Amy Winehouse

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Amy Winehouse
Ilustracja
Amy Winehouse (2008)
Imię i nazwisko Amy Jade Winehouse
Data i miejsce urodzenia 14 września 1983
Londyn, Wielka Brytania
Data i miejsce śmierci 23 lipca 2011
Londyn, Wielka Brytania
Instrumenty gitara klasyczna[1], gitara elektryczna[2]
Gatunki R&B[3], soul[3], jazz[3]
Zawód piosenkarka, kompozytorka, autorka tekstów
Aktywność 1998-2011
Wytwórnie płytowe Island Records
Podpis Amy Jade Winehouse
Strona internetowa

Amy Jade Winehouse[4] (ur. 14 września 1983 w Londynie, zm. 23 lipca 2011 tamże[5]) – angielska piosenkarka soul, jazz i R&B, kompozytorka i autorka tekstów piosenek.

Dzieciństwo[edytuj]

Winehouse urodziła się i dorastała w Southgate, północnej dzielnicy Londynu; wywodziła się z rodziny żydowskiej o tradycjach jazzowych[6]. Jej ojciec Mitchell Winehouse jest taksówkarzem i muzykiem, matka, Janis z domu Seaton[a] − farmaceutką. Piosenkarka miała też starszego brata, Alexa. Przodkowie wokalistki pochodzili z Białorusi, Polski i Rosji, a jej nazwisko oryginalnie brzmiało Weinhaus[7]. Uczęszczała do Ashmole School. W wieku dziesięciu lat założyła krótko działającą grupę muzyczną o nazwie Sweet 'n' Sour. Artystka swój zespół opisała jako „żydowskie odzwierciedlenie zespołu Salt-N-Pepa”. Po rozpadzie Sweet 'n' Sour dołączyła do Sylvia Young Theatre School, jednak rok później (w wieku trzynastu lat) została wyrzucona ze szkoły za kolczyk w nosie[8]. Po tym incydencie uczęszczała do BRIT School.

Winehouse umiała grać na gitarze od trzynastego roku życia; śpiewała profesjonalnie od szesnastych urodzin, kiedy to jej przyjaciel Tyler James, wokalista soulowy, wysłał nagranie demo Amy wytwórni A&R Records[6]. Po rozmowach z różnymi wytwórniami płytowymi, Winehouse dołączyła do Island Records (Universal Music), z którą była związana do końca życia.

Kariera muzyczna[edytuj]

2003-04: Frank[edytuj]

Amy Winehouse w 2004 roku

Debiutancki album Winehouse, Frank, został wydany dnia 20 października 2003 roku. Wyprodukowany został głównie przez Salaam Remi. Większość utworów na płycie inspirowana jest muzyką jazzową. Wszystkie piosenki w albumie zostały napisane przez Amy; jedynie dwa covery nie posiadają wkładu własnego artystki. Album został ciepło przyjęty przez krytyków muzycznych[9]. Znawcy muzyki jazzowej podkreślają, iż głos Winehouse można porównywać do głosów takich śpiewaczek jak Sarah Vaughan czy Nina Simone[10].

W roku 2004 Amy Winehouse została nominowana do BRIT Awards w kategorii „Najlepsza solowa artystka”. W tym samym czasie debiutancki album Amy uzyskał w jej rodzinnym kraju status platynowego, a ona sama wygrała nagrodę najlepszego twórcy tekstów muzycznych Ivor Novello Awards za utwór „Stronger Than Me” (wyprodukowany przez Salaam Remi)[11]. Płyta została nominowana do nagrody Mercury Music Prize 2004. W tym samym roku Amy pojawiła się na takich festiwalach jak Glastonbury Festival, czy V Festival.

2006-08: Back to Black[edytuj]

Drugi studyjny album Winehouse zatytułowany Back to Black ukazał się 30 października 2006 roku i od razu podbił szczyt brytyjskiej listy sprzedaży UK Album Chart debiutując na pierwszej pozycji 1. Album sprzedał się w ponad milionie egzemplarzy (jedynie Wielka Brytania). Płyta została wyprodukowana przez Marka Ronsona oraz Salaam Remi.

