Róża Etkin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Róża Etkin
Ilustracja
Róża Etkin (1927)
Imię i nazwisko Róża Etkin-Moszkowska
Data i miejsce urodzenia 1908
Warszawa
Data i miejsce śmierci 16 stycznia 1945
Warszawa
Instrumenty fortepian
Gatunki muzyka poważna

Róża Etkin-Moszkowska (ur. 1908 w Warszawie, zm. 16 stycznia 1945 tamże) – polska pianistka żydowskiego pochodzenia, laureatka III nagrody na I Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina w Warszawie (1927).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość i wykształcenie[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w rodzinie polskich Żydów. Na fortepianie grała od najmłodszych lat. Uczyła się w Wyższej Szkole Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie w klasie Aleksandra Michałowskiego. 20 czerwca 1920 miał miejsce jej debiut koncertowy. W 1924 roku wystąpiła z orkiestrą Filharmonii Warszawskiej pod dyrekcją Grzegorza Fitelberga[1]. W 1927 wyjechała do Berlina, gdzie podjęła studia pianistyczne w Klindworth-Scharwenka-Konservatorium[2].

Kariera pianistyczna[edytuj | edytuj kod]

W 1927 wzięła udział w I Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina, do którego przystąpiła jako najmłodsza uczestniczka[3], będąc pod opieką pedagogiczną prof. Konserwatorium Warszawskiego, Zbigniewa Drzewieckiego, który tak ją scharakteryzował[4]:

Quote-alpha.png
Chłonność stylów, szybkość opanowania pamięciowego, niezależność techniki palcowej, chwytów i skoków akordowych była zdumiewająca.(...). Ręce miała właściwie niewielkie i wydawało się niepojęte, jak dawała sobie radę z wszelkimi trudnościami.

Dotarła do finału i zajęła III miejsce. Cały konkurs wygrał Lew Oborin przed Stanisławem Szpinalskim[5]. W tym samym roku zadebiutowała w Berlinie (w sali im. Carla Bechsteina), a jej występ został bardzo dobrze oceniony przez prasę i publiczność[2]. Muzykolog oraz krytyk muzyczny dr Hugo Leichtentritt tak wówczas pisał o jej występie[4]:

Quote-alpha.png
Wyjątkowe wrażenie pozostawił po sobie pierwszy koncert Róży Etkin. Młoda artystka odznacza się najwyższymi atutami pianistycznymi: olśniewającym wirtuozostwem, porywającym temperamentem i wyjątkowo subtelną organizacją muzyczną. Chopina grała ona z największym wyrazem, a okazała się jednocześnie równie świetną odtwórczynią nowej muzyki (Ravel, Skriabin, Szymanowski).

W stolicy Niemiec poznała Ryszarda Moszkowskiego (bratanka Maurycego Moszkowskiego), z którym wkrótce wzięła ślub[6]. Po powrocie do Polski kontynuowała karierę koncertującej pianistki.

Podczas II wojny światowej przebywała wraz z mężem w Warszawie, po aryjskiej stronie, gdzie ukrywała się w domach zaprzyjaźnionych Polaków. Zginęła 16 stycznia 1945 w niewyjaśnionych okolicznościach. Według relacji niektórych świadków, zabił ją granat wrzucony do piwnicy. Według innych, kryjówkę Moszkowskich zdradził dym z rozpalonego piecyka. Niemcy aresztowali małżeństwo i rozstrzelali na Żoliborzu[7].

Repertuar[edytuj | edytuj kod]

Pozostawiła po sobie kilka nagrań płytowych. W jej repertuarze były utwory m.in. Fryderyka Chopina, Ferenca Liszta, Felixa Mendelssohna, Siergieja Rachmaninowa i Johanna Sebastiana Bacha[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Dybowski: Laureaci Konkursów Chopinowskich w Warszawie. Warszawa: Selene, 2005, s. 41–44. ISBN 83-910515-1-X.
  • Stefan Wysocki: Wokół Konkursów Chopinowskich. Warszawa: Wydawnictwa Radia i Telewizji, 1987. ISBN 83-212-0443-0.
  • Róża Etkin w bazie NUKAT - Katalogu Zbiorów Polskich Bibliotek Naukowych

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]