Szczawnica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Szczawnica
Widok ogólny na Szczawnicę z Danielki
Widok ogólny na Szczawnicę z Danielki
Herb Flaga
Herb Szczawnicy Flaga Szczawnicy
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat nowotarski
Gmina Szczawnica
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1962
Burmistrz Grzegorz Niezgoda
Powierzchnia 32,90 km²
Wysokość 430-510 m n.p.m.
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

6022
183 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 18
Kod pocztowy 34-460
Tablice rejestracyjne KNT
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Szczawnica
Szczawnica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szczawnica
Szczawnica
Ziemia 49°25′22″N 20°28′58″E/49,422778 20,482778Na mapach: 49°25′22″N 20°28′58″E/49,422778 20,482778
TERC
(TERYT)
2121611021[1]
Urząd miejski
ul. Szalaya 103
34-460 Szczawnica
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Pijalnia Wody Jana
Willa "Pałac" (obecnie muzeum)
Muzeum na pl. Dietla

Szczawnicamiasto uzdrowiskowe w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Szczawnica. Położone w Beskidach Zachodnich, nad potokiem Grajcarkiem.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 6022 mieszkańców[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Szczawnica leży w dolinie potoku Grajcarka, który jest prawym dopływem Dunajca. Większa część zabudowy i terenów miasta znajduje się w obrębie Beskidu Sądeckiego, natomiast za doliną potoku Grajcarka wznoszą się już Pieniny. Zabudowa miasta zlokalizowana jest między Pieninami a pasmem Radziejowej (Beskid Sądecki).

Miasto jest położone na wysokości od 430 do 510 m n.p.m.[potrzebne źródło]

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 32,90 km²[3].

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o Szczawnicy pochodzą z 1413 roku, choć osady na tym terenie istniały już wcześniej. W połowie XIV wieku Szczawnica była parafią, by w 1529 roku stać się filią parafii krościeńskiej (do 1889 roku). W połowie XVI wieku istniała w Szczawnicy instytucja sołtysa i wybraniectwa (przywilej wolnego chłopa zwolnionego z pańszczyzny w zamian za służbę wojskową na rzecz króla).

Po pierwszym rozbiorze Polski, Szczawnica weszła w skład zaboru austriackiego.

W 1828 r. Szczawnicę nabyli Stefan i Józefina Szalayowie, po śmierci Stefana Szalaya uzdrowisko przejął w 1839 r. syn Józef Szalay. To właśnie on jest uważany za twórcę uzdrowiska. W 1876 zapisał uzdrowisko krakowskiej Akademii Umiejętności. W 1909 r. od Akademii uzdrowisko kupił hr. Adam Stadnicki, po II wojnie światowej nastąpiło upaństwowienie zdrojowiska.

W latach 1973-1982 połączona z Krościenkiem, nosiła wtedy nazwę Szczawnica-Krościenko. W 1982 r. nastąpił ponowny podział miejscowości.

1 stycznia 2008 r. zmieniono rodzaj gminy Szczawnica z miejskiego na miejsko-wiejski, co w praktyce oznaczało zmniejszenie obszaru miasta i wyłączenie z niego dawnych wsi Jaworki i Szlachtowa (uzyskały ponownie status wsi) oraz Biała Woda i Czarna Woda (otrzymały status części wsi Jaworki). Granice miasta objęły 4 obręby ewidencyjne[4].

Dnia 4 września 2012 roku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Bronisław Komorowski złożył w Szczawnicy oficjalną wizytę, podczas której między innymi uroczyście odsłonił obelisk upamiętniający pięćdziesięciolecie nadania miastu praw miejskich, który znajduje się na Promenadzie Spacerowej nad potokiem Grajcarek[5][6].

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Historia polskiego kajakarstwa górskiego, rozpoczęła się w Szczawnicy, powołaniem w 1934 roku Pienińskej Sekcji Kajakowej w klubie sportowym Wisła Szczawnica, założonym w 1933 roku przez dr Artura Karola Wernera i Czesława Winiarskiego. Klub, obecnie pod nazwą KS Pieniny w Szczawnicy, wykształcił wielu wybitnych zawodników, którzy zdobywali medale na Mistrzostwach Świata, Europy i Polski oraz na olimpiachach.

