Ił-28

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ił-28
Ił-28 w Muzeum Uzbrojenia w Poznaniu
Ił-28 w Muzeum Uzbrojenia w Poznaniu
Dane podstawowe
Państwo  ZSRR
Producent Zakłady Lotnicze Irkut, CSKB-Progress
Konstruktor Iljuszyn
Typ samolot wielozadaniowy
Konstrukcja dwusilnikowy odrzutowy górnopłat o konstrukcji metalowej, podwozie – chowane w locie
Załoga 3 (pilot, nawigator/bombardier, strzelec/radiotelegrafista)
Historia
Data oblotu 8 lipca 1948
Lata produkcji 1949 – ?
Dane techniczne
Napęd 2 silniki turboodrzutowe Klimow WK-1
Ciąg 26,5 kN (każdy)
Wymiary
Rozpiętość 21,45 m
Długość 17,45 m
Wysokość 6,70 m
Powierzchnia nośna 60,80 m²
Masa
Własna 12 890 kg
Startowa 21 200 kg
Zapas paliwa 7 900 l
Osiągi
Prędkość maks. 902 km/h
Prędkość przelotowa 770 km/h
Prędkość minimalna 185 km/h
Prędkość wznoszenia 15 m/s
Pułap 12 300 m
Zasięg 2 400 km
Rozbieg 960 m
Dobieg 960 m
Dane operacyjne
Uzbrojenie
4 działka lotnicze NR-23 lub NS-23 kal. 23 mm (podwójnie sprzężone)
1000 kg (wyjątkowo 3000 kg) bomb
Użytkownicy
World operators of the Il-28.png ZSRR, Chiny, Albania, Bułgaria, Czechosłowacja, NRD, Węgry, Polska, Rumunia, Algieria, Egipt, Irak, Maroko, Nigeria, Somalia, Syria, Jemen, Afganistan, Indonezja, Kambodża, Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna , Węgry , Wietnam
Rzuty
Rzuty samolotu
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Ił-28 (ros.Ил-28) - odrzutowy samolot bombowy, konstrukcji Sergieja Iliuszyna z okresu po II wojnie światowej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Propozycja stworzenia dwusilnikowego, odrzutowego bombowca napędzanego silnikami Klimow RD-45, zastosowanymi już w myśliwcu MiG-15, została zgłoszona przez Siergieja Iliuszyna pod koniec 1947. Prace projektowe ruszyły pełną parą na początku 1948. Pomimo, że plan zakładał powierzenie projektu bombowca taktycznego biuru Tupolewa, Stalin zezwolił prowadzić prace również Iliuszynowi. Jednak pieniądze na projekt Iła-28 przyznano dopiero w czerwcu tegoż roku.

Pierwszy prototyp, napędzany silnikami Rolls-Royce Nene został oblatany przez pilota doświadczalnego Władimira Kokkinaki, radiooperatora B.A. Jerofiejewa i nawigatora N.D. Sorokina 8 lipca 1948. Drugi prototyp, napędzany silnikami Klimow RD-45F wzbił się w powietrze 30 grudnia 1948.

Ostatecznie, po testach przeprowadzonych w maju 1949, Ił-28 pokonał konkurencyjnego Tu-14 i stał się podstawowym bombowcem radzieckich sił zbrojnych. Postanowiono również, że jednostką napędową samolotu będzie silnik Klimowa WK-1. Produkcja seryjna ruszyła we wrześniu 1949 w fabrykach w Moskwie, Woroneżu i Omsku. Lotnictwo radzieckie otrzymało pierwsze maszyny w marcu 1950, a w tym samym roku, podczas defilady na Placu Czerwonym, samolot zaprezentowano światu.

Wersje produkcyjne[edytuj | edytuj kod]

