Amy Winehouse

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Amy Winehouse
Ilustracja
Amy Winehouse (2008)
Imię i nazwisko Amy Jade Winehouse
Data i miejsce urodzenia 14 września 1983
Londyn, Wielka Brytania
Data i miejsce śmierci 23 lipca 2011
Londyn, Wielka Brytania
Przyczyna śmierci zatrucie alkoholem
Instrumenty gitara klasyczna[1], gitara elektryczna[2]
Gatunki R&B[3], soul[3], jazz[3]
Zawód piosenkarka, kompozytorka, autorka tekstów
Aktywność 1998-2011
Wydawnictwo Island Records
Podpis Amy Jade Winehouse
Strona internetowa

Amy Jade Winehouse[4] (ur. 14 września 1983 w Londynie, zm. 23 lipca 2011 tamże[5]) – angielska piosenkarka soul, jazz i R&B, kompozytorka i autorka tekstów piosenek.

Dzieciństwo[edytuj]

Winehouse urodziła się i dorastała w Southgate, północnej dzielnicy Londynu; wywodziła się z rodziny żydowskiej o tradycjach jazzowych[6]. Jej ojciec Mitchell Winehouse jest taksówkarzem i muzykiem, matka, Janis z domu Seaton[a] − farmaceutką. Piosenkarka miała też starszego brata, Alexa. Przodkowie wokalistki pochodzili z Białorusi, Polski i Rosji, a jej nazwisko oryginalnie brzmiało Weinhaus[7]. Uczęszczała do Ashmole School. W wieku dziesięciu lat założyła krótko działającą grupę muzyczną o nazwie Sweet 'n' Sour. Artystka swój zespół opisała jako „żydowskie odzwierciedlenie zespołu Salt-N-Pepa”. Po rozpadzie Sweet 'n' Sour dołączyła do Sylvia Young Theatre School, jednak rok później (w wieku trzynastu lat) została wyrzucona ze szkoły za kolczyk w nosie[8]. Po tym incydencie uczęszczała do BRIT School.

Winehouse umiała grać na gitarze od trzynastego roku życia; śpiewała profesjonalnie od szesnastych urodzin, kiedy to jej przyjaciel Tyler James, wokalista soulowy, wysłał nagranie demo Amy wytwórni A&R Records[6]. Po rozmowach z różnymi wytwórniami płytowymi, Winehouse dołączyła do Island Records (Universal Music), z którą była związana do końca życia.

Kariera muzyczna[edytuj]

2003-04: Frank[edytuj]

Amy Winehouse w 2004 roku

Debiutancki album Winehouse, Frank, został wydany dnia 20 października 2003 roku. Wyprodukowany został głównie przez Salaama Remiego. Większość utworów na płycie inspirowana jest muzyką jazzową. Piosenki zostały napisane przez Amy; jedynie dwa covery nie posiadają wkładu własnego artystki. Album został ciepło przyjęty przez krytyków muzycznych[9]. Znawcy muzyki jazzowej podkreślają, iż głos Winehouse można porównywać do głosów takich śpiewaczek jak Sarah Vaughan czy Nina Simone[10].

W roku 2004 Amy Winehouse została nominowana do BRIT Awards w kategorii „Najlepsza solowa artystka”. W tym samym czasie debiutancki album Amy uzyskał w jej rodzinnym kraju status platynowego, a ona sama wygrała nagrodę najlepszego twórcy tekstów muzycznych Ivor Novello Awards za utwór „Stronger Than Me” (wyprodukowany przez Salaama Remiego)[11]. Płyta została nominowana do nagrody Mercury Music Prize 2004. W tym samym roku Amy pojawiła się na takich festiwalach jak Glastonbury Festival, czy V Festival.

2006-08: Back to Black[edytuj]

Drugi studyjny album Winehouse zatytułowany Back to Black ukazał się 30 października 2006 roku i od razu podbił szczyt brytyjskiej listy sprzedaży UK Album Chart debiutując na pierwszej pozycji 1. Album sprzedał się w ponad milionie egzemplarzy (jedynie Wielka Brytania). Płyta została wyprodukowana przez Marka Ronsona oraz Salaam Remi.

