EN57

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
EN57
EN57-942ra Muszyna.JPG
Producent Polska Pafawag Wrocław
Lata budowy 1961-1993
Układ osi 2'2'+Bo'Bo'+2'2'
Układ wagonów r+s+r
Liczba miejsc siedzących P: 188
Liczba miejsc ogółem P: 656
(5 os./m2)
Masa służbowa 126,5 t
Długość całkowita 64 970 mm
Szerokość 2880 mm
Wysokość 3720 mm
Wysokość wejścia 1153 mm
(od główki szyny)
Średnica kół napędne: 1000 mm
toczne: 940 mm
Napięcie zasilania 3000 V DC
Liczba i moc silników P: 4×145 kW lub 4×175kW
A: 4×250kW
Typ silników trakcyjnych P: LKf-450 lub LKa-470
A: LKa-450-X6
A: TSA TMF 50-29-4[potrzebne źródło]
Moc ciągła P: 580 kW lub 700 kW
A: 1 MW
Przyspieszenie rozruchu P: 0,5 m/s2
A: 1 m/s2
Prędkość konstrukcyjna P: 110 km/h
A: 120 km/h
System hamulca początkowo: elektropneumatyczny Knorr
później: Oerlikon oraz elektrodynamiczny IPS
P – wersje podstawowe
A – wersje z silnikami asynchronicznymi
TSA – Traktionssysteme Austria
Źródła danych dla P: [1][2]. Źródła danych dla A: [3][4]
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Portal Portal Transport szynowy

EN57 (typ 5B+6B+5B, 5Bk+6Bk+5Bk, 5BT+6BT+5BT, 5Bm+6Bm+5Bm, 5Bu+6Bu+5Bu i 5Bg+6Bg+5Bg) – normalnotorowy trójczłonowy niskoperonowy elektryczny zespół trakcyjny, wyprodukowany w zakładach Pafawag we Wrocławiu w latach 1962–1994 w liczbie ponad 1412 sztuk. Jest to najdłużej produkowany pojazd szynowy na świecie[potrzebne źródło]. Protoplastą tej serii była wysokoperonowa jednostka EW55.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Geneza[edytuj | edytuj kod]

W latach 50. XX wieku w Polsce w realizacji regionalnych przewozów pasażerskich dominowały zespoły wysokoperonowe. Jako że nie wszędzie perony były wysokie, zaistniała potrzeba zbudowania pojazdu uniwersalnego, mogącego obsługiwać zarówno wysokie, jak i niskie perony występujące na terenie całego kraju.

Prace projektowe nad nową serią pojazdów trwały w latach 1959-1961, równolegle do prac nad jednostką wysokoperonową serii EW55, która stała się protoplastą EN57[5]. Dokumentację nowego zespołu wykonało Centralne Biuro Konstrukcyjne Przemysłu Taboru Kolejowego Poznań (obecnie OBRPS Poznań)[5]. Próby ruchowe jednostki prototypowej miały miejsce już w grudniu 1961, a w następnym roku rozpoczęto jej seryjną produkcję we wrocławskim Pafawagu[5].

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Jednostka prototypowa została zbudowana w roku 1961, a produkcję seryjną rozpoczęto w roku 1962.

Przez ponad 30 lat produkcji pojawiały się różne wersje EN57. Najogólniej EN57 można podzielić na trzy serie:

  • numery 001 ÷ 130 oraz 601 ÷ 1113 – mają boki ryflowane i trzy szyby w ścianie czołowej, ponadto jednostki do numeru 130 posiadały przedział pierwszej klasy[6]
  • numery 1114 ÷ 1825 – mają boki gładkie i trzy szyby w ścianie czołowej[6]
  • numery 1900 ÷ 1953 – mają boki gładkie i dwie szyby w ścianie czołowej (na wzór zespołu EW58)[6].

Istnieje też drugi podział:

  • numery 001 ÷ 1500 - posiadają półkoliste laminaty sufitu
  • numery 1501 ÷ 1953 - posiadają płaskie laminaty sufitu, zaokrąglone nad oknami

Ponadto w przeszłości miały miejsce składanie jednostek z członów różnych zespołów oraz zmiany numeracji:

  • numery 201 ÷ 206 przydzielono jednostkom składanym ze sprawnych członów jednostek, które uległy wypadkom (np. EN57-204 ma dwa wagony ryflowane i jeden gładki)[6]
  • numery 2001 ÷ 2003 otrzymały jednostki z rozruchem impulsowym wyprodukowane w 1988[7], obecnie mają one zamontowany rozruch oporowy i numery 1826 ÷ 1828[6]
  • numery 2004 ÷ 2078 nadano jednostkom zmodernizowanym w ramach programu SPOT
  • numery 3001 ÷ 3010 mają jednostki, które powróciły do Polski z krajów byłej Jugosławii.

Pojazdy pokrewne[edytuj | edytuj kod]

Na bazie trójwagonowych EN57 w 1965 powstały pierwsze jednostki czterowagonowe (z dostawionym dodatkowym członem silnikowym), które w 1975 wyeksportowano do Jugosławii, a na rodzimym rynku pojawiły się dopiero w 1976 jako EN71. Później w ramach rodziny 5B/6B powstały jeszcze ED72 i ED73.

Z wykorzystaniem elementów z zezłomowanych jednostek serii EN57 powstało także 9 sztuk cechujących się nowoczesną sylwetką 14WE.

Zakończenie produkcji[edytuj | edytuj kod]

Produkcję EZT serii EN57 zakończono w roku 1993. Łącznie wyprodukowano 1412 sztuk tego EZT na potrzeby krajowe oraz 40 (3 jednostki trójwagonowe i 37 zespołów czterowagonowych) wyeksportowano do ówczesnej Jugosławii[7].

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Nadwozie[edytuj | edytuj kod]

EN57 składa się z trzech wagonów – dwóch rozrządczych i jednego silnikowego[8]. Wagony rozrządcze (fabryczne oznaczenie 5B) są wagonami skrajnymi i oznaczane są na PKP jako ra i rb (wagon rozrządczy a i b), natomiast wagon silnikowy (fabryczne oznaczenie 6B) znajduje się w środku składu i nosi oznaczenie s[8]. Wagony są połączone ze sobą tzw. krótkim sprzęgiem „fabrycznym” (bez głowicy, nierozłączalnym w warunkach eksploatacyjnych), oraz przejściem dla pasażerów. Na czołach wagonów sterowniczych (początek i koniec zespołu) zamontowano na wysokości 950 mm nad główką szyny[2] tzw. sprzęgi długie (samoczynne sprzęgi Scharfenberga), które umożliwiają połączenie zespołów w składy. Jednostki EN57 są przystosowane do jazdy w trakcji ukrotnionej z jednostkami tej samej serii oraz z seriami EN71 i ED72. Nie ma możliwości przejścia pomiędzy połączonymi jednostkami.

