Pf12

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pf12
Ilustracja
Parowóz KFNB IId nr 226, późniejszy 308.02
Producent Wiener Neustadt Austro-Węgry
Lata budowy 1895-1908[1]
Układ osi 2'B1' n2
Wymiary
Masa pustego parowozu 54,7 t[2]
Masa służbowa 60,6 t[2] (z tendrem: 91,2 t)[3]
Masa przyczepna 28 t[2]
Długość z tendrem 16 998 mm[3]
Wysokość 4530 mm[4]
Rozstaw osi skrajnych 8350 mm[4]
Średnica kół napędnych 1960 mm[2]
Średnica kół tocznych 970 mm[2]
Napęd
Trakcja parowa
Ciśnienie w kotle 12-13 at[2]
Powierzchnia ogrzewalna kotła 168,40 m²[2]
Powierzchnia rusztu 2,9 m²[2]
Średnica cylindra 470 mm[2]
Skok tłoka 600 mm[2]
Parametry eksploatacyjne
Moc znamionowa 685 kW[2]
Prędkość konstrukcyjna 100 km/h[2]
Nacisk osi na szyny 14 t[3]
Portal Portal Transport szynowy

Pf12polskie oznaczenie austriackiego parowozu pospiesznego serii kkStB 308 (poprzednio KFNB IId) o układzie osi 2'B1'. Parowóz wykorzystywał parę nasyconą i silnik bliźniaczy.

Produkcja i służba do I wojny światowej[edytuj | edytuj kod]

Parowóz został skonstruowany w firmie Wiener Neustädter Lokomotivfabrik na zamówienie austriackiej Kolei Północnej Cesarza Ferdynanda (KFNB) i oznaczony początkowo na tej kolei jako seria IId. W latach 1895–1908 zbudowano 45 lokomotyw tej serii, które otrzymały na kolei numery 225 – 269. Po przejęciu kolei KFNB przez Cesarsko-Królewskie Koleje Państwowe (kkStB), zostały one również przejęte i oznaczone jako seria 308 (numery 308.01 do 308.45)[4].

W 1908 roku wyprodukowano dalsze 12 lokomotyw, różniących się zastosowaniem w nich osuszacza pary systemu Clench. Nie spełnił on jednak oczekiwań i był następnie demontowany[4][3]. Lokomotywy te otrzymały numery KNFB 270 – 281, następnie od 1909 roku zostały oznaczone jako seria 308.5 kkStB, z numerami od 308.500 do 308.511[1].

Ponadto, w latach 1898–1900 zbudowano 18 lokomotyw pierwotnego modelu dla Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej (znajdującej się na terytorium Cesarstwa Rosyjskiego)[5].

Trzy lokomotywy austriackie: 308.12, 308.36 i 308.38 były w latach 1913–1916 rekonstruowane przez zmianę układu osi na 2'C, z zastosowaniem mniejszych kół napędowych o średnicy 1614 mm. Otrzymały one nowe oznaczenie serii kkStB 227, z zachowaniem drugich członów numerów[4].

Służba po I wojnie światowej[edytuj | edytuj kod]

Po I wojnie światowej austro-węgierskie lokomotywy zostały rozdzielone pomiędzy nowo powstałe państwa. Łącznie z lokomotywami z Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, w okresie międzywojennym na PKP pracowało 19 maszyn, które otrzymały oznaczenie serii Pf12[3]. Wśród nich, 9 zostało otrzymanych z Austrii (numery Pf12-1 do 3 i 14 do 19), z tego część dopiero w latach 1921–1923[1]. Lokomotywy Pf12 służyły na PKP do wybuchu II wojny światowej, kiedy przynajmniej dwa zostały przejęte przez koleje radzieckie, a jeden przez niemieckie (oznaczony jako seria 14 001). Po wojnie nie było już maszyn tej serii na PKP[1].

15 lokomotyw serii 308 otrzymała Czechosłowacja, gdzie służyły na kolejach ČSD jako seria 274.0 (numery 274.001 do 274.015)[1]. Stacjonowały w lokomotywowniach Přerov i Břeclav i były używane do 1939 roku[4].

Koleje Austriackie (BBÖ) przejęły m.in. wszystkie 12 lokomotyw serii 308.5 i 3 serii 227, z zachowaniem dotychczasowych oznaczeń[1].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Parowóz pospieszny, o układzie osi 2'B1' (Atlantic) – pierwszy europejski parowóz o takim układzie osi[5]. Ostoja parowozu była zewnętrzna. Przedni wózek z osiami tocznymi średnicy 970 mm i rozstawem osi 2200 mm zapewniał dobre prowadzenie parowozu i osiąganie w praktyce prędkości maksymalnej do 125 km/h[3]. Koła osi tylnej miały również średnicę 970 mm. Koła napędne miały średnicę 1960 mm, napędzane były poprzez korby Halla.

Silnik bliźniaczy dwucylindrowy, na parę nasyconą, z cylindrami na zewnątrz ostoi. Parowóz miał rozrząd Heusingera z zewnętrznym prowadzeniem dźwigni, co upraszczało obsługę i konserwację[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f J. Pospichal, kkStB 308 w serwisie Lokstatistik [dostęp 2012-04-21].
  2. a b c d e f g h i j k l J. Bek, Z. Bek, Parní..., s. 145.
  3. a b c d e f g J. Piwowoński, Parowozy..., s. 190, 200.
  4. a b c d e f J. Bek, Z. Bek, Parní..., s. 45-46.
  5. a b Za niemiecką Wikipedią [dostęp 2012-04-21].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jindřich Bek, Zdenek Bek, Parní lokomotivy ČSD [1], Praga, 1999, ​ISBN 80-86116-13-1(cz.)
  • Jan Piwowoński, Parowozy kolei polskich, Warszawa: WKiŁ, 1978
  • Josef Pospichal, Lokstatistik