Ponieważ odniósł ogromny sukces na Wyspach Brytyjskich, Winehouse zdecydowała się wydać album w różnych krajach na całym świecie, m.in. w Stanach Zjednoczonych, gdzie podobnie jak w UK longplay sprzedał się w ponad milionie egzemplarzy oraz uzyskał status potrójnej platyny[12]. Najwyższa pozycja na amerykańskiej liście sprzedaży Billboard 200 to 6. miejsce.

Pierwszym, a zarazem głównym singlem promującym album był utwór „Rehab”, który odniósł sukces zarówno w Wielkiej Brytanii zajmując 7. pozycję, jak i w Stanach Zjednoczonych (miejsce 9).

W roku 2007 album Back to Black został nominowany do nagrody BRIT Awards w kategorii „Najlepszy album”. Mimo iż nie on zdobył tego tytułu, sama wokalistka zdobyła tę nagrodę w innej kategorii – „Najlepsza solowa artystka”.

W 2008 Amy Winehouse otrzymała pięć Nagród Grammy. Back to Black został wyróżniony jako najlepszy album popowy, Rehab jako nagranie roku i piosenka roku, a sama piosenkarka jako najlepsza wokalistka roku (Rehab) i jako nowicjuszka roku.

2009-11: Ostatnie koncerty i Lioness: Hidden Treasures[edytuj]

Amy Winehouse w Berlinie (2007)

Występ Winehouse 18 czerwca 2011 w Belgradzie inaugurował jej europejską trasę koncertową. Artystka odurzona alkoholem pojawiła się na scenie ze znacznym opóźnieniem, miała problemy z koncentracją, poruszaniem się oraz śpiewaniem. Prawdopodobnie została ona wówczas, mimo widocznego upojenia, zmuszona do występu, mimo iż nie pamiętała, w jakim mieście się znajduje, imion członków zespołu, ani tekstów piosenek[13]. Nawet w takim stanie była ona świadoma dziejącej się katastrofy i wielokrotnie usiłowała zejść ze sceny, jednak była powstrzymywana przez członków zespołu i ochronę[14]. Z powodu stanu zdrowia piosenkarki odwołano dwa kolejne koncerty[15][13][16]. 21 czerwca ogłoszono, że zostały odwołane wszystkie pokazy jej europejskiej trasy koncertowej[17][5].

20 lipca pojawiła się gościnnie na koncercie swojej chrześnicy, Dionne Bromfield w Londynie. Było to ostatnie publiczne wystąpienie w jej życiu.

5 grudnia 2011 roku odbyła się premiera jej pośmiertnego albumu zatytułowanego Lioness: Hidden Treasures. Na płycie znalazło się 11 niepublikowanych utworów oraz duet z Tonym Bennettem – „Body and Soul”. Wyboru utworów dokonali producenci Salaam Remi i Mark Ronson[18].

Śmierć[edytuj]

Amy Winehouse, styczeń 2011

23 lipca 2011 roku około godziny 16:00 Winehouse została znaleziona martwa w swoim mieszkaniu w londyńskiej dzielnicy Camden[5]. Policja obecna w domu piosenkarki potwierdziła informację o jej zgonie, jednak jego przyczyna nie była jeszcze znana[19].

Amy Winehouse została pochowana 26 lipca 2011 w obrządku żydowskim na cmentarzu Edgwarebury w Londynie. W uroczystościach pogrzebowych udział wzięli między innymi Kelly Osbourne i Mark Ronson, a także jej ostatni partner życiowy Reg Traviss.

26 października 2011 ujawniono wyniki rutynowego dochodzenia w sprawie ustalenia przyczyny śmierci Amy Winehouse, którym kierowała koroner Suzanne Greenaway (której wprawdzie później zarzucono brak ustawowego wymogu 5 lat praktyki sądowniczej – wymaganej od koronera – ale to uchybienie nie miało wpływu na wynik jej raportu)[20]. Postępowanie wykazało, że zgon piosenkarki nastąpił w wyniku nieszczęśliwego wypadku spowodowanego dobrowolnym wypiciem dużej ilości alkoholu, po czym doszło do wstrząsu wywołanego zatruciem alkoholowym po okresie abstynencji. Jak ogłoszono kilka godzin po ukazaniu się raportu z dochodzenia, Winehouse miała 416 mg alkoholu na 100 ml krwi, co odpowiada 4 promilom[21]. Drugi raport w pełni potwierdził pierwotne ustalenia[22].

