EN57

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
EN57
EN57-942ra Muszyna.JPG
Producent Polska Pafawag Wrocław
Lata budowy 1961-1993
Układ osi 2'2'+Bo'Bo'+2'2'
Układ wagonów r+s+r
Liczba miejsc siedzących P: 188
Liczba miejsc ogółem P: 656
(5 os./m2)
Masa służbowa 126,5 t
Długość całkowita 64 970 mm
Szerokość 2880 mm
Wysokość 3720 mm
Wysokość wejścia 1153 mm
(od główki szyny)
Średnica kół napędne: 1000 mm
toczne: 940 mm
Napięcie zasilania 3000 V DC
Liczba i moc silników P: 4×145 kW lub 4×175kW
A: 4×250kW
Typ silników trakcyjnych P: LKf-450 lub LKa-470
A: LKa-450-X6
A: TSA TMF 50-29-4[potrzebne źródło]
Moc ciągła P: 580 kW lub 700 kW
A: 1 MW
Przyspieszenie rozruchu P: 0,5 m/s2
A: 1 m/s2
Prędkość konstrukcyjna P: 110 km/h
A: 120 km/h
System hamulca początkowo: elektropneumatyczny Knorr
później: Oerlikon oraz elektrodynamiczny IPS
P – wersje podstawowe
A – wersje z silnikami asynchronicznymi
TSA – Traktionssysteme Austria
Źródła danych dla P: [1][2]. Źródła danych dla A: [3][4]
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Portal Portal Transport szynowy

EN57 (typ 5B+6B+5B, 5Bk+6Bk+5Bk, 5BT+6BT+5BT, 5Bm+6Bm+5Bm, 5Bu+6Bu+5Bu i 5Bg+6Bg+5Bg) – normalnotorowy trójczłonowy niskoperonowy elektryczny zespół trakcyjny, wyprodukowany w zakładach Pafawag we Wrocławiu w latach 1962–1994 w liczbie ponad 1412 sztuk. Jest to najdłużej produkowany pojazd szynowy na świecie[potrzebne źródło]. Protoplastą tej serii była wysokoperonowa jednostka EW55.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Geneza[edytuj | edytuj kod]

W latach 50. XX wieku w Polsce w realizacji regionalnych przewozów pasażerskich dominowały zespoły wysokoperonowe. Jako że nie wszędzie perony były wysokie, zaistniała potrzeba zbudowania pojazdu uniwersalnego, mogącego obsługiwać zarówno wysokie, jak i niskie perony występujące na terenie całego kraju.

Prace projektowe nad nową serią pojazdów trwały w latach 1959-1961, równolegle do prac nad jednostką wysokoperonową serii EW55, która stała się protoplastą EN57[5]. Dokumentację nowego zespołu wykonało Centralne Biuro Konstrukcyjne Przemysłu Taboru Kolejowego Poznań (obecnie OBRPS Poznań)[5]. Próby ruchowe jednostki prototypowej miały miejsce już w grudniu 1961, a w następnym roku rozpoczęto jej seryjną produkcję we wrocławskim Pafawagu[5].

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Jednostka prototypowa została zbudowana w roku 1961, a produkcję seryjną rozpoczęto w roku 1962.

Przez ponad 30 lat produkcji pojawiały się różne wersje EN57. Najogólniej EN57 można podzielić na trzy serie:

Pulpit maszynisty stosowany w jednostkach EN57 z wyjątkiem ostatniej serii.
  • numery 001 ÷ 130 oraz 601 ÷ 1113 – mają boki ryflowane i trzy szyby w ścianie czołowej, ponadto jednostki do numeru 130 posiadały przedział pierwszej klasy[6]
  • numery 1114 ÷ 1825 – mają boki gładkie i trzy szyby w ścianie czołowej[6].
  • numery 1900 ÷ 1953 – mają boki gładkie i dwie szyby w ścianie czołowej (na wzór zespołu EW58)[6].

Istnieje też drugi podział:

  • numery 001 ÷ 1500 - posiadają półkoliste laminaty sufitu
  • numery 1501 ÷ 1953 - posiadają płaskie laminaty sufitu, zaokrąglone nad oknami

Ponadto w przeszłości miały miejsce składanie jednostek z członów różnych zespołów oraz zmiany numeracji:

  • numery 201 ÷ 206 przydzielono jednostkom składanym ze sprawnych członów jednostek, które uległy wypadkom (np. EN57-204 ma dwa wagony ryflowane i jeden gładki)[6]
  • numery 2001 ÷ 2003 otrzymały jednostki z rozruchem impulsowym wyprodukowane w 1988[7], obecnie mają one zamontowany rozruch oporowy i numery 1826 ÷ 1828[6]
  • numery 2004 ÷ 2078 nadano jednostkom zmodernizowanym w ramach programu SPOT
  • numery 3001 ÷ 3010 mają jednostki, które powróciły do Polski z krajów byłej Jugosławii.

Pojazdy pokrewne[edytuj | edytuj kod]

Na bazie trójwagonowych EN57 w 1965 powstały pierwsze jednostki czterowagonowe (z dostawionym dodatkowym członem silnikowym), które w 1975 wyeksportowano do Jugosławii, a na rodzimym rynku pojawiły się dopiero w 1976 jako EN71. Później w ramach rodziny 5B/6B powstały jeszcze ED72 i ED73.

Z wykorzystaniem elementów z zezłomowanych jednostek serii EN57 powstało także 9 sztuk cechujących się nowoczesną sylwetką 14WE.

Zakończenie produkcji[edytuj | edytuj kod]

Produkcję EZT serii EN57 zakończono w roku 1993. Łącznie wyprodukowano 1412 sztuk tego EZT na potrzeby krajowe oraz 40 (3 jednostki trójwagonowe i 37 zespołów czterowagonowych) wyeksportowano do ówczesnej Jugosławii[7].

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Nadwozie[edytuj | edytuj kod]

EN57 składa się z trzech wagonów – dwóch rozrządczych i jednego silnikowego[8]. Wagony rozrządcze (fabryczne oznaczenie 5B) są wagonami skrajnymi i oznaczane są na PKP jako ra i rb (wagon rozrządczy a i b), natomiast wagon silnikowy (fabryczne oznaczenie 6B) znajduje się w środku składu i nosi oznaczenie s[8]. Wagony są połączone ze sobą tzw. krótkim sprzęgiem „fabrycznym” (bez głowicy, nierozłączalnym w warunkach eksploatacyjnych), oraz przejściem dla pasażerów. Na czołach wagonów sterowniczych (początek i koniec zespołu) zamontowano na wysokości 950 mm nad główką szyny[2] tzw. sprzęgi długie (samoczynne sprzęgi Scharfenberga), które umożliwiają połączenie zespołów w składy. Jednostki EN57 są przystosowane do jazdy w trakcji ukrotnionej z jednostkami tej samej serii oraz z seriami EN71 i ED72. Nie ma możliwości przejścia pomiędzy połączonymi jednostkami.