Ostoja każdego z wagonów jest wykonana z profili walcowych i tłoczonych lub zgiętych blach[9]. Tworzą one szereg belek podłużnych, zwanych podłużnicami lub ostojnicami, oraz belek poprzecznych, zwanych poprzecznicami[9]. Całość konstrukcji jest spawana[9]. Czołownice i belki skrętowe, które są szczególnymi miejscami w ostoi, wykonano jako konstrukcje skrzynkowe, zapewniając ich dużą wytrzymałość[9].

Podłoga znajduje się na wysokości 1153 mm od główki szyny. Stopnie zewnętrzne, umieszczone na wysokościach 495 i 655 mm od główki szyny, pozwalają obsługiwać zespołami EN57 perony zarówno wysokie, jak i niskie o wysokości 300 mm[10].

Okna w ścianach bocznych przedziałów pasażerskich o szerokościach 750 i 1100 mm są dwuczęściowe – część dolna jest osadzona na stałe w ramie okiennej za pomocą uszczelek gumowych, górna natomiast jest osadzona w ramie aluminiowej i opuszczana po stronie zewnętrznej[11]. Okna czołowe w kabinach maszynisty są osadzone na stałe w ramach za pomocą uszczelek gumowych[11]. Okna boczne w kabinach maszynisty mają szerokość 750 mm i są całkowicie opuszczane[11]. Szyby wszystkich okien wykonano ze szkła hartowanego[11].

Wnętrze i przestrzeń pasażerska[edytuj | edytuj kod]

W każdym z trzech wagonów zespołu EN57 znajdują się trzy przedziały ze środkowym przejściem między siedzeniami dostępne dla podróżnych, rozdzielone dwoma przedsionkami – każdy z parą rozsuwanych automatycznie, napędzanych pneumatycznie drzwi o szerokości 1300 mm[12]. Skrajne przedziały wagonów rozrządczych są nieco inaczej urządzone (przy ścianach bocznych są rozkładane siedzenia, obok nich znajduje się dodatkowa para ręcznie otwieranych drzwi) i w zależności od potrzeb mogą służyć za pomieszczenie dla kierownika pociągu lub przedziały służbowe, bagażowe, do przewozu rowerów, wózków itp. większych bagaży[12]. W egzemplarzach o numerach 1900–1953 przedział ten jest zmniejszony na rzecz powiększenia kabiny maszynisty. Do kabiny maszynisty można wejść przez otwierane drzwi. W niektórych egzemplarzach przedsionki prawie zanikły – nie ma drzwi między przedziałem a przedsionkiem, zaś ściany zastąpiono szybą (w najnowszych całkowicie zmieniono aranżację części pociągu).

Siedzenia wykonane są jako miękkie[13]. Ławki o wymiarach 995 mm × 450 mm × 470 mm, wysokości oparcia od podłogi 1224 mm i masie 63 kg w klasie pierwszej pokryte są tkaniną rypsową, natomiast w klasie drugiej tworzywem sztucznym, tzw. dermą prążkową[13]. Widoczne części metalowe ławek są chromowane i niklowane[13].

Grzejniki ogrzewania elektrycznego w przedziałach pasażerskich umieszczono pod ławkami pojedynczo lub parami[13]. W przedsionkach wejściowych i ubikacjach są one osłonione i przymocowane pionowo do ścian działowych, natomiast w kabinach maszynisty i przedziałach bagażowych przymocowane poziomo do ścian[13].

Półki bagażowe w przedziałach pasażerskich umieszczono wzdłuż ścian bocznych nad oknami[13]. Na suficie umocowano dwa równoległe rzędy opraw świetlówkowych o mocy 25W każdy[12].

Podwozie[edytuj | edytuj kod]

Każdy z wagonów skrajnych jest oparty na dwóch wózkach tocznych o rozstawie osi 2700 mm[14], średnicy czopów 130 mm, średnicy wału 160 mm i rozstępie oparcia resorów między czopami 1980 mm[15]. Koła wózków tocznych są wykonane ze stali St65P, mają średnicę 940 mm, szerokość 135 mm i grubość 65 mm w stanie nowym (30 mm w stanie zużytym)[15]. Wagon środkowy oparty jest na dwóch wózkach napędnych o rozstawie osi 2700 mm[14], średnicy czopów 130 mm, średnicach wału 170 mm i 175mm oraz rozstępie oparcia resorów między czopami 1980 mm[15]. Koła wózków napędnych są wykonane ze stali 70P, mają średnicę 1000 mm, szerokość 135 mm i grubość 75 mm w stanie nowym (35 mm w stanie zużytym)[15]. Wózki te są wyposażone w obręczowe zestawy kołowe, amortyzatory hydrauliczne, resory piórowe i sprężyny śrubowe[14]. Rozstawy czopów skrętu wynoszą dla wagonów skrajnych i wagonu środkowego odpowiednio 14 900 mm i 15 870 mm[2].

Zasilanie i napęd[edytuj | edytuj kod]

Prąd stały o napięciu 3000 V, przesyłany linią napowietrzną, odbierany jest przez dwa odbieraki prądu (początkowo były to pantografy symetryczne typu AKP-1 lub AKP-4E[16], w nowszych jednostkach można spotkać także pantografy połówkowe), zamontowane na dachu członu środkowego. Napędza on cztery silniki trakcyjne (ich rodzaj i moc zależą od wersji zespołu), znajdujące się na osiach wózków napędnych wagonu środkowego. Szafa niskiego napięcia umieszczona jest wewnątrz wagonu środkowego, wzdłuż jednej ze ścian bocznych.

W EN57 zastosowano rozruch oporowy. W trzech jednostkach o numerach 2001–2003 wyprodukowanych w 1988 (typ 5Bo/6Bo[7]) oraz w jednostce o numerze 881 w ramach naprawy głównej w 1986 zamontowano rozruch impulsowy, który się nie sprawdził i jednostki te, wraz z kolejną zmianą numerów, otrzymały ponownie rozruch oporowy[6]. Do montażu rozruchu impulsowego w zespołach tej serii powrócono w 2007 i od tamtej pory, w ramach modernizacji, coraz więcej jednostek wyposaża się w to nowoczesne rozwiązanie.

