Bono

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy lidera grupy U2. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Bono
Ilustracja
Bono (2016)
BonoSignature.svg
Podpis Bono
Imię i nazwisko Paul David Hewson
Data i miejsce urodzenia 10 maja 1960
Dublin
Instrumenty gitara, harmonijka ustna
Gatunki indie pop, rock alternatywny, post punk, dance rock, contemporary pop, contemporary rock, indie rock, college rock[1]
Zawód piosenkarz, muzyk
Aktywność od 1976
Zespoły
U2
Odznaczenia
Kawaler Orderu Imperium Brytyjskiego Oficer Orderu Wolności (Portugalia)
Strona internetowa

Bono[2], właściwie Paul David Hewson (ur. 10 maja 1960 w Dublinie[3]) – irlandzki muzyk, filantrop, lider grupy rockowej U2.

Życiorys[edytuj]

Młodość[edytuj]

Bono dorastał wraz ze swym starszym o siedem lat bratem Normanem. Pochodził z rodziny mieszanej wyznaniowo. Ojciec Bobby (z zawodu urzędnik pocztowy) był katolikiem, a matka Iris – protestantką. Ojciec uczęszczał do kościoła katolickiego, gdy Bono z matką i bratem brali udział w nabożeństwach w kościele protestanckim. W kościele, w psalmach i hymnach Bono znalazł pierwsze inspiracje do swoich późniejszych utworów[4]. Ze względu na swoich rodziców i ich wiarę, nie określa swojego wyznania, ma wątpliwości odnośnie samego systemu religijnego[5].

Naukę rozpoczął w protestanckiej szkole Glasnevin National, a w 1971 roku kształcił się już w szkole średniej św. Patryka. W roku szkolnym 1972/73 ojciec zapisał go do nowo powstałej szkoły Mount Temple Comprehensive School w Clontarf, w której nie istniały podziały religijne.

10 września 1974 roku zmarła matka Bono. W przyszłości piosenkarz napisze z myślą o niej kilka utworów, takie jak m.in. „Mofo”, „Lemon” i „I Will Follow”.

Działalność artystyczna[edytuj]

 Osobny artykuł: U2.

25 września 1976 roku Bono, David „The Edge” Evans, jego brat Dik oraz Adam Clayton odpowiedzieli na anons zamieszczony na szkolnej tablicy ogłoszeń – poszukiwano ludzi zainteresowanych założeniem zespołu. Spotkanie odbyło się w domu Larry’ego Mullena Juniora, którego celem było utworzenie grupy muzycznej. W wyniku tego spotkania powstał zespół Feedback, później przemianowany na The Hype. Po opuszczeniu grupy przez Dika Evansa przyjęta została ostateczna nazwa – U2. Początkowo Bono rywalizował w zespole o funkcję gitarzysty z The Edgem, jednak ostatecznie ustąpił miejsca The Edge’owi, a sam został wokalistą U2. Czasem okazjonalnie gra na gitarze, a jego grę można usłyszeć w takich utworach, jak m.in. „Walk On”, „The Fly”, „One”, „Kite” czy „Original of the Species”. Ponadto Bono gra na harmonijce – m.in. w utworze „Running to Stand Still”.

Bono podczas koncertu z zespołem U2, sierpień 1983

Bono jest głównym tekściarzem zespołu i autorem słów do prawie wszystkich piosenek grupy. Jego poetyckie teksty mają często religijny wydźwięk, ale poruszają także problemy społeczne oraz polityczne.

Bono jako The Fly podczas koncertu w Cleveland, marzec 1992

W momencie przełomowym w historii zespołu, tj. końcem lat 80. a początkiem 90. XX wieku Bono wraz z zespołem urozmaicił swoją sceniczną aktywność. Na widowiskowej trasie koncertowej Zoo TV Tour m.in. wykreował kilka alter ego, które odgrywał w czasie koncertów (a także czasami poza nimi). Do najsłynniejszych z nich należeli: MacPhisto (cyniczny były gwiazdor estrady, który nie może pogodzić się z przemijającym czasem, obdarzony charakterem i wyglądem diabła), The Fly (współczesny gwiazdor rocka w wielkich ciemnych okularach przeciwsłonecznych i skórzanej kurtce), Mr. Mirror Ball Man (próżny i zapatrzony w siebie król estrady z nieodłącznym lustrem, w którym podziwia swoje oblicze). Ponadto w trakcie koncertów (zwykle jako MacPhisto) dzwonił on do różnego typu instytucji czy postaci w celach prowokacyjnych, na oczach najczęściej kilkudziesięciu tysięcy ludzi. Bono próbował w ten sposób porozmawiać telefonicznie z wieloma ważnymi osobistościami, m.in. prezydentem Stanów Zjednoczonych George’em Bushem, kanclerzem Niemiec Helmutem Kohlem, byłą premier Wielkiej Brytanii Margaret Thatcher oraz Janem Pawłem II.

