Pakistańskie Siły Powietrzne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pakistan Air Force
Pakistan Air Force
Państwo Pakistan
Siły zbrojne Siły Zbrojne Pakistanu
Nazwa skrócona PAF
Data utworzenia 14 siernia 1947
Znak rozpoznawczy Roundel of the Pakistani Air Force.svg
Najwyższe dowództwa
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Pakistańskie Siły Powietrzne (PAF; ang. Pakistan Air Force; Urdu پاک فضائیه Pak Fiza'ya) – jeden z rodzajów Pakistańskich Sił Zbrojnych. Ich głównym zadaniem jest kontrolowanie pakistańskiej przestrzeni powietrznej, uzyskiwanie przewagi w powietrzu i wspieranie oddziałów innych rodzajów Sił Zbrojnych. W 2010 roku liczyły 65 000 ludzi, w tym 3000 pilotów i miały na wyposażeniu 453 myśliwce.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki (1947–1951)[edytuj | edytuj kod]

Hawker Sea Fury (1948)

Pierwsza baza lotnicza na terenie obecnego Pakistanu została założona przez Brytyjczyków Base Drigh Road w Karaczi w 1933 roku (obecnie baza Faisal). Oficjalnie Royal Pakistan Air Force powstały 15 sierpnia 1947 roku, mając na stanie odziedziczone po Indiach Brytyjskich 24 myśliwce bombardujące Hawker Tempest II, 16 myśliwców Hawker Typhoon, 2 bombowce H.P.57 Halifax, 11 North American T-6G Harvard i 10 de Havilland Tiger Moth, które latały w 5, 6 i 9 dywizjonach, a także 8 transportowcami Douglas C-47 Skytrain – używanymi w I wojnie o Kaszmir w 1947 roku. Brak wykwalifikowanego personelu oraz doświadczonych załóg sprawiał, że tworzenie lotnictwa było zależne od pomocy obcokrajowców, w tym Polaków. Odziedziczone samoloty były dalekie od ideału w tak różnorodnym terenie, zarówno pustynnym jak i górzystym, samoloty z trudem mogły pokonywać szczyty najwyższych gór; częste walki również nie wpływały na rozwój lotnictwa. Sytuacja znacznie poprawiła się po 1948 roku, kiedy to zdołano wyprodukować z licencji samolot myśliwsko-bombowy Hawker Sea Fury (wykorzystywany w wersjach Mk.60 i Mk.61) a także dwusilnikowy samolot transportowy Bristol Freighter.

Obecna nazwa, po usunięciu przedrostka Royal z Pakistan Air Force (PAF) została przyjęta 23 marca 1956, kiedy Pakistan uzyskał status Republiki.

Era odrzutowców (1951–1965)[edytuj | edytuj kod]

B-57 Canberra (1957)

Siły powietrzne weszły w epokę odrzutowców w sierpniu 1951 roku wraz z dostarczeniem trzech brytyjskich odrzutowców pierwszej generacji - myśliwców Supermarine Attacker, które uformowały Dywizjon nr 11. Od 1957 za pośrednictwem programu pomocowego Military Assistance Program (MAP) Fury i Attackery zastąpiło 80 ex-amerykańskich North American F-86F-35 Sabre, część z nich zmodernizowano do wersji F-40 przed dostarczeniem. Od 1957 dostarczyły, także za darmo, 40 nowych F-86F-40-NA, były to ostatnie F-86 wyprodukowane w USA przez North American. Do 1965 USA podarowały lub sprzedały do Pakistanu wiele innego używanego sprzętu sprzętu, w tym 15 treningowych T-33A Shooting Star (1955) i 6 rozpoznawczych RT-33A (1957), 24 bombowe Canberra B-57B (oraz dwa treningowe B-57C) (1959), 500 kpr AIM-9B-1A Sidewinder (od 1959), 10 treningowych T-6 Texan, 4 transportowe C-130B Hercules (1963), 27 treningowych T-37C (od 1963), 6 śmigłowców HH-43F Huskie, 18 Bell 47, najbardziej znane, ale też przesadzona była sprzedaż 12 ex-amerykańskich Lockheed F-104 Starfighter (10 myśliwców F-104A i 2 szkolno-bojowe F-104B), zamówione w 1960 roku, zmodernizowane przed dostarczeniem w latach 1961-1962. Były to pierwsze samoloty ponaddźwiękowe w PAF, co było niespotykane w regionie - Indie otrzymały 10 MiG-21F-13 dopiero w 1963, a Chiny pracowały nad skopiowaniem MiG-21 (Chengdu J-7) od 1962, jednak ich niska gotowość bojowa i mała liczba egzemplarzy sprawiły, że dla PAF stały się symbolem technicznego postępu, a legendarne staną się dopiero F-86 i ich piloci.