Ponieważ odniósł ogromny sukces na Wyspach Brytyjskich, Winehouse zdecydowała się wydać album w różnych krajach na całym świecie, m.in. w Stanach Zjednoczonych, gdzie podobnie jak w UK longplay sprzedał się w ponad milionie egzemplarzy oraz uzyskał status potrójnej platyny[12]. Najwyższa pozycja na amerykańskiej liście sprzedaży Billboard 200 to 6. miejsce.

Pierwszym, a zarazem głównym singlem promującym album był utwór „Rehab”, który odniósł sukces zarówno w Wielkiej Brytanii zajmując 7. pozycję, jak i w Stanach Zjednoczonych (miejsce 9).

W roku 2007 album Back to Black został nominowany do nagrody BRIT Awards w kategorii „Najlepszy album”. Mimo iż nie on zdobył tego tytułu, sama wokalistka zdobyła tę nagrodę w innej kategorii – „Najlepsza solowa artystka”.

W 2008 Amy Winehouse otrzymała pięć Nagród Grammy. Back to Black został wyróżniony jako najlepszy album popowy, Rehab jako nagranie roku i piosenka roku, a sama piosenkarka jako najlepsza wokalistka roku (Rehab) i jako nowicjuszka roku.

2009-11: Ostatnie koncerty i Lioness: Hidden Treasures[edytuj]

Amy Winehouse w Berlinie (2007)

Występ Winehouse 18 czerwca 2011 w Belgradzie inaugurował jej europejską trasę koncertową. Artystka odurzona alkoholem pojawiła się na scenie ze znacznym opóźnieniem, miała problemy z koncentracją, poruszaniem się oraz śpiewaniem. Prawdopodobnie została ona wówczas, mimo widocznego upojenia, zmuszona do występu, mimo iż nie pamiętała, w jakim mieście się znajduje, imion członków zespołu, ani tekstów piosenek[13]. Nawet w takim stanie była ona świadoma dziejącej się katastrofy i wielokrotnie usiłowała zejść ze sceny, jednak była powstrzymywana przez członków zespołu i ochronę[14]. Z powodu stanu zdrowia piosenkarki odwołano dwa kolejne koncerty[15][13][16]. 21 czerwca ogłoszono, że zostały odwołane wszystkie pokazy jej europejskiej trasy koncertowej[17][5].

20 lipca pojawiła się gościnnie na koncercie swojej chrześnicy, Dionne Bromfield w Londynie. Było to ostatnie publiczne wystąpienie w jej życiu.

5 grudnia 2011 roku odbyła się premiera jej pośmiertnego albumu zatytułowanego Lioness: Hidden Treasures. Na płycie znalazło się 11 niepublikowanych utworów oraz duet z Tonym Bennettem – „Body and Soul”. Wyboru utworów dokonali producenci Salaam Remi i Mark Ronson[18].

Śmierć[edytuj]

Amy Winehouse, styczeń 2011

23 lipca 2011 roku około godziny 16:00 Winehouse została znaleziona martwa w swoim mieszkaniu w londyńskiej dzielnicy Camden[5]. Policja obecna w domu piosenkarki potwierdziła informację o jej zgonie, jednak jego przyczyna nie była jeszcze znana[19].

Amy Winehouse została pochowana 26 lipca 2011 w obrządku żydowskim na cmentarzu Edgwarebury w Londynie. W uroczystościach pogrzebowych udział wzięli między innymi Kelly Osbourne i Mark Ronson, a także jej ostatni partner życiowy Reg Traviss.

26 października 2011 ujawniono wyniki rutynowego dochodzenia w sprawie ustalenia przyczyny śmierci Amy Winehouse, którym kierowała koroner Suzanne Greenaway (której wprawdzie później zarzucono brak ustawowego wymogu 5 lat praktyki sądowniczej – wymaganej od koronera – ale to uchybienie nie miało wpływu na wynik jej raportu)[20]. Postępowanie wykazało, że zgon piosenkarki nastąpił w wyniku nieszczęśliwego wypadku spowodowanego dobrowolnym wypiciem dużej ilości alkoholu, po czym doszło do wstrząsu wywołanego zatruciem alkoholowym po okresie abstynencji. Jak ogłoszono kilka godzin po ukazaniu się raportu z dochodzenia, Winehouse miała 416 mg alkoholu na 100 ml krwi, co odpowiada 4 promilom[21]. Drugi raport w pełni potwierdził pierwotne ustalenia[22].