W kolejnej trasie koncertowej, PopMart Tour, odbywającej się w drugiej połowie lat 90., Bono z zespołem kontynuował widowiskowy charakter swoich koncertów nastawiony w dużej mierze na show. Bono występował wtedy m.in. w kostiumie imitującym męską muskulaturę, a także skrócił do tej pory zawsze długie włosy.

Ważnym elementem, zarówno scenicznego jak i poza nią, image’u Bono są okulary przeciwsłoneczne. Ten element ubioru na stałe pojawił się w wizerunku frontmana U2 podczas wcielania się we wspomnianego wyżej alter ego The Fly (Pana Muchę) we wczesnych latach 90. Od tej pory Hewson regularnie występuje na scenie całe koncerty, lub przez ich większą część właśnie w okularach przeciwsłonecznych. Ten element jego ubioru szybko przedarł się do odbioru społecznego i stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych cech lidera U2.

Działalność charytatywna[edytuj]

Bono podczas rozmowy z ówczesnym szefem Międzynarodowego Funduszu Walutowego Horstem Kohlerem

W wywiadzie dla magazynu Rolling Stone w 1986 roku Bono wyznał, że do zaangażowania się w sprawy społeczne i polityczne skłoniło go w 1979 roku obejrzenie pokazu charytatywnego The Secret Policeman’s Ball Johna Cleese’a i producenta Martina Lewisa dla Amnesty International, organizacji walczącej o prawa człowieka. W 2001 Bono zaaranżował nagranie przez U2 specjalnego materiału z występu na żywo dla pokazu Amnesty z tego roku[6].

Bono i U2 pojawili się u boku Stinga na amerykańskiej trasie koncertowej Amnesty Conspiracy of Hope[7]. W 1986 roku U2 wystąpili także w projektach Band Aid i Live Aid organizowanych przez Boba Geldofa[8]. W 1984, w ramach Band Aid, Bono zaśpiewał singel „Do They Know It’s Christmas?/Feed the World”. Jesienią 1985 roku Bono wraz z żoną Ali udali się w tajemnicy do Etiopii, gdzie przez pięć miesięcy pomagali jako wolontariusze tamtejszym mieszkańcom w czasie klęski głodu[9].

W 1999 roku Bono otrzymał nagrodę MTV Free Your Mind w uznaniu jego działalności pozamuzycznej[10]. W pierwszej dekadzie XXI wieku muzyk spotkał się z różnymi wpływowymi politykami, takimi jak prezydentem Stanów Zjednoczonych George’em W. Bushem czy premierem Kanady Paulem Martinem. W marcu 2002 roku, w czasie wizyty w Białym Domu, towarzyszył Bushowi przy przemówieniu na murawie siedziby głowy Stanów Zjednoczonych, po tym, jak ten ogłosił pakiet pomocy o wartości 5 miliardów dolarów[11]. Dwa miesiące później Bono zabrał amerykańskiego sekretarza skarbu na wyjazd do czterech krajów Afryki.

Bono i Władimir Putin, lipiec 2001

Głównym przedmiotem zainteresowania Bono, jeśli chodzi o działalność charytatywną, jest sprawa umorzenia długów afrykańskich państwom przez zachodnie kraje. Był jedna z głównych twarzy ruchu społecznego Jubilee 2000, który na przełomie wieków dążył do umorzenia długów Trzeciego Świata. W ramach tej akcji Bono m.in. spotkał się z papieżem Janem Pawłem II (23 września 1999). Podczas spotkania doszło do spontanicznej wymiany prezentów między wokalistą U2 a papieżem: Bono, widząc zainteresowanie Jana Pawła II swoimi niebieskimi okularami przeciwsłonecznymi, podarował mu je, a w zamian otrzymał różaniec, który od tamtej pory zawsze nosi na szyi[12].

W 2002 roku Bono był jednym z fundatorów pozarządowej organizacji DATA (Debt, AIDS, Trade, Africa), która powstała na bazie ruchu Jubilee 2000. Wśród celów statutowych organizacji znalazły się: redukcja zadłużenia państw afrykańskich, walka z epidemią AIDS w Afryce i umacnianie instytucji demokratycznych w państwach afrykańskich[9]. W 2004 roku Bono stworzył kolejną organizację non-profit podejmującą temat walki ze skrajnym ubóstwem w Afryce – One Campaign. Walczy ona z afrykańskimi ubóstwem i epidemiami poprzez podnoszenie świadomości społecznej i wywieranie presji na przywódców politycznych do wspierania skutecznych strategii i programów które służą do ratowania życia i poprawy przyszłości kontynentu[13].

