Szczawnica

	Szczawnica
Herb Szczawnicy	Flaga Szczawnicy
Państwo	Polska
Województwo	małopolskie
Powiat	nowotarski
Gmina	Szczawnica; gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie	1962
Burmistrz	Grzegorz Niezgoda
Powierzchnia	32,90 km²
Wysokość	430-510 m n.p.m.
Ludność (2010); • liczba; • gęstość	; 6022; 183 os./km²
Strefa numeracyjna;	(+48) 18
Kod pocztowy	34-460
Tablice rejestracyjne	KNT
	Położenie na mapie województwa małopolskiego ; Szczawnica
	Położenie na mapie Polski ; Szczawnica
	49°25′22″N 20°28′58″E / 49.422777777778, 20.482777777778Na mapach: 49°25′22″N 20°28′58″E / 49.422777777778, 20.482777777778
TERC; (TERYT)	2121611021
	Urząd miejski ul. Szalaya 103; 34-460 Szczawnica
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Strona internetowa

Widok ogólny na Szczawnicę z Danielki

Willa "Pałac" (obecnie muzeum)

Muzeum na pl. Dietla

Szczawnica – miasto uzdrowiskowe w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Szczawnica. Położone w Beskidach Zachodnich, nad potokiem Grajcarkiem.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 6022 mieszkańców^[2].

W Szczawnicy rozpoczyna się Droga Pienińska – szlak pieszo-rowerowy biegnący wzdłuż Dunajca (głównie po słowackiej stronie) i kończący się w słowackim Czerwonym Klasztorze.

W pobliżu znajduje się masyw górski Jarmuta, na którym według podań znajdować się miała pogańska świątynia.

Położenie [edytuj]

Szczawnica leży w dolinie potoku Grajcarka, który jest prawym dopływem Dunajca. Większa część zabudowy i terenów miasta znajduje się w obrębie Beskidu Sądeckiego, natomiast za doliną potoku Grajcarka wznoszą się już Pieniny. Zabudowa miasta zlokalizowana jest między Pieninami a pasmem Radziejowej (Beskid Sądecki).

Miasto jest położone na wysokości od 430 do 510 m n.p.m.^{[potrzebne źródło]}

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 32,90 km²^[3].

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Historia [edytuj]

W 1828 r. Szczawnicę nabyli Stefan i Józefina Szalayowie, po śmierci Stefana Szalaya uzdrowisko przejął w 1839 r. syn Józef Szalay. To właśnie on jest uważany za twórcę uzdrowiska. W 1876 zapisał uzdrowisko krakowskiej Akademii Umiejętności. W 1909 r. od Akademii uzdrowisko kupił hr. Adam Stadnicki, po II wojnie światowej nastąpiło upaństwowienie zdrojowiska.

W latach 1973-1982 połączona z Krościenkiem, nosiła wtedy nazwę Szczawnica-Krościenko. W 1982 r. nastąpił ponowny podział miejscowości.

1 stycznia 2008 r. zmieniono rodzaj gminy Szczawnica z miejskiego na miejsko-wiejski, co w praktyce oznaczało zmniejszenie obszaru miasta i wyłączenie z niego dawnych wsi Jaworki i Szlachtowa (uzyskały ponownie status wsi) oraz Biała Woda i Czarna Woda (otrzymały status części wsi Jaworki). Granice miasta objęły 4 obręby ewidencyjne^[4].

Dnia 4 września 2012 roku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Bronisław Komorowski złożył w Szczawnicy oficjalną wizytę, podczas której między innymi uroczyście odsłonił obelisk upamiętniający pięćdziesięciolecie nadania miastu praw miejskich, który znajduje się na Promenadzie Spacerowej nad potokiem Grajcarek^[5]^[6].

Sport [edytuj]

W Szczawnicy znajduje się Stacja Narciarska Palenica z ok. 4 kilometrami tras narciarskich. Najdłuższa z nich – z Szafranówki (1800 m, tzw. Trasa Rodzinna) oraz najbardziej znana Palenica 1 z Palenicy (o długości 1000 m – jedna z ciekawszych tras zjazdowych w Polsce), są obsługiwane przez z 4-osobowy wyciąg krzesełkowy o przepustowości 2200 osób na godzinę, zarządzany przez Polskie Koleje Linowe.

Uzdrowisko [edytuj]

Szczawnica jest uzdrowiskiem już od połowy XIX wieku. Leczone są tam choroby układu oddechowego i przewodu pokarmowego, ze względu na występowanie szczaw alkalicznych słonych oraz korzystnych warunków klimatycznych. Uzdrowisko Szczawnica wróciło ponownie w 2005 r. w drodze sądowego porozumienia do przedwojennych właścicieli rodziny hr. Stadnickich. Szczawnicki zdrój ma prawie dwieście lat.W 2010 w centrum – przy placu Dietla – zostało otwarte Muzeum Uzdrowiskowe, którego fundatorem jest Andrzej Mańkowski – wnuk Adama Stadnickiego, ostatniego właściciela zdroju. Ekspozycja związana jest ze szczawnickim uzdrowiskiem – zebrano ponad 350 różnego rodzaju przedmiotów związanych z lecznictwem zdrojowym, archiwalnych dokumentów, rycin, planów budynków, starych fotografii, kart pocztowych, książek oraz zdjęcia i portrety właścicieli uzdrowiska.^{[potrzebne źródło]}