Ostoja każdego z wagonów jest wykonana z profili walcowych i tłoczonych lub zgiętych blach[9]. Tworzą one szereg belek podłużnych, zwanych podłużnicami lub ostojnicami, oraz belek poprzecznych, zwanych poprzecznicami[9]. Całość konstrukcji jest spawana[9]. Czołownice i belki skrętowe, które są szczególnymi miejscami w ostoi, wykonano jako konstrukcje skrzynkowe, zapewniając ich dużą wytrzymałość[9].

Podłoga znajduje się na wysokości 1153 mm od główki szyny. Stopnie zewnętrzne, umieszczone na wysokościach 495 i 655 mm od główki szyny, pozwalają obsługiwać zespołami EN57 perony zarówno wysokie, jak i niskie o wysokości 300 mm[10].

Okna w ścianach bocznych przedziałów pasażerskich o szerokościach 750 i 1100 mm są dwuczęściowe – część dolna jest osadzona na stałe w ramie okiennej za pomocą uszczelek gumowych, górna natomiast jest osadzona w ramie aluminiowej i opuszczana po stronie zewnętrznej[11]. Okna czołowe w kabinach maszynisty są osadzone na stałe w ramach za pomocą uszczelek gumowych[11]. Okna boczne w kabinach maszynisty mają szerokość 750 mm i są całkowicie opuszczane[11]. Szyby wszystkich okien wykonano ze szkła hartowanego[11].

Wnętrze i przestrzeń pasażerska[edytuj | edytuj kod]

W każdym z trzech wagonów zespołu EN57 znajdują się trzy przedziały ze środkowym przejściem między siedzeniami dostępne dla podróżnych, rozdzielone dwoma przedsionkami – każdy z parą rozsuwanych automatycznie, napędzanych pneumatycznie drzwi o szerokości 1300 mm[12]. Skrajne przedziały wagonów rozrządczych są nieco inaczej urządzone (przy ścianach bocznych są rozkładane siedzenia, obok nich znajduje się dodatkowa para ręcznie otwieranych drzwi) i w zależności od potrzeb mogą służyć za pomieszczenie dla kierownika pociągu lub przedziały służbowe, bagażowe, do przewozu rowerów, wózków itp. większych bagaży[12]. W egzemplarzach o numerach 1900–1953 przedział ten jest zmniejszony na rzecz powiększenia kabiny maszynisty. Do kabiny maszynisty można wejść przez otwierane drzwi. W niektórych egzemplarzach przedsionki prawie zanikły – nie ma drzwi między przedziałem a przedsionkiem, zaś ściany zastąpiono szybą (w najnowszych całkowicie zmieniono aranżację części pociągu).

Siedzenia wykonane są jako miękkie[13]. Ławki o wymiarach 995 mm × 450 mm × 470 mm, wysokości oparcia od podłogi 1224 mm i masie 63 kg w klasie pierwszej pokryte są tkaniną rypsową, natomiast w klasie drugiej tworzywem sztucznym, tzw. dermą prążkową[13]. Widoczne części metalowe ławek są chromowane i niklowane[13].

Grzejniki ogrzewania elektrycznego w przedziałach pasażerskich umieszczono pod ławkami pojedynczo lub parami[13]. W przedsionkach wejściowych i ubikacjach są one osłonione i przymocowane pionowo do ścian działowych, natomiast w kabinach maszynisty i przedziałach bagażowych przymocowane poziomo do ścian[13].

Półki bagażowe w przedziałach pasażerskich umieszczono wzdłuż ścian bocznych nad oknami[13]. Na suficie umocowano dwa równoległe rzędy opraw świetlówkowych o mocy 25W każdy[12].

Podwozie[edytuj | edytuj kod]

Każdy z wagonów skrajnych jest oparty na dwóch wózkach tocznych o rozstawie osi 2700 mm[14], średnicy czopów 130 mm, średnicy wału 160 mm i rozstępie oparcia resorów między czopami 1980 mm[15]. Koła wózków tocznych są wykonane ze stali St65P, mają średnicę 940 mm, szerokość 135 mm i grubość 65 mm w stanie nowym (30 mm w stanie zużytym)[15]. Wagon środkowy oparty jest na dwóch wózkach napędnych o rozstawie osi 2700 mm[14], średnicy czopów 130 mm, średnicach wału 170 mm i 175mm oraz rozstępie oparcia resorów między czopami 1980 mm[15]. Koła wózków napędnych są wykonane ze stali 70P, mają średnicę 1000 mm, szerokość 135 mm i grubość 75 mm w stanie nowym (35 mm w stanie zużytym)[15]. Wózki te są wyposażone w obręczowe zestawy kołowe, amortyzatory hydrauliczne, resory piórowe i sprężyny śrubowe[14]. Rozstawy czopów skrętu wynoszą dla wagonów skrajnych i wagonu środkowego odpowiednio 14 900 mm i 15 870 mm[2].

Zasilanie i napęd[edytuj | edytuj kod]

Prąd stały o napięciu 3000 V, przesyłany linią napowietrzną, odbierany jest przez dwa odbieraki prądu (początkowo były to pantografy symetryczne typu AKP-1 lub AKP-4E[16], w nowszych jednostkach można spotkać także pantografy połówkowe), zamontowane na dachu członu środkowego. Napędza on cztery silniki trakcyjne (ich rodzaj i moc zależą od wersji zespołu), znajdujące się na osiach wózków napędnych wagonu środkowego. Szafa niskiego napięcia umieszczona jest wewnątrz wagonu środkowego, wzdłuż jednej ze ścian bocznych.

W EN57 zastosowano samoczynny rozruch oporowy. Układ składa się z przekaźnika samoczynnego rozruchu, przekaźnika regulacji przyspieszenia i wału kułakowego. Maszynista zadaje żądany układ połączenia silników lub stopień bocznikowania ich uzwojeń, a przekaźnik samoczynnego rozruchu odłącza samoczynnie rezystory rozruchowe lub włącza w obwód boczniki indukcyjne, zwiększając tym samym prąd w obwodzie głównym. Skutkuje to przyspieszeniem jednostki. Przekaźnik samoczynnego rozruchu współpracuje z przekaźnikiem regulacji przyspieszenia w zależności od zadanego ustawienia, prąd w obwodzie będzie zwiększany wcześniej lub później (przy większym lub mniejszym progu natężenia prądu). Wyjątkiem w pracy obwodu jednostek jest pierwsza pozycja nastawnika - przetok, która załącza tylko styczniki, a nie układ rozruchu samoczynnego. Pozycja przetok jest pozycją do pracy krótkotrwałej, celem zasilenia silników i napięcia sprzęgów międzyczłonowych lub używana jest przy sprzęganiu dwóch zespołów.

Information icon.svg Osobny artykuł: Wał kułakowy.