Modernizacje[edytuj | edytuj kod]

Modernizacje EN57
EN57-2016 zmodernizowany w ramach SPOT.
EN57-2016 zmodernizowany w ramach SPOT.

SPOT i seria 20xx[edytuj | edytuj kod]

W 2006 roku konsorcjum firm ZNTK "Mińsk Mazowiecki", Pesa Bydgoszcz i Newag Nowy Sącz rozpoczęło, współfinansowane ze środków Unii Europejskiej, modernizacje części jednostek należących do Przewozów Regionalnych[17]. Unowocześnione jednostki (serii EN57-20xx) pod względem budowy nie odbiegają znacząco od typowych EN57 wyprodukowanych w Pafawagu.

Zmieniono w nich wygląd ścian czołowych, kabinę maszynisty oraz zmodernizowano wnętrze. Zlikwidowano przedział służbowy za kabinami, łącząc go z korytarzem wejściowym poprzez wyeliminowanie ściany oddzielającej. W pomieszczeniu tym zainstalowano rozkładane siedzenia oraz uchwyty do przewozu rowerów i nart. W związku z przyłączeniem przedziału do korytarza zlikwidowane zostały również ręcznie otwierane drzwi zewnętrzne. Zmodernizowane EZT przystosowano także dla potrzeb osób niepełnosprawnych, stosując między innymi windy dla wózków inwalidzkich w drzwiach wejściowych oraz powiększone toalety wyposażone w system sygnalizacji dla inwalidów. W każdej z jednostek zainstalowano system antywłamaniowy z detektorami ruchu, 16 kamer, z których podgląd jest widoczny na ekranie w kabinie maszynisty i które nieprzerwanie monitorują wnętrze pojazdu oraz specjalny rejestrator nagrywający obraz[17].

Pod względem podzespołów elektrycznych pozostał przestarzały rozruch oporowy. Przetwornicę główną wirującą zastąpiono przetwornicą elektroniczną dającą napięcia 110 V DC, 230 V AC oraz 24 V DC[17]. Ponadto wymieniono sprężarki tłokowe na sprężarki śrubowe i zmodernizowano wózki (wymieniono odsprężynowanie)[18].

W ramach programu SPOT w latach 2006-2007 zmodernizowano łącznie 75 sztuk EZT[17] i nadano im zakres numeracji 2001-2075, który zmieniono później na 2004-2078.

EN57KM[edytuj | edytuj kod]

W 2007 roku SKM Trójmiasto i Koleje Mazowieckie zdecydowały się zastosować rozruch impulsowy w niektórych swoich jednostkach poddawanych naprawom głównym:

  • pojazdy SKM Trójmiasto o numerach 768, 1089, 1094 i 1116 otrzymały aparaturę Instytutu Elektrotechniki Warszawa
  • pojazdy Kolei Mazowieckich o numerach 1486, 1566, 1567 i 1562, oznaczone jako EN57KM, otrzymały aparaturę firmy Medcom.

Naprawy główne zostały wykonane przez ZNTK "Mińsk Mazowiecki", a wraz z zastosowaniem rozruchu impulsowego podczas modernizacji wprowadzono także mikroprocesorowe sterowanie napędem oraz hamowanie elektrodynamiczne[19].

EN57AKM[edytuj | edytuj kod]

W 2008 roku spółka Koleje Mazowieckie zdecydowała się zamówić 10 napraw głównych z modernizacją, podczas których zamontowano silniki prądu przemiennego LK450X6 opracowane przez firmę EMIT z Żychlina. Silniki te zostały zabudowane w starych obudowach, dzięki czemu nie trzeba było zmieniać przekładni głównych. Nowy silnik ma moc 250 kW, a cała jednostka 1 MW, co znacząco poprawiło parametry trakcyjne pojazdów – przyspieszenie rozruchu (do 40 km/h) zwiększono do blisko 1 m/s2, a prędkość maksymalną podniesiono do 120 km/h. Modernizacje wykonano w zakładach ZNTK "Mińsk Mazowiecki" (6 sztuk w latach 2009-2010) oraz Newag Nowy Sącz (4 sztuki w roku 2009), a zmodernizowane w ten sposób jednostki oznaczono EN57AKM.

W tym samym czasie spółka SKM Trójmiasto zleciła przebudowę jednostki EN71 w oparciu o podobne założenia – modernizację wykonała w roku 2009 firma Newag[20], a w dniach 14-16 października 2009 jednostkę zaprezentowano podczas Międzynarodowych Targów Kolejowych Trako 2009 w Gdańsku[21].

EN57AKŁ[edytuj | edytuj kod]

W latach 2011-2012 Newag zmodernizował na zamówienie samorządu województwa łódzkiego cztery jednostki EN57 do standardu EN57AKŁ na podstawie kontraktu z 29 lipca 2011 o wartości 31,4 mln zł[22]. Dostawy trwały od grudnia 2011 do maja 2012. Zmodernizowane składy mają oznaczenia EN57AKŁ-1226, EN57-1452, EN57-1044 i EN57-1479[22]. W pojazdach zamontowano silniki asynchroniczne prądu przemiennego, co pozwoliło zwiększyć prędkość maksymalną do 120 km/h[22]. Jednostki wyposażono także w klimatyzację, dwie toalety w systemie zamkniętym i gniazdka prądowe przy fotelach podróżnych[22]. Modernizacji uległa też kabina maszynisty, zmieniono wygląd czoła składu i wymieniono drzwi zewnętrzne na odskokowo-przesuwne[22].

EN57AL, EN57AKW, EN57AKŚ i inne[edytuj | edytuj kod]

Aktualnie mają miejsce modernizacje zakresem identyczne bądź bardzo zbliżone do tej nazwanej EN57AKŁ. Zostają im nadawane przeróżne oznaczenia np. EN57AL (litera L początkowo symbolizować miała woj. lubelskie, teraz można to oznaczenie spotkać również na zmodernizowanych jednostkach opolskich, pomorskiej i podlaskich, dolnośląskich), EN57AKW (litera W od woj. wielkopolskiego) czy EN57AKŚ (Ś od woj. śląskiego). Silniki wymieniane zostają na asynchroniczne (w oznaczeniu symbolizuje je litera A), składy wyposaża się w klimatyzację przestrzeni pasażerskiej, ekologiczne toalety w obiegu zamkniętym, rolety w oknach, monitory LCD i gniazdka elektryczne. Fotele wymieniane zostają na ergonomiczne, zmienia się układ siedzeń, pociągi wyposaża się w nowy układ hamulcowy, poprawiający płynność jazdy. Wersja AL dla woj. lubelskiego wyposażona jest w biletomaty[23][24], w wersji AKŚ natomiast do dyspozycji podróżnych jest automat sprzedający przekąski i napoje[25].

