Bazylika kolegiacka św. Jerzego w Kętrzynie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bazylika kolegiacka św. Jerzego w Kętrzynie
bazylika mniejsza, kolegiata
Distinctive emblem for cultural property.svg 258 (K/17) z 11.03.1957 r.[1]
Ilustracja
Widok od strony absydy
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Miejscowość Kętrzyn
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Jerzego w Kętrzynie
Wezwanie św. Jerzego
Położenie na mapie Kętrzyna
Mapa lokalizacyjna Kętrzyna
Bazylika kolegiacka św. Jerzego w Kętrzynie
Bazylika kolegiacka św. Jerzego w Kętrzynie
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Bazylika kolegiacka św. Jerzego w Kętrzynie
Bazylika kolegiacka św. Jerzego w Kętrzynie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bazylika kolegiacka św. Jerzego w Kętrzynie
Bazylika kolegiacka św. Jerzego w Kętrzynie
Ziemia54°04′28″N 21°22′23″E/54,074444 21,373056

Bazylika kolegiacka św. Jerzego w Kętrzyniekościół św. Jerzego budowany na miejscu dawnej strażnicy od 1359, rozbudowywany do pierwszych lat XVI wieku.

Najlepiej zachowany kościół obronny na Mazurach. Początkowo był to obiekt halowy, jednonawowy, zlokalizowany w południowo-zachodnim narożu miasta. W koronie murów wybudowano ganki obronne i wieżę zwieńczoną blankowaniem. Na początku XV wieku wzniesiono drugą wieżę (dzwonniczą), a pod koniec stulecia obiekt przebudowano na trójnawową pseudobazylikę (dobudowano nawę boczną północną, nawa środkowa i południowa mieści się w obrysie kościoła halowego). Po pożarze w 1500 r., podczas odbudowy powstało istniejące i charakterystyczne odchylenie osi kościoła (prezbiterium nie leży dokładnie na osi nawy środkowej, ze środka nawy głównej są widoczne tylko dwa okna: prawe i środkowe, trzecie jest niewidoczne). W kościele zasługują na uwagę: sklepienia kryształowe z 1515 r. (wykonał je mistrz Matz z Gdańska), XVI-wieczna ambona, organy z 1721 r. (Josue Mosengel twórca organów w Świętej Lipce) były przebudowywane – obecne z 1975 r. mają 43 głosy, płyta nagrobna (epitafium) Krzysztofa Schenka von Tautenburg z 1597 r. oraz karcer (wejście z kościoła) znajdujący się pod wieżą wysoką.

Do II wojny światowej nazywany "kościołem niemieckim" (w odróżnieniu od stojącego obok "kościoła polskiego"). Po wysiedleniu Niemców w 1945 r., kościół był używany przez kętrzyńską parafię ewangelicką. Już rok później - w 1946 - budynek został zarekwirowany przez władze komunistyczne i natychmiast przekazany Kościołowi rzymskokatolickiemu.

Jako świątynia rzymskokatolicka, kościół św. Jerzego ma tytuł bazyliki mniejszej oraz pełni także funkcję kolegiaty. W kościele dawna kaplica św. Jakuba po reformacji pełniła funkcję baptysterium, które po 1946 roku ukształtowano architektonicznie na wzór Ostrej Bramy w Wilnie. Z tego miejsca zawsze na początku lipca odbywają się piesze pielgrzymki do Wilna.

W obrębie zachowanych murów obronnych , przylegających do kościoła św. Jerzego znajduje dobudowana już w średniowieczu dawna Plebania (XIV/XV-XVI w.), a później Pastorówka (XVI w. - 1817 r.), zamieniona w XIX w. na Gimnazjum (lata 1817-1907), do 1945 roku funkcjonująca jako tzw. "Wdowi Dom" (ul. Zamkowa 4) - czyli miejsce zamieszkania dla żon zmarłych księży. W 2011 roku, przy zewnętrznych murach dawnej Pastorówki przeprowadzone zostały sondażowe archeologiczne badania wykopaliskowe, którymi kierował Archeolog Mariusz Biel. W ich wyniku zadokumentowano obecny stan techniczny murów fundamentowych i zarejestrowano nawarstwienia kulturowe wraz z zabytkami. Pozyskany materiał umożliwił wyróżnienie aż 5 faz chronologicznych na wzgórzu kościelnym, w tym najstarszą fazę osadniczą z (XIV-XV w.)[2].

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo warmińsko-mazurskie. 30 września 2017; 3 miesiące temu. [dostęp 06.05.2010].
  2. Biel Mariusz, Kętrzyn - ul. Zamkowa 4, Kraków 2013.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]