcy nabyli od Rocha Skrzeszewskiego grunty w Czechowicach (dziś dzielnica Ursus) pod budowę fabryki.
• 1922 – z fabryki o nowej nazwie „Fabryka Silników i Traktorów URSUS – S.A.” wyjechały pierwsze traktory nazywane „ciągówkami” z 2-cylindrowym silnikiem naftowym o mocy 25 KM, w latach 1922-1927 wyprodukowano 100 sztuk.
• 1923 – zmiana nazwy na Zakłady Mechaniczne URSUS – S.A., a głównym celem spółki stała się produkcja samochodów – w tym celu w Czechowicach pod Warszawą (dziś dzielnica Ursus) powstała nowa fabryka URSUSA. Projektował ją między innymi Franciszek Lilpop i Marek Leykam.
• 1924 – podpisanie z Ministerstwem Spraw Wojskowych umowy na dostawę 3-tonowych Berlietów CBA i 1,5-tonowych S.P.A. 25/C Polonia.
• 11 lipca 1928 – demonstracja pierwszych 52 krajowych ciężarówek Ursus. Z okazji tego wydarzenia na uroczystości przybyli Ignacy Mościcki (prezydent RP) oraz Zygmunt Słomiński (prezydent Warszawy).
• 1929 – fabrykę opuściło 300 samochodów ciężarowych i 50 autobusów Ursus A, produkowanych na licencji włoskiej firmy SPA.
• 1930 – upadek spółki (na skutek złego zarządzania i przeinwestowania fabryki – możliwości produkcyjne były 2 razy większe niż kontrakty), upaństwowienie i włączenie do Państwowych Zakładów Inżynierii, a główna produkcja dla potrzeb wojska, ale i szerokiego asortymentu pojazdów jedno- i dwuśladowych dla rynku cywilnego, podpisano umowę licencyjną pomiądzy P.Z.Inż. a firmą Saurer na silniki Aero-Disel BLDo mocy 84 KM na olej napędowy (ropę) oraz 80 KM na benzynę, przeznaczonych do samochodów o ładowności 4 ton.
• 1931 – koniec produkcji samochodów i autobusów Ursus A.
• 1932 – podjęto i zrealizowano decyzję o budowie czołgów typu TU, opracowany został motocykl Sokół – 1000 o mocy 22 KM i Sokół – 600 o mocy 15,5 KM.
• 1930–1939 – w zakładach powstało 737 czołgów, 700 ciągników wojskowych, ponad 1000 samochodów URSUS oraz samochodów i autobusów Saurer, w tym samochody pancerne wz.29 „Ursus”, około 1500 motocykli Sokół 1000 i Sokół 600 dla wojska i około 1000 na rynek cywilny, a ponadto silniki lotnicze, stacjonarne i dla rolnictwa.
• 1939 – zajęcie zakładów przez Niemców i przestawienie całej produkcji na cele zbrojeniowe, w 1945 park maszynowy został wywieziony, a budynki zdewastowane.
• 1945
  • na podstawie pozwolenia wydanego przez władze rosyjskie część załogi Ursusa wraz z inżynierem Bolesławem Koehlerem, który pracował w Ursusie prawdopodobnie od roku 1936, wyjechała z misją poszukiwawczą na Dolny Śląsk, gdzie Niemcy wywieźli urządzenia i maszyny z fabryki Ursus. Część maszyn udało się odzyskać.
  • w zniszczonych zakładach rozpoczęły się prace projektowe nad ciągnikiem rolniczym na podstawie niemieckiego ciągnika Lanz-Buldog, powstała krajowa konstrukcja ciągnika LB-45, później nazwanego C-45 (wyprodukowano ich do 1959 60 000 sztuk).
• 30 kwietnia 1947 – wyprodukowano pierwszy po wojnie traktor typu „Ursus”.
• 1953 – 16 kwietnia został wyprodukowany 20-tysięczny traktor.
• 1954 – uruchomienie produkcji silnika D-35 w oparciu o licencję radziecką, opracowanie modernizacji ciągnika C-45.