Podsumowanie[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie dotychczasowe modernizacje tej serii przedstawiono w poniższej tabeli[26]:

Oznaczenie serii
(modernizacji)
Numery boczne Liczba sztuk Właściciel / Użytkownik Wykonawca
Rok modernizacji
Zakres modernizacji Liczba i moc silników
Prędkość maksymalna
Uwagi
EN57
(EN57 SPOT)
2004-2078
(pierwotnie 2001-2075)
75 Przewozy Regionalne PesaZNTK MM i Newag 
2006 (45 szt.), 2007 (30 szt.)
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg 4×175 kW
110 km/h
[17]
EN57
(EN57)
1109, 1173 2 Koleje Mazowieckie Newag
2007
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg
EN57KM
(EN57KM)
768, 1089, 1094, 1116 4 SKM Trójmiasto ZNTK MM
2007
Ikona rozruch impulsowy.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg
[27]
EN57
(EN57KM)
3001, 3002 2 SKM Warszawa (2008-2011)
Koleje Śląskie (2011-teraz)
ZNTK MM
2008
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg [28]
EN57AKM
(EN57AKM)
1564, 1569, 1573,
1577, 1585-1586
6 Koleje Mazowieckie ZNTK MM
2009-2010
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg
4×250 kW
120 km/h
[3]
EN57AKM
(EN57AKM)
1568, 1572, 1582, 1584 4 Koleje Mazowieckie Newag
2009
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg
[4]
EN57AKM
(EN57AKM)
3003-3005 3 Województwo łódzkie /
Łódzki Zakład PR
ZNTK MM
2010-2011
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[29][30]
EN57AKM
(EN57AKM)
1295, 1299, 1559-1560, 1565,
1571, 1578, 1581, 1587-1589,
1591-1594, 1629-1631, 1633,
1642-1643, 1655, 1700
23 Koleje Mazowieckie Newag
2010-2011
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg
[31]
EN57AL
(EN57AL)
3006-3010 5 Województwo lubelskie /
Lubelski Zakład PR
Pesa i ZNTK MM
2011
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg Ikona bilety.png
[32][33]
EN57AKŁ
(EN57AKŁ)
1044, 1226, 1452, 1479 4 Województwo łódzkie /
Łódzki Zakład PR
Newag
2011-2012
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[34][35]
EN57
(EN57AKŚ)
223, 730, 1178, 1533, 1563 5 Koleje Śląskie Newag i ZNLE
2011-2012
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Cup of coffee.svg
[36][25]
EN57
(EN57AKŚ)
224 1 Województwo śląskie /
Koleje Śląskie
Newag
2012
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Cup of coffee.svg
[37]
EN57
(EN57AKW)
1031, 1412, 1413 3 Województwo wielkopolskie /
Koleje Wielkopolskie
Newag
2011
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[38]
EN57
(EN57AKW)
1434 1 Województwo wielkopolskie /
Koleje Wielkopolskie
Newag
2012
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[39]
EN57AL
(EN57AL)
1531 1 Województwo pomorskie /
Pomorski Zakład PR
Pesa i ZNTK MM
2012
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[40]
EN57AL
(EN57AL)
1324, 1464, 1550 3 Województwo pomorskie /
Pomorski Zakład PR
Pesa i ZNTK MM
2012
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[41]
EN57AL
(EN57AL)
1501 1 Województwo dolnośląskie
Koleje Dolnośląskie
Pesa i ZNTK MM
2013
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png 
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[42][43]
EN57AL
(EN57AL)
1544, 1551, 1555 3 Województwo podlaskie /
Podlaski Zakład PR
Pesa i ZNTK MM
2012-2013
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[44]
EN57
(EN57AKŚ)
892 1 Koleje Śląskie Newag i Newag Gliwice
2013
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png 
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Snowflake.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Cup of coffee.svg 
EN57
(EN57AKW)
1062, 1502 2 Województwo wielkopolskie /
Koleje Wielkopolskie
Newag
2013
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Snowflake.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Ikona bilety.png
[45]
EN57AKD
(EN57AKD)
1937 1 Województwo dolnośląskie /
Koleje Dolnośląskie
Newag Gliwice i Newag
2013
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Snowflake.svg Ikona gniazdko elektryczne.png
[46]
EN57AL
(EN57AL)
1222, 1251, 1768, 1769 4 Województwo łódzkie /
Łódzki Zakład PR
Pesa i ZNTK MM
2012-2013
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg Cup of coffee.svg
[47]
EN57AKM
(EN57AKM)
(ex EN57KM
)
1486, 1561, 1562, 1566, 1567 5 Koleje Mazowieckie ZNTK MM
2007
ZNTK MM
2013
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg
[3]
EN57AKM
(EN57AKM)
1590, 1596-1599, 1601,
1604-1607, 1609, 1611,
1613-1614, 1616, 1619-1624,
1626-1627, 1634, 1636-1637,
1639-1641, 1646, 1660, 1682,
1713, 1761
34 Koleje Mazowieckie Newag (lider) i ZNTK MM
2013-2014
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Snowflake.svg Ikona bilety.png
[48]
EN57AL
(EN57AL)
1718 1 SKM Trójmiasto TS Opole i Škoda
2012-2013
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg
[49][50]
EN57AL
(EN57AL)
1602, 1687, 1730, 1803 4 Województwo opolskie /
Opolski Zakład PR
Pesa i ZNTK MM
2012-2014
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[51]
EN57AL
(EN57AL)
943, 1083, 1148, 1230, 1369, 1426, 1556 7 Województwo zachodniopomorskie /
Zachodniopomorski Zakład PR
Pesa i ZNTK MM
2013-2014
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Snowflake.svg Ikona gniazdko elektryczne.png
[52][53]
Modernizacje w trakcie realizacji lub nierozpoczęte
EN57AKM
(EN57AKM)
769, 880, 1127, 1135, 1138, 1149, 1462, 1669, 1670, 1675, 1676, 1683, 1684, 1692, 1693, 1694, 1704, 1719, 1722 16/21 SKM Trójmiasto Pesa i ZNTK MM
2014
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg
4×250 kW
120 km/h
[54]
EN57AKM
(EN57AKM)
203, 204, 1610, 1632, 1645, 1648, 1649, 1650, 1651, 1652, 1654, 1661, 1662, 1665, 1666, 1667, 1668, 1673, 1674, 1681, 1689, 1690, 1698, 1699, 1728, 1734, 1736 2/27 Koleje Mazowieckie ZNTK MM
2014-2015
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Snowflake.svg
[55]
EN57AL
(EN57AL)
1938 0/1 Województwo dolnośląskie /
Koleje Dolnośląskie
ZNTK MM
2014
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[56]
EN57AL
(EN57AL)
1543 0/1 Województwo podlaskie /
Podlaski Zakład PR
Pesa i ZNTK MM
2014
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[57]
b/d 1435, 1507, 1603, 1618 0/4 Województwo pomorskie /
Pomorski Zakład PR
Newag
2014
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.pngIkona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg
[58]
EN57
(EN57AKW)
1025 0/1 Województwo wielkopolskie /
Koleje Wielkopolskie
Newag
2014
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Snowflake.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Ikona bilety.png
EN57
(EN57AL)
b/d 0/21 Przewozy Regionalne Pesa i ZNTK MM
2014-2015
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Snowflake.svg
[59]
EN57AL
(EN57AL)
1770, 1825
919, 959
0/2
opcja +2
Województwo łódzkie /
Łódzki Zakład PR
ZNTK MM
2014-2015
Ikona rozruch impulsowy.png Ikona silnik asynchroniczny.png Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg Ikona gniazdko elektryczne.png Snowflake.svg Cup of coffee.svg
[60]
Modyfikacje zewnętrzne i elektryczne:
Ikona rozruch impulsowy.png - rozruch impulsowy • Ikona silnik asynchroniczny.png - silniki asynchroniczne • Ikona drzwi odskokowo-przesuwne.png - drzwi odskokowo-przesuwne
Udogodnienia dla pasażerów:
Handicap reverse 12px.svg - wnętrze dostosowane dla niepełnosprawnych • BSicon BICYCLE.svg - stojaki na rowery • Ikona gniazdko elektryczne.png - gniazdka elektryczne • Snowflake.svg - klimatyzacja części pasażerskiej • Cup of coffee.svg - automaty z jedzeniem i piciem • Ikona bilety.png - biletomaty