Bono i George Bush na 54. Annual National Prayer Breakfast, luty 2006

W dwudziestą rocznicę koncertów Live Aid (2005), Bono wraz z Bobem Geldofem zorganizowali w 11 miastach świata koncerty w ramach Live 8, która miała powtórzyć sukces swojej poprzedniczki. Równocześnie powstała kampania społeczna Make Poverty History (pol. Odeślijmy skrajne ubóstwo do historii), która miała na co dzień kontynuować dzieło Live Aid i Live 8 poprzez liczne lokalne odmiany na niemalże wszystkich kontynentach[13]. W styczniu kolejnego roku Bono współtworzył inicjatywę Product Red, której celem jest zdobywanie środków pieniężnych na walkę z najpoważniejszymi afrykańskim epidemiami: AIDS, gruźlicą i malarią[14].

2 lutego 2006 roku przemawiał przed prezydentem Bushem na 54. Annual National Prayer Breakfast w hotelu Hilton Washington. W mowie pełnej odwołań do Biblii muzyk zachęcał do wspierania osób objętych kryzysem społecznym i ekonomicznym. W swoich słowach zawarł m.in. wezwanie do dodatkowego 1% „dziesięciny” z budżetu Stanów Zjednoczonych[15].

W 2008 roku DATA została włączona do One Campaign. Cztery lata później to samo spotkało Product Red, która od tej pory działa pod szyldem One[13]. One Campaign wspierana jest obecnie przez ponad 3 miliony członków na całym świecie[16].

Działalność biznesowa[edytuj]

Od 2004 roku Bono zasiada w zarządzie spółki inwestycyjnej Elevation Partners, zajmującej się inwestycjami w zakresie własności intelektualnej, a także w dziedzinie mediów i rozrywki. Bono jest również fundatorem spółki, a jej nazwa pochodzi od jednej z piosenek U2 – „Elevation[17][18]. W 2009 roku, poprzez Elevation Partners, Bono zakupił 1,5% akcji portalu Facebook za ok. 200 mln dolarów, a po dwóch latach wartość jego akcji wzrosła do ok. 975 mln dolarów[19].

W 2005 roku, wraz z żoną Ali Hewson powołał do życia markę odzieży EDUN z myślą o promowaniu pozytywnych wzorców poprzez swoje stosunki handlowe z Afryką. W swoich projektach muzyk często czerpie inspiracje z afrykańskiej mody[20].

Wyróżnienia[edytuj]

Bono podczas koncertu w Honolulu, grudzień 2006

28 lutego 2003 roku został wyróżniony najwyższym francuskim odznaczeniem państwowym – Orderem Legii Honorowej. Wręczył mu je osobiście prezydent Francji Jacques Chirac, a jako uzasadnienie podano pracę na rzecz redukcji zadłużenia państw Trzeciego Świata oraz walkę w powstrzymaniu epidemii AIDS na kontynencie afrykańskim[21].

W 2003 i 2005 roku był jednym ze 199 nominowanych do Pokojowej Nagrody Nobla za swoją pracę ku zmniejszeniu długów państw Trzeciego Świata oraz za uświadamianie społeczeństwa o AIDS[22][21].

W 2005 roku magazyn „Time” ogłosił muzyka człowiekiem roku (wraz z Billem i Melindą Gates)[23]. W grudniu 2006 roku został uhonorowany przez brytyjską królową Elżbietę II Orderem Imperium Brytyjskiego z tytułem Rycerza Komandora[24].

W lipcu 2013 roku otrzymał Order Sztuki i Literatury, francuskie odznaczenie kulturalne[25]. W listopadzie 2016 roku został wyróżniony tytułem „Mężczyzna roku” magazynu „Glamour"[26].

Życie prywatne[edytuj]

21 sierpnia 1982 roku zawarł związek małżeński z Alison Stewart. Muzyk jest ojcem czwórki dzieci: córek Jordan (ur. 10 maja 1989) i Eve (ur. 7 lipca 1991) oraz synów Elijaha (ur. 18 sierpnia 1999) i Johna (ur. 21 maja 2001)[27].

21 sierpnia 2001 roku, w wieku 75 lat zmarł ojciec muzyka, Bob Hewson.

W październiku 2014 roku ujawnił, że charakterystyczne okulary przeciwsłoneczne nosi z powodu chorowania na jaskrę[28].

