Węgierskie Siły Powietrzne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Węgierskie Siły Powietrzne
Magyar Légierő
HuAF
Węgierskie Siły PowietrzneMagyar Légierő
Godło o obniżonej widzialności
Państwo  Węgry
Historia
Sformowanie 1936
Dane podstawowe

Węgierskie Siły Powietrzne (Magyar Légierő) – powstały w 1918 roku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Oznaczenia na samolotach
Pierwsze godło lotnictwa wojskowego Węgierskiej Republiki Rad
Pierwsze godło lotnictwa wojskowego Węgierskiej Republiki Rad
Węgierski MiG-15
Węgierski MiG-17
MiG-23
MiG-29
JAS 39 Gripen
Mi-24 w malowaniu okolicznościowym
C-17

Początki 1918-1936[edytuj | edytuj kod]

Początki węgierskich sił powietrznych sięgają roku 1918, gdy po rozpadzie Austro-Węgier i zakończeniu I wojny światowej Węgry uzyskały całkowitą samodzielność. Nowo powstała Węgierska Republika Rad utworzyła Armię Czerwoną w ramach której przewidywano działalność lotnictwa wojskowego, jednak dysponowała ona resztkami samolotów Austro-Węgier, które nie przedstawiały żadnej realnej wartości bojowej[potrzebne źródło]. Pomimo tego, że Republika Rad przetrwała tylko 133 dni i jej istnienie zakończyło wkroczenie wojsk rumuńskich do Budapesztu 6 sierpnia 1919 roku to przez ten czas lotnicze godło Węgier zostało zmienione aż trzy razy. Pierwsze nawiązywało swoją kolorystyką do barw narodowych, drugie i trzecie nie różniło się do godła Związku Radzieckiego. 4 czerwca 1920 roku podpisano traktat pokojowy pomiędzy Węgrami a państwami Ententy zwany traktatem z Trianon, jedną z konsekwencji tego porozumienia było zabronienie Węgrom powszechnej służby wojskowej (liczebność armii nie mogła przy tym przekraczać 35 tys.), posiadania lotnictwa wojskowego i marynarki wojennej, zahamowany miał być również rozwój przemysłu zbrojeniowego. Pomimo tych obostrzeń lotnictwo rozwijano w aeroklubach, a w 1926 roku w Szeged powołano szkołę lotniczą i eskadrę wywiadowczą określaną jako Ekspozytura Pocztowa i Oddział Żandarmerii Lotniczej. Kolejnym krokiem było powołanie do życia jednostek myśliwskich i bombowych określanych oficjalnie jako Ekspozytury Meteorologiczne, Kartograficzne lub Pasażerskie. Pierwsze działania mające przyczynić się do powstania sił powietrznych z prawdziwego zdarzenia podjęto w 1936 roku. Oprócz lekkich bombowców WM-16 Budapest, uruchomiono produkcję samolotu szkolnego Weiss W.M.13 i zakupiono niewielką ilość włoskich samolotów myśliwskich Fiat CR.32, włoskich samolotów rozpoznawczych IMAM Ro.37 oraz niemieckich Heinkel He 46.

1938-1945[edytuj | edytuj kod]