10 kwietnia 1959 roku para F-86F przechwyciła nad terytorium Pakistanu indyjska English Electric Canberra B(I)58, na zwiadzie fotograficznym. Po nieudanej próbie ostrzału przez lidera, skrzydłowy M. Yunis pilotujący Sabre nr 55-5005 trafił w samolot zaliczając pierwsze w historii zestrzelenie przez pilota PAF, Canberra spadła w pobliżu miasta Rawalpindi.

Wojna indyjsko-pakistańska (1965)[edytuj | edytuj kod]

Zdobyczny Gnat z 1965

Pod koniec sierpnia 1965 roku II wojna o Kaszmir pomiędzy Indiami i Pakistanem była nieunikniona. 1 września PAF ogłowiło najwyższy stan gotowości i prowadziły patrole 10 mil wewnątrz ich granicy. Siły lotnicze Pakistanu wynosiły w przybliżeniu 12 F-104 Sratfighter, ponad 100 F-86 Sabre i około 20 B-57 Canberra. Do pierwszego starcia doszło tego dnia, gdy dwa F-86 przechwyciły cztery De Havilland Vampire, a każdy z Sabre zestrzelił po dwa z nich.

6 września 1965 roku, kiedy Indian Army zaatakowała Pakistan Zachodni Indian Air Force nie uderzyły na bazy PAF. Szansa została wykorzystana przez PAF, który zaatakował bazy IAF, aby ograniczncyć zagrożenie stwarzane przez indyjskie lotnictwo. Same naloty nie odniosły sukcesu, z wyjątkiem Pathan Kot gdzie siły PAF zniszczyły na ziemi co najmniej 10 samolotów, bez strat własnych.

7 września IAF zgodnie z oczekiwaniami przeprowadził kontruderzenie na Sargodha, centrum operacyjne PAF. Wcześnie rano nalot sześciu Mystère IV nie zdołał zniszczyć sześciu zaparkowanych myśliwców. Jednym ze szczęśliwych pilotów był Sqn Ldr Alam, który wystartował F-86 kilka minut po rajdzie, aby ustanowił niespotykany rekord, zestrzeliwując trzy Hawker Hunter w czasie krótszym niż minuta (według niektórych źródeł w ciągu godzinnej misji także kolejne dwa Huntery, ale mając też dwa zwycięstwa nad Hunterami z 6 i 16 września stał się pierwszym pakistańskim asem). F-104A zestrzelił jedną Canberrę oraz prawdopodobnie do trzech Mystère IV, bardziej znane jest przechwycenie po którym Folland Gnat wylądował w pakistańskiej bazie, samolot jest obecnie wystawiony jako trofeum.[1] Indie utraciły łącznie 37 wojskowych maszyn w powietrzu (w tym od 13 do 15 zestrzelonych przez F-86), a kolejnych 35 zniszczono na ziemi (głównie przez B-57), wśród nich było 18 Hunter, 17 Mystere, 10 Vampire, 7 Gnat, 6 Canberra i 3 MiG-21.[2] Straty Pakistanu to 19 samolotów z przyczyn bojowych lub w wypadkach, tym 13 F-86 (7 potwierdzono w walce powietrznej), 4 B-57 i 2 F-104 (1 zestrzelony).[3] 23 dniowa wojna nie wyłoniła zdecydowanego zwycięzcy.

USA nałożył na Pakistan embargo w 1965, PAF zmuszony szukać alternatywnych rozwiązań na wymianę sprzętu sprzętu w 1966 otrzymywał od Chin w ramach pomocy 72 myśliwce F-6 Farmer. Iranu sprowadził dla Pakistanu z RFN 90 używanych, wyprodukowanych w Kanadzie Canadiar CL-13B Mark 6 (licencyjne F-86E), te zastąpiły większość F-86F od 1966. W 1967 z Iranu pozyskano też 3 C-130B Hercules. W 1968 roku z Francji dostarczono 18 myśliwców Dassault Mirage IIIEP, 3 rozpoznawcze IIIRP i 3 szkolno-bojowe IIIDP, w 1970 zamówiono też 28 szturmowych Mirage 5PA i 2 5DPA.