Życie prywatne[edytuj]

18 maja 2007 w Miami Winehouse poślubiła Blake'a Fieldera-Civila. 16 lipca 2009 doszło jednak do rozwodu, którego głównym powodem była zdrada ze strony artystki oraz niewielka ilość czasu, jaką małżonkowie spędzali razem.

Winehouse była uzależniona od alkoholu i narkotyków. Ponadto oświadczyła publicznie, że ma problemy z depresją i cierpi na bulimię. W 2008 roku jej ojciec przyznał także, że wokalistka cierpiała na rozedmę płuc, które wydolne były w zaledwie 70%.

Dyskografia[edytuj]

 Osobny artykuł: Dyskografia Amy Winehouse.

Filmografia[edytuj]

  • "The Zen of Bennett" (mat. archiwalne, 2012, film dokumentalny, reżyseria: Unjoo Moon)[23]
  • "Amy" (mat. archiwalne, 2015, film dokumentalny, reżyseria: Asif Kapadia)[24]

Nagrody i wyróżnienia[edytuj]

Rok Kategoria Uwagi
BRIT Awards
2004 Najlepsza artystka solowa Nominacja[25]
Najlepszy występ miejski Nominacja[25]
2007 Najlepsza artystka solowa Nagroda[26]
Najlepszy album brytyjski (Back to Black) Nominacja[26]
2008 Najlepszy singiel brytyjski („Valerie”) Nominacja[27]
Echo Music Awards
2008 Najlepsza artystka międzynarodowa – Rock/Pop Nominacja
2009 Nagroda
Album roku Nominacja
Elle Style Awards
2007 Najlepszy brytyjski występ muzyczny Nagroda[28]
Nagrody Grammy
2008 Album roku (Back to Black) Nominacja[29]
Najlepszy popowy album wokalny (Back to Black) Nagroda[30]
Nagranie roku Nagroda[30]
Piosenka roku Nagroda[30]
Najlepszy występ wokalny piosenkarki popo Nagroda[30]
Najlepszy nowy artysta Nagroda[30]
Ivor Novello Awards
2004 Najlepszy współczesny utwór muzycznie i tekstowo („Stronger Than Me”) Nagroda
2007 Best Contemporary Song („Rehab”) Nagroda
2008 Najlepszy utwór muzycznie i tekstowo („You Know I’m No Good”) Nominacja
Najlepszy utwór muzycznie i tekstowo („Love Is a Losing Game”) Nagroda
Najlepiej sprzedający się utwór („Rehab”) Nominacja
Mercury Prize
2004 Album roku Nominacja
2007 Nominacja[31]
Meteor Music Awards
2008 Najlepsza artystka międzynarodowa Nagroda[32]
MOBO Awards
2007 Najlepsza Brytyjka Nagroda[33]
Najlepszy utwór R&B Nominacja[34]
Najlepszy utwór („Rehab”) Nominacja[34]
Najlepszy teledysk („Back to Black”) Nominacja[34]
MOJO Awards
2007 Najlepszy debiut Nominacja
Album roku (Back to Black) Nominacja[35]
Piosenka roku („Rehab”) Nagroda[36]
Vibe Awards
2007 Przełomowy artysta roku Nominacja[37]
Rok Kategoria Uwagi
MTV Europe Music Awards
2007 Album roku (Back to Black) Nominacja
Najbardziej uzależniający utwór („Rehab”) Nominacja
Artist’s Choice Nagroda[38]
2008 Występ roku Nominacja
MTV Video Music Awards
2007 Artystka roku Nominacja[39]
Najlepszy nowy artysta Nominacja[39]
Teledysk roku („Rehab”) Nominacja[39]
mtvU Woodie Awards
2007 Dzida roku Nominacja[40]
NME Awards
2008 Najlepszy artysta solowy Nominacja[41]
Czarny charakter roku Nominacja[41]
Najgorzej ubrany artysta Nagroda
Najlepsze DVD muzyczne Nominacja[41]
2009 Czarny charakter roku Nominacja[42]
Najgorzej ubrany artysta Nagroda[43]
NRJ Music Awards
2008 Międzynarodowe objawienie roku Nominacja[44]
Międzynarodowy album roku (Back to Black) Nominacja[44]
Popjustice £20 Music Prize
2007 Najlepszy brytyjski singiel roku (pop) Nagroda[45]
Premios 40 Principales
2008 Najlepszy międzynarodowy utwór niehiszpańskojęzyczny („Rehab”) Nominacja[46]
Q Awards
2007 Najlepszy album (Back to Black) Nagroda[47]
Teen Choice Awards
2007 Najlepsza debiutująca artystka Nominacja[48]
Urban Music Awards
2008 Najlepszy występ neo-soulowy Nagroda[49]
2009 Najlepsza artystka Nominacja[50]
Vodafone Live Music Awards
2007 Najlepsza artystka Nagroda[51]
2008 Nominacja[52]
World Music Awards
2007 Artystka popowa/rockowa najlepiej sprzedająca się na świecie Nominacja
Najlepiej sprzedający się na świecie debiutant Nominacja
2008 Najlepiej sprzedająca się artystka popowa/rockowa Nagroda[53]