W trzech jednostkach o numerach 2001–2003 wyprodukowanych w 1988 (typ 5Bo/6Bo[7]) oraz w jednostce o numerze 881 w ramach naprawy głównej w 1986 zamontowano rozruch impulsowy, który się nie sprawdził i jednostki te, wraz z kolejną zmianą numerów, otrzymały ponownie rozruch oporowy[6]. Do montażu rozruchu impulsowego w zespołach tej serii powrócono w 2007 i od tamtej pory, w ramach modernizacji, coraz więcej jednostek wyposaża się w to nowoczesne rozwiązanie.

Układ hamulcowy[edytuj | edytuj kod]

Zawór maszynisty systemu Oerlikona - FVel6

Jednostki EN57 obecnie wyposażone są w hamulec systemu Oerlikona; posiadają do dyspozycji dwa rodzaje hamowania: elektropneumatyczne lub pneumatyczne. Praca systemu hamulcowego jest sterowana poprzez zawór maszynisty FVel6. Domyślnie stosowanym typem hamulca w eksploatacji jest hamulec elektropneumatyczny. Jego zastosowanie umożliwia płynne zadawanie żądanego ciśnienia w cylindrach hamulcowych. W kabinach maszynisty znajdują się styczniki hamowania i luzowania elektropneumatycznego.

Information icon.svg Osobny artykuł: Oerlikon FVel6.

Początkowo stosowany system Knorra umożliwiał również płynne hamowanie składu, ze względu na zastosowanie klawisza, którym zwiększa się ciśnienie w cylindrach hamulcowych. Nie było natomiast możliwe takie stopniowe luzowanie.

Jednostki posiadają w sprzęgu Scharfenberga połączenie pneumatyczne, lecz jednostki dodatkowo łączy się osobnymi przewodami pneumatycznymi.

Dodatkowo jednostki posiadały urządzenia mechaniczne samoczynnie dostosowujące siłę hamowania do ilości pasażerów.

Modernizacje[edytuj | edytuj kod]

Modernizacje EN57
EN57-2016 zmodernizowany w ramach SPOT.
EN57-2016 zmodernizowany w ramach SPOT.

SPOT i seria 20xx[edytuj | edytuj kod]

Kabina jednostki EN57-2040 po modernizacji

W 2006 roku konsorcjum firm ZNTK "Mińsk Mazowiecki", Pesa Bydgoszcz i Newag Nowy Sącz rozpoczęło, współfinansowane ze środków Unii Europejskiej, modernizacje części jednostek należących do Przewozów Regionalnych[17]. Unowocześnione jednostki (serii EN57-20xx) pod względem budowy nie odbiegają znacząco od typowych EN57 wyprodukowanych w Pafawagu.

Zmieniono w nich wygląd ścian czołowych, kabinę maszynisty oraz zmodernizowano wnętrze. Zlikwidowano przedział służbowy za kabinami, łącząc go z korytarzem wejściowym poprzez wyeliminowanie ściany oddzielającej. W pomieszczeniu tym zainstalowano rozkładane siedzenia oraz uchwyty do przewozu rowerów i nart. W związku z przyłączeniem przedziału do korytarza zlikwidowane zostały również ręcznie otwierane drzwi zewnętrzne. Zmodernizowane EZT przystosowano także dla potrzeb osób niepełnosprawnych, stosując między innymi windy dla wózków inwalidzkich w drzwiach wejściowych oraz powiększone toalety wyposażone w system sygnalizacji dla inwalidów. W każdej z jednostek zainstalowano system antywłamaniowy z detektorami ruchu, 16 kamer, z których podgląd jest widoczny na ekranie w kabinie maszynisty i które nieprzerwanie monitorują wnętrze pojazdu oraz specjalny rejestrator nagrywający obraz[17].

Pod względem podzespołów elektrycznych pozostał przestarzały rozruch oporowy. Przetwornicę główną wirującą zastąpiono przetwornicą elektroniczną dającą napięcia 110 V DC, 230 V AC oraz 24 V DC[17]. Ponadto wymieniono sprężarki tłokowe na sprężarki śrubowe i zmodernizowano wózki (wymieniono odsprężynowanie)[18].

W ramach programu SPOT w latach 2006-2007 zmodernizowano łącznie 75 sztuk EZT[17] i nadano im zakres numeracji 2001-2075, który zmieniono później na 2004-2078.

EN57KM[edytuj | edytuj kod]

W 2007 roku SKM Trójmiasto i Koleje Mazowieckie zdecydowały się zastosować rozruch impulsowy w niektórych swoich jednostkach poddawanych naprawom głównym:

  • pojazdy SKM Trójmiasto o numerach 768, 1089, 1094 i 1116 otrzymały aparaturę Instytutu Elektrotechniki Warszawa
  • pojazdy Kolei Mazowieckich o numerach 1486, 1566, 1567 i 1562, oznaczone jako EN57KM, otrzymały aparaturę firmy Medcom.

Naprawy główne zostały wykonane przez ZNTK "Mińsk Mazowiecki", a wraz z zastosowaniem rozruchu impulsowego podczas modernizacji wprowadzono także mikroprocesorowe sterowanie napędem oraz hamowanie elektrodynamiczne[19].

EN57AKM[edytuj | edytuj kod]

W 2008 roku spółka Koleje Mazowieckie zdecydowała się zamówić 10 napraw głównych z modernizacją, podczas których zamontowano silniki prądu przemiennego LK450X6 opracowane przez firmę EMIT z Żychlina. Silniki te zostały zabudowane w starych obudowach, dzięki czemu nie trzeba było zmieniać przekładni głównych. Nowy silnik ma moc 250 kW, a cała jednostka 1 MW, co znacząco poprawiło parametry trakcyjne pojazdów – przyspieszenie rozruchu (do 40 km/h) zwiększono do blisko 1 m/s2, a prędkość maksymalną podniesiono do 120 km/h. Modernizacje wykonano w zakładach ZNTK "Mińsk Mazowiecki" (6 sztuk w latach 2009-2010) oraz Newag Nowy Sącz (4 sztuki w roku 2009), a zmodernizowane w ten sposób jednostki oznaczono EN57AKM.

W tym samym czasie spółka SKM Trójmiasto zleciła przebudowę jednostki EN71 w oparciu o podobne założenia – modernizację wykonała w roku 2009 firma Newag[20], a w dniach 14-16 października 2009 jednostkę zaprezentowano podczas Międzynarodowych Targów Kolejowych Trako 2009 w Gdańsku[21].