Podczas konferencji w Monachium Węgry bezskutecznie próbowały wymóc na mocarstwach zachodnich oddanie południowej części Słowacji zamieszkiwanej przez mniejszość węgierską a utraconej w wyniku porozumienia z Trianon. Niepowodzenie to skłoniło Węgrów do zwrócenia się z prośbą o pomoc do Niemiec. Pierwszy arbitraż wiedeński doprowadził do odzyskania w 1938 roku południowej Słowacji i południowej Rusi Zakarpackiej. Zaowocowało to między innymi politycznym zbliżeniem z III Rzeszą, która zaproponowała Węgrom pomoc w organizacji i unowocześnieniu lotnictwa. Na czele grupy niemieckich doradców stanął generał Alexander Löhr, były dowódca Austriackich Sił Powietrznych. W 1938 roku siły powietrzne zwiększyły swój stan posiadania do około 230 samolotów, odbyło się to głównie dzięki niemieckim dostawom, między innymi samolotów szkolnych Bücker Bü 131 Jungmann, samolotów rozpoznawczych Heinkel He 70 Blitz i bombowców Junkers Ju 86, ale też własnej produkcji np. maszyn WM-21 Sólyom. W 1939 roku we Włoszech dokonano dalszych zakupów, na Węgry przybyły samoloty myśliwskie Fiat CR.42, bombowe Caproni Ca.135bis i Caproni Ca.310 oraz szkolne Nardi FN.315. W tym samym roku zaczęto budować na Węgrzech filie niemieckich wytwórni lotniczych Messerschmitta i Junkersa. 1 stycznia 1939 roku siły powietrzne stały się niezależną formacją węgierskiej armii. 20 listopada 1940 roku Węgry przystąpiły do paktu trzech. W kwietniu 1941 roku nastąpiło pierwsze bojowe użycie sił powietrznych w II wojnie światowej, wzięły one udział w działaniach bojowych przeciwko Jugosławii. 27 czerwca 1941 roku Węgry wypowiedziały wojnę Związkowi Radzieckiemu. 1 marca 1942 roku siły powietrzne utraciły swoją niezależność i wróciły pod kontrolę armii. W latach II wojny światowej lotnictwo węgierskie walczyło głównie przeciwko ZSRR, węgierska brygada lotnicza podporządkowana operacyjnie 8 Korpusowi Powietrznemu (VIII. Fliegerkorps) Luftwaffe liczyła etatowo 90 samolotów. W skład sił powietrznych walczących na froncie wschodnim wchodziły myśliwskie Messerschmitt Bf 109 E/F/G, bombardujące Junkers Ju 87 i Junkers Ju 88 oraz licencyjny myśliwiec Re.2000 Héja I. W kwietniu 1945 roku działania wojenne zostały zakończone, a Węgry znalazły się w strefie wpływów Związku Radzieckiego.

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Na mocy traktatu pokojowego podpisanego w 1947 roku Węgrom pozwolono na posiadanie sił powietrznych w ilości 90 samolotów (bez samolotów bombowych). Do 1949 roku używano samolotów z czasów walk po stronie Luftwaffe, ale już rok później zaczęto na nowo organizować siły powietrzne w oparciu o rozwiązania radzieckie. Stare samoloty zaczęto sukcesywnie wymieniać na sprzęt produkcji ZSRR, myśliwce Jak-9, bombowe Tu-2, szturmowo-bombowe Ił-10, transportowe Li-2, szkolne i treningowe Po-2 i UT-2. W 1951 roku złagodzono restrykcje dotyczące wielkości sił powietrznych i do końca 1953 roku ich liczebność wzrosła do 275 samolotów. W 1956 roku, w momencie wybuchu powstania w lotnictwie wojskowym służyło około 28 000 żołnierzy oraz ok. 700 samolotów. Na wyposażeniu były już odrzutowe MiG-15, a do użytku wchodziły MiG-17 i Ił-28. Do momentu wybuchu powstania Węgierskie Siły Powietrzne były najsilniejszymi wojskami lotniczymi w Europie Południowo-Wschodniej. Podczas walk jakie wybuchły z interweniującymi na Węgrzech wojskami radzieckimi wzięło udział lotnictwo, usiłujące nie dopuścić do zajęcia swoich baz. Powstanie upadło, wojska lotnicze poniosły karę za swoją patriotyczną postawę, do końca istnienia Układu Warszawskiego odgrywały mało znaczącą rolę posiadając niewielką ilość samolotów. W latach 60. pojawiły się pierwsze MiG-21, a w 1979 roku MiG-23. Na początku lat 80. przybyły szturmowe śmigłowce Mi-24 stacjonujące w Veszprémie i Szolnoku i samoloty Su-22. Pozostałą część floty węgierskiej stanowiły śmigłowce typu Mi-2 oraz samoloty transportowe An-24, An-26, Let L-410 Turbolet i śmigłowce Mi-8. Na początku lat 90. Węgierskie Siły Powietrzne dysponowały jednym skrzydłem myśliwskim (31. „Kapos” Harcászati Repülo Ezred) stacjonującym w Taszár, wyposażonym w dwie eskadry MiGów-21 i jedną Su-22. Jednym skrzydłem myśliwskim (47. „Stromfeld Aurél” Harcászati Repülo Ezred) stacjonującym w Pápa, wyposażonym w eskadrę MiG-23 i eskadrę MiG-21 oraz skrzydło myśliwskie (59. 'Szentgyörgyi Dezso Harcászati Repülo Ezred) stacjonujące w Kecskemét, w składzie którego były dwie eskadry MiGów-21. W Szolnok stacjonował mieszany pułk transportowy z eskadrami An-26 i Mi-8. W Szentkirályszabadja stacjonował pułk 87. „Bakony” Hercihelikopter Ezred uzbrojony w dwie eskadry Mi-24 oraz jedną eskadrę Mi-8 i jedną Mi-17. W Börgönd stacjonowała eskadra Mi-2 „'Asbóth Oszkár”, a w Tököl 93. „Vitéz Háry László” Vegyes Repülo Osztály wyposażona w samoloty An-24, Let L-410 i Zlin-43. W czerwcu 1993 roku Węgry podpisały z Rosją umowę na dostawę 22 samolotów MiG-29. Również w tym samym roku ogłoszono konkurs na dostawę 12 samolotów szkolno-treningowych, wśród zaproszonych do udziału samolotów znalazł się również polski PZL-130 Orlik, zwycięzcą okazał się być Jak-52. 23 listopada 2001 roku podpisano umowę na dziesięcioletni leasing czternastu samolotów Saab JAS 39 Gripen (12 JAS 39C i 2 JAS 39D), które swoją służbę rozpoczęły wiosną 2006 roku. Od 2009 w bazie w Pápa stacjonują trzy Boeing C-17 Globemaster III, noszą one symbole Węgierskich Sił Powietrznych, a są wykorzystywane wspólnie przez kraje NATO z programu Strategic Airlift Capability również w tym samym roku Węgry wycofały ze swojej floty samoloty L-39ZO Albatros[1]. W 2010 z eksploatacji wycofano wszystkie MiG-29[2].