Modernizacje bez wymiany ścian czołowych[edytuj | edytuj kod]

Zmodernizowane EN57, w których została podniesiona prędkość maksymalna:

Oznaczenie serii
(modernizacji)
Numery boczne Liczba sztuk Właściciel / Użytkownik Wykonawca
Rok modernizacji
Zakres modernizacji Liczba i moc silników
Prędkość maksymalna
Uwagi
EN57
(EN57)
206, 612, 636, 650, 810, 812, 934, 1056, 1943 10 Przewozy Regionalne PR Idzikowice
2014
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg 4×175 kW
120 km/h
[61] [62]
EN57
(EN57)
b/d 0/20 Przewozy Regionalne PR Idzikowice
2014-2015
Handicap reverse 12px.svg BSicon BICYCLE.svg 4×175 kW
120 km/h
Udogodnienia dla pasażerów:
Handicap reverse 12px.svg - wnętrze dostosowane dla niepełnosprawnych • BSicon BICYCLE.svg - stojaki na rowery 

Eksploatacja[edytuj | edytuj kod]

Eksploatacja EN57
EN57-1262 w klasycznej, żółto-niebieskiej malaturze.
EN57-1262 w klasycznej, żółto-niebieskiej malaturze.
Kraj Przewoźnik Liczba
(łączna lub maksymalna w przeszłości)
Lata eksploatacji Łączna liczba
w danym kraju
Polska
Polska
PKP
w tym:
SKM Trójmiasto
45 (1412)

45
1962 - teraz

1976 - teraz
976 (1412)

[19][63]
Przewozy Regionalne 701 (1001) 2001 - teraz [64]
Koleje Mazowieckie 186 2004 - teraz
SKM Warszawa 0 (12) 2008 - 2011
Koleje Śląskie 35 2011 - teraz
Koleje Wielkopolskie 6 2012 - teraz
Koleje Dolnośląskie 3 2013 - teraz
przewoźnicy przemysłowi 0 (2) b/d
Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii
Jugosławia
koleje jugosłowiańskie 0 (40) 1964 - 1991 6 (40)
Chorwacja
Chorwacja
Hrvatske željeznice 0 (10) 1991 - 2010 [65]
Słowenia
Słowenia
Slovenske železnice 6 (30) 1991 - teraz [a]
  1. Stan na 21.05.2007: http://inforail.pl/text.php?from=tag&id=11245

Przewozy Regionalne[edytuj | edytuj kod]

Istnieje 14 zakładów Przewozów Regionalnych (w każdym województwie z wyjątkiem mazowieckiego oraz śląskiego) i są one w posiadaniu łącznie 808 pojazdów serii EN57[64].

Na początku eksploatacji EZT serii EN57 należące do tego przewoźnika były na terenie całego kraju malowane identycznie - na żółto-granatowo, a na ich burtach można było znaleźć metalowe emblematy[66]. Z czasem te elementy ozdobne zniknęły, wszelkie napisy zaczęto malować lub przyklejać na pudło, a malatury zaczęły się zmieniać. Początkowo były one jednakowe dla wszystkich województw, potem poszczególne zaczęły wprowadzać własne barwy. Obecnie większość niezmodernizowanych jednostek Przewozów Regionalnych jest pomalowana w biało-szaroniebiesko-bordowe barwy programu SPOT (takie jak ma zmodernizowana seria 20xx).

Koleje Mazowieckie[edytuj | edytuj kod]

W 2004 Mazowiecki Zakład Przewozów Regionalnych przekształcił się w Koleje Mazowieckie, a co za tym idzie przejęły one cały użytkowany przez ten zakład tabor. Początkowo był on dzierżawiony od Przewozów Regionalnych, w roku 2009 ostatnia jednostka tej serii przeszła na własność Kolei Mazowieckich[67].