Samolot w podstawowej wersji Ił-28, Muzeum Uzbrojenia w Poznaniu
Samolot szkolno-treningowy Ił-28U
  • Ił-28 - standardowy, konwencjonalny bombowiec.
  • Ił-28U - nieuzbrojona, wyposażona w dwa kokpity, wersja szkolno-treningowa. Uczeń siedział w "zwykłym" kokpicie, zaś instruktor w kabinie przypominającej kształtem rozwiązania z samolotów pasażerskich, umieszczonej zamiast przeszklenia w nosie maszyny. Oblatany 18 marca 1950.
  • Ił-28R - wersja rozpoznawcza, z zestawem aparatów, flar i powiększonym zbiornikiem paliwa w komorze bombowej. Dodatkowe zbiorniki znalazły się również na końcach skrzydeł. Od pozostałych wersji odróżniała ją również instalacja hydrauliczna, która zastąpiła instalację pneumatyczną. Prototyp oblatano 19 kwietnia 1950.
  • Ił-28T - wersja torpedowa, o wydłużonej komorze bombowej mieszczącej torpedę RAT-52, przeprojektowanym nosie, dodatkowych zbiornikach na końcach skrzydeł, które cofnięto o 10 cm ze względu na zmianę środka ciężkości. Prototyp oblatano 8 stycznia 1951.
  • Ił-28N - nosiciel bomb jądrowych RDS-4 Tatiana, wyposażony w lepszą awionikę, dodatkowe zbiorniki paliwa na końcach skrzydeł, ogrzewaną komorę bombową oraz osłony w oknach mające chronić załogę przed oślepieniem po eksplozji jądrowej. Pierwszego zrzutu ładunku jądrowego z Iła-28 dokonano 23 sierpnia 1953.
  • Ił-28-131 - wersja przystosowania do przenoszenia, naprowadzanego radiowo, pocisku UB-2F Czajka. Powstała krótka seria w 1956.
  • Ił-28RTR - samolot zwiadu radioelektronicznego, pozbawiony zbiorników na końcach skrzydeł i wyposażony w dodatkową antenę pod kadłubem.
  • Ił-28REB - samolot walki elektronicznej. W gondolach na końcach skrzydeł znajdował się sprzęt zakłócający.
  • Ił-28PŁ - wersja przeznaczona do zwalczania okrętów podwodnych, mogąca zrzucać poza torpedami boje hydroakustyczne i bomby głębinowe.
  • Ił-28ZA - cywilna wersja służąca do badań meteorologicznych.
  • Ił-28ŁŁ - kilka różnych samolotów, na których testowano różnorodne modyfikacje, w tym:
    • nowe radary i inną awionikę
    • sprzęt monitorujący testy rakietowych pocisków kierowanych
    • instalację do tankowania w powietrzu
    • podwozie gąsienicowe i na płozach
    • silnik rakietowy na paliwo ciekłe
  • Ił-28Sz - wersja szturmowa, wyposażona w dwanaście zamków pod skrzydłami do przenoszenia uzbrojenia. Próby nad tą wersją rozpoczęto pod koniec 1967 roku.
  • Ił-28P - cywilna wersja używana przez Aerofłot jako samolot pocztowy.
  • Ił-28BM - holownik celów, przebudowany z Iłów-28 i Iłów-28R
  • Ił-28M - wycofane ze służby samoloty służące jako cele. Część z nich wyposażono w system zdalnego kierowania drogą radiową.

Wersje produkowane w Chinach[edytuj | edytuj kod]

  • Harbin H-5 - odpowiednik Iła-28, wersja eksportowa oznaczana jako B-5.
  • Harbin HJ-5 - odpowiednik Iła-28U, wersja eksportowa oznaczana jako BJ-5.
  • Harbin HZ-5 - odpowiednik Iła-28R, wersja eksportowa oznaczana jako BZ-5.

Służba[edytuj | edytuj kod]

Samoloty typu Ił-28 używane były przez lotnictwo wojskowe i cywilne ZSRR, oraz lotnictwo wojskowe ChRL (produkowane na licencji), Albanii (maszyny chińskie), Bułgarii, Czechosłowacji (pod oznaczeniem B-228 oraz CB-228), NRD, Węgier, Polski, Rumunii (samoloty produkcji ZSRR i chińskiej), Algierii, Egiptu, Iraku, Maroka, Nigerii, Somalii, Syrii, Jemenu, Afganistanu, Indonezji, Kambodży, Korei Północnej, Węgier i Wietnamu.

Po raz pierwszy samoloty znalazły zastosowanie bojowe w 1956 r. W październiku i listopadzie, sowieckie bombowce wzięły udział w tłumieniu powstania na Węgrzech. Samoloty Ił-28 znajdowały się także w wyposażeniu węgierskich oddziałów lotniczych, które przeszły na stronę powstańców. Według niektórych źródeł, dokonały one kilku ataków na sowieckie przeprawy przez Cisę.

