Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Koronowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bazylika Wniebowzięcia
Najświętszej Maryi Panny
w Koronowie
kolegiata, kościół parafialny
Rejestr zabytków
Distinctive emblem for cultural property.svg 65/31 z 1931-03-044 marca 1931 [1]
Ilustracja
Bazylika koronowska
Państwo  Polska
Miejscowość Koronowo
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Wniebowzięcia NMP w Koronowie
bazylika mniejsza
• nadający tytuł
od 9 października 2010
Benedykt XVI
Wezwanie Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
Wspomnienie liturgiczne 15 sierpnia
Położenie na mapie Koronowa
Mapa lokalizacyjna Koronowa
Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Koronowie
Bazylika Wniebowzięcia
Najświętszej Maryi Panny
w Koronowie
Położenie na mapie gminy Koronowo
Mapa lokalizacyjna gminy Koronowo
Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Koronowie
Bazylika Wniebowzięcia
Najświętszej Maryi Panny
w Koronowie
Położenie na mapie powiatu bydgoskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bydgoskiego
Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Koronowie
Bazylika Wniebowzięcia
Najświętszej Maryi Panny
w Koronowie
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Koronowie
Bazylika Wniebowzięcia
Najświętszej Maryi Panny
w Koronowie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Koronowie
Bazylika Wniebowzięcia
Najświętszej Maryi Panny
w Koronowie
Ziemia53°18′33,408″N 17°56′06,864″E/53,309280 17,935240
Strona internetowa

Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Koronowie – zabytkowy kościół przyklasztorny z XIII i XIV wieku dawnego opactwa cystersów w Koronowie, obecnie kościół parafialny parafii pod tym samym wezwaniem, od 2000 kolegiata Kapituły Kolegiackiej Koronowskiej, w 2010 podniesiony do godności bazyliki mniejszej.

Historia[edytuj]

Nawa główna i prezbiterium

Historia bazyliki Wniebowzięcia NMP w Koronowie wiąże się z historią opactwa cysterskiego, które zostało do współczesnego Koronowa (ówcześnie znanego jako wieś Śmiewce) translokowane z opactwa byszewskiego w 1289. Wraz z przybyciem pierwszych mnichów rozpoczęła się budowa kościoła. Ze względu na bliskość Byszewa nie budowano żadnych obiektów tymczasowych, a od razu przystąpiono do wznoszenia właściwej bryły kościoła. Za twórcę projektu uważa się mnicha Theodricusa[2]. Ze względu na ogrom budowli gotycki kościół wznoszono etapami, aż do połowy XIV wieku. Pierwszym etapem było wzniesienie prezbiterium. Następnie w pierwszej połowie XIV wieku wybudowano trójnawowy, siedmioprzęsłowy korpus o układzie bazylikowym oraz rząd siedmiu kaplic przy nawie północnej[3]. Dokładna data zakończenia budowy nie jest znana, jednak w 1350 opactwo koronowskie przekazało znaczne sumy na budowę katedry gnieźnieńskiej, co może świadczyć o całkowitym zakończeniu budowy kościoła i klasztoru w Koronowie[4].

Po kilkudziesięciu latach świetności, w drugiej połowie XIV wieku kościół i klasztor zostały spalone, natomiast w 1411 zajęte przez krzyżaków[5]. Trudne czasy trwały aż do pokoju toruńskiego, po którym nastąpił okres stabilizacji i rozwoju. W 1523 biskup Mikołaj Mściwy konsekrował kościół oraz siedem nowych ołtarzy [2][4]. W roku 1656 kościół i klasztor były niszczone przez Szwedów. Znaczącej przebudowy kościoła dokonano na przełomie XVII i XVIII wieku, za rządów opata Ignacego Gnińskiego. Nadano wtedy kościelnemu wnętrzu cechy barokowe. Zbarokizowano również trzy gotyckie szczyty świątyni, gotyckie okna, oraz dodano barokowe hełmy[3].

W 1819 nastąpiła kasata klasztoru, a kościół przeznaczono na świątynię parafialną. 18 października 2000 erygowano Kapituła Kolegiacką Koronowską dla której kościół stał się kolegiatą. 9 października 2010 papież Benedykt XVI podniósł kolegiatę do rangi bazyliki mniejszej. Uroczyste ogłoszenie decyzji papieskiej odbyło się 5 marca 2011[4][6].

