Pm3

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pm3
Pm 3-5 als Pm 3-3 Warszawa 06.04.05.jpg
Producent Borsig
Krupp
Krauss-Maffei
Lata budowy 1939-1941
Układ osi 2'C1'
Masa służbowa 179,1 t
Masa pustego parowozu 128,6 t
Długość parowozu 15 100 mm
Długość z tendrem 23 905 mm
Wysokość 4500 mm
Rozstaw osi skrajnych 20 225 mm
Prędkość maksymalna 150 km/h
Typ tendra 32D3
Ciśnienie w kotle 16 at
Powierzchnia ogrzewalna kotła 203,4 m²
Powierzchnia przegrzewacza 72,2 m²
Powierzchnia rusztu 3,9 m²
Średnica cylindra 470 mm
Skok tłoka 660 mm
Średnica kół napędnych 2000 mm
Średnica kół tocznych 1000 mm
1250 mm
[1]
Portal Portal Transport szynowy

Pm3 - oznaczenie na PKP niemieckiego parowozu ekspresowego z otuliną aerodynamiczną, produkowanego w latach 1939-1941 dla kolei niemieckich (niemiecka seria 0310).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Parowozy ekspresowe Baureihe 0310 zostały zaprojektowane do prowadzenia szybkich pociągów pasażerskich. Pierwsze dwie lokomotywy zostały przekazane w grudniu 1939 roku, kolejne w latach 1940-1941. Zostało wyprodukowanych 60 parowozów na zamówienie kolei niemieckich. Parowozy produkcji Borsiga (22 sztuki) i Kruppa (18) otrzymywały ciemnoczerwone malowanie otuliny aerodynamicznej, a produkcji Krauss-Maffei (20 sztuk) – ciemnobłękitne[1]. Stacjonowały początkowo w różnych parowozowniach, lecz pod koniec wojny skupione została w parowozowniach Wrocław Główny, Poznań i Katowice[1]. Jeden został zniszczony w czasie wojny podczas nalotu w Poznaniu[1].

Po drugiej wojnie światowej dziewięć parowozów oznakowanych jako seria Pm3 było eksploatowanych przez Polskie Koleje Państwowe do prowadzenia ciężkich dalekobieżnych pociągów pasażerskich[2]. Jeden z nich – Pm3-9 pozostał nieczynny[1]. W połowie lat 60. seria została skierowana do przedwczesnego wycofania z uwagi na usterki, przede wszystkim przyspieszone zużycie kotłów, wynikające z własności zastosowanej stali St47K[1]. Ostatnie jeździły do 1966 roku, po czym przejściowo zostały skierowane do służby jako kotły do podgrzewania mazutu[1]. Ostatnia lokomotywa Pm3-3 została skreślona z inwentarza lokomotywowni Olsztyn w maju 1968 roku, lecz faktycznie ostatnie pracowały jako stacjonarne urządzenia techniczne jeszcze do 1972 roku[1]. Jedynym zachowanym na świecie parowozem tej serii w otulinie opływowej jest nieczynny Pm3-5 jako eksponat Muzeum Kolejnictwa w Warszawie (fikcyjnie oznaczony Pm3-3)[1]. Po wojnie koleje Niemiec Zachodnich miały 26 parowozów tej serii, a Niemiec Wschodnich 19[1].

Na kolejach krajów niemieckich lokomotywy zostały na przełomie lat 40. i 50. pozbawione otuliny aerodynamicznej, a pod koniec lat 50. dokonano wymiany kotłów parowych[1]. Na kolejach wschodnioniemieckich parowozy przebudowano na opalanie olejowe[3]. Lokomotywy eksploatowano w Niemczech do 1980 roku. Jeden niemiecki parowóz 03 1010 zachowano jako czynny eksponat zabytkowy[1].

Pięć parowozów używane było po wojnie do połowy lat 50. na kolejach ZSRR[1].

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

W parowozach zabudowano całkowite otuliny opływowe. Niewielka część otrzymała pełną otulinę, zakrywającą koła parowozu i tendra, z żaluzjami rewizyjnymi, a większość otulinę z wycięciem sięgającym ponad osie kół napędnych[1]. Podczas wojny jednak cała dolna część otuliny była usuwana dla ułatwienia obsługi[1]. Zastosowanie trzech cylindrów parowych z pojedynczym rozprężaniem pary zapewnia spokojne kursowanie przy wysokich prędkościach. W lokomotywie zamontowano stalowy kocioł parowy konstrukcji Wagnera z przegrzewaczem Schmidta. Kocioł posiadał dwa zawory bezpieczeństwa systemu Ackermanna i podgrzewacz wody Knorra. Zainstalowano jednokomorowy ciśnieniowy hamulec Knorra z dodatkowym hamulcem. Układ hamulcowy był zasilany przez czterocylindrową sprężarkę Knorra. Zastosowano urządzenia trzyczęstotliwościowego systemu samoczynnego hamowania wyprodukowane przez Siemens oraz szybkościomierz. W tendrze parowozu zamontowano łożyska toczne oraz teleskopową pokrywę nad skrzynią węglową[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p Tomasz Roszak. Parowóz Pm3. „Świat Kolei”. 08/2001, s. 12-19. EMI-PRESS. ISSN 1234-5962 (pol.). 
  2. Paweł Terczyński: Atlas parowozów. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2003. ISBN 83-901902-8-1.
  3. Robin Garn: Die Baureihe 03.10 der Deutschen Reichsbahn. Berlin: Lok Report-Verlag, 2005. ISBN 978-3-935909-23-5.