Życie prywatne[edytuj]

18 maja 2007 w Miami Winehouse poślubiła Blake'a Fieldera-Civila. 16 lipca 2009 doszło jednak do rozwodu, którego głównym powodem była zdrada ze strony Blake'a.

Winehouse była uzależniona od alkoholu i narkotyków. Ponadto oświadczyła publicznie, że ma problemy z depresją i cierpi na bulimię. W 2008 roku jej ojciec przyznał także, że wokalistka cierpiała na rozedmę płuc, które wydolne były w 70%.

Dyskografia[edytuj]

 Osobny artykuł: Dyskografia Amy Winehouse.

Filmografia[edytuj]

  • "The Zen of Bennett" (mat. archiwalne, 2012, film dokumentalny, reżyseria: Unjoo Moon)[23]
  • "Amy" (mat. archiwalne, 2015, film dokumentalny, reżyseria: Asif Kapadia)[24]

Nagrody i wyróżnienia[edytuj]

Rok Kategoria Uwagi
BRIT Awards
2004 Najlepsza artystka solowa Nominacja[25]
Najlepszy występ miejski Nominacja[25]
2007 Najlepsza artystka solowa Nagroda[26]
Najlepszy album brytyjski (Back to Black) Nominacja[26]
2008 Najlepszy singiel brytyjski („Valerie”) Nominacja[27]
Echo Music Awards
2008 Najlepsza artystka międzynarodowa – Rock/Pop Nominacja
2009 Nagroda
Album roku Nominacja
Elle Style Awards
2007 Najlepszy brytyjski występ muzyczny Nagroda[28]
Nagrody Grammy
2008 Album roku (Back to Black) Nominacja[29]
Najlepszy popowy album wokalny (Back to Black) Nagroda[30]
Nagranie roku Nagroda[30]
Piosenka roku Nagroda[30]
Najlepszy występ wokalny piosenkarki popo Nagroda[30]
Najlepszy nowy artysta Nagroda[30]
Ivor Novello Awards
2004 Najlepszy współczesny utwór muzycznie i tekstowo („Stronger Than Me”) Nagroda
2007 Best Contemporary Song („Rehab”) Nagroda
2008 Najlepszy utwór muzycznie i tekstowo („You Know I’m No Good”) Nominacja
Najlepszy utwór muzycznie i tekstowo („Love Is a Losing Game”) Nagroda
Najlepiej sprzedający się utwór („Rehab”) Nominacja
Mercury Prize
2004 Album roku Nominacja
2007 Nominacja[31]
Meteor Music Awards
2008 Najlepsza artystka międzynarodowa Nagroda[32]
MOBO Awards
2007 Najlepsza Brytyjka Nagroda[33]
Najlepszy utwór R&B Nominacja[34]
Najlepszy utwór („Rehab”) Nominacja[34]
Najlepszy teledysk („Back to Black”) Nominacja[34]
MOJO Awards
2007 Najlepszy debiut Nominacja
Album roku (Back to Black) Nominacja[35]
Piosenka roku („Rehab”) Nagroda[36]
Vibe Awards
2007 Przełomowy artysta roku Nominacja[37]
Rok Kategoria Uwagi
MTV Europe Music Awards
2007 Album roku (Back to Black) Nominacja
Najbardziej uzależniający utwór („Rehab”) Nominacja
Artist’s Choice Nagroda[38]
2008 Występ roku Nominacja
MTV Video Music Awards
2007 Artystka roku Nominacja[39]
Najlepszy nowy artysta Nominacja[39]
Teledysk roku („Rehab”) Nominacja[39]
mtvU Woodie Awards
2007 Dzida roku Nominacja[40]
NME Awards
2008 Najlepszy artysta solowy Nominacja[41]
Czarny charakter roku Nominacja[41]
Najgorzej ubrany artysta Nagroda
Najlepsze DVD muzyczne Nominacja[41]
2009 Czarny charakter roku Nominacja[42]
Najgorzej ubrany artysta Nagroda[43]
NRJ Music Awards
2008 Międzynarodowe objawienie roku Nominacja[44]
Międzynarodowy album roku (Back to Black) Nominacja[44]
Popjustice £20 Music Prize
2007 Najlepszy brytyjski singiel roku (pop) Nagroda[45]
Premios 40 Principales
2008 Najlepszy międzynarodowy utwór niehiszpańskojęzyczny („Rehab”) Nominacja[46]
Q Awards
2007 Najlepszy album (Back to Black) Nagroda[47]
Teen Choice Awards
2007 Najlepsza debiutująca artystka Nominacja[48]
Urban Music Awards
2008 Najlepszy występ neo-soulowy Nagroda[49]
2009 Najlepsza artystka Nominacja[50]
Vodafone Live Music Awards
2007 Najlepsza artystka Nagroda[51]
2008 Nominacja[52]
World Music Awards
2007 Artystka popowa/rockowa najlepiej sprzedająca się na świecie Nominacja
Najlepiej sprzedający się na świecie debiutant Nominacja
2008 Najlepiej sprzedająca się artystka popowa/rockowa Nagroda[53]

