Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kielcach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bazylika katedralna
Wniebowzięcia NMP
Distinctive emblem for cultural property.svg A.322/1-3 z dnia 27.06.1932 r. oraz 15.02.1967 r.[1]
kościół parafialny
katedra
Ilustracja
Katedra w Kielcach
Państwo  Polska
Miejscowość Kielce
Adres pl. Najświętszej Panny Marii 3
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Katedralna Wniebowzięcia NMP w Kielcach
Wezwanie Wniebowzięcia NMP
Położenie na mapie Kielc
Mapa lokalizacyjna Kielc
Bazylika katedralnaWniebowzięcia NMP
Bazylika katedralna
Wniebowzięcia NMP
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Bazylika katedralnaWniebowzięcia NMP
Bazylika katedralna
Wniebowzięcia NMP
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bazylika katedralnaWniebowzięcia NMP
Bazylika katedralna
Wniebowzięcia NMP
Ziemia50°52′08″N 20°37′44″E/50,868889 20,628889
Strona internetowa
Fasada katedry
Ołtarz główny z obrazem Szymona Czechowicza z 1730 roku

Bazylika katedralna Wniebowzięcia NMPbarokowa świątynia, z pozostałościami stylu romańskiego, zlokalizowana w centrum Kielc na "Wzgórzu Zamkowym", jeden z najcenniejszych zabytków miasta. Obecnie kościół, dzwonnica oraz wieże sąsiedniego Pałacu Biskupów Krakowskich górują nad niską zabudową śródmieścia (obok katedry ciągnie się szlak turystyczny czerwony czerwony szlak miejski prowadzący przez zabytkowe i ciekawe turystycznie miejsca Kielc.

Świątynia, kaplica ogrójcowa z 1760 r. oraz dzwonnica z połowy XVII w. jako zespół katedralny zostały wpisane do rejestru zabytków nieruchomych[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • 1171 – bp krakowski Gedeon ufundował niewielki kościół w stylu romańskim. Według Jana Długosza świątynia wzniesiona z ciosów kamiennych posiadała dwie przylegające do prezbiterium wieże.
  • 1213 – bp krakowski Wincenty Kadłubek przeniósł istniejącą od XI wieku parafię z kościoła św. Wojciecha do kolegiaty przy jednoczesnym poświęceniu świątyni.
  • 1244 – przypuszczalne spalenie kolegiaty przez księcia Konrada mazowieckiego.
  • po 1244 – odbudowa świątyni i prawdopodobnie wymiana posadzki z ornamentowanych płytek ceramicznych.
  • 1260 – zniszczenie kolegiaty przez Tatarów.
  • 1295 – po odbudowie ze zniszczeń, Kielce otrzymały przywilej na obwarowanie miasta (także kolegiaty).
  • 1514 - bp Jan Konarski dobudował kamienną zakrystię.
  • 1583 – bp krakowski Piotr Myszkowski ukończył przedłużanie nawy w kierunku zachodnim. Kościół zaczął przybierać formę krzyża, którego ramię poprzeczne stanowiły wieże z małymi nawami bocznymi.
  • ok. 1600 – Wojciech Piotrowski, audytor sądu biskupiego (krakowskiego) ofiarował kościołowi obraz z wizerunkiem Matki Boskiej Łaskawej.
  • 1632-1635 – okres prac budowlanych przy prezbiterium i przedłużaniu naw. Zbudowano nawy boczne. Utworzenie nowego wejścia do budynku od strony północnej oraz wykonano marmurowe portale. Portal zachodni ufundował Jan Albrecht Waza.
  • 1636 – ks. Stanisław Pancerius ufundował sukienkę z klejnotami, zdobiącą obraz Matki Boskiej Łaskawej.
  • 1642 – erygowano Arcybractwo Różańcowe.
  • 1647 – sprowadzono z katedry wawelskiej w Krakowie renesansowy ołtarz, który w XVIII wieku został przeniesiony z Kielc do Bodzentyna (znajduje się tam do dziś).
  • 1710 – budowa ołtarzy św. Jana Kantego i św. Antoniego.
  • 1719 – bp krakowski Kazimierz Łubieński wydał polecenie rozbiórki dwóch średniowiecznych wież i rozpoczęcie prac nad przebudową kościoła. Jego ideę kontynuował brat Bogusław wraz z ks. kanonikiem Weysem. Wyrównano wysokość sklepień, ujednolicono wygląd naw bocznych, poszerzono i wydłużono prezbiterium dobudowując od południa zakrystię, a od północy kapitularz ze skarbcem; obłożono część zewnętrznych murów ciosem kamiennym ze starego romańskiego kościoła.