Do lipca 2013 kosztem 351 mln zł w spółce SKM Trójmiasto miały zostać zmodernizowane kolejne 21 jednostki EN57. Modernizacja miała zostać zrealizowana w ciągu 14 miesięcy przez konsorcjum firm TS Opole i Skoda, jednakże z powodu ogłoszenia upadłości TS Opole ukończono modernizację tylko jednego EN57 (1718). W ponownym przetargu na modernizację 21 elektrycznych zespołów trakcyjnych SKM Trójmiasto najkorzystniejszą ofertę złożyło konsorcjum Pesa Bydgoszcz SA i ZNTK Mińsk Mazowiecki SA, które zobowiązało się do modernizacji 21 elektrycznych zespołów trakcyjnych za ok. 124 mln zł. Po remoncie pociągi SKM będą mogły osiągnąć prędkość 120 km/godz. Będą dostosowane do przewozu osób niepełnosprawnych i będą posiadały pochylnie dla osób poruszających się na wózkach. Zostaną wyposażone w klimatyzację, WC w układzie zamkniętym, monitoring i system informacji pasażerskiej (na monitorach oraz audiowizualny).

EN57AKŁ[edytuj | edytuj kod]

W latach 2011-2012 Newag zmodernizował na zamówienie samorządu województwa łódzkiego cztery jednostki EN57 do standardu EN57AKŁ na podstawie kontraktu z 29 lipca 2011 o wartości 31,4 mln zł[22]. Dostawy trwały od grudnia 2011 do maja 2012. Zmodernizowane składy mają oznaczenia EN57AKŁ-1226, EN57-1452, EN57-1044 i EN57-1479[22]. W pojazdach zamontowano silniki asynchroniczne prądu przemiennego, co pozwoliło zwiększyć prędkość maksymalną do 120 km/h[22]. Jednostki wyposażono także w klimatyzację, dwie toalety w systemie zamkniętym i gniazdka prądowe przy fotelach podróżnych[22]. Modernizacji uległa też kabina maszynisty, zmieniono wygląd czoła składu i wymieniono drzwi zewnętrzne na odskokowo-przesuwne[22].

EN57AL, EN57AKW, EN57AKŚ i inne[edytuj | edytuj kod]

Aktualnie mają miejsce modernizacje zakresem identyczne bądź bardzo zbliżone do tej nazwanej EN57AKŁ. Zostają im nadawane przeróżne oznaczenia np. EN57AL (litera L początkowo symbolizować miała woj. lubelskie, teraz można to oznaczenie spotkać również na zmodernizowanych jednostkach opolskich, pomorskiej i podlaskich, dolnośląskich), EN57AKW (litera W od woj. wielkopolskiego) czy EN57AKŚ (Ś od woj. śląskiego). Silniki wymieniane zostają na asynchroniczne (w oznaczeniu symbolizuje je litera A), składy wyposaża się w klimatyzację przestrzeni pasażerskiej, ekologiczne toalety w obiegu zamkniętym, rolety w oknach, monitory LCD i gniazdka elektryczne. Fotele wymieniane zostają na ergonomiczne, zmienia się układ siedzeń, pociągi wyposaża się w nowy układ hamulcowy, poprawiający płynność jazdy. Wersja AL dla woj. lubelskiego wyposażona jest w biletomaty[23][24], w wersji AKŚ natomiast do dyspozycji podróżnych jest automat sprzedający przekąski i napoje[25].

Podsumowanie[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie dotychczasowe modernizacje tej serii przedstawiono w poniższej tabeli[26]:

Oznaczenie serii
(modernizacji)
Numery boczne Liczba sztuk Właściciel / Użytkownik Wykonawca
Rok modernizacji
Zakres modernizacji Liczba i moc silników
Prędkość maksymalna
Uwagi
EN57
(EN57 SPOT)
2004-2078
(pierwotnie 2001-2075)
75 Przewozy Regionalne PesaZNTK MM i Newag 
2006 (45 szt.), 2007 (30 szt.)
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg 4×175 kW
110 km/h
[17]
EN57
(EN57)
1109, 1173 2 Koleje Mazowieckie Newag
2007
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg
EN57KM
(EN57KM)
768, 1089, 1094, 1116 4 SKM Trójmiasto ZNTK MM
2007
Ikona rozruch impulsowy.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg
[27]
EN57
(EN57KM)
3001, 3002 2 SKM Warszawa (2008-2011)
Koleje Śląskie (2011-teraz)
ZNTK MM
2008
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg [28]
EN57AKM
(EN57AKM)
1564, 1569, 1573,
1577, 1585-1586
6 Koleje Mazowieckie ZNTK MM
2009-2010
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg
4×250 kW
120 km/h
[3]
EN57AKM
(EN57AKM)
1568, 1572, 1582, 1584 4 Koleje Mazowieckie Newag
2009
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg
[4]
EN57AKM
(EN57AKM)
3003-3005 3 Województwo łódzkie /
Łódzki Zakład PR
ZNTK MM
2010-2011
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[29][30]
EN57AKM
(EN57AKM)
1295, 1299, 1559-1560, 1565,
1571, 1578, 1581, 1587-1589,
1591-1594, 1629-1631, 1633,
1642-1643, 1655, 1700
23 Koleje Mazowieckie Newag
2010-2011
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg
[31]
EN57AL
(EN57AL)
3006-3010 5 Województwo lubelskie /
Lubelski Zakład PR
Pesa i ZNTK MM
2011
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg Ikona bilety.png
[32][33]
EN57AKŁ
(EN57AKŁ)
1044, 1226, 1452, 1479 4 Województwo łódzkie /
Łódzki Zakład PR
Newag
2011-2012
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[34][35]
EN57
(EN57AKŚ)
223, 730, 1178, 1533, 1563 5 Koleje Śląskie Newag i ZNLE
2011-2012
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Cup of coffee.svg
[36][25]
EN57
(EN57AKŚ)
224 1 Województwo śląskie /
Koleje Śląskie
Newag
2012
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Cup of coffee.svg
[37]
EN57
(EN57AKW)
1031, 1412, 1413 3 Województwo wielkopolskie /
Koleje Wielkopolskie
Newag
2011
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[38]
EN57
(EN57AKW)
1434 1 Województwo wielkopolskie /
Koleje Wielkopolskie
Newag
2012
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[39]
EN57AL
(EN57AL)
1531 1 Województwo pomorskie /
Pomorski Zakład PR
Pesa i ZNTK MM
2012
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[40]
EN57AL
(EN57AL)
1324, 1464, 1550 3 Województwo pomorskie /
Pomorski Zakład PR
Pesa i ZNTK MM
2012
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[41]
EN57AL
(EN57AL)
1501 1 Województwo dolnośląskie
Koleje Dolnośląskie
Pesa i ZNTK MM
2013
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png 
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[42][43]
EN57AL
(EN57AL)
1544, 1551, 1555 3 Województwo podlaskie /
Podlaski Zakład PR
Pesa i ZNTK MM
2012-2013
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[44]
EN57
(EN57AKŚ)
892 1 Koleje Śląskie Newag i Newag Gliwice
2013
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png 
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Snowflake.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Cup of coffee.svg 
EN57
(EN57AKW)
1062, 1502 2 Województwo wielkopolskie /
Koleje Wielkopolskie
Newag
2013
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Snowflake.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Ikona bilety.png
[45]
EN57AKD
(EN57AKD)
1937 1 Województwo dolnośląskie /
Koleje Dolnośląskie
Newag Gliwice i Newag
2013
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Snowflake.svg Ikona gniazdko elektryczne.png
[46]
EN57AL
(EN57AL)
1222, 1251, 1768, 1769 4 Województwo łódzkie /
Łódzki Zakład PR
Pesa i ZNTK MM
2012-2013
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg Cup of coffee.svg
[47]
EN57AKM
(EN57AKM)
(ex EN57KM
)
1486, 1561, 1562, 1566, 1567 5 Koleje Mazowieckie ZNTK MM
2007
ZNTK MM
2013
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg
[3]
EN57AKM
(EN57AKM)
1590, 1596-1599, 1601,
1604-1607, 1609, 1611,
1613-1614, 1616, 1619-1624,
1626-1627, 1634, 1636-1637,
1639-1641, 1646, 1660, 1682,
1713, 1761
34 Koleje Mazowieckie Newag (lider) i ZNTK MM
2013-2014
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Snowflake.svg Ikona bilety.png
[48]
EN57AKM
(EN57AKM)
1718 1 SKM Trójmiasto TS Opole i Škoda
2012-2013
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg
[49][50]
EN57AL
(EN57AL)
1602, 1687, 1730, 1803 4 Województwo opolskie /
Opolski Zakład PR
Pesa i ZNTK MM
2012-2014
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[51]
EN57AL
(EN57AL)
943, 1083, 1148, 1230, 1369, 1426, 1556 7 Województwo zachodniopomorskie /
Zachodniopomorski Zakład PR
Pesa i ZNTK MM
2013-2014
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Snowflake.svg Ikona gniazdko elektryczne.png
[52][53]
EN57AKM
(EN57AKM)
769, 880, 1127, 1135, 1136, 1138, 1149, 1462, 1669, 1670, 1675, 1676, 1683, 1684, 1692, 1693, 1694, 1704, 1719, 1722, 1727 21 SKM Trójmiasto Pesa i ZNTK MM
2014
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg
[54]
Modernizacje w trakcie realizacji lub nierozpoczęte
EN57AL
(EN57AL)
203, 204, 1610, 1632, 1645, 1648, 1649, 1650, 1651, 1652, 1654, 1661, 1662, 1665, 1666, 1667, 1668, 1673, 1674, 1681, 1689, 1690, 1698, 1699, 1728, 1734, 1736 3/27 Koleje Mazowieckie ZNTK MM
2014-2015
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Snowflake.svg
4×250 kW
120 km/h
[55]
EN57AL
(EN57AL)
1938 0/1 Województwo dolnośląskie /
Koleje Dolnośląskie
ZNTK MM
2014
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[56]
EN57AL
(EN57AL)
1543 0/1 Województwo podlaskie /
Podlaski Zakład PR
Pesa i ZNTK MM
2014
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[57]
b/d 1435, 1507, 1603, 1618 0/4 Województwo pomorskie /
Pomorski Zakład PR
Newag
2014
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.pngIkona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[58]
EN57
(EN57AKW)
1025 0/1 Województwo wielkopolskie /
Koleje Wielkopolskie
Newag
2014
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Snowflake.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Ikona bilety.png
EN57
(EN57AL)
b/d 0/21 Przewozy Regionalne Pesa i ZNTK MM
2014-2015
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Snowflake.svg
[59]
EN57AL
(EN57AL)
1770, 1825
919, 959
0/2
opcja +2
Województwo łódzkie /
Łódzki Zakład PR
ZNTK MM
2014-2015
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg Cup of coffee.svg
[60]
Modyfikacje zewnętrzne i elektryczne:
Ikona rozruch impulsowy.png - rozruch impulsowy • Ikona silnik asynchroniczny.png - silniki asynchroniczne • Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png - drzwi odskokowo-przesuwne
Udogodnienia dla pasażerów:
Handicap reverse 12px.svg - wnętrze dostosowane dla niepełnosprawnych • BSicon BICYCLE.svg - stojaki na rowery • Ikona gniazdko elektryczne.png - gniazdka elektryczne • Snowflake.svg - klimatyzacja części pasażerskiej • Cup of coffee.svg - automaty z jedzeniem i piciem • Ikona bilety.png - biletomaty

Modernizacje bez wymiany ścian czołowych[edytuj | edytuj kod]

Zmodernizowane EN57, w których została podniesiona prędkość maksymalna:

Oznaczenie serii
(modernizacji)
Numery boczne Liczba sztuk Właściciel / Użytkownik Wykonawca
Rok modernizacji
Zakres modernizacji Liczba i moc silników
Prędkość maksymalna
Uwagi
EN57
(EN57)
206, 612, 636, 650, 810, 812, 934, 1056, 1943 10 Przewozy Regionalne PR Idzikowice
2014
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg 4×175 kW
120 km/h
[61] [62]
EN57
(EN57)
b/d 0/20 Przewozy Regionalne PR Idzikowice
2014-2015
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg 4×175 kW
120 km/h
Udogodnienia dla pasażerów:
Handicap reverse 12px.svg - wnętrze dostosowane dla niepełnosprawnych • BSicon BICYCLE.svg - stojaki na rowery 

Eksploatacja[edytuj | edytuj kod]

Eksploatacja EN57
EN57-1262 w klasycznej, żółto-niebieskiej malaturze.
EN57-1262 w klasycznej, żółto-niebieskiej malaturze.
Kraj Przewoźnik Liczba
(łączna lub maksymalna w przeszłości)
Lata eksploatacji Łączna liczba
w danym kraju
Polska
Polska
PKP
w tym:
SKM Trójmiasto
45 (1412)

45
1962 - teraz

1976 - teraz
976 (1412)

[19][63]
Przewozy Regionalne 701 (1001) 2001 - teraz [64]
Koleje Mazowieckie 186 2004 - teraz
SKM Warszawa 0 (12) 2008 - 2011
Koleje Śląskie 35 2011 - teraz
Koleje Wielkopolskie 6 2012 - teraz
Koleje Dolnośląskie 3 2013 - teraz
przewoźnicy przemysłowi 0 (2) b/d
Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii
Jugosławia
koleje jugosłowiańskie 0 (40) 1964 - 1991 6 (40)
Chorwacja
Chorwacja
Hrvatske željeznice 0 (10) 1991 - 2010 [65]
Słowenia
Słowenia
Slovenske železnice 6 (30) 1991 - teraz [a]
  1. Stan na 21.05.2007: http://inforail.pl/text.php?from=tag&id=11245

Przewozy Regionalne[edytuj | edytuj kod]

Istnieje 14 zakładów Przewozów Regionalnych (w każdym województwie z wyjątkiem mazowieckiego oraz śląskiego) i są one w posiadaniu łącznie 808 pojazdów serii EN57[64].