Niewiele wiadomo o pakistańskiej pomocy dla krajów arabskich po ataku Izraela w wojnie sześciodniowej w 1967, ale prawdopodobnie wysłano do nich pilotów, prawdopodobnie nie zdążyli wziąć udział w walce.

Wojna o niepodległość Bangladeszu[edytuj | edytuj kod]

Shenyang F-6

W czasie wojny indyjsko-pakistańskiej w 1971 Pakistan nie zdołał obronić przestrzeni powietrznej nad Wschodnim Pakistanem, gdzie stacjonowała tylko jedna eskadra (nr 14) z 17 Canadair Sabre, 2 T-33 i 8 śmigłowcami. 14. eskadra zestrzeliła cztery Huntery i jeden Su-7B w walkach 4 grudnia. Nie mając szans w walce z 10 eskadrami myśliwskimi IAF po utracie w walce pięciu Sabre (2 dla Gnat i 3 dla Hunter) i zniszczeniu pasu startowego pozostałe 11 Sabre Mk 6 i 2 T-33A umyślnie uszkodzono, a bazę opuszczono.

W walkach na zachodzie F-86 strąciły sześć maszyn IAF (2 Huntery, Su-7, MiG-21, Gnata i Austera), chińskie F-6 kolejne sześć (po 3 Hunter i Su-7), Mirage III kolejne trzy (2 Canberry i Huntera), F-104 dwa (Breguet Alizé i startujący HAL HF-24 Marut) (18 zestrzeleń potwierdzonych przez Indie). MiGi-21FL zestrzeliły dwa F-104 (wg innych źródeł 4 F-104 i 2 F-6), a Huntery dwa kolejne F-86. Łącznie Pakistan utracił 40 samolotów, w tym 9 zestrzelonych i 13 porzuconych.[4] Straty Hindusów to 75 samolotów (17 wypadków), w tym 23 Hawker Hunter, 19 Su-7B i 8 MiG-21.[5] Na czas wojny Jordania wypożyczyła Pakistanowi 10 swoich F-104A Starfighter, do Pakistanu miały też przybyć arabskie F-5A (prawdopodobnie libijskie), ale nie widziano ich w walce. W czasie wojny Jom Kippur w 1973 do Egiptu i Syrii skierowano 16 pakistańskich pilotów ochotników, ale dotarli tam już po zawieszeniu broni.

Wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Obecne[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Samolot Producent Typ Wersja Liczba sztuk[6][7] Uwagi
Samoloty myśliwskie
Pakistan Air Force Pakistan JF-17 Thunder Bidini-1.jpg JF-17 Thunder  Chiny
 Pakistan
Lekki myśliwiec wielozadaniowy Block 1 49 Chiński Chengdu dostarczył 8 przedseryjnych i 2 seryjne egzemplarze oraz ma dostarczyć 50 samolotów w wersji block 2, Pakistan Aeronautical Complex dostarczył 40 zaplanowanych maszyn block 1. JF-17 mają docelowo zastąpić wszystkie Mirage i F-7. 1 utracono w 2011.
Pakistan Air Force General Dynamics F-16A Fighting Falcon (401) Bidini.jpg F-16 Fighting Falcon  Stany Zjednoczone Myśliwiec wielozadaniowy Block 15
Bl 15 OCU
Bl 15 ADF
Bl 20 MLU
Block 52+
26
14
5
5
18
68 w służbie; 40 F-16A/B Block 15 dostarczono w latach 1983-1987 (9 z nich utracono w wypadkach), z 71 zamówionych F-16A/B Block 15 OCU wyprodukowano 28, w 1990 zostały objęte embargiem USA, 14 z nich dostarczono w latach 2005-2008. W 2010 dostarczono 18 nowych F-16C/D Block 52+, starsze F-16 zostaną zmodernizowane do wersji MLU. W 2013 zakupiono 13 F-16 z zapasów Jordanii, dostawy rozpoczęto w 2014 roku[8].
PAF Mirage III ROSE alert scramble competition Falcon Air Meet 2010.jpg Dassault Mirage III  Francja Myśliwiec wielozadaniowy/rozpoznawczy IIIEP/IIIDP
IIIO/IIIOD
IIIO ROSE I
IIIEE/IIIDE
IIIEL
IIIRP
17/3
12
33
22/2
9
15
~75 w służbie; 34 nowe zakupiono w 1968 i 1977, 33 odkupione od Australii Mirage IIIO zmodernizowano przez SAGEM do wersji ROSE I jako myśliwce wielozadaniowe. Zakupiono także używane maszyny z Hiszpanii i Libanu.
PAF Museum Karachi, Pakistan 03.jpg Dassault Mirage 5  Francja Samolot szturmowy 5PA
PA-2/DPA-2
5PA-3
5F ROSE II
5F ROSEIII
28
18/2
12
20
14
~82 w służbie; Od 1971 zakupiono 64 nowe Mirage 5, od 1999 dokupiono 34 ex-francuskie samoloty zmodernizowane przez Sagem do wersji ROSE II/III jako nocne myśliwce szturmowe, zakupiono także wszystkie wycofane libijskie Mirage 5 (50-70 sztuk), z przeznaczeniem na części zamienne.
Chengdu F-7 Pakistani Air Force.jpg Chengdu F-7 Skybolt  Chiny Myśliwiec przechwytujący F-7P
FT-7P
F-7PG
FT-7PG
92
11
48
8
~147 w służbie; 135 F-7P zakupiono w 1988, 57 F-7PG w 2002, wszystkie otrzymały włoski radar FIAR Grifo 7MG. Ok. 33 utracono w katastrofach.[9]
421
Specjalnego przeznaczenia
Pakistan Air Force No 24 Blinders Squadron Falcon DA-20 left side1.jpg Dassault Falcon 20  Francja Walka elektroniczna Falcon 20 DA-20 2
Saab 2000 Erieye.jpg Saab 2000  Szwecja Wczesnego ostrzegania (AEW) Erieye Horizon 4[10]
Bomber and fighter-jet flyby.JPG Shaanxi Y-8F600  Chiny Wczesnego ostrzegania (AEW) ZDK-03 AEW&C 2[11] Zamówiono 4
Ilyushin Il-78 (R10-002).jpg Ił-78  ZSRR
 Ukraina
powietrzny tankowiec/
strategiczny transportowiec
Ił-78MP Midas 4[12]
091227-F-4859J-622.jpg Beechcraft King Air  Stany Zjednoczone rozpoznawczy 350 ISR 2
14
Samoloty transportowe
Pakistan Air Force Lockheed C-130H Hercules (L-382) Asuspine.jpg C-130 Hercules  Stany Zjednoczone średni/taktyczny transportowiec C-130B
C-130E
L-100-328
5
10[13]
1
[14]
Pakistan Air Force Boeing 707 Wallner.jpg Boeing 707  Stany Zjednoczone ciężki transportowiec 707-320 3 W 1986 przejęte od Pakistan International Airlines.
CASA CN-235  Hiszpania
 Indonezja
lekki/taktyczny transportowiec CN-235-220 4
Pakistan Air Force Saab 2000 Asuspine.jpg Saab 2000  Szwecja transportowy/treningowy 1[15]
CAA Pakistan Hawker Beechcraft B200 King Air MRD-1.jpg Beechcraft King Air  Stany Zjednoczone użytkowy 200 2
KAF Harbin Y-12 Formation training.jpg Harbin Y-12  Chiny lekki transportowiec Y-12II 2
Pakistan Air Force Airbus A310 Asuspine.jpg Airbus A310  Francja transport VIP A310-304 1[16] W 2009 przejęty od Pakistan International Airlines.
Citation V EdA (2).JPG Cessna Citation  Stany Zjednoczone transport VIP Citation XL 1
Pakistan Air Force Embraer EMB-500 Phenom 100 Asuspine-1.jpg Embraer Phenom 100  Brazylia transport VIP Phenom 100 4
HZ-NR2-GulfstreamIII-304.jpg Gulfstream IV  Stany Zjednoczone transport VIP G-IV-SP 1[17]
34
Treningowe
Pakistan MFI-17 Super Mushshak Ryabtsev.jpg MFI-17 Mushshak  Pakistan Szkolenie podstawowe MFI-17
MFI-395
103
40
Produkowane przez Pakistan Aeronautical Complex na licencji od Saaba (MFI-17 Mushshak i zmodernizowana wersja MFI-395 Super Mushshak).
T-37 020925-F-9999s-0014.jpg Cessna T-37 Tweet  Stany Zjednoczone Szkolenie podstawowe T-37B
T-37C
18
Pakistan airforce K8.jpg K-8 Karakorum  Chiny
 Pakistan
Szkolenie zaawansowane K-8
K-8P
39 Produkowany też przez Pakistan Aeronautical Complex.
China airforce J5.jpg Shenyang FT-5  Chiny Szkolnie przejściowe FT-5 25
Shenyang F-6.jpg Shenyang FT-6  Chiny Szkolnie przejściowe FT-6 9
234
Zdjęcie Śmigłowiec Producent Typ Wersja Liczba sztuk Uwagi
Śmigłowce
US Navy 110928-N-QL471-015 A Pakistan navy SA-319B Alouette III helicopter lands aboard the aircraft carrier USS George H.W. Bush (CVN 77).jpg Aérospatiale SA 316B Alouette III  Francja Śmigłowiec szkolny
SAR
SA-3160
SA-316B
SA-319B
9
Pakistan Army Mil Mi-17 Asuspine-1.jpg Mi-17  Rosja Śmigłowiec transportowy
SAR
Mi-171 6
Bell 205  Stany Zjednoczone Śmigłowiec użytkowy 5
20
Zdjęcie Samolot Producent Typ Wersja Liczba sztuk Uwagi
Bezzałogowe aparaty latające (UAV)
Burraq  Pakistan Rozpoznawczy/Uderzeniowy UAV 0 Rozwijany.
SATUMA Jasoos.jpg SATUMA Jasoos II  Pakistan Lekki UAV Bravo+  ?
Salon du Bourget 20090619 227.jpg SELEX Galileo Falco  Włochy Taktyczny UAV 25
25