Na stanie mazowieckiego przewoźnika znajduje się łącznie 186 EZT serii EN57:

  • 114 jednostek niezmodernizowanych
  • 72 sztuki EN57AKM.

Na lata 2014 - 2015 zaplanowano modernizację do standardu AKM kolejnych 27 sztuk[55].

SKM Warszawa[edytuj | edytuj kod]

W 2006 ZNTK "Mińsk Mazowiecki" kupił od kolei słoweńskich dwie sztuki EN57, a w 2008 zostały one zmodernizowane i wydzierżawione SKM Warszawa. Jednostki otrzymały tymczasowe oznaczenia EN57-3001 i 3002[28], w 2011 sprzedano je Kolejom Śląskim.

Warszawski przewoźnik aglomeracyjny ponadto dzierżawił EN57 od innych przewoźników:

  • SKM Trójmiasto wypożyczał Warszawie EN57 o numerach 880, 1107 i 1718 (były one obklejane w całości w ówczesne biało-niebiesko-pomarańczowe barwy SKMWA bądź zaklejano tylko logo przewoźnika trójmiejskiego logiem stołecznej SKM[68])
  • Przewozy Regionalne przekazywały SKM Warszawa sztuki o numerach 960 i 1455 (zawsze obklejone w całości)
  • należącymi do Kolei Mazowieckich EN57 o numerach 1318, 1601, 1636, 1712 i 1800[69], obklejonymi w całości w nowe czerwono-żółto-kremowe barwy ZTM, realizowano przewozy na linii S9.

SKM Warszawa nigdy nie był właścicielem ani jednej sztuki EZT serii EN57. 23 września 2011 przewoźnik poinformował o zakończeniu eksploatacji pojazdów tego typu i dzień później, 24 września 2011, zakończył ich dzierżawę i użytkowanie[70].

SKM Trójmiasto[edytuj | edytuj kod]

20 grudnia 1976 na linii trójmiejskiej Szybkiej Kolei Miejskiej przełączono zasilanie z dotychczasowego napięcia 800 V DC na obowiązujące w całym kraju 3000 V DC i tego dnia o godzinie 4:12 z Gdańska wyruszył pierwszy pociąg złożony z EZT serii EN57[63].

SKM Trójmiasto użytkuje 45 EZT serii EN57[19], w tym 4 o numerach 768, 1089, 1094 i 1116 zmodernizowane do standardu EN57KM. Na lata 2012-2013 planowana jest modernizacja o większym zakresie kolejnych 21 sztuk[50].

Koleje Śląskie[edytuj | edytuj kod]

20 września 2011 Koleje Śląskie podpisały umowę z Newagiem na 7-letni leasing finansowy pięciu zmodernizowanych jednostek EN57[71]. 14 listopada województwo śląskie podpisało z konsorcjum firm ZNTK "Mińsk Mazowiecki" i Pesa umowę na dostawę dwóch zmodernizowanych EN57 dla Kolei Śląskich[72], które zostały dostarczone w grudniu[73]. 7 sierpnia 2012 województwo śląskie podpisało z Newagiem umowę na dostawę jednego zmodernizowanego EN57 dla Kolei Śląskich[37].

Przewoźnicy przemysłowi[edytuj | edytuj kod]

Dwie jednostki wykorzystywano w PMP PW Katowice w oddziałach Kotlarnia (EN57-026)[potrzebne źródło] oraz Szczakowa (EN57-402[74]).

Jugosławia[edytuj | edytuj kod]

W latach 60. i 70. miał miejsce eksport 40 jednostek bazujących na EN57 do ówczesnej Jugosławii. Składy te otrzymały tam oznaczenie 311/315 (311 to wagon silnikowy, 315rozrządczy)[75].

Lata eksportu Liczba sztuk Typ Liczba (układ) członów
1964 3 5Ba/6Ba 3 (r+s+r)
1965-1966 22 5Bb/6Bb 4 (r+s+s+r)
1974-1975 15 5Bg/6Bg 4 (r+s+s+r)
[7]

Po rozpadzie Jugosławii w latach 1991-1992 jednostki trafiły do kolei chorwackich ((chorw.) Hrvatske željeznice), gdzie ich oznaczenie zmieniono na 6011 i kolei słoweńskich ((słoweń.) Slovenske železnice), które zostały przy oznaczeniu jugosłowiańskim[75].

Część egzemplarzy wróciła do Polski[75], gdzie została naprawiona i zmodernizowana celem dalszej eksploatacji przez krajowych przewoźników.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Kabina EN57 w symulatorze pojazdów szynowych MaSzyna

Początkowo jednostki EN57 nie miały górnego reflektora i spychaczy śnieżnych[76], a rolę czerwonych świateł końcowych pociągu pełniły małe lampki znajdujące się powyżej szyb czołowych. Z biegiem lat zespoły tej serii doczekały się górnych reflektorów i pługów, a górne lampki zastąpiono czerwonymi końcówkami umiejscowionymi w dolnych reflektorach. Można spotkać jednostki z jedną syreną na czole pojazdu.

W kwietniu 2005 przeprowadzono naprawę główną połączoną z modernizacją jednostki EN57-1058, należącej do Śląskiego Zakładu Przewozów Regionalnych[77]. Był to pierwszy pojazd tej serii, który został przystosowany do przewozu osób niepełnosprawnych[77].

Jednostka EN57-1918 odegrała "rolę tytułową" w filmie Wholetrain z roku 2006[78].

Przez miłośników kolei i kolejarzy seria EN57 nazywana jest kiblem lub jednostką. Jednostki wyeksportowane do Jugosławii nosiły tam przezwisko gomulka, pochodzące od nazwiska Władysława Gomułki, za którego czasów składy trafiły na Bałkany[65].

W 1997 powstał amatorski symulator komputerowy EN57 o nazwie „Mechanik” jako praca zaliczeniowa dwóch studentów Uniwersytetu Łódzkiego - Aleksandra Madeja i Roberta Kowalskiego.

Istnieje możliwość pokierowania tymi pojazdami w symulatorze MaSzyna, a także po pobraniu z internetu EN57 jako dodatkowego pociągu do gier Microsoft Train Simulator, serii symulatorów Trainz, BVE Trainsim, OpenBVE i innych. Można także kierować ruchem takich pojazdów na wirtualnych stacjach w programie Kolejarz.