Na początku eksploatacji EZT serii EN57 należące do tego przewoźnika były na terenie całego kraju malowane identycznie - na żółto-granatowo, a na ich burtach można było znaleźć metalowe emblematy[66]. Z czasem te elementy ozdobne zniknęły, wszelkie napisy zaczęto malować lub przyklejać na pudło, a malatury zaczęły się zmieniać. Początkowo były one jednakowe dla wszystkich województw, potem poszczególne zaczęły wprowadzać własne barwy. Obecnie większość niezmodernizowanych jednostek Przewozów Regionalnych jest pomalowana w biało-szaroniebiesko-bordowe barwy programu SPOT (takie jak ma zmodernizowana seria 20xx).

Koleje Mazowieckie[edytuj | edytuj kod]

W 2004 Mazowiecki Zakład Przewozów Regionalnych przekształcił się w Koleje Mazowieckie, a co za tym idzie przejęły one cały użytkowany przez ten zakład tabor. Początkowo był on dzierżawiony od Przewozów Regionalnych, w roku 2009 ostatnia jednostka tej serii przeszła na własność Kolei Mazowieckich[67].

Na stanie mazowieckiego przewoźnika znajduje się łącznie 186 EZT serii EN57:

  • 114 jednostek niezmodernizowanych
  • 72 jednostki EN57AKM.

Na lata 2014 - 2015 zaplanowano modernizację do standardu AL kolejnych 27 sztuk[55].

SKM Warszawa[edytuj | edytuj kod]

W 2006 ZNTK "Mińsk Mazowiecki" kupił od kolei słoweńskich dwie sztuki EN57, a w 2008 zostały one zmodernizowane i wydzierżawione SKM Warszawa. Jednostki otrzymały tymczasowe oznaczenia EN57-3001 i 3002[28], w 2011 sprzedano je Kolejom Śląskim.

Warszawski przewoźnik aglomeracyjny ponadto dzierżawił EN57 od innych przewoźników:

  • SKM Trójmiasto wypożyczał Warszawie EN57 o numerach 880, 1107 i 1718 (były one obklejane w całości w ówczesne biało-niebiesko-pomarańczowe barwy SKMWA bądź zaklejano tylko logo przewoźnika trójmiejskiego logiem stołecznej SKM[68])
  • Przewozy Regionalne przekazywały SKM Warszawa sztuki o numerach 960 i 1455 (zawsze obklejone w całości)
  • należącymi do Kolei Mazowieckich EN57 o numerach 1318, 1601, 1636, 1712 i 1800[69], obklejonymi w całości w nowe czerwono-żółto-kremowe barwy ZTM, realizowano przewozy na linii S9.

SKM Warszawa nigdy nie był właścicielem ani jednej sztuki EZT serii EN57. 23 września 2011 przewoźnik poinformował o zakończeniu eksploatacji pojazdów tego typu i dzień później, 24 września 2011, zakończył ich dzierżawę i użytkowanie[70].

SKM Trójmiasto[edytuj | edytuj kod]

20 grudnia 1976 na linii trójmiejskiej Szybkiej Kolei Miejskiej przełączono zasilanie z dotychczasowego napięcia 800 V DC na obowiązujące w całym kraju 3000 V DC i tego dnia o godzinie 4:12 z Gdańska wyruszył pierwszy pociąg złożony z EZT serii EN57[63].

SKM Trójmiasto użytkuje 45 EZT serii EN57:

  • 19 jednostek niezmodernizowanych na poziomie P4
  • 4 jednostki zmodernizowane na poziomie P5 w standardzie EN57KM
  • 22 jednostki zmodernizowane na poziomie P5 w standardzie EN57AKM

Koleje Śląskie[edytuj | edytuj kod]

20 września 2011 Koleje Śląskie podpisały umowę z Newagiem na 7-letni leasing finansowy pięciu zmodernizowanych jednostek EN57[71]. 14 listopada województwo śląskie podpisało z konsorcjum firm ZNTK "Mińsk Mazowiecki" i Pesa umowę na dostawę dwóch zmodernizowanych EN57 dla Kolei Śląskich[72], które zostały dostarczone w grudniu[73]. 7 sierpnia 2012 województwo śląskie podpisało z Newagiem umowę na dostawę jednego zmodernizowanego EN57 dla Kolei Śląskich[37].

Przewoźnicy przemysłowi[edytuj | edytuj kod]

Dwie jednostki wykorzystywano w PMP PW Katowice w oddziałach Kotlarnia (EN57-026)[potrzebne źródło] oraz Szczakowa (EN57-402[74]).

Jugosławia[edytuj | edytuj kod]

W latach 60. i 70. miał miejsce eksport 40 jednostek bazujących na EN57 do ówczesnej Jugosławii. Składy te otrzymały tam oznaczenie 311/315 (311 to wagon silnikowy, 315rozrządczy)[75].

Lata eksportu Liczba sztuk Typ Liczba (układ) członów
1964 3 5Ba/6Ba 3 (r+s+r)
1965-1966 22 5Bb/6Bb 4 (r+s+s+r)
1974-1975 15 5Bg/6Bg 4 (r+s+s+r)
[7]

Po rozpadzie Jugosławii w latach 1991-1992 jednostki trafiły do kolei chorwackich ((chorw.) Hrvatske željeznice), gdzie ich oznaczenie zmieniono na 6011 i kolei słoweńskich ((słoweń.) Slovenske železnice), które zostały przy oznaczeniu jugosłowiańskim[75].

Część egzemplarzy wróciła do Polski[75], gdzie została naprawiona i zmodernizowana celem dalszej eksploatacji przez krajowych przewoźników.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Kabina EN57 w symulatorze pojazdów szynowych MaSzyna

Początkowo jednostki EN57 nie miały górnego reflektora i spychaczy śnieżnych[76], a rolę czerwonych świateł końcowych pociągu pełniły małe lampki znajdujące się powyżej szyb czołowych. Z biegiem lat zespoły tej serii doczekały się górnych reflektorów i pługów, a górne lampki zastąpiono czerwonymi końcówkami umiejscowionymi w dolnych reflektorach. Można spotkać jednostki z jedną syreną na czole pojazdu.

W kwietniu 2005 przeprowadzono naprawę główną połączoną z modernizacją jednostki EN57-1058, należącej do Śląskiego Zakładu Przewozów Regionalnych[77]. Był to pierwszy pojazd tej serii, który został przystosowany do przewozu osób niepełnosprawnych[77].

Jednostka EN57-1918 odegrała "rolę tytułową" w filmie Graficiarze (Wholetrain) z roku 2006[78].

Przez miłośników kolei i kolejarzy seria EN57 nazywana jest kiblem lub jednostką. Jednostki wyeksportowane do Jugosławii nosiły tam przezwisko gomulka, pochodzące od nazwiska Władysława Gomułki, za którego czasów składy trafiły na Bałkany[65].

W 1997 powstał amatorski symulator komputerowy EN57 o nazwie „Mechanik” jako praca zaliczeniowa dwóch studentów Uniwersytetu Łódzkiego - Aleksandra Madeja i Roberta Kowalskiego.

Istnieje możliwość pokierowania tymi pojazdami w symulatorze MaSzyna, a także po pobraniu z internetu EN57 jako dodatkowego pociągu do gier Microsoft Train Simulator, serii symulatorów Trainz, BVE Trainsim, OpenBVE i innych. Można także kierować ruchem takich pojazdów na wirtualnych stacjach w programie Kolejarz.

Istnieją modele składów EN57 w skalach[79].

Spółka Przewozy Regionalne we wrześniu 2014 wystawiła zespół EN57-1444 na aukcji internetowej w serwisie Allegro. Jest to pierwsza internetowa aukcja takiego typu pojazdu w Polsce[80]. Cena pojazdu wyniosła 1 230 000 zł brutto. Nie było żadnych ofert kupna[81].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Pozostałe pojazdy z rodziny 5B/6B[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Przewozy Regionalne. Dane techniczne elektrycznego zespołu trakcyjnego serii EN57. „Dokumentacja systemu utrzymania elektrycznego zespołu trakcyjnego serii EN57/EN71 oraz EN57 SPOT”, s. 14, 2010-04. pomorskie.eu (pol.). 
  2. 2,0 2,1 2,2 PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście Sp. z o.o.. Dane techniczne. „DOKUMENTACJA SYSTEMU UTRZYMANIA - Elektryczny Zespół Trakcyjny 5B+6B+5B, 5B+6B+6B+5B (EN57, EN71)”, s. 9-10, 2010. Gdynia. 
  3. 3,0 3,1 3,2 Elektryczne zespoły trakcyjne EN57 (pol.). 2012-04-16. [dostęp 2012-08-30].
  4. 4,0 4,1 Prezentacja techniczna ezt EN57 AKM (pol.). 2009-09-03. [dostęp 2012-07-28].
  5. 5,0 5,1 5,2 Wstęp. W: Emilian Domański, Edward Kowalczyk, Janusz Skoniecki: Elektryczne zespoły trakcyjne serii EW55 i EN57. Wyd. drugie uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1974, s. 9-10.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Paweł Terczyński: Atlas lokomotyw 2007. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2007, s. 83-84, 101-103. ISBN 978-83-920757-7-6.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 Paweł Terczyński. Pafawag – kronika produkcji. „Świat Kolei”. 10/2005, s. 18-23. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  8. 8,0 8,1 1.1. Przeznaczenie. W: Emilian Domański, Edward Kowalczyk, Janusz Skoniecki: Elektryczne zespoły trakcyjne serii EW55 i EN57. Wyd. drugie uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1974, s. 11-14.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 2.2.1. Ostoja, podłoga, ściany, dach. W: Emilian Domański, Edward Kowalczyk, Janusz Skoniecki: Elektryczne zespoły trakcyjne serii EW55 i EN57. Wyd. drugie uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1974, s. 32-34.
  10. 2.2.4. Wyposażenie zewnętrzne. W: Emilian Domański, Edward Kowalczyk, Janusz Skoniecki: Elektryczne zespoły trakcyjne serii EW55 i EN57. Wyd. drugie uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1974, s. 43-44.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 2.2.3. Drzwi i okna. W: Emilian Domański, Edward Kowalczyk, Janusz Skoniecki: Elektryczne zespoły trakcyjne serii EW55 i EN57. Wyd. drugie uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1974, s. 41-43.
  12. 12,0 12,1 12,2 1.3.2. Elektryczny zespół trakcyjny EN57. W: Emilian Domański, Edward Kowalczyk, Janusz Skoniecki: Elektryczne zespoły trakcyjne serii EW55 i EN57. Wyd. drugie uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1974, s. 19-21.
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 2.2.2. Wyposażenie wnętrza. W: Emilian Domański, Edward Kowalczyk, Janusz Skoniecki: Elektryczne zespoły trakcyjne serii EW55 i EN57. Wyd. drugie uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1974, s. 35-41.
  14. 14,0 14,1 14,2 2.1.1. Wózki. W: Emilian Domański, Edward Kowalczyk, Janusz Skoniecki: Elektryczne zespoły trakcyjne serii EW55 i EN57. Wyd. drugie uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1974, s. 26-27.
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 2.1.2. Zestawy kołowe. W: Emilian Domański, Edward Kowalczyk, Janusz Skoniecki: Elektryczne zespoły trakcyjne serii EW55 i EN57. Wyd. drugie uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1974, s. 22-26.
  16. 5.2. Pantografy. W: Emilian Domański, Edward Kowalczyk, Janusz Skoniecki: Elektryczne zespoły trakcyjne serii EW55 i EN57. Wyd. drugie uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1974, s. 118-123.
  17. 17,0 17,1 17,2 17,3 17,4 Modernizacja i zakupu taboru współfinansowanego przez Unię Europejską, realizowane przez „PKP Przewozy Regionalne” spółka z o.o. (pol.). 2005-12-06. [dostęp 2012-07-29].
  18. PKP Przewozy Regionalne. Elektryczne Zespoły Trakcyjne. „Modernizacja taboru - prezentacja”. Rynek Kolejowy (pol.). 
  19. 19,0 19,1 Modernizacja elektrycznych zespołów trakcyjnych Spółki PKP SKM w Trójmieście Sp. z o.o. (pol.). 2011-02-08. [dostęp 2012-08-30].
  20. Asynchroniczny EN71 dla SKM w Trójmieście (pol.). 2009-11-03. [dostęp 2012-07-28].
  21. Paweł Korcz. TRAKO 2009. „Świat Kolei”. 11/2009, s. 4. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  22. 22,0 22,1 22,2 22,3 22,4 Łódzkie ma już cztery pojazdy EN57AKŁ (pol.). Kurier Kolejowy .eu, 2012-05-07. [dostęp 2012-05-07].
  23. Lubelskie: Przekazano pięć zmodernizowanych EN57 (pol.). 2012-01-23. [dostęp 2012-07-28].
  24. Lubelski Zakład PR ma 5 EN57 AL (pol.). 2012-01-20. [dostęp 2012-07-28].
  25. 25,0 25,1 Wars: Automaty w Kolejach Śląskich to początek (pol.). 2012-03-22. [dostęp 2012-07-27].
  26. Tabor optymalny na polskie tory - asynchroniczne EN57 (pol.). inforail.pl, 2012-02-21. [dostęp 2012-07-27].
  27. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia - znak: SKMMU –ZP/N/49/06. . skm.pkp.pl (pol.). 
  28. 28,0 28,1 Ryszard Piech: Zmiany taborowe w SKM Warszawa (pol.). 2009-01-27. [dostęp 2012-08-05].
  29. Kolejny zmodernizowany pociąg wyjechał na tory w Łódzkiem (pol.). 2011-03-21. [dostęp 2012-08-22].
  30. Łódź Kaliska - zmodernizowany EN57 już kursuje (pol.). 2010-12-06. [dostęp 2012-08-22].
  31. Nowy Sącz: Modernizacja 23 szt. EN57 dla KM (pol.). 2010-02-16. [dostęp 2012-08-05].
  32. Wymogi i parametry techniczne dla modernizacji elektrycznych zespołów trakcyjnych (EZT) po naprawach głównych (pol.). 2011-01-26. [dostęp 2012-08-20].
  33. Informacja o wyborze najkorzystniejszej oferty (pol.). 2011-04-19. [dostęp 2012-08-20].
  34. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ). . lodzkie.pl (pol.). 
  35. EN57AKŁ już wozi pasażerów. I Miss Polonię (pol.). 2011-12-05. [dostęp 2012-07-27].
  36. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia. . kolejeslaskie.com (pol.). 
  37. 37,0 37,1 Dostawa 1 sztuki elektrycznego zespołu trakcyjnego po naprawie głównej wraz z modernizacją. 2012-08-10. [dostęp 2012-08-10].
  38. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia. . bip.umww.pl (pol.). 
  39. UCHWAŁA NR 1847 / 2012 (pol.). 2012-04-26. [dostęp 2012-08-30].
  40. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia. . pomorskie.eu (pol.). 
  41. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia. , 2012-03-20. pomorskie.eu (pol.). [dostęp 2012-08-07]. 
  42. Wykonanie modernizacji przy naprawie głównej (PU5) elektrycznego zespołu trakcyjnego EN57 (pol.). 2012-07-05. [dostęp 2012-08-05].
  43. Informacja o wyborze oferty najkorzystniejszej (pol.). 2012-08-16. [dostęp 2012-08-18].
  44. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia. . wrotapodlasia.pl (pol.). 
  45. Wykonanie naprawy głównej wraz z modernizacją 2 sztuk elektrycznych zespołów trakcyjnych serii EN57. , 2013-04-03 (pol.). [dostęp 2013-04-03]. 
  46. Wykonanie modernizacji przy naprawie głównej elektrycznego zespołu trakcyjnego EN57. , 2013-04-30 (pol.). [dostęp 2013-04-30]. 
  47. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ). , 2012-05-30. lodzkie.pl (pol.). [dostęp 2012-07-08]. 
  48. Koleje Mazowieckie. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia - Naprawa taboru kolejowego. , 2012-07-02 (pol.). [dostęp 2012-08-07]. 
  49. SKMMS-ZP/N/60/11 - Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia (pol.). 2012-01-28. [dostęp 2012-08-18].
  50. Umowa na modernizację 21 pociągów SKM Trójmiasto podpisana (pol.). 2012-05-10. [dostęp 2012-07-27].
  51. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia. . umwo.opole.pl (pol.). 
  52. Wykonanie modernizacji kolejowego taboru pasażerskiego o napędzie elektrycznym. , 2013-04-30 (pol.). [dostęp 2013-04-30]. 
  53. Zmodernizowane EN 57 przekazane marszałkowi (pol.). 2013-11-07. [dostęp 2013-11-07].
  54. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia (pol.). 2013-06-14. [dostęp 2013-06-21].
  55. 55,0 55,1 Koleje Mazowieckie. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia - Naprawa taboru kolejowego wraz z modernizacją. , 2013-12-20 (pol.). [dostęp 2013-12-21]. 
  56. Wykonanie modernizacji przy naprawie głównej (PU5) elektrycznego zespołu trakcyjnego EN57. , 2014-04-14 (pol.). [dostęp 2014-04-14]. 
  57. Ogłoszenie o dobrowolnej przejrzystości ex ante. . TED (pol.). 
  58. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia. , 2014-05-19. pomorskie.eu (pol.). [dostęp 2014-06-07]. 
  59. Przewozy Regionalne. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia - Modernizacja elektrycznych zespołów trakcyjnych. , 2013-12-07 (pol.). [dostęp 2014-02-08]. 
  60. Modernizacja elektrycznych zespołów trakcyjnych serii EN57. , 2014-03-20 (pol.). [dostęp 2014-04-14]. 
  61. http://olsztyn.gazeta.pl/olsztyn/1,48726,15813656,Takim_pociagiem_jeszcze_nie_jezdziliscie__WIDEO_.html
  62. http://przewozyregionalne.pl/przetarg/wykonanie-robot-dodatkowych-zwiazanych-z-modernizacja-taboru-prfkp-251-xxi-u2013
  63. 63,0 63,1 Historia i dzień dzisiejszy Szybkiej Kolei Miejskiej w Trójmieście (pol.). skm.pkp.pl. [dostęp 2012-08-22].
  64. 64,0 64,1 Przewozy Regionalne - Raport Roczny 2010 (Tabor) (pol.). [dostęp 2012-08-29]. s. 28.
  65. 65,0 65,1 Przemysław B. Jezierski: Gomułki na Bałkanach. 2012-08-03. [dostęp 2012-08-25].
  66. Emblematy na bokach pudła EN57-906
  67. Koleje Mazowieckie bez udziałów PKP (pol.). 2008-01-14. [dostęp 2012-07-28].
  68. par/mz: EN57 już nie pojadą w barwach SKM (pol.). tvnwarszawa.pl, 2011-09-24. [dostęp 2012-08-15].
  69. Zdjęcia przedstawiające jednostki o numerach 1318, 1601, 1636, 1712 i 1800, obklejone w barwy ZTM i realizujące przewozy na linii S9 [dostęp 2012-08-25].
  70. SKM Warszawa żegna klasyczne EN57 (pol.). 2011-09-26. [dostęp 2012-07-27].
  71. Koleje Śląskie: Umowa na leasing 5 EZT podpisana. 2011-09-21. [dostęp 2012-06-29].
  72. Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia - Dostawy. 2011-11-21. [dostęp 2011-12-12].
  73. Koleje Śląskie: Pierwszy zmodernizowany EN 57 przekazany przewoźnikowi. 2011-11-23. [dostęp 2011-12-24].
  74. Zdjęcie EN57-402 w serwisie rail.phototrans.eu. [dostęp 2012-08-30].
  75. 75,0 75,1 75,2 Najlepszy produkt eksportowo – importowy, czyli powrót serii 315 do Polski (pol.). 2007-05-21. [dostęp 2012-07-28].
  76. Górne lampki końca pociągu oraz brak górnego reflektora i spychaczy śnieżnych w jednostce EN57-660
  77. 77,0 77,1 EN57 dla niepełnosprawnych (pol.). inforail.pl, 2005-06-16. [dostęp 2012-08-30].
  78. EN57-1918 w filmie Wholetrain. [dostęp 2012-08-31].
  79. Miloševa Gomulka (słoweń.).
  80. Kup pan pociąg! PR będą wyprzedawać tabor... na Allegro (pol.). Rynek Kolejowy. [dostęp 2014-09].
  81. Aukcja: ELEKTRYCZNY ZESPÓŁ TRAKCYJNY EN 57 nr 1444 (pol.). Allegro. [dostęp 2014-09].