Historyczne[edytuj | edytuj kod]

Shenyang F-86F Sabre
Shenyang F-6

Myśliwce

Szturmowe/Bombowce

Treningowe

Transportowe

Vickers Viking

Śmigłowce

Bazy lotnicze[edytuj | edytuj kod]

Baza Lokalizacja Dowództwo Skrzydło Eskadra Samoloty
PAF Base Mushaf Sargodha Centralne Dowództwo Powietrzne No. 38 (wielozadaniowe) No. 9
No. 11
No. 24
F-7
Mirage
No. 82
F-16 A/B
F-16 A/B
Falcon 20 F/G
F-7P
Mirage 5PA
Alouette III
PAF Base Masroor Karaczi Południowe Dowództwo Powietrzne No. 32 (szturmowe) No. 2
No. 7
No. 8
No. 22
No. 84
F-7P
Mirage-IIIEA ROSE-I
Mirage 5PA2/3
Mirage IIIDE,5-EF
Alouette III
PAF Base Shahbaz Jakobabad No. 5 F-16C/D Block 52+
PAF Base Rafiqui Shorkot Centralne Dowództwo Powietrzne No. 34 (szturmowe)
No. 15
No. 20
No. 27
No. 83
Mirage IIIEP/RP
Mirage III
F-7PG
Mirage ROSE-III
Alouette III
PAF Base Peshawar Peszawar Północne Dowództwo Powietrzne No. 36 (szturmowe) No. 16
No. 26
No. 81
JF-17
JF-17
Alouette III
PAF Base Mianwali Mianwali Północne Dowództwo Powietrzne (punkt dowodzenia) No. 37 (szkolno-bojowe) No. 1
No. 18
No. 19
No. 86
FT-5
F-7P, FT-7P
F-7P, FT-7P
Alouette III
PAF Base Minhas Kamra Północne Dowództwo Powietrzne No. 33 (myśliwskie/wielozadaniowe)

AEW&C
No. 14
No. 25
No. 26
No. 13
F7P
Mirage 5 ROSE-II
JF-17
Saab 2000 AEW&C
PAF Base Samungli Kweta Południowe Dowództwo Powietrzne No. 31 (myśliwskie) No. 17
No. 23
No. 85
F-7PG
F-7PG
Alouette III
PAF Base Chaklala Rawalpindi Północne Dowództwo Powietrzne No. 35 (transportowe) No. 6
No. 10
No. 12

No. 41
C-130 B707
Ił-78MP
Phenom 100,A-310,Gulf Stream IV
Cessna 172, Super King Air,Y-12
PAF Base Faisal Karaczi Południowe Dowództwo Powietrzne (punkt dowodzenia) No. 21 C-130
Akademia Sił Powietrznych Risalpur Dowództwo Sił Powietrznych w Islamabadzie T-37
K-8
MFI-17 Mushshak

Siedem innych baz nie wykorzystuje statków latających.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy