Ty4

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ty4
Ilustracja
Parowóz serii 44 kolei niemieckiej
Lata budowy

1926 - 1943

Układ osi

1'E

Wymiary
Masa pustego parowozu

z tendrem: 130 250 kg
bez tendra: 100 350 kg

Masa służbowa

z tendrem: 184 000 kg
bez tendra: 109 800 kg

Długość

13 820 mm

Długość z tendrem

22 620 mm

Wysokość

4 550 mm

Średnica kół napędnych

1 400 mm

Średnica kół tocznych

850 mm

Napęd
Trakcja

parowa

Typ tendra

34D44

Ciśnienie w kotle

16 at

Powierzchnia przegrzewacza

100 m²

Powierzchnia rusztu

4,7 m²

Średnica cylindra

3 x 550 mm

Skok tłoka

660 mm

Parametry eksploatacyjne
Moc znamionowa

1405 kW (1910 KM)

Prędkość konstrukcyjna

80 km/h

Portal Transport szynowy

Ty4 – oznaczenie na PKP ciężkiego parowozu towarowego, 3 cylindrowego, niemieckiej serii 44.

Historia konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Pierwszych 10 parowozów zbudowano w 1926 roku w celu eksploatacji próbnej i porównania z 2 cylindrowymi parowozami serii 43. Z uwagi na kryzys gospodarczy i powolne tempo dostosowania linii kolejowych do nacisku na oś 20 ton, z produkcją seryjną wstrzymano się do 1937 roku. W latach 1932-33 zbudowano 2 parowozy doświadczalne z silnikiem sprzężonym 4 cylindrowym i ciśnieniem kotłowym 25 atmosfer. Z powodu wysokich kosztów eksploatacji pochłaniających zyski z bardziej ekonomicznej części termodynamicznej parowozu ciśnienie kotłowe obniżono do 20 a w końcu do 16 atmosfer. Parowozy seryjne otrzymały kotły o zwiększonym z 14 do 16 atmosfer ciśnieniu, cylindry zmniejszono z 600 do 550 mm. Od parowozu 44 066 zmniejszono powierzchnię rusztu z 4,7 do 4,54 m2. Po wybuchu II wojny światowej wzrosło zapotrzebowanie na ciężkie parowozy towarowe i produkcję serii 44 uruchomiono w większości niemieckich fabryk lokomotyw, a także w fabrykach austriackich, francuskich i polskich (Fablok pod niemiecką nazwą Oberschlesische Lokomotivfabrik Krenau – 145 parowozów). Od 1941 roku wprowadzano stopniowo liczne uproszczenia konstrukcji w celu oszczędności materiałów i robocizny. W sumie zbudowano 1735 parowozów dla kolei niemieckich (do 1944 roku) i dalsze 226 sztuk dla kolei francuskich, w latach 1944-46. Ostatnie 10 parowozów zmontowano w 1949 w NRD z kotłów dostarczonych przez duńską firmę Frichs do fabryki Borsiga w 1944 i znajdujących się tam części. Była to najdłużej budowana seria parowozów dla kolei niemieckich. Łącznie wyprodukowano 1989 lokomotyw.

Po zakończeniu drugiej wojny światowej parowozy te znalazły się na sieci kolei RFN i NRD, Polski i Francji a od końca lat 50. Turcji. W 1949 roku liczba omawianych parowozów wyprodukowanych po wojnie i będących w posiadaniu kolei poszczególnych krajów wynosiła:

  • DB (RFN) od września 1949: 1242 sztuki,
  • DR (NRD): 335 sztuk,
  • PKP (Polska): 67 - 140 sztuk (w zależności od źródeł),
  • ČSD (Czechosłowacja): 3 sztuki,
  • ÖBB (Austria): 11 sztuk,
  • SNCF (Francja): 14 sztuk (zwanych we Francji serią 150X),
  • SNCB (Belgia): 1 sztuka.


Informacje techniczne dotyczące eksploatacji parowozu w Polsce[edytuj | edytuj kod]

PKP przejęło około 140 parowozów, numery nadano 132 a uruchomiono 127. Parowóz był bardzo mocny, dlatego używano go początkowo do obsługi najcięższych pociągów (rolę tę przejęły później Ty246 i Ty51).

Na PKP parowozy serii Ty4 otrzymały rury cyrkulacyjne w skrzyni ogniowej, w ramach napraw montowano spawane cylindry i składaną oś wykorbioną. Ich wadą był brak mechanicznego podajnika węgla co znacznie zwiększało obciążenie załogi. Na początku lat sześćdziesiątych demontowano podgrzewacze wody zasilającej systemu Knorra z pompą tłokową i zastępowano je inżektorem Metcalfe-Friedmanna na parę odlotową. W Polsce 67 parowozów przebudowano na opalanie mazutem, stacjonowały w parowozowniach Toruń i Zajączkowo Tczewskie. Ich służba na sieci PKP zakończyła się w 1979. Po pojawieniu się Ty246 i Ty51 parowozy Ty4 wykorzystywano do obsługi lżejszych pociągów i prac manewrowych. W Niemczech parowozy te jeździły do lat 80., niektóre przerobiono na opalanie mazutem. Ostatni NRD-owski parowóz serii 44 został wycofany dopiero w 1988 roku.

Zachowane egzemplarze serii 44[edytuj | edytuj kod]

W Polsce nie zachował się ani jeden parowóz Ty4, który mógłby być eksponowany w muzeum. Ostatnie egzemplarze zostały zezłomowane i przetopione na początku lat 90. XX wieku.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • P. Terczyński, R. Witkowski: Parowóz serii Ty4. "Świat Kolei" 4/2001.
  • Sell H.: Starke Loks für schwere Züge - Die Baureihe 44 bei der DR. Eisenbahn-Bildarchiv, EK-Verlag, Freiburg, (2005).
  • Konzelmann P.: "Die Baureihe 44", EK-Verlag, Freiburg (1981).
  • Weisbrod M.: Die Baureihe 44. Hermann Merker Verlag, Fürstenfeldbruck, (1994).
  • Weisbrod M., Brozeit W.: Die Lokomotiven der BR 44 – Ihr Weg durch sechs Jahrzehnte, Alba-Verlag, Düsseldorf, (1983)
  • Weisbrod M., Brozeit W.: Baureihe 44. Transpress Verlag Berlin, (1983).