Bazylika św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty w Mielcu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bazylika kolegiacka św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty w Mielcu
Distinctive emblem for cultural property.svg A-536 z dnia 17.09.1976 r.[1]
bazylika mniejsza kolegiata
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Mielec
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Mateusza w Mielcu
Kapituła kolegiacka
• nadający tytuł
od 25 grudnia 2017
J. E. Ks. bp. Andrzej Jeż
Wezwanie św. Mateusza
Wspomnienie liturgiczne 21 września
Położenie na mapie Mielca
Mapa lokalizacyjna Mielca
Bazylika kolegiacka św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty w Mielcu
Bazylika kolegiacka św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty w Mielcu
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Bazylika kolegiacka św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty w Mielcu
Bazylika kolegiacka św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty w Mielcu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bazylika kolegiacka św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty w Mielcu
Bazylika kolegiacka św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty w Mielcu
Ziemia50°17′05″N 21°25′14″E/50,284722 21,420556
Strona internetowa

Bazylika kolegiacka św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty w Mielcubarokowy kościół parafialny w Mielcu, z przełomu XVII i XVIII wieku, od 2006 roku posiadający godność bazyliki mniejszej, siedziba Kapituły kolegiackiej w Mielcu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Parafia w Mielcu powstała staraniem ówczesnych właścicieli miasta, rodu Mieleckich, w 2. połowie XIV wieku, a jej pierwszy, drewniany kościół wzmiankowany jest w 1470 roku. W ostatnich latach XVI wieku dobudowano do niego murowaną kaplicę św. Anny. Obecny kościół parafialny powstał z fundacji Jerzego Zbigniewa Ossolińskiego, kasztelana połanieckiego. Budowany był w latach 1678–1721. Konsekrował go w 1762 roku biskup sufragan przemyski Hieronim Wielogłowski. Częściową przebudowę, połączoną z dobudowaniem wieży i murowanego ogrodzenia przeszedł w latach 1792–1795, kolejne w latach 1877–1878 i w 1924 roku, kiedy podwyższono wieżę i dobudowano kruchtę od strony południowej. Bullą papieża Benedykta XVI z dnia 1 sierpnia 2006 roku (ogłoszoną oficjalnie 21 września) kościół św. Mateusza otrzymał tytuł bazyliki mniejszej[2][3]. W Boże Narodzenie 25 grudnia 2017 roku (oficjalnie 29 grudnia 2017 roku) Jego Ekscelencja ksiądz biskup Andrzej Jeż erygował kapitułę kolegiacką pw. św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty w Mielcu – od tego czasu świątynia posiada tytuł bazyliki kolegiackiej.

Architektura i wnętrze[edytuj | edytuj kod]

Bazylika św. Mateusza jest jednonawowym orientowanym kościołem zbudowanym na planie krzyża, z bocznymi kaplicami w formie transeptu. Od strony zachodniej do nawy przylega dwukondygnacyjna wieża z kopulastym, łamanym hełmem, połączona spływami z fasadą, z kruchtą w przyziemiu. Główne wejście ujęte jest w barokowy portal z czarnego marmuru, z herbem Ossolińskich Topór. Dwuprzęsłowe, prostokątne prezbiterium zamknięte jest prostą ścianą. Od strony północnej przylega do niego zakrystia. Nawa nakryta jest sklepieniem kolebkowym z lunetami, zaś prezbiterium i zakrystia sklepieniami kolebkowo-krzyżowymi.

Większość wyposażenia wnętrza utrzymana jest w stylu rokokowym z 2. połowy XVIII wieku. Ołtarz główny ma wprawiony w polu głównym obraz Ukrzyżowania z XVII wieku, przypisywany Tomaszowi Dolabelli. Ponadto w bazylice znajdują się dwa rokokowe ołtarze boczne w nawie przy tęczy) i dwa barokowe ołtarze w kaplicach, rokokowa ambona, dwa konfesjonały i ławy oraz późnobarokowa chrzcielnica. Chór muzyczny z końca XVIII wieku wsparty jest na trzech arkadowych filarach. Organy o rokokowym prospekcie były przebudowywane w 2. połowie XX wieku.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Przy bazylice w 1990 została ustanowiona ściana katyńska, honorująca ofiary zbrodni katyńskiej związane z ziemią mielecką; upamiętniony został m. in. mjr Kazimierz Dobrostański[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podkarpackie. 31 grudnia 2017; 5 miesięcy temu. [dostęp 9 maja 2014]. s. 74.
  2. Tablica pamiątkowa
  3. Parafia św. Mateusza w Mielcu [dostęp 4 maja 2010]
  4. Mielec - ściana katyńska. miejscapamiecinarodowej.pl. [dostęp 14 stycznia 2015].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]