Istnieją modele składów EN57 w skalach[79].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Pozostałe pojazdy z rodziny 5B/6B[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Przewozy Regionalne. Dane techniczne elektrycznego zespołu trakcyjnego serii EN57. „Dokumentacja systemu utrzymania elektrycznego zespołu trakcyjnego serii EN57/EN71 oraz EN57 SPOT”, s. 14, 2010-04. pomorskie.eu (pol.). 
  2. 2,0 2,1 2,2 PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście Sp. z o.o.. Dane techniczne. „DOKUMENTACJA SYSTEMU UTRZYMANIA - Elektryczny Zespół Trakcyjny 5B+6B+5B, 5B+6B+6B+5B (EN57, EN71)”, s. 9-10, 2010. Gdynia. 
  3. 3,0 3,1 3,2 Elektryczne zespoły trakcyjne EN57 (pol.). 2012-04-16. [dostęp 2012-08-30].
  4. 4,0 4,1 Prezentacja techniczna ezt EN57 AKM (pol.). 2009-09-03. [dostęp 2012-07-28].
  5. 5,0 5,1 5,2 Wstęp. W: Emilian Domański, Edward Kowalczyk, Janusz Skoniecki: Elektryczne zespoły trakcyjne serii EW55 i EN57. Wyd. drugie uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1974, s. 9-10.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Paweł Terczyński: Atlas lokomotyw 2007. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2007, s. 83-84, 101-103. ISBN 978-83-920757-7-6.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 Paweł Terczyński. Pafawag – kronika produkcji. „Świat Kolei”. 10/2005, s. 18-23. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  8. 8,0 8,1 1.1. Przeznaczenie. W: Emilian Domański, Edward Kowalczyk, Janusz Skoniecki: Elektryczne zespoły trakcyjne serii EW55 i EN57. Wyd. drugie uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1974, s. 11-14.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 2.2.1. Ostoja, podłoga, ściany, dach. W: Emilian Domański, Edward Kowalczyk, Janusz Skoniecki: Elektryczne zespoły trakcyjne serii EW55 i EN57. Wyd. drugie uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1974, s. 32-34.
  10. 2.2.4. Wyposażenie zewnętrzne. W: Emilian Domański, Edward Kowalczyk, Janusz Skoniecki: Elektryczne zespoły trakcyjne serii EW55 i EN57. Wyd. drugie uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1974, s. 43-44.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 2.2.3. Drzwi i okna. W: Emilian Domański, Edward Kowalczyk, Janusz Skoniecki: Elektryczne zespoły trakcyjne serii EW55 i EN57. Wyd. drugie uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1974, s. 41-43.
  12. 12,0 12,1 12,2 1.3.2. Elektryczny zespół trakcyjny EN57. W: Emilian Domański, Edward Kowalczyk, Janusz Skoniecki: Elektryczne zespoły trakcyjne serii EW55 i EN57. Wyd. drugie uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1974, s. 19-21.
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 2.2.2. Wyposażenie wnętrza. W: Emilian Domański, Edward Kowalczyk, Janusz Skoniecki: Elektryczne zespoły trakcyjne serii EW55 i EN57. Wyd. drugie uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1974, s. 35-41.
  14. 14,0 14,1 14,2 2.1.1. Wózki. W: Emilian Domański, Edward Kowalczyk, Janusz Skoniecki: Elektryczne zespoły trakcyjne serii EW55 i EN57. Wyd. drugie uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1974, s. 26-27.
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 2.1.2. Zestawy kołowe. W: Emilian Domański, Edward Kowalczyk, Janusz Skoniecki: Elektryczne zespoły trakcyjne serii EW55 i EN57. Wyd. drugie uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1974, s. 22-26.
  16. 5.2. Pantografy. W: Emilian Domański, Edward Kowalczyk, Janusz Skoniecki: Elektryczne zespoły trakcyjne serii EW55 i EN57. Wyd. drugie uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1974, s. 118-123.
  17. 17,0 17,1 17,2 17,3 17,4 Modernizacja i zakupu taboru współfinansowanego przez Unię Europejską, realizowane przez „PKP Przewozy Regionalne” spółka z o.o. (pol.). 2005-12-06. [dostęp 2012-07-29].
  18. PKP Przewozy Regionalne. Elektryczne Zespoły Trakcyjne. „Modernizacja taboru - prezentacja”. Rynek Kolejowy (pol.). 
  19. 19,0 19,1 19,2 Modernizacja elektrycznych zespołów trakcyjnych Spółki PKP SKM w Trójmieście Sp. z o.o. (pol.). 2011-02-08. [dostęp 2012-08-30].
  20. Asynchroniczny EN71 dla SKM w Trójmieście (pol.). 2009-11-03. [dostęp 2012-07-28].
  21. Paweł Korcz. TRAKO 2009. „Świat Kolei”. 11/2009, s. 4. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  22. 22,0 22,1 22,2 22,3 22,4 Łódzkie ma już cztery pojazdy EN57AKŁ (pol.). Kurier Kolejowy .eu, 2012-05-07. [dostęp 2012-05-07].
  23. Lubelskie: Przekazano pięć zmodernizowanych EN57 (pol.). 2012-01-23. [dostęp 2012-07-28].
  24. Lubelski Zakład PR ma 5 EN57 AL (pol.). 2012-01-20. [dostęp 2012-07-28].
  25. 25,0 25,1 Wars: Automaty w Kolejach Śląskich to początek (pol.). 2012-03-22. [dostęp 2012-07-27].
  26. Tabor optymalny na polskie tory - asynchroniczne EN57 (pol.). inforail.pl, 2012-02-21. [dostęp 2012-07-27].
  27. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia - znak: SKMMU –ZP/N/49/06. . skm.pkp.pl (pol.). 
  28. 28,0 28,1 Ryszard Piech: Zmiany taborowe w SKM Warszawa (pol.). 2009-01-27. [dostęp 2012-08-05].
  29. Kolejny zmodernizowany pociąg wyjechał na tory w Łódzkiem (pol.). 2011-03-21. [dostęp 2012-08-22].
  30. Łódź Kaliska - zmodernizowany EN57 już kursuje (pol.). 2010-12-06. [dostęp 2012-08-22].