• 1957 – powstał pierwszy całkowicie polski lekki ciągnik C-325 (produkowany po modernizacjach do 1993); prototyp ciągnika przeznaczonego dla rolnictwa i ogrodnictwa C-308; powstanie 4-cylindrowego silnika S-314, powstałego z uwielokrotnienia S-312 stosowanego w C-325, o mocy 58 KM.
• 1961 – wizyta 16-osobowej delegacji załogi fabryki traktorów ZKL „Liszeń” z Brna w celu nawiązania bezpośrednich kontaktów z fachowcami z „Ursusa”. Pobyt ich był związany z podpisanym porozumieniem polsko-czechosłowackim przewidującym wspólną produkcję ciągników przez ZKL „Liszeń” i „Ursus”.
• 1963 – początek produkcji ciągnika C-328 powstałego na bazie C-325 (ponad 100 000 sztuk do 1967).
• 7 kwietnia 1962 – podpisanie umowy w Pradze pomiędzy rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a rządem Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej o współpracy w produkcji ciągników na mocy której strona polska zobowiązuje się przyjąć do produkcji konstrukcję zunifikowananej rodziny ciągników Zetor (URI) oraz stopniowo zaniechać produkowania ciągników własnej konstrukcji.
• 1963 – początek produkcji ciągnika C-328 powstałego na bazie C-325 (ponad 100 000 sztuk do 1967).
• 1963 – wyprodukowanie w ZM Ursus 100-tysięcznego ciągnika jakim był C-328.
• 27 sierpnia 1963 – podpisanie umowy w Warszawie pomiędzy rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a rządem Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej w sprawie utworzenia wspólnego Polsko-Czechosłowackiego Ośrodka Badawczo-Rozwojowego z siedzibą w Brnie, którego głównym zadaniem jest opracowanie nowej rodziny ciągników oraz ich ciągła modernizacja.
• 1965 – rozpoczęto produkcję średniego ciągnika C-4011 odpowiednika czechosłowackiego ciągnika Zetor 4011 o mocy 42 KM (po modernizacjach jako C-355 i C-360 sprzedawany do 1992).
• 1966 – został utworzony przy Ursusie Zakład Doświadczalny Ciągników Rolniczych (ZDCR), wystawiony na moskiewskiej wystawie maszyn rolniczych ciągnik Ursus C-335 otrzymał złoty medal, zatrudnienie wynosi około 12 000 osób.
• 1967 – do produkcji wszedł nowy ciągnik C-330 (433 182 sztuki sprzedane do 1993).
• 1969 – początek produkcji ciężkich ciągników C-385 z silnikiem 4-cylindrowym o mocy 76 KM (konstrukcja Polsko-Czechosłowackiego Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Ciągników w Brnie), potem Ursus 1604 o mocy 150 KM i kolejne modyfikacje.
• 1968–1972 – opracowanie około 36 prototypów nowej rodziny ciągników w ZDCR, nie wdrożone do produkcji z przyczyn politycznych.
• 1971 – 15 marca wyprodukowano tysięczny Ursus C-385.
• 1972 – powstało Zrzeszenie Przemysłu Ciągnikowego Ursus holding zakładów produkujących ciągniki i części do nich w którym ZM Ursus stały się zakładami wiodącymi.
• 1974 – zakup licencji w firmach Massey Ferguson (ciągniki) i Perkins (silniki), wyprodukowanie 500-tysięcznego ciągnika.
• 1976 – 25 czerwca w ZM Ursus rozpoczęły się strajki w proteście przeciwko podwyżkom cen żywności.
• 1978 – rozpoczęcie montażu szkoleniowego ciągników licencyjnych MF-235 z części dostarczonych przez licencjonodawcę.
• 1983 – wyprodukowanie milionowego ciągnika.
• 1984 – początek produkcji seryjnej ciągników licencyjnych o mocach 38 i 47 KM,