Przypisy

  1. Amy Winehouse: Singer, Guitarist and Lost Soul (ang.). guitarworld.com. [dostęp 2011-07-24].
  2. Amy Winehouse Guitars (ang.). equipboard.com.
  3. a b c Cyril Cordor: Amy Winehouse Biography (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2011-07-23].
  4. Repertoire (ang.). repertoire.bmi.com. [dostęp 2011-07-23].
  5. a b c Amy Winehouse nie żyje (pol.). tvn24.pl, 2011-07-23. [dostęp 2011-07-23].
  6. a b Garry Mulholland: Charmed and dangerous (ang.). observer.guardian.co.uk. [dostęp 2011-07-26].
  7. Amy Winehouse - Ethnicity (ang.). 20 sierpnia 2008. [dostęp 5 marca 2017].
  8. Henrietta Roussoulis: Q – The Interview: Amy Winehouse (ang.). www.findarticles.com. [dostęp 2011-07-26].
  9. Beccy Lindon: Amy Winehouse – Frank review (ang.). arts.guardian.co.uk. [dostęp 2011-07-26].
  10. Obituary: Amy Winehouse (ang.). BBC, 2011-07-23. [dostęp 2011-07-23].
  11. ASCAP Members Honored At The Ivors (ang.). www.ascap.com. [dostęp 2011-07-26].
  12. Joss Beats Winehouse – Joss Stone (ang.). www.mtv.co.uk. [dostęp 2011-07-26].
  13. a b Amy Winehouse appears drunk and disoriented on start of her 2011 European tour. www.heatworld.com. [dostęp 2011-07-30].
  14. Amy Winehouse zaštitari su natjerali da izađe na pozornicu | (chorw.). Večernji list (Croatia), 2011-06-23. [dostęp 2011-07-30].
  15. Amy Winehouse cancels two dates of European tour (ang.). www.bbc.co.uk. [dostęp 2011-07-26].
  16. Winehouse a staggering flop (ang.). www.nzherald.co.nz. [dostęp 2011-07-26].
  17. Amy Winehouse tour pulled so she can 'sort herself out' (ang.). www.bbc.co.uk. [dostęp 2011-07-26].
  18. Nowa płyta Winehouse. "Aż mi dech zaparło".
  19. Amy Winehouse: Tributes paid to dead singer (ang.). www.bbc.co.uk. [dostęp 2011-07-26].
  20. Amy Winehouse inquest put in doubt by coroner's qualifications. The Guardian. [dostęp 2015-09-15].
  21. Ujawniono wynik śledztwa w sprawie śmierci Amy Winehouse. [dostęp 2011-10-26].
  22. Amy Winehouse died of alcohol poisoning, second inquest confirms. The Guardian. [dostęp 2015-09-05].
  23. The Zen of Bennett (2012) (pol.). www.filmweb.pl. [dostęp 2016-04-07].
  24. Amy (2015) (pol.). www.filmweb.pl. [dostęp 2016-04-07].
  25. a b Brits 2004: The winners (ang.). news.bbc.co.uk. [dostęp 2011-07-23].
  26. a b Brit Awards 2007: List of winners. BBC News, 2007-02-13. [dostęp 2009-01-24].
  27. Brit Awards 2008: The winners. BBC News, 2008-02-20. [dostęp 2009-01-24].
  28. Hilary Alexander: Elle Style Awards. Sunday Telegraph, 2007-02-22. [dostęp 2009-01-24].
  29. 50th annual Grammy Awards nominations. Variety, 2007-12-06. [dostęp 2009-01-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-26)].
  30. a b c d e Amy Winehouse Grammy Awards (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2011-07-23].