  31. Nowy Sącz: Modernizacja 23 szt. EN57 dla KM (pol.). 2010-02-16. [dostęp 2012-08-05].
  32. Wymogi i parametry techniczne dla modernizacji elektrycznych zespołów trakcyjnych (EZT) po naprawach głównych (pol.). 2011-01-26. [dostęp 2012-08-20].
  33. Informacja o wyborze najkorzystniejszej oferty (pol.). 2011-04-19. [dostęp 2012-08-20].
  34. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ). . lodzkie.pl (pol.). 
  35. EN57AKŁ już wozi pasażerów. I Miss Polonię (pol.). 2011-12-05. [dostęp 2012-07-27].
  36. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia. . kolejeslaskie.com (pol.). 
  37. 37,0 37,1 Dostawa 1 sztuki elektrycznego zespołu trakcyjnego po naprawie głównej wraz z modernizacją. 2012-08-10. [dostęp 2012-08-10].
  38. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia. . bip.umww.pl (pol.). 
  39. UCHWAŁA NR 1847 / 2012 (pol.). 2012-04-26. [dostęp 2012-08-30].
  40. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia. . pomorskie.eu (pol.). 
  41. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia. , 2012-03-20. pomorskie.eu (pol.). [dostęp 2012-08-07]. 
  42. Wykonanie modernizacji przy naprawie głównej (PU5) elektrycznego zespołu trakcyjnego EN57 (pol.). 2012-07-05. [dostęp 2012-08-05].
  43. Informacja o wyborze oferty najkorzystniejszej (pol.). 2012-08-16. [dostęp 2012-08-18].
  44. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia. . wrotapodlasia.pl (pol.). 
  45. Wykonanie naprawy głównej wraz z modernizacją 2 sztuk elektrycznych zespołów trakcyjnych serii EN57. , 2013-04-03 (pol.). [dostęp 2013-04-03]. 
  46. Wykonanie modernizacji przy naprawie głównej elektrycznego zespołu trakcyjnego EN57. , 2013-04-30 (pol.). [dostęp 2013-04-30]. 
  47. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ). , 2012-05-30. lodzkie.pl (pol.). [dostęp 2012-07-08]. 
  48. Koleje Mazowieckie. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia - Naprawa taboru kolejowego. , 2012-07-02 (pol.). [dostęp 2012-08-07]. 
  49. SKMMS-ZP/N/60/11 - Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia (pol.). 2012-01-28. [dostęp 2012-08-18].
  50. 50,0 50,1 Umowa na modernizację 21 pociągów SKM Trójmiasto podpisana (pol.). 2012-05-10. [dostęp 2012-07-27].
  51. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia. . umwo.opole.pl (pol.). 
  52. Wykonanie modernizacji kolejowego taboru pasażerskiego o napędzie elektrycznym. , 2013-04-30 (pol.). [dostęp 2013-04-30]. 
  53. Zmodernizowane EN 57 przekazane marszałkowi (pol.). 2013-11-07. [dostęp 2013-11-07].
  54. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia (pol.). 2013-06-14. [dostęp 2013-06-21].
  55. 55,0 55,1 Koleje Mazowieckie. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia - Naprawa taboru kolejowego wraz z modernizacją. , 2013-12-20 (pol.). [dostęp 2013-12-21]. 
  56. Wykonanie modernizacji przy naprawie głównej (PU5) elektrycznego zespołu trakcyjnego EN57. , 2014-04-14 (pol.). [dostęp 2014-04-14]. 
  57. Ogłoszenie o dobrowolnej przejrzystości ex ante. . TED (pol.). 
  58. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia. , 2014-05-19. pomorskie.eu (pol.). [dostęp 2014-06-07]. 
  59. Przewozy Regionalne. Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia - Modernizacja elektrycznych zespołów trakcyjnych. , 2013-12-07 (pol.). [dostęp 2014-02-08]. 
  60. Modernizacja elektrycznych zespołów trakcyjnych serii EN57. , 2014-03-20 (pol.). [dostęp 2014-04-14]. 
  61. [http://olsztyn.gazeta.pl/olsztyn/1,48726,15813656,Takim_pociagiem_jeszcze_nie_jezdziliscie__WIDEO_.html
  62. [http://przewozyregionalne.pl/przetarg/wykonanie-robot-dodatkowych-zwiazanych-z-modernizacja-taboru-prfkp-251-xxi-u2013
  63. 63,0 63,1 Historia i dzień dzisiejszy Szybkiej Kolei Miejskiej w Trójmieście (pol.). skm.pkp.pl. [dostęp 2012-08-22].
  64. 64,0 64,1 Przewozy Regionalne - Raport Roczny 2010 (Tabor) (pol.). [dostęp 2012-08-29]. s. 28.
  65. 65,0 65,1 Przemysław B. Jezierski: Gomułki na Bałkanach. 2012-08-03. [dostęp 2012-08-25].
  66. Emblematy na bokach pudła EN57-906
  67. Koleje Mazowieckie bez udziałów PKP (pol.). 2008-01-14. [dostęp 2012-07-28].
  68. par/mz: EN57 już nie pojadą w barwach SKM (pol.). tvnwarszawa.pl, 2011-09-24. [dostęp 2012-08-15].
  69. Zdjęcia przedstawiające jednostki o numerach 1318, 1601, 1636, 1712 i 1800, obklejone w barwy ZTM i realizujące przewozy na linii S9 [dostęp 2012-08-25].
  70. SKM Warszawa żegna klasyczne EN57 (pol.). 2011-09-26. [dostęp 2012-07-27].
  71. Koleje Śląskie: Umowa na leasing 5 EZT podpisana. 2011-09-21. [dostęp 2012-06-29].
  72. Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia - Dostawy. 2011-11-21. [dostęp 2011-12-12].
  73. Koleje Śląskie: Pierwszy zmodernizowany EN 57 przekazany przewoźnikowi. 2011-11-23. [dostęp 2011-12-24].
  74. Zdjęcie EN57-402 w serwisie rail.phototrans.eu. [dostęp 2012-08-30].
  75. 75,0 75,1 75,2 Najlepszy produkt eksportowo – importowy, czyli powrót serii 315 do Polski (pol.). 2007-05-21. [dostęp 2012-07-28].
  76. Górne lampki końca pociągu oraz brak górnego reflektora i spychaczy śnieżnych w jednostce EN57-660
  77. 77,0 77,1 EN57 dla niepełnosprawnych (pol.). inforail.pl, 2005-06-16. [dostęp 2012-08-30].
  78. EN57-1918 w filmie Wholetrain. [dostęp 2012-08-31].
  79. Miloševa Gomulka (słoweń.).