Struktura[edytuj | edytuj kod]

Baza sił powietrznych w Kecskemécie[edytuj | edytuj kod]

59. „Szentgyörgyi Dezső” Harcászati Repülőbázis – 59 Taktyczne Skrzydło Myśliwskie „Szentgyörgyi Dezső”[edytuj | edytuj kod]
  • „Puma” Harcászati Repülőszázad – taktyczna eskadra myśliwska, wyposażona w samoloty JAS 39 Gripen
  • „Dongó” Harcászati Repülőszázad – taktyczna eskadra myśliwska, wyposażona tak samo jak eskadra „Puma”
  • Szállító Repülőszázad – eskadra transportowa wyposażona w samoloty An-26

Baza sił powietrznych w Szolnok[edytuj | edytuj kod]

86. „Szolnok” Helikopterezred – 86 Pułk Śmigłowców „Szolnok”[edytuj | edytuj kod]
  • Szállitóhelikopter Zászlóalj – batalion śmigłowców transportowych Mi-8 i Mi-17
  • Harcihelikopter Zászlóalj – batalion śmigłowców szturmowych Mi-24
  • Kiképző Repülőszázad – eskadra szkolno-treningowa wyposażona w samoloty Jak-52

W skład sił powietrznych wchodzi również:

  • 12. Légvédelmi Rakétadandár – 12 Rakietowa Brygada Obrony Przeciwlotniczej, na jej wyposażeniu są systemy przeciwlotnicze 2K12 Kub, Mistral, Strzała-2, Igła
  • 1. Logisztikai és Támogató Zászlóalj – 1 Batalion Logistyczny

Wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Na wyposażeniu Magyar Légierő znajdują się (stan na rok 2013):

Typ Kraj pochodzenia Rodzaj Wersje Liczba sztuk Uwagi
An-26  ZSRR samolot transportowy 5
Boeing C-17 Globemaster III  Stany Zjednoczone samolot transportowy C-17ER 3 Program SAC – samoloty są własnością państw NATO.
JAS 39 Gripen  Szwecja samolot myśliwski – wielozadaniowy D
C
2
12
Wypożyczone od Szwecji do 2026 roku.
Jak-52  ZSRR samolot szkolny 7
Mi-8  ZSRR śmigłowiec wielozadaniowy 8
Mi-17  ZSRR śmigłowiec transportowy N 7
Mi-24  ZSRR śmigłowiec szturmowy-przeciwpancerny D
V
P
12
Robinson R44  Stany Zjednoczone śmigłowiec szkolny R44 3
Elbit Skylark I  Izrael BSL Skylark I 9

Przypisy

  1. Miroslav GyűrösiPożegnanie L-39 Albatros, „Lotnictwo”, nr 1 (2010), s. 6-7, ISSN 1732-5323.
  2. László Gábor Zord: Węgrzy żegnają MIGi-29 (pol.). [dostęp 2011-10-29].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]