Architektura[edytuj]

Kościół wzniesiony został z cegły w stylu gotyckim jako trójnawowa bazylika z transeptem i dwoma rzędami kaplic[4]. Bryła kościoła ma znaczne rozmiary. Jej długość wynosi 72 metry, a szerokość w transepcie 28 metrów[3]. Ponieważ budowę kościoła prowadzono etapami, północny rząd kaplic wybudowany w XIV wieku wykonany jest w stylu gotyckim, natomiast południowy z XVII wieku w stylu barokowym.

Kościół posiada bardzo bogate wyposażenie oraz elementy architektoniczne. W prezbiterium zachowane są dwa gotyckie, ceramiczne, maskowe wsporniki sklepienne. Zewnętrzne ramię transeptu pokrywają fragmenty fryzu z XIV w. wykonanego z barwnych glazurowanych płytek ceramicznych z różnie odczytywanymi przedstawieniami. Sklepienia kościoła pokryte są bogatą dekoracją stiukową[7].

Wyposażenie[edytuj]

Ołtarz główny bazyliki kolegiackiej z obrazem B.Strobla
Nawa główna w stronę organów z barokową amboną i 10-cioma obrazami Franciszka Remela z 1758 roku

Wnętrze kościoła ma barokowo-rokokowy charakter. Najokazalszym elementem wyposażenia jest ołtarz główny z obrazami Bartłomieja Strobla. Ołtarz ten wykonany został w 1738 roku przez miejscowego cystersa Alanusa Chilickiego. Ołtarz jest drewniany, polichromowany kolorystycznie, złocony, z motywami roślinnymi. Wieńczy go baldachim i figura św. Benedykta Papieża. W ołtarzu znajdują się dwa obrazy Bartłomieja Strobla: w części środkowej Wniebowzięcie NMP ze świętymi Janem Ewangelistą (patronem św. Bernarda z Clairvaux) i Apostołami u grobu, a w górnej Powitanie Maryi w Niebie przez Chrystusa. Drewniana, polichromowana w kolorze brązów ambona pochodzi z końca XVII w. Charakteryzuje ją bogata dekoracja rzeźbiarska [7].

W prezbiterium umieszczone są również drewniane stalle, dwukondygnacyjne, barokowe pochodzące z końca XVII wieku. Rozmieszczone po obu stronach prezbiterium zdobione są płaskorzeźbami i progami w kształcie leżących lwów, a ich zwieńczenie stanowią baldachimy z ażurowa dekoracją. Jednokondygnacyjne stalle znajdują się również w transepcie. Cennym dziełem sztuki jest cykl dziesięciu obrazów autorstwa Franciszka Remela z 1758 roku przedstawiających zdarzenia z życia klasztoru. W zakończeniu nawy środkowej umieszczony jest drewniany chór muzyczny, rokokowy z końca XVIII wieku. W południowym ramieniu transeptu umieszczona jest barokowa drewniana chrzcielnica, malowana, częściowo złocona pochodząca z 2 połowy XVII wieku. Ambona z XVII wieku zdobiona bogatą dekoracją rzeźbiarską zawierającą między innymi glob z gwiazdami i księżycem otoczony aniołami z trąbami i kartuszami oraz rzeźbę św. Michała Archanioła z krzyżem w zwieńczeniu[2][7].

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo kujawsko-pomorskie. 31 marca 2017; 7 miesięcy temu. [dostęp 2012-12-26].
  2. a b c Odznaka krajoznawcza województwa kujawsko-pomorskiego. pttk.pl. [dostęp 2012-12-26].
  3. a b c Kościół pocysterski w Koronowie. InTour.pl. [dostęp 2012-12-26].
  4. a b c d Historia parafii.. Parafia Wniebowzięcia NMP w Koronowie. [dostęp 2012-12-26].
  5. Koronowscy Cystersi. Oficjalna strona miasta i gminy Koronowo. [dostęp 2012-12-26].
  6. Nowa bazylika mniejsza. wiara.pl. [dostęp 2012-12-26].
  7. a b c Koronowo. Szlak Cysterski w Polsce. [dostęp 2012-12-26].