• 19 lipca 1984 – zjechał z taśmy produkcyjnej fabryki w Ursusie pierwszy licencyjny ciągnik MF-255. W tym wydarzeniu uczestniczyli członkowie władz w PRL: wicepremier Zbigniew Szałajda i sekretarz KC PZPR Zbigniew Michałek.
• 1986 – pierwszy zmodernizowany ciągnik Ursus C-330M.
• 1987 – rozpoczęcie montażu 4-cylindrowego ciągnika postlicencyjnego Ursus 4512.
• 1990 – podjęcie produkcji zmodernizowanej rodziny ciągników ciężkich – M87 934-1634.
• 1993 – wprowadzenie do produkcji ciągnika Ursus 5314 i 5312 o mocy 72 KM, wyprodukowano 11 tys. sztuk ciągników, wystawienie na targach Polagra ’93 przez IBMER wspólnie z Ośrodkiem Rozwoju Wyrobów ZPC Ursus dwóch ciągników Ursus 4512, których jeden został przystosowany do zasilania gazem propanowo-butanowym (LPG), a drugi sprężonym gazem ziemnym (CNG).
• 1994 – na targach Polagra został wystawiony Ursus 1414 S o mocy 135 koni mechanicznych, wyprodukowany we współpracy z austriackim Steyerem, który jednak ostatecznie nie wszedł do produkcji.
• 1996 – włączenie zakładu WSK-Poznań, produkującego między innymi pompy wtryskowe produkowane na licencji firmy Lucas (obecnie Delphi) do ciągników na licencji Massey-Ferguson-Perkins, w struktury ZPC Ursus W-wa.
• 1997 – wprowadzenie do produkcji ciągnika Ursus 6014 i 6012 o mocy 82 KM, od roku 1994 wyprodukowano łącznie 18 tys. ciągników.
• 1998 – na bazie „Zrzeszenia Przemysłu Ciągnikowego Ursus” powstają „Zakłady Przemysłu Ciągnikowego URSUS S.A.” w wyniku ich restrukturyzacji w latach 1998–2003 powstały liczne spółki branżowe produkujące różne komponenty ciągnikowe, zlokalizowane one były w Warszawie, Żyrardowie, Gorzowie Wlkp., Chełmnie, Nisku, Sulęcinie, Włocławku, Lublinie, Poznaniu.
• 2001 – powstanie „Fabryki Ciągników Ursus Sp. z o.o.”, która po dwóch latach wspólnie z PHZ Bumar utworzyła „URSUS Sp. z o.o.”, będący właścicielem marki Ursus, patentów i homologacji.
• 2002 – austriacka firma Steyr, producent ciężkiego sprzętu wojskowego, wyrażała chęć zakupu 20-25% akcji zakładów Ursus, wcześniej zainteresowana strona zamówiła już 1 tys. sztuk i był to pierwszy z serii kontraktów na łączną sumę 5 tys. traktorów.
• 2003 – upadłość zadłużonej ZPC URSUS SA.
• 2006 – 2 czerwca taśmy montażowe opuszcza 1,5-milionowy ciągnik, był to model Ursus 1654.
• 2007 – utworzenie spółki Ursus Tractors International.
• 2008 – zakończenie współpracy z firmą Uzel.
• 2010 – Ursus wprowadził do sprzedaży nowe modele ciągników rolniczych i uruchomił nowa stronę internetową. Zakłady zmodyfikowały również swoje logo.
• 2011 – 26 kwietnia spółka POL-MOT Warfama SA podpisała ze spółką Bumar sp. z o.o. umowy sprzedaży ciągników marki „URSUS”, znaków towarowych oraz 100% udziałów URSUS sp. z o.o. Warfama wydzierżawiła również obecny zakład od Bumaru, tym samym Ursus stał się piątym oddziałem firmy.
• 2011 – listopad – POL-MOT Warfama S.A. zawarła z Zakładem Produkcyjno-Handlowym ROL-MAR Andrzej Markowski umowę dotyczącą produkcji i dystrybucji wysokiej jakości części zamiennych do ciągników rolniczych marki URSUS.
• 2011 – 20 grudnia spółka Pol-Mot Warfama SA uruchomiła produkcję ciągników marki Ursus w zakładzie byłej Fabryki Samochodów Ciężarowych w Lublinie. Według planów za trzy lata produkcja może sięgnąć 5 tys. sztuk rocznie.