Filmografia[edytuj]

  • Entropia (1999, reżyseria: Phil Joanou)
  • The Million Dollar Hotel (autor historii i statysta; 2000, reżyseria: Wim Wenders)
  • Across the Universe (2007, reżyseria: Julie Taymor)
  • Happy Birthday Oscar Wilde (2004, film dokumentalny, reżyseria: Bill Hughes)[29]
  • Bob Geldof: Saint or Singer? (2004, film dokumentalny, reżyseria: Mike Connolly)[30]
  • Horslips: Return of the Dancehall Sweethearts (2005, film dokumentalny, reżyseria: Maurice Linnane)[31]
  • The Work of Director Anton Corbijn (2005, film dokumentalny, reżyseria: Anton Corbijn)[32]
  • Johnny Mercer: The Dream's on Me (2009, film dokumentalny, reżyseria: Bruce Ricker)[33]
  • A Decade of Difference: A Concert Celebrating 10 Years of the William J. Clinton Foundation (2011, film dokumentalny, reżyseria: Michael Dempsey)[34]

Przypisy

  1. Stephen Thomas Erlewine: U2 Biography (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2011-11-14].
  2. Od bono vox łac. vulg. dobry głos
  3. Sandy Whiteley: On this date--: a day-by-day listing of holidays, birthdays, and historic events and special days, weeks, and months ON THIS DATE. McGraw-Hill Professional, 2002, s. 123. ISBN 9780071398275.
  4. Thom Winckelmann, Lynn Abushanab: Bono: Rock Star & Humanitarian. Edina, Minn.: ABDO Pub. Co., 2010. ISBN 9781604536980.
  5. CNN LARRY KING WEEKEND, Interview With Bono. CNN, 2002-12-01.
  6. The Impact of "The Secret Policeman's Ball" (ang.). secretpolicemansball.com. [dostęp 2012-03-06].
  7. Showing dates for U2's Conspiracy Of Hope (ang.). u2gigs.com. [dostęp 2012-03-06].
  8. Bill Hutchinson: Years later, Geldof plans star-filled encore in 5 cities (ang.). nydailynews.com, 31 maja 2005. [dostęp 2012-03-06].
  9. a b Michka Assayas, Bono o Bono, Kraków 2007, Wydawnictwo Znak, ISBN 978-83-240-0786-8
  10. MTV EMA WInners (ang.). mtvema.com. [dostęp 2012-03-06].
  11. Charlotte Denny, Ian Black: US and Europe boost aid to poorest countries (ang.). guardian.co.uk, 17 marca 2002. [dostęp 2012-03-06].
  12. U2 Propaganda. 20 lat oficjalnego fanzinu U2, Poznań 2004, In Rock, ISBN 83-86365-77-3
  13. a b c http://www.one.org/c/international/about/944/
  14. http://www.red.org/en/about
  15. Bono Keynote Address at the 54th National Prayer Breakfast (ang.). americanrhetoric.com, 2 lutego 2002. [dostęp 2012-03-06].
  16. http://www.one.org/c/international/about/3833/
  17. http://www.elevation.com/index.html
  18. http://www.elevation.com/EP_IT.asp?id=112
  19. http://www.independent.ie/irish-news/bono-is-a-billionaire-thanks-to-facebooks-record-breaking-stock-market-debut-26854703.html
  20. http://edun.com/
  21. a b http://muzyka.wp.pl/title,Bono-w-Legii-Honorowej,wid,326565,wiadomosc.html?ticaid=11157d
  22. Is Bono among record number of Nobel Peace Prize nominees?. USA Today, 2005-02-24.
  23. The Good Samaritans. Time, 2005-12-19.
  24. Bono Made Knight of the British Empire. People, 2007-03-29.
  25. http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-23345232
  26. Glamour: Glamour's Women of the Year 2016: Gwen Stefani, Simone Biles, Ashley Graham, and More Honorees (ang.). glamour.com, 1 listopada 2016. [dostęp 2016-11-15].
  27. Bono Biography (ang.). www.imdb.com. [dostęp 2012-07-29].
  28. Bono Reveals Reason He Always Wears Sunglasses – The Graham Norton Show.
  29. Happy Birthday Oscar Wilde (2004) (ang.). www.imdb.com. [dostęp 2012-07-29].
  30. Bob Geldof: Saint or Singer? (2004) (ang.). www.imdb.com. [dostęp 2012-07-29].
  31. Horslips: Return of the Dancehall Sweethearts (2005) (ang.). www.imdb.com. [dostęp 2012-07-29].
  32. The Work of Director Anton Corbijn (ang.). www.imdb.com. [dostęp 2012-07-29].
  33. Johnny Mercer: The Dream's on Me (2009) (ang.). www.imdb.com. [dostęp 2012-07-29].
  34. A Decade of Difference: A Concert Celebrating 10 Years of the William J. Clinton Foundation (2011) (ang.). www.imdb.com. [dostęp 2012-07-29].