Przypisy

  1. Amy Winehouse: Singer, Guitarist and Lost Soul (ang.). guitarworld.com. [dostęp 2011-07-24].
  2. Amy Winehouse Guitars (ang.). equipboard.com.
  3. a b c Cyril Cordor: Amy Winehouse Biography (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2011-07-23].
  4. Repertoire (ang.). repertoire.bmi.com. [dostęp 2011-07-23].
  5. a b c Amy Winehouse nie żyje (pol.). tvn24.pl, 2011-07-23. [dostęp 2011-07-23].
  6. a b Garry Mulholland: Charmed and dangerous (ang.). observer.guardian.co.uk. [dostęp 2011-07-26].
  7. Amy Winehouse - Ethnicity (ang.). 20 sierpnia 2008. [dostęp 5 marca 2017].
  8. Henrietta Roussoulis: Q – The Interview: Amy Winehouse (ang.). www.findarticles.com. [dostęp 2011-07-26].
  9. Beccy Lindon: Amy Winehouse – Frank review (ang.). arts.guardian.co.uk. [dostęp 2011-07-26].
  10. Obituary: Amy Winehouse (ang.). BBC, 2011-07-23. [dostęp 2011-07-23].
  11. ASCAP Members Honored At The Ivors (ang.). www.ascap.com. [dostęp 2011-07-26].
  12. Joss Beats Winehouse – Joss Stone (ang.). www.mtv.co.uk. [dostęp 2011-07-26].
  13. a b Amy Winehouse appears drunk and disoriented on start of her 2011 European tour. www.heatworld.com. [dostęp 2011-07-30].
  14. Amy Winehouse zaštitari su natjerali da izađe na pozornicu | (chorw.). Večernji list (Croatia), 2011-06-23. [dostęp 2011-07-30].
  15. Amy Winehouse cancels two dates of European tour (ang.). www.bbc.co.uk. [dostęp 2011-07-26].
  16. Winehouse a staggering flop (ang.). www.nzherald.co.nz. [dostęp 2011-07-26].
  17. Amy Winehouse tour pulled so she can 'sort herself out' (ang.). www.bbc.co.uk. [dostęp 2011-07-26].
  18. Nowa płyta Winehouse. "Aż mi dech zaparło".
  19. Amy Winehouse: Tributes paid to dead singer (ang.). www.bbc.co.uk. [dostęp 2011-07-26].
  20. Amy Winehouse inquest put in doubt by coroner's qualifications. The Guardian. [dostęp 2015-09-15].
  21. Ujawniono wynik śledztwa w sprawie śmierci Amy Winehouse. [dostęp 2011-10-26].
  22. Amy Winehouse died of alcohol poisoning, second inquest confirms. The Guardian. [dostęp 2015-09-05].
  23. The Zen of Bennett (2012) (pol.). www.filmweb.pl. [dostęp 2016-04-07].
  24. Amy (2015) (pol.). www.filmweb.pl. [dostęp 2016-04-07].
  25. a b Brits 2004: The winners (ang.). news.bbc.co.uk. [dostęp 2011-07-23].
  26. a b Brit Awards 2007: List of winners. BBC News, 2007-02-13. [dostęp 2009-01-24].
  27. Brit Awards 2008: The winners. BBC News, 2008-02-20. [dostęp 2009-01-24].
  28. Hilary Alexander: Elle Style Awards. Sunday Telegraph, 2007-02-22. [dostęp 2009-01-24].
  29. 50th annual Grammy Awards nominations. Variety, 2007-12-06. [dostęp 2009-01-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-26)].
  30. a b c d e Amy Winehouse Grammy Awards (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2011-07-23].