Współczesność

Tablica reklamowa przed zakładami Ursusa z obecnym logo zakładów

Wyburzane hale przy ul. Posag 7 Panien

Ursusy postlicencyjne przed zakładami

W wyniku restrukturyzacji Zakładów Przemysłu Ciągnikowego „Ursus” SA powstała montownia pod nazwą Fabryka Ciągników Ursus będąca posiadaczem marki i kontynuująca produkcję. Upadek ZPC URSUS SA nie przerwał produkcji ciągników. ZPC URSUS SA w 2002 sprzedał Fabrykę Ciągników do PHZ BUMAR. Zadłużona spółka ZPC URSUS SA upadła w 2003 i w toku postępowania upadłościowego większa część hal fabrycznych w Warszawie została wyprzedana i znajduje się obecnie w rękach innych podmiotów gospodarczych oraz w rozbiórce. Produkcja została przeniesiona do nowszych hal fabrycznych znajdujących się po północnej stronie ulicy Posag Siedmiu Panien w Warszawie w dzielnicy Ursus. Produkcja jest kontynuowana przez spółkę URSUS.

18 maja 2006 zakłady otrzymały II Nagrodę w kategorii Dokonania z Zakresu Rekonstrukcji w XXVI edycji Konkursu na Wydarzenie Muzealne Roku „Sybilla 2005”, za zrekonstruowanie czołgu rozpoznawczego TKS, który w latach 1933–1936 był przedmiotem produkcji PZInż.

2 czerwca 2006 uczczono wyprodukowanie 1,5-milionowego ciągnika otwarciem Muzeum Historii Ursusa przez wicepremiera Andrzeja Leppera. Wydarzenia roku 2006 dawały nadzieję na zachowanie marki i tradycji fabryki Ursus, choć obecnie cała fabryka mieści się w jednej hali.

W sierpniu 2006 część terenów zakładów Ursus nabył fundusz inwestycyjny Challange Eighteen – 52 hektary wraz z halami fabrycznymi za 94 miliony złotych. Zburzone zostały przedwojenne hale produkcyjne, ale w tych najbardziej charakterystycznych (z logiem ZM Ursus) mają powstać lofty na pozostałym terenie należącym do dewelopera ma powstać tak zwane „Miasteczko Ursus”.

W roku 2007 przedsiębiorstwo Bumar rozpoczęło rozmowy w sprawie sprzedaży 51% akcji Ursusa, tureckiej firmie Uzel, z którą zakłady Ursus współpracowały od 2005 roku, m.in. wykorzystując podzespoły do produkcji ciągników. We wrześniu tego samego roku utworzona została spółka Ursus Tractor International, która miała rozpocząć działalność produkcyjną na terenie wynajętym od Bumaru. W 2008 roku współpraca z tureckim inwestorem została zerwana z powodu nie wywiązania się firmy Uzel z warunków umowy odnośnie wkładu inwestycyjnego. W 2008 i 2009 roku prowadzono rozmowy z Pol-Mot Warfama. Ostatecznie zarząd Bumaru zrezygnował z planów sprzedaży zakładów Ursus oraz rozpoczął proces restrukturyzacji przedsiębiorstwa.

W 2010 roku wprowadzono do oferty nowe rodziny ciągników o oznaczeniu Piko, Mido oraz Forte. Na dalsze prace nad rodziną nowych pojazdów fabryka otrzymała dotację w wysokości 12 mln. złotych z funduszu Innowacyjna gospodarka.

26 kwietnia 2011 r. spółka POL-MOT Warfama SA podpisała ze spółką Bumar sp. z o.o. umowę sprzedaży ciągników marki „URSUS”, znaków towarowych oraz udziałów spółki URSUS, za łączną maksymalną kwotę 15.421.036,00 zł netto. Przy czym cena sprzedaży znaków towarowych „URSUS” wyniosła 8.100.000 zł, a udziały spółki URSUS wyceniono na kwotę 1 zł. Cena trzeciej umowy ustalona została na kwotę 7.321.035,00 zł jednak może ona ulec obniżeniu w przypadku nabycia przez spółkę mniejszej liczby ciągników niż ta wskazana w dniu zawarcia umowy.

W listopadzie 2011 r. POL-MOT Warfama S.A. zawarła z Zakładem Produkcyjno-Handlowym ROL-MAR Andrzej Markowski umowę dotyczącą produkcji i dystrybucji części zamiennych do ciągników rolniczych marki URSUS.

Zobacz też

• Państwowe Zakłady Inżynierii
• Ursus (ciągnik rolniczy)
• Dzielnica Ursus
• Czerwiec 1976

Linki zewnętrzne

• Zakłady Mechaniczne Ursus – historia