George Biddell Airy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
George Biddell Airy

Sir George Biddell Airy lub Airey (ur. 27 lipca 1801 w Alnwick, zm. 2 stycznia 1892 w Greenwich) – angielski astronom.

Dwukrotnie uhonorowany Złotym Medalem Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego (1833 i 1846). Odkrywca astygmatyzmu oka ludzkiego i twórca soczewek do okularów korygujących tę wadę wzroku. Odkrywca funkcji cylindrycznych (tzw. Airy'ego; 1838). W 1854 udowodnił doświadczalnie zależność siły przyciągania ziemskiego od wysokości nad poziomem morza. Jako pierwszy zaobserwował krążki dyfrakcyjne, tzw. plamkę Airy'ego. Opracował również metodę wyznaczania paralaksy i apeksu Słońca. Publikował prace dotyczące astronomii teoretycznej i optyki astronomicznej.

Ukończył Trinity College na Uniwersytecie Cambridge w roku 1823. W latach 1826-1835 profesor Uniwersytetu Cambridge. Od 1828 dyrektor tamtejszego obserwatorium astronomicznego.

W latach 1835-1881 pełnił funkcję siódmego Astronoma Królewskiego i dyrektora Królewskiego Obserwatorium Astronomicznego w Greenwich. Zreorganizował obserwatorium w Greenwich, w którym na jego wniosek zainstalowano nową aparaturę. Ocalił przed zniszczeniem tysiące wyników obserwacji. Poprawił teorię ruchu orbitalnego Wenus i Księżyca, a w 1871 wykorzystał teleskop wypełniony wodą do sprawdzenia wpływu ruchu Ziemi na odchylenie światła. W 1838 zaprojektował system korekcyjny kompasu dla Królewskiej Marynarki Wojennej. W 1854 zmierzył grawitację za pomocą wahadła wprawionego w ruch na górze i na dole głębokiego szybu, co umożliwiło mu obliczenie gęstości Ziemi. Był jednym z pierwszych badaczy, którzy wysunęli (ok. 1855) hipotezę, że pod łańcuchami górskimi znajdują się struktury nasadowe o mniejszej gęstości, co jest konieczne do utrzymania równowagi izostatycznej[1].

Czterokrotnie był prezydentem Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego – w latach 1835–1837, 1849–1851, 1853–1855 i 1863–1864, jest rekordzistą pod względem pełnionych kadencji na tym stanowisku (współrekordzistą jest Francis Baily)[2].

Przewodniczył brytyjskiemu Royal Society w latach 1871–1873.

W uznaniu jego pracy jego nazwiskiem nazwano kratery uderzeniowe na Marsie[3] i Księżycu[4].

Przypisy

  1. Encyklopedia Britannica. Ziemia i Wszechświat. Poznań: KURPISZ S.A., 2006, s. 9. ISBN 978-83-60563-25-0.
  2. List of Presidents and Dates of Office (ang.). W: A brief history of the RAS [on-line]. Royal Astronomical Society. [dostęp 2016-07-27].
  3. Airy on Mars (ang.). W: Gazetteer of Planetary Nomenclature [on-line]. IAU, USGS Astrogeology Science Center, NASA. [dostęp 2016-07-27].
  4. Airy on Moon (ang.). W: Gazetteer of Planetary Nomenclature [on-line]. IAU, USGS Astrogeology Science Center, NASA. [dostęp 2016-07-27].

Linki zewnętrzne[edytuj]