W Szczawnicy znajduje się Stacja Narciarska Palenica z ok. 4 kilometrami tras narciarskich. Najdłuższa z nich – z Szafranówki (1800 m, tzw. Trasa Rodzinna) oraz najbardziej znana Palenica 1 z Palenicy (o długości 1000 m – jedna z ciekawszych tras zjazdowych w Polsce), są obsługiwane przez z 4-osobowy wyciąg krzesełkowy o przepustowości 2200 osób na godzinę, zarządzany przez Polskie Koleje Linowe.

Uzdrowisko : 200 lat tradycji leczniczej[11][edytuj | edytuj kod]

Usytuowanie Uzdrowiska w dolinie Grajcarka, prawobrzeżnego dopływu Dunajca pomiędzy łańcuchem Pienin i Beskidem Sądeckim tworzy znakomity mikroklimat sprzyjający poprawie zdrowia i kondycji górnych dróg oddechowych.

Na terenie Uzdrowiska znajdują się źródła dwunastu kwaśnych wód - szczaw, o walorach których pierwsze wzmianki pochodzą aż z XVI wieku. Po dziś dzień z ich leczniczych właściwości korzystają zarówno mieszkańcy jak i kuracjusze z niemalże całego świata.

Nieodłącznym elementem Uzdrowiska jest wspaniała Pijalnia Wód Mineralnych, gdzie do dyspozycji gości są szczawy wodorowęglanowe, sodowe, jodkowe i bromkowe bogate w sole mineralne oraz liczne mikroelementy.

Na przybywających do pienińskiego kurortu czekają Sanatoria Uzdrowiskowe i Zakład Przyrodoleczniczy. Wykonywane są w nich 42 rodzaje zabiegów z zakresu hydroterapii, inhalacji (wyjątkowo skuteczne inhalacje celkowe), fizykoterapii, kinezyterapii oraz kuracji pitnej.

Uzdrowisko specjalizuje się w leczeniu chorób dróg oddechowych, w tym przewlekłych stanów zapalnych nosa i gardła, schorzeń aparatu głosowego; schorzeń alergicznych dróg oddechowych, astmy oskrzelowej; schorzeń układu ruchu tj. chorób zwyrodnieniowych stawów i kręgosłupa, a także chorób reumatycznych i reumatoidalnego zapalenia stawów.

Do leczenia gości kurortu wykorzystuje się własne surowce balneologiczne w postaci należących do Uzdrowiska wód mineralnych, jak również walory środowiskowe jakim jest leczniczy mikroklimat.

Wszystkie zabiegi wykonywane są z użyciem najwyższej jakości sprzętu i dostępnych technik. Lekarze oraz wykwalifikowany personel dbają o właściwy dobór oraz skuteczne wykorzystanie zaleconych zabiegów.

Wody Mineralne[edytuj | edytuj kod]

Szczawnica posiada obecnie 8 czynnych źródeł mineralnych. Są to szczawy alkaliczno - słone zawierające znaczne ilości chlorków, sodków, bromków, boru i jodu.

  • JAN - źródło odkryte w 1869 r.
  • JÓZEF
  • JÓZEFINA - pierwsze żrodło szczawnickie znane już przed 1810 r. nazwane od imienia ówczesnej właścicielki zdrojów Józefiny Szalayowej
  • PITONIAKÓWKA
  • WANDA - źródło znane od 1867 r. powstało na miejscu dwóch starych zdrojów: Anieli i Heleny
  • MAGDALENA - zdródło odkryte w 1839 r. przez gości szczawnickich, nazwane od imienia kuracjuszki Magdaleny Kownackiej
  • STEFAN - źródło znane od 1822 r. nazwa pochodzi od imienia Stefana Szalaya
  • SZYMON - źródło odkryte w 1840 r.

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta i gminy partnerskie[12]:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]