Ił-28 w lotnictwie polskim[edytuj | edytuj kod]

Polskie Iły-28 podczas defilady powietrznej

Pierwsze egzemplarze samolotu pojawiły się w Polsce w 1952 roku. 20 lipca tego samego roku zostały zaprezentowane publicznie w Warszawie. Samolotów używała 15 Dywizja Lotnictwa Bombowego a potem 7 Brygada Lotnictwa Bombowego. Ił-28 stacjonowały w Bydgoszczy, Warszawie, Modlinie i Powidzu, były także używane przez 19 Eskadrę Holowniczą oraz Oficerską Szkołę Lotniczą w Dęblinie. Wersja R używana była od 1955 roku. Ostatnie loty na tych samolotach wykonano w 1979 roku, choć lotnictwo wojsk lądowych zaprzestało eksploatacji już dwa lata wcześniej.

Ił-28 w muzeach[edytuj | edytuj kod]

Samoloty Ił-28 można oglądać w następujących muzeach:
Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie

  • Ił-28 nr taktyczny 65 nr seryjny 2212

Lubuskie Muzeum Wojskowe w Drzonowie

  • Ił-28 nr taktyczny 50 nr seryjny 56538

Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni

  • Ił-28R nr taktyczny 69 nr seryjny 41302

Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu

  • Ił-28 nr taktyczny 64 (samolot ma namalowany fikcyjny nr 52) nr seryjny 2113

Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

  • Ił-28R nr taktyczny 72 nr seryjny 41909
  • Ił-28U nr taktyczny S3 nr seryjny 69216

Muzeum Uzbrojenia w Poznaniu

  • Ił-28R nr taktyczny 4 nr seryjny 1910

Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie

Zastosowania nietypowe[edytuj | edytuj kod]

Na początku lat 60 XX wieku Instytut Lotnictwa otrzymał od wojska 1 egzemplarz bombowca, który po usunięciu uzbrojenia i opancerzenia był używany jako "latająca hamownia". Pod spodem komory bombowej zamontowano wysięgniki, na których był badany w locie na różnych wysokościach konstruowany w Polsce silnik turboodrzutowy w wersjach: HO-1, SO-1, SO-3W do będącego w próbach samolotu PZL TS-11 Iskra. Maksymalna wysokość prowadzonych badań to 11.000 metrów.[1]

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Przeszklony nos zajmował nawigator/bombardier, podczas gdy pilot siedział w kabinie znajdującej się na grzbiecie samolotu

Duraluminiowy samolot w układzie górnopłata. Skrzydła proste o obrysie trapezowym, usterzenie poziome o dodatnim skosie, co miało poprawić sterowność w locie nurkowym. Dwa silniki Klimow WK-1 o ciągu 26,5 kN zostały umieszczone w zawieszonych pod skrzydłami gondolach. Niemal cały układ sterowania, poza hydraulicznie wysuwanymi klapami, był bez hydraulicznego wspomagania (kompensacje aerodynamiczne sterów). W celu skrócenia startu można było podłączyć pod każdym skrzydłem odrzucany silnik rakietowy. Podwozie z kółkiem przednim chowanym. Koła podwozia głównego pojedyncze, kółko przednie podwójne. W większości wersji wysuwanie podwozia odbywało się pneumatycznie.

Załogę stanowiły trzy osoby:

  • pilot - w kabinie na grzbiecie samolotu
  • nawigator/bombardier - w przeszklonym nosie
  • strzelec/radiooperator - w wieżyczce ogonowej

Pilot i nawigator posiadali fotele katapultowe, zaś strzelec w razie konieczności używał znajdującego się tuż pod wieżyczką włazu.

Uzbrojenie[edytuj | edytuj kod]

Wieżyczka ogonowa, widoczne lufy działek 23 mm i uchylony właz stanowiący jedyną drogę ucieczki strzelca/radiooperatora
  • 1000 kg bomb w komorze, ewentualnie jedna bomba KAB-3000 o masie 3000 kg.
  • dwa stałe działka 23 mm w nosie
  • w opancerzonej wieżyczce obracanej elektrohydraulicznie umieszczonej w ogonie dwa działka 23 mm, celownik optyczny

W pierwszych wersjach samolotu montowano działka NS-23, zastąpione później przez NR-23.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. M. Wiśniewski, R. Witkowski. Badania w locie w Instytucie lotnictwa. Wyd. Naukowe Instytutu Lotnictwa 2011 r.