  31. 2007 Mercury Prize nominees. BBC News, 2007. [dostęp 2009-01-24].
  32. Meteor Ireland Music Awards Past Winners. Meteor. [dostęp 2009-01-25].
  33. Mobo Awards 2007: Winners in full. BBC News, 2007-07-19. [dostęp 2009-01-24].
  34. a b c Mobo Awards: Nominations in full. BBC News, 2007-08-28. [dostęp 2009-01-25].
  35. Amy Winehouse and Arctic Monkeys Lead MOJO Nominations. XFM, 2007-05-10. [dostęp 2009-02-05].
  36. Mojo Awards 2007. BBC, 2007-06-18. [dostęp 2009-02-05].
  37. 2007: The Year in Hip-Hop and R&B. Vibe Awards, 2007-11-07. [dostęp 2009-01-24].
  38. Iain Gray: Amy Winehouse wins at the MTV Europe Music Awards. Sunday Telegraph, 2007-11-02. [dostęp 2009-01-24].
  39. a b c MTV Video Music Awards Nominations Are In.... Rolling Stone, 2007-08-07. [dostęp 2009-01-24].
  40. Wild child Winehouse due at mtvU show. Daily News, 2007-10-14. [dostęp 2009-01-25].
  41. a b c Shockwaves NME Awards 2008 – all the nominations. W: NME [on-line]. IPC Media, 2008-01-30. [dostęp 2009-01-24].
  42. Oasis, Alex Turner, Killers: Shockwaves NME Awards 2009 nominations. W: NME [on-line]. IPC Media, 2009-01-26. [dostęp 2009-02-28].
  43. Amy Winehouse 'wins' Najgorzej ubrany artysta gong at Shockwaves NME Awards. W: NME [on-line]. IPC Media, 2009-02-25. [dostęp 2009-02-28].
  44. a b Rihanna's NRJ triumph. W: Female First [on-line]. First Active, 28 stycznia, 2008. [dostęp 16 kwietnia, 2011].
  45. Twenty Quid Music Prize: Congratulations to Amy Winehouse.... Popjustice, 2007-09-05. [dostęp 2009-01-24].
  46. Howell Llewellyn: Julieta Venegas, Mana Nominated For Premios 40 Principales. Billboard, 2008-10-14. [dostęp 2009-02-01].
  47. Kelly Nestruck: Kylie, Amy, Macca, the Arctics and Damon all triumph at Q awards. The Guardian, 2007-10-08. [dostęp 2009-01-24].
  48. Fall Out Boy, Timberlake sweep Teen Choice Awards. W: NME [on-line]. IPC Media, 2007-08-02. [dostęp 2009-01-25].
  49. Winners for the Sixth Annual Urban Music Awards Announced. Urban Music Awards, 2008-11-16. [dostęp 2009-01-23].
  50. Rihanna leads 2009 Urban Music Awards. Yahoo! News, 2009-05-06. [dostęp 2009-05-06].
  51. Vidafone – The 2008 Awards. Vodafone. [dostęp 2009-01-25].
  52. Duffy, Kate Nash, Amy Winehouse and Estelle to battle it out for Best Live Female Award at the Vodafone Live Music Awards. Vodafone, 2008-08-01. [dostęp 2009-01-24].
  53. Daniel Kreps: Coldplay, Leona Lewis, Ringo Starr Win Big At World Music Awards. 2008-11-10. [dostęp 2008-11-10].

Uwagi

  1. Oryginalne nazwisko rodowe Janis Winehouse - Steinberg - zostało zanglicyzowane do formy Seaton. Matka Amy Winehouse była córką Eddiego Steinberga i Stelli z domu Reichman

Linki zewnętrzne[edytuj]