  31. 2007 Mercury Prize nominees. BBC News, 2007. [dostęp 2009-01-24].
  32. Meteor Ireland Music Awards Past Winners. Meteor. [dostęp 2009-01-25].
  33. Mobo Awards 2007: Winners in full. BBC News, 2007-07-19. [dostęp 2009-01-24].
  34. a b c Mobo Awards: Nominations in full. BBC News, 2007-08-28. [dostęp 2009-01-25].
  35. Amy Winehouse and Arctic Monkeys Lead MOJO Nominations. XFM, 2007-05-10. [dostęp 2009-02-05].
  36. Mojo Awards 2007. BBC, 2007-06-18. [dostęp 2009-02-05].
  37. 2007: The Year in Hip-Hop and R&B. Vibe Awards, 2007-11-07. [dostęp 2009-01-24].
  38. Iain Gray: Amy Winehouse wins at the MTV Europe Music Awards. Sunday Telegraph, 2007-11-02. [dostęp 2009-01-24].
  39. a b c MTV Video Music Awards Nominations Are In.... Rolling Stone, 2007-08-07. [dostęp 2009-01-24].
  40. Wild child Winehouse due at mtvU show. Daily News, 2007-10-14. [dostęp 2009-01-25].
  41. a b c Shockwaves NME Awards 2008 – all the nominations. W: NME [on-line]. IPC Media, 2008-01-30. [dostęp 2009-01-24].
  42. Oasis, Alex Turner, Killers: Shockwaves NME Awards 2009 nominations. W: NME [on-line]. IPC Media, 2009-01-26. [dostęp 2009-02-28].
  43. Amy Winehouse 'wins' Najgorzej ubrany artysta gong at Shockwaves NME Awards. W: NME [on-line]. IPC Media, 2009-02-25. [dostęp 2009-02-28].
  44. a b Rihanna's NRJ triumph. W: Female First [on-line]. First Active, 28 stycznia, 2008. [dostęp 16 kwietnia, 2011].
  45. Twenty Quid Music Prize: Congratulations to Amy Winehouse.... Popjustice, 2007-09-05. [dostęp 2009-01-24].
  46. Howell Llewellyn: Julieta Venegas, Mana Nominated For Premios 40 Principales. Billboard, 2008-10-14. [dostęp 2009-02-01].
  47. Kelly Nestruck: Kylie, Amy, Macca, the Arctics and Damon all triumph at Q awards. The Guardian, 2007-10-08. [dostęp 2009-01-24].
  48. Fall Out Boy, Timberlake sweep Teen Choice Awards. W: NME [on-line]. IPC Media, 2007-08-02. [dostęp 2009-01-25].
  49. Winners for the Sixth Annual Urban Music Awards Announced. Urban Music Awards, 2008-11-16. [dostęp 2009-01-23].
  50. Rihanna leads 2009 Urban Music Awards. Yahoo! News, 2009-05-06. [dostęp 2009-05-06].
  51. Vidafone – The 2008 Awards. Vodafone. [dostęp 2009-01-25].
  52. Duffy, Kate Nash, Amy Winehouse and Estelle to battle it out for Best Live Female Award at the Vodafone Live Music Awards. Vodafone, 2008-08-01. [dostęp 2009-01-24].
  53. Daniel Kreps: Coldplay, Leona Lewis, Ringo Starr Win Big At World Music Awards. 2008-11-10. [dostęp 2008-11-10].

Uwagi

  1. Oryginalne nazwisko rodowe Janis Winehouse - Steinberg - zostało zanglicyzowane do formy Seaton. Matka Amy Winehouse była córką Eddiego Steinberga i Stelli z domu Reichman

Linki zewnętrzne[edytuj]