  • 10 kwietnia 1728 – konsekracja kolegiaty oraz połączenie jej krytym przejściem z Pałacem Biskupów Krakowskich i kościołem św. Trójcy.
  • 1730 – Szymon Czechowicz, artysta malarz, namalował obraz Matki Boskiej Wniebowziętej – centralną część ołtarza głównego.
  • 1726-1765 – krakowscy rzeźbiarze wykonali ołtarz główny oraz większość ołtarzy bocznych, ławki, ambony i loże biskupie.
  • 1793 – pierwsze, a zarazem ostatnie przed rozbiorami obrady Sejmiku Ziemskiego woj. Sandomierskiego, które wcześniej odbywały się w opatowskiej kolegiacie.
  • 1805 – kolegiata podniesiona do godności katedry.
  • 1818 – powrót do tytułu kolegiaty z dodatkiem "insignis".
  • 1827 – Jan Paweł Woronicz, bp krakowski rozebrał okalające kościół mury oraz kryty korytarz prowadzący do pałacu.
  • 1850 – ks. Majerczak zarządził wyzłocenie kościelnych ołtarzy.
  • 1869-1872 – bp krakowski Majerczak i jego następca Tomasz Kuliński (od 1882 r. bp kielecki) przeprowadzili gruntowne prace budowlane według projektu Franciszka Ksawerego Kowalskiego. Przebudowie uległy dzwonnice, wzniesiono nową sygnaturkę oraz elewację zachodnią i szczyt wschodni kościoła, dzięki czemu nabrał barokowego wyglądu. We wnętrzu dotychczasową kaplicę chrzcielną zamieniono na kruchtę, oddzielając ją od nawy północnej przepierzeniem oraz położono nową posadzkę z marmurów słopieckich i brudzkowskich.
  • 1870 – rozebranie dalszej części krytego korytarza, prowadzącej do kościoła św. Trójcy.
  • 1873 – wydzielenie z diecezji krakowskiej nowej diecezji kieleckiej, której centrum była kielecka kolegiata.
  • 1883 – kolegiata ponownie podniesiona do godności katedry.
  • 1892 – Tomasz Kuliński (bp kielecki) przeprowadził gruntowny remont katedry. Usunięto zewnętrzne tynki, zstępując je nowymi o szlachetnej fakturze, przebudowano gzymsy i ozdobiono metodą sztukateryjną sklepienia w pierwszych trzech przęsłach naw. Podwyższono poziom ołtarza głównego. Antoni Strzałecki wraz z braćmi ozdobił świątynię polichromią.
  • 1894-1895 – na przedłużeniu nawy północnej, wzniesienie kaplicy Pana Jezusa kosztem kapitularza.
  • 1898 – krakowscy artyści Stefan Matejko, Franciszek Bruzdowicz, Kasper Żelechowski, Leonard Strojnowski i kierujący pracami Piotr Niziński pokryli wnętrza katedry polichromią.
  • 1912-1914 – zainstalowano nowe organy, przebudowano chór muzyczny, sklepienia prezbiterium oraz położono w nim nową polichromię. Przemalowanie kaplicy Pana Jezusa (Franciszek Nowakowski).
  • 1939 – pokryto część dachu świątyni blachą miedzianą.
  • 1945-1948 – pokryto resztę dachu oraz wybito od południa nowe wejście i przyozdobiono go marmurowym portalem.
  • 1949 – wzmocnienie absydy prezbiterium.
  • 1950-1951 – konserwacja polichromii.
  • 1953 – odnowiono ambonę i odnowiono ołtarz św. Jana Kantego.
  • 1955 – przyozdobienie świątyni Tryptykiem Łagiewnickim.
  • 28 września 1971 – uroczyste obchody 800-lecia świątyni. Nadanie jej honorowego tytułu bazyliki mniejszej oraz udostępnienie turystom skarbca i podziemia katedralnego.
  • 1982 – bazylika katedralna uznana za Ogólnodiecezjalne Sanktuarium Maryjne.
  • 1984-1986 – umieszczenie pamiątkowych tablic poświęconych ofiarom i uczestnikom ostatnich zmagań o utrzymanie i odzyskanie wolności w latach 1939-1945.
  • 1990-1991- rozpoczęto prace przy urządzaniu pl. Jana Pawła II oraz odnowiono zewnętrzne lice ścian bazyliki katedralnej.
  • 3 czerwca 1991 – koronacja obrazu Matki Boskiej Łaskawej przez papieża Jana Pawła II.
  • 2007 – modernizacja pl. Jana Pawła II oraz budowa nowego ołtarza na tym placu; wymiana pokrycia dachowego świątyni.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 31 grudnia 2017; 8 miesięcy temu. [dostęp 2015-10-26]. s. 16.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]